Tütün çeşitlerinin (Nicotiana tabacum L.) Kadmiyum (Cd) toksisitesine dayanıklılıklarının belirlenmesi

Kadmiyum (Cd) biyolojik fonksiyonlar açısından gerekli bir element olmayıp, diğer ağır metallere göre insan, hayvan ve bitkiler için 2-20 kat daha fazla toksik etkiye sahip bir elementtir. Tütün (Nicotiana tabacum L.) çok yüksek düzeylerde Cd biriktirebilmektedir. Bununla birlikte, Cd alımındaki tütün çeşitlerinin genotipik farklılıkları ve Cd toksisitesine cevapları net olarak belirlenememiştir. Bu çalışma, sera koşullarında farklı tütün çeşitlerinin (Özbaş, Canik-190/5, Xanthi/81 ve Birlik/124) Cd toksisitesine (0, 5, 10 ve 20 mg Cd kg-1, (CdS04)3.8H20 formu)) karşı tepkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Tütün çeşitleri kontrollü koşullar altında yetiştirilmiş ve artan Cd dozları ile birlikte gerekli makro (N, P ve K) ve mikro (Fe ve Zn) besinleri denemenin başında toprağa uygulanmıştır. Toprağa artan dozlarda Cd uygulaması ile 4 farklı tütün bitkisinin yeşil aksam kuru madde verimlerinde istatiksel olarak önemli (p<0.01) düzeyde azalmalara, buna karşın yeşil aksam Cd konsantasyonu ile içeriğinde ise önemli (p<0.01) artışlara neden olduğu olduğu ortaya çıkmıştır. En yüksek Cd uygulaması (Cd20) koşullarında kuru madde veriminde meydana gelen azalma en fazla Özbaş (%58.5 azalma), Birlik/124 (%52.4 azalma) ve Canik (%51.1 azalma) çeşitlerinde, en az ise Xanthi/81(%44.6 azalma) çeşitinde meydana gelmiştir. Bitkilerin topraktan kaldırdıkları Cd bakımından çeşitler arasından önemli farklılıkların olduğu, Cd20 uygulamasında topraktan Cd alımı en fazla Xanthi/81 (395.2 µg Cd plant-1), en az ise Canik (232.6 µg Cd plant-1) çeşitlerinde olmuştur. Toksik Cd uygulamaları çeşitlerin yeşil aksam Zn konsantrasyonlarında azalmaya neden olurken, Cu konsantrasyonlarında önemli artışlara neden olmuş, Fe ve Mn konsantrasyonlarında ise önemli bir değişim olmamıştır. Sonuç olarak, Canik çeşitinin diğer çeşitlerden daha az düzeyde topraktan Cd kaldırdığı, buna karşın Xanthi/81 çeşitinin daha fazla Cd aldığı ve bu çeşitin diğer tütün çeşitlerine göre Cd toksisitesine karşı daha dayanıklı olduğu ortaya çıkmıştır. 2019, 30 SAYFA