Uluslararası literatürde son 20 yılda yapılan yayınlara göre eğitim teknolojilerindeki yönelimler

Bu araştırma, 2000-2019 yılları arasında Web of Science Çekirdek veritabanında Eğitim/Eğitim Araştırmaları alanında yayınlanan Eğitim Teknolojisi üzerine hazırlanan makalelerin bibliyometrik analizini sunmak amacıyla yapılmıştır. Bu çerçevede 2000-2019 yılları arasında yayınlanan eğitim teknolojisi ile ilgili makalelerin bibliyometrik incelenmesi yapılmıştır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme kullanılmıştır. Yapılan ön inceleme sonucunda eğitim teknolojisi alanında en çok kullanılan 96 temaya ulaşılmıştır. Bu temalar 5 ana başlık altında toplanmıştır. Bu başlıklar; Uygulama, Tasarım ve Ortamlar, Ölçme ve Değerlendirme, Pedagoji ve Öğretme ve Öğrenim olarak belirlenmiştir. Daha sonra bu 5 ana başlık altındaki 96 tema yardımıyla 2000-2019 yılları arasında Web of Science çekirdek veritabanında bulunan makaleler aratılmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda her ana başlık altında bulunan en çok makale sayısına sahip 5 tema bulgusu için toplam 25 temanın bibliyometrik analizleri yapılmıştır. Bu analizler sırasında her tema için yıllara göre makale dağılımları, tema ile birlikte en çok kullanılan kavramlar, dergi bağlamında atıf analizi ve ülke bağlamında atıf analizi yapılmıştır. Analizler için Nees Jan van Eck and Ludo Waltman (2019) tarafından geliştirilen VOSViewer 1.6.13. versiyonu ve MS Excel kullanılmıştır. Yapılan bibliyometrik analiz sonucunda son 20 yılda Web of Science da eğitim teknolojisi alanında yayınlanan makale dağılımlarına bakıldığında 60 temanın artış gösterdiği görülmektedir. Artış gösteren bu temalar genellikle bilim ve teknolojideki gelişmeler ile ilişkili temalarla ilgili olduğu görülmektedir. Bunlar teknolojinin etkisiyle yeni çıkan öğrenme araçları (AR, simülasyon, MOOC, VR, sosyal medya) olarak örneklendirilebilir. Aynı şekilde teknolojik gelişmeler çerçevesinde ortaya çıkan pedagojik yöntemlerde de artışlar bulunmaktadır. Ölçme ve değerlendirme ve öğretme ve öğrenme yöntemleri eğitim alanında sürekli olarak kullanılan yöntemler olduğu için bu ana başlıklar altında bulunan temalarla ilgili makale sayılarıda zaman içerisinde artmiştir. Artış gösteren temalara rağmen 20 yılık süreçte herhangi bir yönelim göstermeyen (yayın sayıları değişken olan) temalara da ulaşılmıştır. Makale dağılımları açısından yıllara göre değişkenlik gösteren tema sayısı 32 olarak bulunmuştur. Bunların ise eğitim alanında sürekli varlıklarını koruyan ve genel kabul görmüş konu başlıklarıdır. Bununla birlikte 20 yıllık süreçte yıllara göre azalan temalara ulaşılmıştır. Makale dağılımları açısından yıllara göre azalma eğilimi gösteren tema sayısı ise 4 olarak bulunmuştur. Her tema ile birlikte en çok kullanılan kavram ise temanın kendisidir. Fakat, "yükseköğrenim", "değerlendirme", "mobil öğrenme", "laboratuvar talimatı", "oyun tabanlı öğrenme", "online öğrenme", "etkileşimli öğrenme", "sosyal medya", "uzaktan öğrenme", "ciddi oyunlar" en çok bahsi geçen kavramlardır. Bununla birlikte, "Second Life", "sanal gerçeklik", "öğretmen eğitimi", "mesleki öğrenme toplulukları", "uygulama toplulukları" ve "mesleki gelişim" kavramları popüler konulardır. Son olarak, "akran geribildirimi", "öğrenme çıktıları", "okuduğunu anlama" ve "dil öğrenme stratejileri" en yaygın konulardır. Bu temalar çerçevesinde yayın yapan ve atıf alışverişi olan dergilerde oran olarak en çok eğitim teknolojisi alanındaki yayın yapan dergilerin isimleri bulunmuştur. Ülke bağlamında atıf analiz bulgularında ise ABD kökenli makale sayısı ve atıf sayısı olarak açık ara farkla lider olmuştur. WoS veritabanı ile birlikte Scopus, Google Scholar veya ERIC gibi diğer veri tabanlarını da tarayıp uluslararası karşılaştırmalar yapabilir. Gelecekte çalışma yapacak araştırmacıların lider konumda yer alan dergi, atıf ve makale sayıları yüksek olan kavram ve anahtar kelimeler ile ilgili çalışmalar yapmaları önerilir. Türkiye'nin atıf alışverişi bakımından gerilerde kalmasının nedenleri ayrıca bir çalışma konusu olarak önerilir.