Vitamin b12 eksikliğinin hemogram parametrelerine etkisinin retrospektif incelenmesi

ii. ÖZET Giriş ve Amaç: Vitamin B12 eksikliği toplumda sık görülmekle beraber subklinik (kuşkulu) eksikliklerin klinik bulgularının bazen silik olabilmesi, hemogram parametrelerine geç yansıması ve laboratuvarda vitamin B12 seviyesinin normal aralıkarına yakın saptanması tedavisinde gecikmelere yol açmaktadır. Vitamin B12 eksikliğinin yol açtığı nörolojik hastalıklar ve aterosklerotik değişikliklerin erken dönemde saptanarak tedavi edilmesi önem arz etmektedir. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde gerçekleştirdiğimiz bu çalışmamızda; vitamin B12 eksikliğinin erken dönemde tanı alabilmesinde hemogram parametreleri ve diğer laboratuvar verilerinin ne derecede katkı sağladığı ve erken tedavi ile geri dönüşümlü olabilecek nörolojik değişiklikler ve aterosklerotik değişikliklerin erken vitamin B12 tedavisiyle kalıcı hasar oluşmadan ortadan kaldırılabilme olasılığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya 01.03.2017 ile 29.06.2017 tarihleri arasında Abant İzzet Baysal Üniveristesi Tıp Fakültesi'nde vitamin B12 eksikliği nedeniyle araştırılan 18 yaş üstü vitamin B12 eksikliği olan 67 hasta ve vitamin B12 eksikliği olmayan 54 hasta olmak üzere toplamda 121 hasta dahil edildi. Serum vitamin B12 düzeyi laboratuvarımızın referans değeri olan 187 pg/ml üzerindeki değerler normal kabul edilirken, 187 pg/ml altındaki değerler eksiklik olarak kabul edildi. Anemi varlığı (WHO kriterlerine göre) erkeklerde 13 gr/dl ve kadınlarda 12 gr/dl altındaki değerler olarak kabul edildi. Diğer laboratuvar tetkiklerinden; üre, kreatinin, eGFR, sodyum, potasyum, ALT, AST, TSH, ferritin, demir, demir bağlama, TDBK, vitamin B12, folat, sedimantasyon, CRP, WBC, RBC, HGB, HCT, MCV, MCH, MCHC, NEU, EOS, BASO, LYM, MPV, PCT, PDW değerleri kaydedildi. Bakılan bu parametreler için hastanemiz laboratuvar normal aralıkları referans alındı. Bulgular: Vitamin B12 eksikliği olan ve olmayan grupların yaş ortalamaları karşılaştırıldığında anlamlı fark saptanmadı (p=0,334). Hemogram dışı bakılan laboratuvar parametrelerinden tümünün benzer dağılıma sahip olduğu saptandı. Hemogram parametreleri arasından normal dağılan değerlerden PCT değeri gruplar arasında anlamlı olarak farklı tespit edildi (p=0,017). Hemogram parametreleri içinden normal dağılmayan değerlerden ise PDW değeri anlamlı olarak farklı bulundu (p=0,030). Hemogram parametrelerinden hesaplanan değerlerden PDW/PLT oranı anlamlı olarak farklı saptandı (p=0,037). Diğer hemogram parametreleri gruplar arasında karşılaştırıldığında anlamlı fark yoktu. Vitamin B12, HGB ve MCV değerleri istatistiksel olarak normal dağılım açısından değerlendirildi. HGB'nin normal dağıldığı saptandı. Diğer parametrelerin normal dağılmadığı saptandı. Vitamin B12, HGB, MCV değerleri kendi aralarında istatistiksel olarak korelasyon açısından değerlendirildi. HGB ve MCV anlamlı derecede korele olduğu bulundu (p=0,0001). Cinsiyete göre ayrı ayrı değerlendirildiğinde, erkeklerde ve kadınlarda B12 eksikliğine göre gruplar arasında anemi varlığı açısından anlamlı fark bulunmadı. Anemi varlığı ile MCV değerleri kategorik olarak karşılaştırıldığında anlamlı fark izlendi (p=0,0001). Cinsiyete göre ayrı ayrı değerlendirildiğinde ise bu anlamlı fark kadınlarda devam ederken (p=0,0001), erkeklerde anlamlılık ortadan kalkmıştır (p=0,451). Gruplar arası karşılaştırmada anlamlı bulunan PDW, PCT ve PDW/PLT oranının ROC analizi sonucunda; bu değerlerden PDW, en yüksek spesifite ve sensivite ile kestirim değeri olan 17,650 alındığında, vitamin B12 eksikliği olup olmadığını %64,2 sensitivite ve %63,7 spesifite ile öngörmektedir. Tartışma ve Sonuç: Vitamin B12 eksikliğinin hemogram parametreleri üzerine etkilerini konu alan çalışmamızda; PCT, PDW ve PDW/PLT oranı istatiksel olarak anlamlı olarak bulunmuştur ve daha önce yapılan diğer çalışmaların rehberliğinde; adı geçen parametrelerin vitamin B12 eksiliğine bağlı aterosklerotik sürecin erken aşamasının tespitinde yararlanılabilecek parametreler olduğunu düşünmekteyiz. Hemogram parametreleri üzerine vitamin B12 eksikliğinin etkilerinin açığa çıkarılması için daha geniş kapsamlı, prospektif çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Vitamin B12, Anemi, MCV