Yabancılara Türkçe öğretimi kapsamında Kemalettin Çalık'ın Piri Reis adlı eserinin B1 seviyesinde sadeleştirilmesi

Yabancılara Türkçe öğretimi kapsamında yapılan sadeleştirme çalışmalarında son zamanlarda artış görülmektedir. Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi yaygınlaştıkça öğretim materyalleri ve dil öğretim ortamları çeşitlenmekte ve gelişmektedir. Yabancılara Türkçe öğretimi konusunda en önemli problemlerden biri öğretim programlarının geliştirilmesine kaynaklık edecek Türkçenin dilbilgisini işlevsel açıdan ve her yönüyle aktaracak kaynakların yeterli olmamasıdır. Hazırladığımız bu çalışmanın asıl amacı Yabancılara Türkçe öğretiminde okuma- anlama becerisinin kazandırılması ve geliştirilmesi amacıyla bilimsel ölçütler çerçevesinde dil düzeyine uygun ve özgün metin sadeleştirmenin nasıl gerçekleştirileceğine dair örnek bir çalışma hazırlamaktır. Eldeki çalışma, dil öğretimi alanında bilimsel verilerden yararlanılarak sadeleştirme yöntemleri doğrultusunda bu alandaki kaynak eksikliğini gidermeyi hedeflemektedir. Dil öğretimi alanına materyal oluşturma sürecinde hedef kitlenin seviyesi göz önüne alınarak uygun olan yöntem tercih edilmekte ve sadeleştirme çalışması bu doğrultuda yapılmaktadır. Dil öğrenen birey sadece o dili öğrenmekle yetinmeyip o milletin kültürü ve değerleri hakkında da bilgi sahibi olmaktadır. Bu nedenle eldeki çalışma hazırlanırken Türk kültürünü ve değerlerini barındıran edebi bir eser tercih edilmiştir. Çalışmaya konu olan "Piri Reis" adlı bu roman ile Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen B1 seviyesindeki bireyler için alternatif kaynak oluşturulup seviyesine uygun bir eseri okuyup anlaması hedeflenmiştir. Ele aldığımız eser Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Metni incelenerek B1 düzeyine ulaşmış öğrenicilere yönelik sadeleştirilip asıl metne sadık kalınmaya çalışılmış ve öğrencilerin kazanımları belirlenip bu doğrultuda sadeleştirme yapılmıştır. Sadeleştirme sırasında B1 seviyesindeki bireye uygun dilsel yapılar; Yunus Emre Enstitüsü tarafından hazırlanan Yedi İklim Türkçe B1 ders kitabı, İstanbul Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitabı ve Diller için Avrupa Ortak Başvuru Metninden hareketle belirlenmiş ve sadeleştirme işlemi bu kriterlere göre yapılmıştır. Sadeleştirme sürecinde en kritik noktalardan biri olan kelime seçimi sürecinde Murat Aydın tarafından oluşturulan öğrencilerin bilmesi gereken muhtemel kelime listesi, Gökhan Ölker'in hazırladığı Yazılı Türkçenin Kelime Sıklığı sözlüğü, TDK'nin güncel sözlüğü esas alınmıştır. Çalışmanın uygulama sürecinde okuma-anlama sürecindeki kazanımı görmek adına çoktan seçmeli, doğru-yanlış, kısa cevaplı sorular, evet-hayır, eşleştirme şeklinde alıştırmalar eklenmiştir.