Yaşam boyu öğrenme ve temel teknoloji yeterliliği bağlamında öğretmenlerin uzaktan eğitim sürecine yönelik tutumlarının yordayıcılarının belirlenmesi

Yenilikler ve toplumsal gelişmeler bireylerin günlük yaşamını etkilemektedir. 17 Kasım 2019'da Çin'in Vuhan kentinde ortaya çıkan koronavirüs salgını ile başlayan süreç, Dünya genelinde hayatın birçok alanını olumsuz etkilemiştir. Bu alanların başlıcalarından biri olan eğitimin de o süreçten olumsuz etkilendiği görülmektedir. Bu süreçte Milli Eğitim Bakanlığı tarafından alınan karar ile okullarda yüz yüze eğitime ara verilmiştir. Daha sonra tüm eğitim ve öğretim kademelerinde ani bir şekilde acil uzaktan eğitim sürecine başlanmıştır. Bu süreçte eğitim adına gerçekleştirilen tüm faaliyetler teknolojik araç-gereç, materyal, yazılım ve uygulamalar aracılığıyla sürdürülmüştür. Okullarda yüz yüze eğitimin sürdürülememesinin, eğitimin temel paydaşları olan öğrenci, öğretmen ve eğitim sistemini ciddi anlamda etkilediği görülmektedir. Bu düşüncelerden yola çıkılarak bu çalışmada pandemi döneminde tüm dünya ülkelerinde kaçınılmaz olarak en çok kullanılan eğitim yöntemi haline gelen uzaktan eğitim sürecinde öğretmenlerin uzaktan eğitim sürecini yaşam boyu öğrenme ve temel teknoloji yeterliliği ölçekleri açısından incelemek amaçlanmıştır. Çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Bu amaç doğrultusunda Aydın ili Efeler İlçesi Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ortaokullarda uzaktan eğitim sürecinde aktif görev yapan 333 öğretmen ile çalışma gerçekleştirilmiştir. . Veriler Gökçe, Önal ve Çalışkan (2021) tarafından geliştirilen "Uzaktan Eğitim Sürecini Değerlendirme Ölçeği", Engin, Kör ve Erbay (2016) tarafından geliştirilen "Yaşam Boyu Öğrenme Ölçeği", Tekinarslan (2008) tarafından geliştirilen "Eğitimciler İçin Temel Teknoloji Yeterlilikleri Ölçeği" ile toplanmıştır. Örneklemden elde edilen verilerden boş veriler bulunan 36 ölçek araştırma kapsamına alınmayarak çıkarılmıştır. Bu kapsamda 297 ölçek değerlendirmeye alınmıştır Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin uzaktan eğitim süreci erişilebilirlik faktörünü yordamaya yönelik yaşam boyu öğrenme değişkenleri, temel teknoloji yeterliliği ölçeği alt boyutlarından kelime işlemci ve internet ağı kullanma değişkenleri erişilebilirlik'in yordanmasına ilişkin modele anlamlı katkı sunmaktadır. Genel anlamda uzaktan eğitim süreci erişilebilirlik faktörü toplam varyansın %29'unu açıklamaktadır. Uzaktan eğitim süreci kullanılabilirlik faktörünü yordamaya yönelik yaşam boyu öğrenme değişkenleri, temel teknoloji yeterliliği ölçeği alt boyutlarından temel bilgisayar kullanım becerisi değişkeni kullanılabilirlik faktörünün yordanmasına ilişkin modele anlamlı katkı sunmaktadır. Genel anlamda uzaktan eğitim süreci erişilebilirlik faktörü toplam varyansın %12'sini açıklamaktadır. Uzaktan eğitim süreci tutum faktörünü yordamaya yönelik yaşam boyu öğrenme değişkeni tutum faktörünün yordanmasına ilişkin modele anlamlı katkı sunmaktadır. Genel anlamda uzaktan eğitim süreci tutum faktörü toplam varyansın %11'ini açıklamaktadır. Uzaktan eğitim süreci teknolojik olanaklar faktörünü yordamaya yönelik yaşam boyu öğrenme değişkeni teknolojik olanaklar faktörünün yordanmasına ilişkin modele anlamlı katkı sunmaktadır. Genel anlamda uzaktan eğitim süreci teknolojik olanaklar faktörü toplam varyansın %22'sini açıklamaktadır. Uzaktan eğitim süreci özyeterlik faktörünü yordamaya yönelik yaşam boyu öğrenme değişkeni, teknoloji yeterlililiği ölçeği alt boyutlarının ve değişkenlerinin modele katkıları incelendiğinde hesap tablosu, kelime işlemci ve telekomünikasyon faktörün yordanmasına anlamlı katkı sağlamaktadır. Genel anlamda Uzaktan eğitim süreci erişilebilirlik faktörü toplam varyansın %21'ini açıklamaktadır. Uzaktan eğitime erişilebilirlik alt boyutu ile teknolojik olanaklar alt boyutu arasında; uzaktan eğitim kullanılabilirlik alt boyutu ile uzaktan eğitimdeki teknolojik olanaklar ve uzaktan eğitime yönelik özyeterlik alt boyutları arasında; uzaktan eğitimdeki özyeterlik alt boyutu ile temel bilgisayar kullanım becerisi ve kelime işlemci alt boyutları arasında pozitif yönlü orta ilişki bulunmaktadır. Temel teknoloji yeterliği temel bilgisayar kullanım alt boyutu ile kurulum bakım ve sorun giderme, kelime işlemci ve telekomünikasyon alt boyutunda medyalı iletişim alt boyutu ile pozitif yönlü yüksek ilişki bulunmaktadır. Temel teknoloji yeterliği temel bilgisayar kullanım alt boyutu ile internet ağı kullanma, telekomünikasyon ve medyalı iletişim arasında; kurulum, bakım ve sorun giderme alt boyutu ile kelime işlemci, hesap tablosu, internet ağı kullanma, telekomünikasyon ve medyalı iletişim alt boyutları arasında; kelime işlemci alt boyutunda hesap tablosu, internet ağı kullanma, telekomünikasyon ve medyalı iletişim arasında; hesap tablosu alt boyutunda veritabanları, internet ağı kullanma, telekomünikasyon ve medyalı iletişim arasında; veritabanı alt boyutunda telekomünikasyon ve medyalı iletişim alt boyutları arasında; internet ağı kullanma alt boyutunda telekomünikasyon ve medyalı iletişim arasında pozitif yönlü orta ilişki bulunmaktadır. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Uzaktan eğitim, yaşam boyu öğrenme, temel teknoloji yeterliliği, öğretmen, covid-19, pandemi, salgın