Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde yatan preterm bebeklerin annelerinin bebeklerine bağlanmasını etkileyen faktörlerin incelenmesi

Giriş: Yenidoğan döneminde bir bebeğin anne ile etkileşim sürecinin engellenmesi, bebeğin anneden erken ayrılması ve bebeğin güvenliği için annenin korku duyması, anne ile bebek arasında doyum sağlayıcı ilişkinin gelişmesine engel olmaktadır. Anne-bebek bağlanma sürecini olumsuz etkilemektedir. Anne bebek arasında yaşamın ilk yılında güvenli bağlanma sağlanamaz ise bebekler ileriki yaşlarında emosyonel, sosyal, fiziksel problemler ve dil gelişimi problemleri yaşayabilmekte ayrıca diğer kişilerle sağlıklı ilişkiler kurmakta, stres altında normal tepkiler vermekte ve kendileri de çocuklarıyla sağlıklı bağ oluşturmakta güçlükler yaşayabilmektedirler. Amaç: Bu çalışma erken doğum sebebiyle yaşamının ilk haftalarını yenidoğan yoğun bakım ünitesinde (YYBÜ) geçirmek zorunda kalan preterm bebeklerin ve annelerinin sosyodemografik ve tanıtıcı özelliklerinin, annelerin gebelik sürecinin ve preterm bebeğin yenidoğan yoğun bakım ünitesinde bakım sürecinin anne bebek bağlanması üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemini İstanbul'da bir vakıf üniversitesi hastanesinin YYBÜ' de Ocak-Eylül 2016 tarihleri arasında preterm bebeği yatan 60 anne oluşturmuştur. Araştırmanın verileri, "Yenidoğan Bebeği Tanıtıcı Bilgi Formu", "Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde Bebeği Yatan Annenin Gebelik Sürecine ve Preterm Bebeğin Bakım Sürecine İlişkin Tanıtıcı Bilgi Formu" ve "Doğum Sonrası Bağlanma Ölçeği" ile toplanmıştır. Veriler; SPSS 20.0 programında tanımlayıcı istatistiksel analizler, (frekans, yüzde, ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum değer) bağımsız örneklem t testi, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis Varyans Analizi kullanılarak %95'lik güven aralığında ve p<0.05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırma sonucunda; annelerin %56,7'sinin 29-35 yaş aralığında, büyük çoğunluğunun (%70) eğitiminin lisans veya lisansüstü düzeyde ve çalışan anneler (%65) olduğu, preterm bebeklerin ise %53,3'ünün 32-35. haftalar arasında doğan, %55'inin 1501-2500 gr ağırlığında ve %56,7'sinin spontan solunumlarını gerçekleştirebilen bebekler olduğu bulunmuştur. Preterm bebeklerin doğum haftası, annenin abortus/kürtaj öyküsü, gebelik sayısı, preterm bebeğiyle her bir görüşmede geçirdiği süre, preterm bebeğini ilk gördüğü anda hissettiği duygu, preterm bebeğini kucağına alma sıklığı, preterm bebeğini kucağına aldığında hissettiği duygu ve preterm bebeğini besleme durumuna göre annelerin doğum sonrası bağlanma ölçeği alt boyut puan ortalamaları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark olduğu bulunmuştur (p<0,05). Sonuç ve Öneriler: Bu araştırmanın sonucunda annelerin preterm bebeklerine bağlanmasını sosyodemografik özelliklerinin etkilemediği, preterm bebeğin doğum haftasının, annenin abortus/kürtaj öyküsünün, annenin gebelik sayısının, annenin preterm bebeğiyle her bir görüşmede geçirdiği sürenin, annenin preterm bebeğini ilk gördüğü anda hissettiği duygunun, annenin preterm bebeğini kucağa alma sıklığının ve kucağına aldığında hissettiği duygunun ve annenin preterm bebeğini besleme durumunun anne bebek bağlanmasını etkilediği bulunmuştur. Hemşirelerin bağlanma konusunda bilgilerinin arttırılarak risk altındaki annelerin prenatal dönemden itibaren belirlenmesi, hemşirelerin doğum sonrası dönemde anne bebek bağlanmasını destekleyici tutum sergileyerek annenin bebeğinin bakımına katılmasının sağlanması ve bu çalışmanın preterm bebek ve annelerini kapsayacak şekilde farklı gruplar üzerinde tekrarlanması önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Preterm bebek, bağlanma, anne-bebek bağlanması, hemşirelik