Yoğun bakım hemşirelerinde COVİD-19 korkusununbakım davranışlarına etkisi

Bu çalışma, pandemi sürecinde yoğun bakım ünitesinde çalışan hemşirelerin yaşadıkları Covid-19 korkusunun bakım davranışlarına etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Türkiye genelindeki kamu hastanelerinin (devlet hastanesi, eğitim araştırma-şehir hastanesi, üniversite hastanesi) yoğun bakım ünitesinde çalışan hemşireler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini kolaylı örnekleme yöntemi ile belirtilen tipteki hastanelerde çalışan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 171 hemşire oluşturmuştur. Veriler hemşirelerin sosyodemografik özelliklerini ve Covid-19'a ilişkin özelliklerini içeren "Hemşire Tanıtıcı Bilgi Formu", "Covid-19 Korkusu Ölçeği" ve "Bakım Davranışları Ölçeği (BDÖ-24)" kullanılarak toplanmıştır. Soru formu ve ölçekler katılımcılara Google Form aracılığıyla Ocak 2021- Ağustos 2021 tarihleri arasında çevrimiçi olarak ulaştırılmıştır. Araştırma verileri SPSS 21 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin değer lendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemler (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, minimum-maksimum), G Power, Cronbach alpha katsayısı, Mann-Whitney U Testi, Kruskall Wallis H Testi ve spearman-korelasyon analizi kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde p<0,05 değeri anlamlı kabul edilmiştir. Araştırmaya katılan hemşirelerin KKÖ puan ortalaması 19,81±6,57 bulunmuş olup, kadınların KKÖ puan ortalamasının (20,43±6,46), mesleğinden memnun olmadığını ifade eden hemşirelerin KKÖ puan ortalamasının (22,22±7,14), pandemide hasta sayısı artışının hemşirelik bakımını azalttığını düşünen hemşirelerin KKÖ puan ortalamasının (20,57±6,69), Covid-19'a yakalanmaktan korkan hemşirelerin KKÖ puan ortalamasının (22,03±5,97) ve aşılanmanın virüse yakalanma korkusununu etkilemediğini ifade eden hemşirelerin KKÖ puan ortalamasının (21,52±6,63), araştırmaya katılan diğer hemşirelerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05). BDÖ-24 puan ortalaması ise 5,18±0,89 bulunmuş olup, evli olan hemşirelerin bilgi- beceri alt boyut puan ortalamasının (5,38±0,82) ve Üniversite hastanesinde çalışan hemşirelerin BDÖ-24 puan ortalamalarının (5,70±0,46), istatistiksel olarak daha yüksek olduğu, 2.basamak Yoğun Bakım Ünitesi'nde çalışan hemşirelerin BDÖ-24 puan ortalaması (4,95±0,90)'nın, pandemide hasta bakımına ayırdığı sürenin azaldığını belirten hemşirelerin BDÖ-24 puan ortalamasının (4,92±0,78) istatistiksel olarak daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Covid-19 korkusu puan ortalamaları ile BDÖ-24 puan ortalamaları arasında anlamlı bir ilişki görülmemiştir (p=0,067). Covid-19 korkusu puan ortalaması ile BDÖ-24 alt boyutları olan saygılı olma, bağlılık ve bilgi-beceri puan ortalamaları arasında pozitif yönde anlamlı ilişki vardır (sırasıyla; p=0,038, r=0,159; p=0,023, r=0,174; p=0,08, r=0,208). Bu araştırmada elde edilen sonuçlara Covit-19 korkusunun ve bakım davranışlarının orta düzeyde olup, korkunun bakım davranışlarını etkilemediği fakat bakım davranışları ölçeği alt boyutları olan saygılı olma, bağlılık, bilgi-beceri puanlarıyla ilişkili olduğu Covid-19 korkusu arttıkça saygılı olma, bağlılık ve bilgi-beceriye ilişkin bakım davranışlarının yükseldiği söylenebilir. Covid-19 korkusu ve bakım davranışları arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkiyi etkileyen değişkenleri araştıran ileri çalışmaların yapılması önerilmektedir.