
194
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
İskenderun Körfezi'nde beyaz sokar (Siganus rivulatus (Forsskal 1775))'ın bazı biyolojik özellikleri
Bu çalışma. beyaz sokar balığı Siganus rivulatus Forsskal.1775'in İskenderun Körfezi'nde bazı biyolojik özelliklerini belirlemek amacıyla gerçekleştirildi. Şubat 2014- Haziran 2015 tarihleri arasında alınan aylık örneklemeler ile 531 adet birey incelenmiştir. Yapılan çalışmada Siganus rivulatus'un yaş, boy, ağırlık. kondisyon faktörü ve gonadosomatik indeks değerleri belirlenmiştir. İncelen örneklerin 166 (%31.19) adet dişi ve 365 (%68.49) adet erkek bireylerden oluşmaktadır. Bireylerin otolitlerinin okunması sonucunda tüm bireylerin; 1 ve 10 yaş grupları arasında dağılım gösterdikleri belirlenmiştir. Dişi ve erkek bireylerde minimum ve maksimum toplam boy değerleri sırasıyla 8.5-29.5 cm ve 8.5-26.9 cm iken; yine erkek ve dişi bireylerde minimum ve maksimum ağırlık değerleri sırasıyla17.66-284.90 gr ve 8.37-249.49 gr olduğu saptanmıştır. Dişi ve erkek bireyler için hesaplanan boy-ağırlık ilişkisi denklemleri sırasıyla W=0.013×L2.982 ve W=0.015xL2.934 olarak hesaplanmıştır. Von Bertanffy dişi bireyler için boyca büyüme değerleri. L∞ = 48.96cm. K= 0.054 yıl -1. t 0 = - 3.495 olaraksaptanmıştır. Erkek birey için. L∞ =43.534. K=0.059 yıl-1 t0=-3.646 yıl. tüm bireyler için L∞ =47.24. K=0.054 yıl-1 t0 = -3.615 yıl. olarak hesaplanmıştır. Kondisyon Faktörü. dişi bireylerde ortalama; 1.54±0.09. erkek bireylerde 1.48±0.501. tüm bireylerde 1.51±0.300 olarak tespit edilmiştir. Aylık gonadosomatik indeks (GSI) değerleri S. rivulatus için Nisan-Mayıs-Haziran ayları arasında ürediğini göstermiştir.
Seyhan Baraj gölü (Adana) zooplanktonunun vertikal göçlerinin tespiti
Bu çalışmada, Adana il sınırları içinde bulunan, Adana'yı Seyhan Nehri'nin sebep olabileceği su baskınından korumak, sulama ve elektrik üretmek amacı ile yapılan Seyhan Baraj Gölü'nün zooplanktonu kalitatif olarak incelenmiş ve tespit edilen zooplanktonun vertikal göçü 24 saat süreyle araştırılmıştır. Örnekler belirli derinliklerden (0, 1, 2,5, 5, 7,5, 10, 15, 20 m) 4 saatlik aralıklarla alınmıştır. Araştırmada, Rotifera'dan 20, Kladosera'dan 4 ve Kopepoda'dan 2 olmak üzere toplam 26 organizma tespit edilmiştir. Rotiferadan Keratella cochlearis dışında kalan diğer tüm rotifer türleri tüm su sütununda dağılım göstermedikleri belirlenmiş ve ayrıca vertikal göç yapmadıkları tespit edilmiştir. Kladoseradan, Diaphanasoma birgei tüm derinliklerde homojen dağılış gösterdiği, saat 18.00'de yüzeyde en fazla birey sayısına ulaştığı tespit edilmiş olup gündüz vakti derine gece ise yüzeye göç hareketlerini gerçekleştirmedikleri belirlenmiştir. Kopepoda'dan, Mesocyclops leuckarti derinlik artışına paralel birey sayısında azalmalar tespit edilmiştir. Diğer kopepod türlerinin yüzeyde oldukça az bulundukları, derinliğe bağlı olarak artış gösterdikleri belirlenmiştir. Ayrıca baraj gölündeki bazı su kalite parametreleri de (konduktivite, çözünmüş oksijen, sıcaklık) belirlenmiş olup bunların normal su kriterleri değerleri içerisinde oldukları tespit edilmiştir.
Melez tilapia (Oreochromis niloticus X Oreochromis aereus) dokularında kadmiyum, kurşun, kadmiyum+kurşun birikimleri ve zeolitin etkisin
Bu araştırmada kurşun (20 mgl-1 Pb2+) ve kadmiyum (5 mgl-1 Cd2+) metallerinin ayrı ayrı ve birlikte bulunduğu akvaryum ortamlarında 14 gün süreyle tutulan Melez Tilapia' nın kas, solungaç, karaciğer, böbrek ve kemik dokularındaki birikimler ve bu birikimlerin giderilmesinde zeolitin (0,1 gl-1) etkisi incelenmiştir. Deneme sonunda balıkların dokularındaki kurşun ve kadmiyum birikimi ICP-MS Spektrometresi ile ölçülmüş olup, Pb içeren ortamlarda dokulardaki Pb birikimi böbrek>karaciğer>kas>kemik>solungaç iken, Cd birikimi karaciğer>solungaç>böbrek> kemik olup, kas dokuda kadmiyum birikimi gözlenmemiştir. Pb+ Cd içeren ortamlarda ise; birikimler böbrek>karaciğer>solungaç>kemik>kas sıralamasında olup, Cd kas dokuda tespit edilmemiştir. Ortamda Zeolitin bulunmasının Melez Tiapia' nın dokularında birikim sıralamasını değiştirmediği ancak kurşun ve kadmiyum birikimini azalttığı, Pb+Cd içeren ortamlara zeolitin katılımıyla da kurşun ve kadmiyum birikiminde azalma olduğu ve bu azalmaların istatistiki olarak önemli olduğu tespit edilmiştir (p<0,05).
Bazı alg özütlerinin hayatta kalış ve MTT metodu ile antikanser etkilerinin araştırılması
Bu çalışmada, Doğu Akdeniz kıyısında yer alan İskenderun Körfezi'nin Kale ve Konacık Bölgesinden iki farklı kahverengi alg (Sargassum sp. ve Cystoseira sp.) toplandı ve özütleri elde edildi. Bu özütlerin Drosophila melanogaster'in hayatta kalışı üzerine etkileri ve insan kolon kanseri hücre hattı (DLD-1) üzerine antikanser etkileri çalışıldı. Hücre kültürü çalışmalarında alg özütlerinin 3 farklı dozu (25 µg/ml, 12.5 µg/ml, 6.25 µg/ml) ayrı ayrı ve doksorubisin (10 µM) ile birlikte, DLD-1 hücre hattına uygulandı, antikarserojenik etkileri 3-(4,5-dimetil tiyazol-2-yl)-2,5-difenil tetrazolium bromid (MTT) testi ile incelendi. Pozitif kontrol olarak genotoksik ve karsinojenik etkileri bilinen ve birçok kanser hastalığının tedavisinde kullanılan kemoterapik ilaçlardan biri olan doksorubisin kullanıldı. Ayrıca, incelenen bitki özütlerinin 10 mg/ml olan dozu flare (flr3) ve çoklu kanat kılı (mwh) mutant işaret genlerini taşıyan 72 ± 4 saatlik transheterozigot Drosophila melanogaster larvalarına uygulandı. Kontrol grubunda hayatta kalış oranı % 83 olarak bulundu. Her iki alg, kullanılan dozda (Sargassum sp. %88 ve Cystoseira sp. %94) Drosopila melanogaster'in hayatta kalışını pozitif etkiledi. MTT testi sonuçlarına göre, her iki alg özütünün uygulanan dozlarda absorbans değerlerini artırdığı bulundu. Elde edilen farklı konsantrasyonlardaki absorbans değerlerindeki artış aritmetik ortalamaları standart hataları ile birlikte MS Excel programında hesaplandı. Bu çalışmada grafik ve tablo halinde sunulan bulgular bu iki algin (Sargassum sp., Cystoseira sp.) gelecek için potansiyel terapötik kaynak olabileceğini işaret etmektedir.
Hatay ili Yayladağı ilçesi akarsu ve durgun sularındaki zooplanton faunasının araştırılması
Bu çalışmada, Hatay İli Yayladağı İlçesindeki 20 farklı baraj-gölet, akarsu ve kuyulardan mevsimsel olarak bazı su kalite parametreleri ve zooplankton faunası araştırılmıştır. Ekim 2015- Temmuz 2016 tarihleri arasında yapılan çalışma sonucunda Rotifera'dan 53; Kladosera'dan 17 ve Kopepoda'dan 15 olmak üzere toplam 85 takson belirlenmiştir. Zooplankton gruplarının yüzde bulunma oranları ise Rotifera'nın % 62,35 ile en çok, Kladosera'nın %20 ile ikinci sırada ve Kopepoda'nın %17,65 oranı ile en az bulunan grubu oluşturduğu belirlenmiştir. Kuyularda 30 rotifer, 12 kopepod ve 9 kladoser (toplam 51 tür); baraj ve göletlerde 42 rotifer, 11 kladoser ve 3 kopepod (toplam 56 tür); Akarsularda ise 29 rotifer, 10 kladoser ve 5 kopepod (toplam 44 tür) tespit edilmiştir. Rotifera'dan Keratella cochlearis ve Trichocerca similis 13 sucul ortamda, Kladosera'dan Bosmina longirostris 16 sucul ortamda ve Kopepoda'dan Tropocyclops prasinus 13 sucul ortamda tespit edilmiş ve en yaygın bulunan türler olduğu belirlenmiştir. En az yayılım göstererek sadece bir sucul ortamda bulunan türlerin Anuraeopsis fissa, Branchionus quadridentatus, Cephalodella ventripes, Euchlaris lyra, Filinia longiseta, F. opoliensis, Lecane aculeata, L. furcata, L. pumila, L. acanthinula, Mytilina unguipes, Notholca squamula, Rotaria neptunia, Trichocerca pusilla, T. taurocephala, T. elongata, Testudinella elliptica, Daphnia sp., Leydigia acanthocercoides, Monospilus dispar, Ilyocryptus sordidus, Simocephalus vetulus, Bryocamptus minutus, B. zschokkei, Diacyclops bicuspidatus and Eucyclops serrulatus oldukları belirlenmiştir. En çok tür Görentaş Göletinde (36 tür) bulunmuş, bunu 31 türle Kasım Bey Deresi ve 30 türle Hoplar Deresinin takip ettiği belirlenmiştir. En az tür bulunan çalışma alanının ise 2 türle kuyu 10 olduğu belirlenmiştir. Baraj ve göletlerde her mevsim bol miktarda bulunan türlerin Asplanchna priodonta, Polyarthra vulgaris, Bosmina longirostris olduğu belirlenirken akarsularda Cephalodella gibba, Colurella adriatica, Euchlanis dilatata, Lepadella ovalis olduğu belirlenmiştir. Kuyularda ise düzenli artış azalış göstermeyen, zaman zaman yoğun bulunan türlerin Trichocerca similis, Bosmina longirostris ve Tropocyclops prasinus olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler : Zooplankton, göl, akarsu, kuyu, Yayladağı, Hatay Sayfa Adedi : 57 Danışman : Prof. Dr. Ahmet BOZKURT
Kozan Baraj Gölü'nde (Adana) ağ kafeslerde balık yetiştiriciliğinin baraj gölü su kalitesi ve zooplankton faunası üzerine etkisinin araştırılması
Baraj gölünde tespit edilen ortalama su kalite parametrelerinden su sıcaklığının 16,7 oC ± 0,439, pH'ın 8,22 ± 0,044, elektriksel iletkenliğin 406,086 µS/cm ± 1,998, çözünmüş oksijenin 7,846 mg/l ± 0,136, fosfatın 2,60 mg/l ± 0,135, nitritin 0,121 mg/l ± 0,003, nitratın 6,363 mg/l ± 0,131, amonyumun 0,121 mg/l ± 0,005 ve klorofil a'nın 2,979 mg/m3± 0,135 olduğu belirlenmiştir. Baraj gölü suyu sıcaklık, çözünmüş oksijen, NH4-N, bakımından birinci sınıf su; iletkenlik, pH, NO3-N bakımından ikinci sınıf su, NO2-N ve PO4-P miktarı bakımından dördüncü sınıf su kalitesinde olduğu belirlenmiştir. Kafes istasyonu ve referans istasyonu arasında su sıcaklığı değişmezken çözünmüş oksijen, elektriksel iletkenlik ve klorofil a değerleri kafes istasyonda daha düşük, amonyum, nitrat, nitrit, ortofosfat ve pH ise önemsiz seviyede daha yüksek bulunmuştur. Gölde Rotifera'dan 29 tür, Kladosera'dan 15 tür ve Kopepoda'dan 6 tür olmak üzere toplam 50 zooplankton türü saptanmıştır. En çok türün (7) Brachionidae familyasında olduğu belirlenirken, bunu 6 türle Chydoridae ve 5 türle Ameiridae familyalarının takip ettiği belirlenmiştir. Asplanchna priodonta, Polyarthra dolichoptera, Bosmina longirostris ve Ceriodaphnia pulchella her ay heriki istasyonda, B. quadridentatus, L. bulla, Leptedora kindtii, C. sphaericus, D. rostrata ve M. leuckarti sadece kafes istasyonunda, A. fissa, C. adriatica, C. gibba, F. terminalis, H. oxyuris, K. tecta, L. acuminata, L. salpina, T. tetractis, L. leydigi, M. dispar, M. laticornis ve N. Hibernica'nın sadece referans istasyonunda bulundukları belirlenmiştir. Çalışmada 9 ay boyunca referans istasyonda ki tür sayısının daha fazla olduğu belirlenirken, sadece 2 ay kafes istasyonunda ki tür sayısının daha fazla olduğu ve 1 ay da eşit sayıda tür bulunduğu belirlenmiştir. İstasyonlara göre ortalama zooplankton miktarının 5 ay kafes istasyonunda, 7 ayda referans istasyonunda daha bol bulundukları belirlenmiştir. Bununla birlikte Rotifera'nın kafes istasyonunda bol olduğu bulunurken, Kladosera ve Kopepoda'nın referans istasyonunda daha bol oldukları belirlenmiştir.
Kadife çiçeği (Tagetes erecta), astaksantin ve mannan-oligosakkarit'in labidochromis caeruleus ve pseudotropheus socolofi (Cichlidae Bonaparte, 1835) yavrularının büyüme, renklenme, karaciğer ve bağırsak histolojisi üzerine etkileri
Bu çalışma, kadife çiçeği (Tagetes erecta, KÇÖ) özütü, sentetik karotenoid (astaksantin, AST) ve mannan-oligosakkarit (MOS) katkılı yemlerin iki Cichlidae türünün (sarı prenses, Labidochromis caeruleus ve mavi prenses, Pseudotropheus socolofi) yavrularının büyüme, renklenme, karaciğer ve bağırsak histolojisi üzerine etkilerini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Yem katkı maddelerinin en etkili dozlarını elde etmek için dört farklı yem kullanılmıştır. Deneme I (%0, 2, 4, 6, 8, 10 ve 12 KÇÖ), Deneme II (%0, 2, 4, 8 KÇÖ ve 50, 100, 150 mg AST/kg yem), Deneme III (‰0, 1, 2 MOS, ‰1 MOS+%4 KÇÖ, ‰2 MOS+%4 KÇÖ, ‰1 MOS+50 mg AST/kg yem ve ‰2 MOS + 50 mg AST/kg yem) ve Deneme IV (%0 KÇÖ, %4 KÇÖ, 50 mg AST/kg yem, ‰1 MOS+%4 KÇÖ ve ‰1 MOS+50 mg AST/kg yem) olarak oluşturuldu. Her bir deneme 30 gün sürdü. Denemeler, sürekli havalandırmalı koşullarında 27±1°C su sıcaklığında, 5 sarı prenses+5 mavi prenses/10 L stok oranında (her bir grup üç tekerrürlü) gerçekleştirilmiştir. Her bir denemenin sonucunda elde edilen en etkili dozalar bir sonraki denemede kullanılmıştır. Tüm denemelerin sonucunda her iki Cichlidae türü için de %4 KÇÖ, 50 mg AST/kg yem ve ‰1 MOS katkılı gruplarda en iyi büyüme ve renklenme değerleri (L, a ve b değeri bakımından) kaydedilmiştir. Histolojik analizlerde, kadife çiçeğinin bu çalışmada kullanılan dozlarının patolojik etki göstermediği sonucuna varılmıştır.
Sucul sistemlerde ekolojik okuryazarlığa eko-stem yaklaşım
Çevre sorunlarını etkileyen pek çok etmen olmasına rağmen, önümüzdeki on yılda daha da hızlanması beklenen insan nüfusundaki fazla artış en önemli faktördür. Hızlı nüfus artışı gezegenimizin doğal kaynaklarını azaltmakta ve yaşanabilir ekosistemleri bozmaktadır. Tehlikede olan doğal kaynakların başında su gelmektedir. Türkiye'nin yıllık 450 milyar m3'lük yıllık yağış miktarı vardır. Bunun 69 milyar m3'ü yer altı sularını beslemekte ve sadece 28 milyar m3'ü dünyaya tatlı su kaynağı oluşturmak üzere dönmektedir. Yer altı sularının bir kısmı çatlaklardan sızarak buharlaşmakta ve ziyan olmaktadır. Günümüzde pek çok metot sızıntı sularını depolamak için kullanılmakta, toplanan suyun büyük bir kısmı da depoya ulaşmadan tekrar kaybolabilmektedir. Bu çalışmanın konusu , Payas Çınarlık Platosu'nda (yer: 36° 45'18,4 "N 36° 16'01,8" E) bir sızıntı suyun kullanılabilir hale getirilmesidir. Bu çalışma öğrencilerin Eko-STEM yaklaşım ile katılımı ve Payas Belediyesi imkanları ile gerçekleştirilmiştir. Eko-STEM; bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik disiplinlerinin günlük yaşam problemlerinin çözümünde kullanılırken ekolojinin de hassasiyetle gözetilmesi yaklaşımıdır. Adı geçen sızıntı suları toplama ve yerinde kullanılabilir hale getirmede kullanılan yöntem oldukça olumlu sonuç verdi ve saniyede ortalama 280 ml tatlı su elde edildi. Bu projenin gerçekleşmesi sırasında projeye katılan 159 öğrenciye "ekolojik okuryazarlık" eğitimi verilerek bilinçlendirme yapıldı. Ayrıca sızıntı suyun kazanılması ve çevresinin rehabilitasyonunun planlanması da Eko-STEM yaklaşım ile öğrenciler tarafından yapıldı. Daha yaşanabilir bir dünya için insanları eğitmeli ve önlemler almalıyız. Ekolojik okur yazar bir nesil yetiştirmeye ihtiyacımız var. Bu çalışmaları eğitim faaliyetleri içerisinde ele almak daha etkili olacaktır. AnahtarKelimeler : Ekolojik okuryazarlık, STEM, Eko-STEM yaklaşım , Sızıntı sular, Sürdürülebilirlik SayfaAdedi : 70 Danışman : Prof. Dr. Şükran ÇAKIR ARICA
Denizel makroalg, Ulva intestinalis (Cholorophyta),Ellisolandia elongata (Rhodophyta), Dictyota dichotoma veSargassum vulgare (Pheaophyta)'nin lipit içeriği veantimikrobiyal etkilerinin belirlenmesi
Çalışmada, gelecekte geliştirilecek fonksiyonel ürünler için dört farklı makroalg türüne ait biyokimyasal kompozisyon, antimikrobiyal aktivite, yağ asidi kompozisyonu, besin maddesi bileşenleri ve SEM (Taramalı Elektron Mikroskopu) görüntüleri belirlenmiştir. Makroalg örnekleri kuzeydoğu Akdeniz kıyısında yer alan İskenderun Körfezi'nden toplanmıştır. Analizlerde kahverengi alglerden Sargassum vulgare, Dictyota dichotoma, yeşil alglerden Ulva intestinalis ve kırmızı alglerden Ellisolandia elongata türleri kullanılmıştır. En yüksek protein, lipid ve kül içerikleri sırasıyla, U.intestinalis (%15,77), S.vulgare (%12,21) ve kül içeriğinin E.elongata (%76,75) türlerine ait olduğu belirlenmiştir. En yüksek ve en düşük SFA, MUFA ve PUFA'daki yüzde değişimleri sırasıyla D.dichotoma (%41,48)-E.elongata (%85,85)'ya, E.elongata (belirlenemedi) ve D.dichotoma (%22,67), E.elongata (belirlenemedi) ve S.vulgare (%2,52). En yüksek C, H, N % değerleri E.elongata türünde belirlenmiştir. Sonuç olarak, antimikrobiyal etkinlik testlerinde, U.intestinalis ve E.elongata makroalg türlerinin E.coli ve C.albicans'a karşı etkili olduğu belirlenmiştir.
İskenderun körfezinde dağılım gösteren aslan balığı Pterois miles (Bennett, 1828)'in bazı biyoekolojik özellikleri
Bu çalışmada Mart 2018-Nisan 2019 arasında İskenderun Körfezi'nde zıpkın avcılığı ve uzatma ağı ile toplanan 179 adet aslan balığının Pterois miles (Bennett, 1828)'in yaş, büyüme ve beslenme özellikleri araştırılmıştır. 1-6 yaşlar ve 14,5-35,5 cm boylar arasında dağılım gösteren bireylerin eşey oranı erkekler lehine 1:0,67 olarak hesaplanmıştır. Boy-ağırlık ilişkisi dişiler için W = 0,0067L3,2204, erkekler için W = 0,0076L3,1811, tüm bireyler için W = 0,0079L3,1706 olarak hesaplanmıştır. Von Bertalanffy büyüme parametreleri tüm bireyler için L∞=44,6271 cm, K=0,1933 yıl-1, t0=-1,3513 yıl olarak hesaplanmıştır. Gonadosomatik indeks değeri %6,33 ile en yüksek Ağustos ayında tespit edilmiştir. Midelerin %43'ü boş olarak, içeriğe sahip midelerde balıklar, kabuklular, yumuşakça kabukları, deniz bitkisi, resif parçaları tespit edilmiştir.
Vatoz mukusundan elde edilen ekstraktların biyomedikal olarak kullanım potansiyeli
Tez çalışmasında, vatoz epidermal mukusundan elde edilen çeşitli ekstraktların, biyomedikal alanlarda potansiyel kullanımı, bilimsel prensiplere bağlı olarak tespit edilmiş ve değerlendirilmiştir. İskenderun Körfezi'nde hem trol hem de uzatma ağlarıyla yapılan avcılıklarda elde edilen ve ilk yakalandığında oldukça yoğun bir şekilde mukus salgılayan dört vatoz türü Dasyatis marmorata, D. pastinaca, Gymnura altavela ve Raja miraletus tercih edilmiştir. Dört bölümden oluşan tez çalışmasının birinci bölümünde, D. marmorata, D. pastinaca, G. altavela ve R. miraletus türlerine ait epidermal mukus örneklerinin Bradford analizi ile toplam protein miktarı, GC/MS analizi ile uçucu bileşikleri ve HPLC analizi ile R. miraletus mukusundaki vitamin E (α-tokoferol) oranı tespit edilmiştir. D. marmorata, D. pastinaca, G. altavela ve R. miraletus epidermal mukuslarındaki toplam protein miktarı sırasıyla 4,61, 4,87, 4,89 ve 3,94 mg/ml olarak bulunmuştur. GC/MS analizi sonucunda, D. marmorata mukusunda bulunan majör bileşikler; 2-İzopropil-5-metil-1-heptanol (%10,04), 2-tert-Butil-4-izopropil-5-metilfenol (%7,95), Dokosan (%7,98) ve Dodekanoik asit (%15,76); D. pastinaca mukusunda bulunan majör bileşikler, Siklooktasiloksan (%11,22), Siklononasiloksan (%14,49), 1H-Purin-6-amin, [(2-florofenil) metil] (%13,4), Siklodekaziloksan (%12,10), Lusenin-2 (%11,37) ve Oktasiloksan (%10,57); G. altavela mukusunda bulunan majör bileşikler, 1-Nonen (%8,13), 2-İzopropil-5-metil-1-heptanol (%12,24), 2-Hidroksi-3-fenil-2H-1-benzopiran (%11,83), Eikosan (%14,25) ve Dodekanoik asit (%21,37) ve R. miraletus mukusunda bulunan majör bileşikler, Tetrakoksametil (%36,08), Siklodekaziloksan (%31,56) ve Oktasiloksan (%32,36) olarak bulunmuştur. HPLC analizi sonucu R. miraletus mukusunda 13,78 µg/ml oranında vitamin E tespit edilmiştir. İkinci bölümde, D. marmorata, D. pastinaca, G. altavela ve R. miraletus epidermal mukus örneklerinin gram negatif (Escherichia coli ve Klebsiella pneumoniae) ve gram pozitif bakteri (Bacillus subtilis ve Enterococcus faecalis) suşlarına karşı antifungal aktivitesi disk difüzyon ve spektrofotometrik broth mikrodilüsyon metotlarıyla ortaya çıkartılmıştır. Disk difüzyon metodu için en güçlü antibakteriyel aktivite, B. subtilis üzerinde 2,90 mm'lik inhibisyon zon çapıyla G. altavela mukusunun asetik asit ekstraktında (GaAA) belirlenmiştir. Spektrofotometrik broth mikrodilüsyon metodu için ise en güçlü antibakteriyel aktivite, K. pneumoniae üzerinde 8,99 µl'lik MİK değeriyle D. marmorata mukusunun asetik asit ekstraktında (DmAA) belirlenmiştir. Üçüncü bölümde, D. marmorata, D. pastinaca, G. altavela ve R. miraletus epidermal mukus örneklerinin mantar (Candida albicans ve Candida parapsilosis) suşlarına karşı antifungal aktivitesi yine disk difüzyon ve spektrofotometrik broth mikrodilüsyon metotlarıyla ortaya çıkartılmıştır. Disk difüzyon metodu için en güçlü antifungal aktivite, C. parapsilosis üzerinde 2,40 mm'lik inhibisyon zon çapıyla yine G. altavela mukusunun asetik asit ekstraktında (GaAA) belirlenmiştir. Spektrofotometrik broth mikrodilüsyon metodu için ise en güçlü antifungal aktivite, C. albicans üzerinde 9,40 µl'lik MİK değeriyle G. altavela mukusunun asetik asit ekstraktında (GaAA) belirlenmiştir. Dördüncü bölümde ise, G. altavela epidermal mukusunun hücre canlılığı testi (MTT analizi) ile akciğer kanseri hücre hattı (A549) üzerindeki antikanserojen aktiviteleri incelenmiştir. Ancak A549 hücre hattı üzerinde herhangi bir antikanserojen aktivite tespit edilememiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar, vatoz epidermal mukusundan elde edilen ekstraktlardaki biyoaktif maddelerin daha detaylı analizlerle karakterize edilip geliştirilerek ilgili alanlarda prototip uygulamalarıyla desteklendiğinde, biyomedikal sektörlerindeki potansiyel iş alanlarında denizel kaynaklı doğal bir ürün olarak ticarileştirilebileceğini göstermiştir. Bu çalışma TÜBİTAK 2211-C Yurtiçi Öncelikli Alanlar Doktora Burs Programı tarafından desteklenmiştir.
Türkiye'nin Paris İklim Anlaşması dâhilindeki yükümlülükleri ve iklim değişikliğinin bu yükümlülükler üzerindeki etkisi
Kömür, petrol ve doğalgaz gibi fosil yakıtların kullanılması, ormansızlaşma, yanlış arazi kullanımı ve sanayi atıkları ile atmosfere salınan sera gazlarının atmosferdeki birikimleri, Sanayi Devrimi'nden beri hızla artmakta ve çevre kirliliğine neden olmaktadır. Bu artış yirmi birinci yüzyılda küresel ısınma ve iklim değişikliği sorununu ortaya çıkarmıştır. Bu sorunlara neden olan sera gazı emisyonlarının daha çok insan faaliyetlerinden kaynaklandığı ve bununla birlikte sanayi, tarım, hayvancılık, enerji gibi sektörlerin de neden olduğu bilinmektedir. Küresel ısınma ve iklim değişikliğine ilişkin uluslararası alanda birçok anlaşma ve müzakereler yapılarak bu probleme yönelik çözüm arayışlarına gidilmiştir. Bu çözüm arayışlarından Paris Anlaşması ile yerküre sıcaklığının 1,5 ºC ile sınırlandırılması hedeflenmektedir. Türkiye'nin yapılan iklim anlaşması ile katkı belgesinde vermiş olduğu %21'lik azaltım taahhüdünü 2030 yılına kadar yerine getirerek, 2 ºC'lik sıcaklık hedefine ulaşması gerekmektedir. Tez kapsamında iklim değişikliği sorunu, etkileri, uluslararası, ulusal ve yerel ölçekte iklim değişikliği azaltım politika ve stratejileri, vb. konularda inceleme ve değerlendirmeler yapılmıştır. 1990-2018 yılları arasında Türkiye İstatistik Kurumu'nun Çevre ve Enerji istatistiklerinden salınan sera gazları emisyon verileri ve ERA5 Reanalysis'den alınan sıcaklık verileri ile regresyon analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda, karbondioksit (CO2), metan (CH4), nitröz oksit (N2O) ve F gazının sıcaklığı artırdığı sonucuna varılmıştır. IPCC'nin belirlediği sera gazı emisyonu olasılıklarını temsil eden RCP 2.6 ve RCP 4.5 senaryolarını kullanarak 2019-2050 yılları arasındaki Potsdam Enstitüsü'nden alınan küresel sera gazı emisyon verileri ile CORDEX'ten alınan aynı senaryolar dâhilinde ve aynı yıllar arasındaki Türkiye sıcaklık verileri ile de regresyon analizi yapılmıştır. Bağımsız değişkenlerimiz olan sera gazlarının, bağımlı değişkenimiz sıcaklığa nasıl etki ettiği ve 21. Taraflar Konferansı'nda (COP21) yapılan 2015 Paris Anlaşması doğrultusunda Türkiye'nin sunduğu taahhütler ve uygulanabilirliği tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler:İklim değişikliği, Paris Anlaşması, yenilenebilir enerji, sera gazları, COP21, RCP 2.6, RCP 4.5
Farfantepenaeus aztecus (Ives, 1891)'un yumurtlatılması ve farklı tuzluluk koşullarında postlarval aşamaya kadar yetiştiriciliği
Bu tez çalışmasında, beş farklı tuzluluk düzeyinin (‰ 25, 30, 35, 40, 45) kahverengi karides, Farfantepenaeus aztecus larvalarının Naupli5 (N5) aşamasından Postlarva1 aşamasına kadar hayatta kalma ve gelişimi üzerine etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla N5 aşamasına ulaşmış 50 adet larva 2 litre kapasiteli yuvarlak, düztabanlı balonlara stoklanmış ve her muamele grubu 5 tekerrürlü olacak şekilde 27,6±0,4°C su sıcaklığında PL1 aşamasına kadar kültüre alınmıştır. Araştırma sonunda N5 aşamasından Protozoea1 aşamasına kadar en iyi yaşama oranı ‰35 tuzluluk düzeyinde % 44,00±23,15 olarak elde edilirken en düşük yaşama oranı ‰25 tuzluluk düzeyinde %14,00±4,89 olarak elde edilmiştir (P<0,05). Aynı şekilde Mysis1 evresinden PL1 aşamasına kadarki en yüksek yaşama oranı ‰35 tuzluluk düzeyinde %24,40±19,51olarak elde edilmiştir. PL1 aşamasında diğer gruplardan elde edilen en iyi yaşama oranları ise sırasıyla ‰30 salinite düzeyinde %23,20±18,14 ve ‰40 tuzluluk seviyesinde % 16,80 ± 6,72 şeklinde elde edilmiştir. ‰25 ve ‰45 tuzluluk düzeylerinde PL aşamaya ulaşma oranı istatistiki olarak diğer gruplardan farklı bulunmuştur (P<0,05). Bu çalışmanın sonuçlarıyla ilk kez, Atlantik kökenli bir karides türü olan, Akdeniz'e daha sonra yerleşerek popülasyonlar oluşturan, Kuzeydoğu Akdeniz'den IV. gonad evresinde elde edilen ve N5 aşamasından PL1 aşamasına kadar farklı tuzluluk düzeylerinde kültüre alınan kahverengi karidesin larvaları için optimum tuzluluk düzeyinin ‰30-40 tuzluluk aralığında olduğu gösterilmiştir.
Farfantepenaeus aztecus (Ives, 1891)'un yumurtlatılması, farklı tuzluluk ve sıcaklık koşullarında yumurtaların inkübasyonu
Bu tez çalışması kahverengi karides, Farfantepenaeus aztecus yumurtalarının açılma oranı, açılma süresi ve larval aktivitesi üzerine tuzluluk ve su sıcaklığının etkilerinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla IV. gonad aşamasında doğadan yakalanan F. aztecus aynı gece laboratuvar koşullarında yumurtlatılmıştır. Yumurtaların döllülük oranı mikroskop altında belirlendikten sonra, yumurtalar üç farklı tuzluluk (‰ 30, 35 ve 40) ve üç farklı su sıcaklığından (24, 28 ve 32 °C) dokuz kombinasyon oluşturulmuş ve 3 tekerrürlü, 50 adet/L olacak şekilde 2 Litre kapasiteli yuvarlak cam kavanozlara stoklanmıştır. Tüm su sıcaklığı ve tuzluluğu kombinasyonlarında yumurtaların açılmış olduğu belirlenmesine rağmen, tuzluluk, sıcaklık ve her ikisinin birlikte elde edilen nauplii, açılma süresi ve larval aktivite üzerinde önemli etkileri olduğu belirlenmiştir (P<0,05). Yalnızca tuzluluk kriteri göz önüne alındığında en iyi açılma oranı (48,44%) ‰35 salinite düzeyinde, en düşük açılma oranı ise (%34,77) ‰30 salinite düzeyinde gerçekleşmiştir (P<0,05). Araştırma sonunda en iyi açılma oranlarının %52,22 oranı ile 28 °C'de ve %48,33 ile 32 °C de gerçekleştiği bulunmuştur. Yumurtaların açılma süresi su sıcaklığındaki artışla azalmış ve bu sürenin test edilen su sıcaklıklarında 11saat 40 dakika ile 17 saat 10 dakika aralığında değiştiği belirlenmiştir. Larval aktivitenin 28 °C ve ‰35- 40 salinite düzeylerinde en iyi olduğu, 24 °C de tüm tuzluluk düzeylerinde iyi olmadığı belirlenmiştir. Araştırma sonunda Kuzeydoğu Akdeniz'den yakalanan ve yumurtlatılan F. aztecus 'un yumurta inkübasyonunda 28 - 32 °C su sıcaklığı ve Kuzeydoğu Akdeniz'in tuzluluğundan (‰38-39) bir parça düşük tuzluluğa sahip deniz suyunun naupli üretimi için optimal olduğu önerilebilir.
İskenderun Körfezi'nde bulunan aslan balıklarının (Pterois miles ve Pterois volitans) mide içeriklerinin incelenmesi
2019-2020 yılları arasında İskenderun Körfezi'nde yürütülen bu çalışmada aslan balığı örnekleri uzatma ağı, trol balıkçılığı yapan ticari balıkçılar ve dalış yoluyla zıpkınla elde edilmiştir. Elde edilen 96 adet P.miles örneği 14,5-32,0 cm boy değerleri arasında (ortalama 23,37 cm), 118 adet P.volitans örneği 13,0-31,5 cm boy değerleri arasında (ortalama 20,56 cm) arasında dağılım göstermiştir. P. volitans ve P. miles'in midelerinde bulunan başlıca prey grupları balık ve kabuklular olarak belirlenmiştir. P. miles'in mide içeriklerinde tespit edilen türler ve canlı grupları Chloropthalmus agassizi, Uranoscopus scaber, Helicolenus dactylopterius ve Serranidae, Sparidae, Scorpaenidae üyeleri P. volitans'ın midesinin içeriği olarak tespit edilmiştir. Benzer şekilde Chloroptalmus agassizi de P. miles mide içeriğinde tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmada 4 P. miles bireyinin midesinde yavru aslan balığı ve aslan balığı vücut parçaları (sırt yüzgeci ve dikenler) bulunmuştur. Bununla birlikte nadiren resif parçaları, su bitkisi kalıntıları, yumuşakça kabuğu parçaları ve yengeç parçaları her iki tür için midelerin içeriğinde bulunmuştur. Çalışmada besin örtüşmesinin göstergesi olan Prey Similarity Index %83,2 olarak bulunmuştur. Ayrıca P. volitans'ın diyet genişliği değeri (diet breadth, B) (2,36) P. miles'ın diyet genişliği değerinden (2,56) daha düşük olduğu hesaplanmıştır.
Nikotinin zebra balığı (Danio rerio)'nda büyüme, yaşama oranı, iskelet sistemi ve iç organlar üzerine etkileri: Histopatolojik ve immünohistokimyasal bir çalışma
Nikotin dünyadaki en güçlü toksinlerden biri olmasına rağmen, replasman tedavisi olarak kullanılmakta ve hastalara diş eti, dermal bant, pastil ve inhaler yoluyla verilmektedir. Zebra balıkları mükemmel model organizmalardır ve biyomedikal, genetik kaynaklı insan hastalıklarında yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu tezin amacı, nikotinin zebra balığı larva ve erginlerinde, iskelet sistemi, büyüme performansı, yaşama oranı ve iç organları üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Hücresel ve moleküler düzeyde nikotinin negatif etkilerini belirlemek amacıyla, histoloji ve immunohistokimyasal boyama yöntemleri kullanılmıştır. İnsanlarda olduğu gibi, hücre bölünmesi belirteci Kiel 67 (mki-67) ve tümör baskılayıcı protein (TP53) zebra balıklarında yüksek düzeyde korunmuştur. Bu nedenle, mki-67ve TP53 antikor olarak seçilmiştir. Yumurtadan yeni çıkan dört yüz seksen (480) larva dört deney grubuna ayrılmıştır. Gruplar Kontrol (C, 0 mg·L–1), N1 (N1, 5 mg·L–1), N2 (N2, 10 mg·L–1) ve N3 (N3, 20 mg·L–1) olacak şekilde nikotin içermektedir. Sonuçlar, nikotinin zebra balığının büyümesi ve yaşama oranı üzerine öldürücü bir etkisi olduğunu göstermiştir. Nikotine maruz bırakılan deney gruplarının, kontrol grubuyla karşılaştırıldığında daha düşük canlı ağırlığa ve boya sahip olduğu ve farkın istatistiksel olarak önemli bulunduğu belirlenmiştir. Çalışmada kullanılan dozlardan 20 mg·L-1 nikotin, büyüme ve yaşama oranı üzerinde en olumsuz etkiye sahip olmuştur. Morfolojik incelemeler, bütün nikotin uygulanmış grupların iç organlarında kontrol grubu ile kıyaslandığında kanama olduğunu göstermiştir. Kanamanın kaslarda, karaciğerde, böbrekte, yüzme kesesinde ve bağırsakta, artan nikotin dozuna bağlı olarak kanama riskinin arttığnı göstermiştir. Ayrıca nikotinin histopatolojik etkileri, kaslarda, karaciğer, bağırsak ve gonadlarda tespit edilmiştir. Bütün iç organlarda, mononükleer hücreler, kofullaşma ve ölü hücreler tespit edilmiştir. Nikotinin en ölümcül etkileri, en yüksek dozda uygulandığı 20 mg·L–1 grubunda kaydedilmiştir. Moleküler düzeyde karaciğer, böbrekler, kas, bağırsak ve gonad hücreleri mki-67 pozitif boyanmıştır. Karaciğer ve böbrek tüm dozajlarda P53 pozitif boyanmışken, gonadlar ve bağırsak yalnızca en yüksek dozajda pozitif boyanmıştır. Kaslarda ise boyanma gözükmemiştir. Nikotinin iskelet sistemini, vücut rengini, balığın büyümesini ve yaşama oranını olumsuz yönde etkileyebildiği gösterilmiştir. Hücresel ve moleküler düzeyde, nikotin dozuna bağlı olarak tüm iç organlarda ölümcül etkiler tespit edilmiştir. Bu nedenle nikotin replasman tedavisinde kullanılırken dikkatli olunması gerektiği önerilmiştir.
Kaş Limanağzı bölgesinde deniz çayırı (Posidonia oceanica)'nın restorasyonu
Tez çalışmasında, Antalya'nın Kaş ilçesine bağlı Limanağzı bölgesinde, 2009 yılına kadar Posidonia oceanica deniz çayırlarının bulunduğu ancak bir uçak enkazı batırılması olayından sonra bir daha bu deniz çayırlarının görülmediği noktalarda restorasyon gerçekleştirilmiştir. Bölgeye yaklaşık 300 m mesafedeki başka bir donör bölgeden toplanan sürgünler, Limanağzı bölgesine optimal koşullarda getirilerek aynı gün kıyıya 20-35 m arası mesafede 5-25 m derinlik bandındaki 2 farklı istasyona nakilleri yapılmıştır. Nakil alanlarına veri kaydediciler yerleştirilerek bölgedeki suyun sıcaklık, pH, tuzluluk ve iletkenlik gibi fiziksel parametreleri düzenli olarak kaydedilmiştir. Ayrıca, restorasyon alanındaki her iki istasyonda P. oceanica'nın sağlığı, büyümesi, alandaki biyoçeşitlilik durumu SCUBA dalışlarıyla yerinde takip edilmiştir. 8 aylık bir takibin sonucunda 1. (5 m) ve 2. (10 m) istasyonda kaydedilen fizikokimyasal parametreler birbirine yakın değerlerde gözlemlenmiştir. 2. istasyondaki yaprakların boyları 8 ayın sonunda kayda değer derecede gelişme göstermiş ve rizomlar zemine sıkıca bağlanmıştır. Alandaki biyoçeşitlilik durumu her iki istasyonda da 9 aylık bir izleme ile takip edilmiş ve bu süre zarfında 8 tanesi balık (teleost) (Chromis chromis, Parupeneus forsskali, Siganus luridus, Siganus rivulatus, Sparisoma cretense, Stephanolepis diaspros, Torquigener flavimaculosus ve Xyrichtys novacula) ve 1'er tanesi deniz tavşanı (nudibranş) (Flabellina affinis), deniz hıyarı (ekinoderm) (Synaptula reciprocans) ve deniz tulumu (tunikat) (Halocynthia papillosa) olmak üzere 11 farklı tür tespit edilmiştir. 9 ayın sonunda 1. ve 2. istasyonlarda sayısal olarak en fazla gözlemlenmiş türler sırasıyla P. forsskali (77 adet) ve S. rivulatus (224 adet) olmuştur. Bu tez çalışmasından elde edilen sonuçlar, doğal ve antropojenik baskılara karşı son derece hassas ve savunmasız ekosistemler olan P. oceanica çayırlarının Akdeniz'deki azalan popülasyonları için, karşı hamle olarak restorasyon çalışmalarıyla başarılı bir şekilde telafi edilebilecek olmasının ekolojik ve ekonomik olarak önemi ortaya koyulmuştur. Anahtar Kelimeler : Deniz çayırı, Posidonia oceanica, restorasyon, Türkiye, Akdeniz Sayfa Adedi : 35 Danışman : Prof. Dr. Cemal TURAN
İskenderun körfezi karides ve dil balığı uzatma ağ balıkçılığının genel durumu
İskenderun Körfezi'nde 2023-2024 yılları arasında yürütülen bu çalışma, küçük ölçekli fanyalı uzatma ağı balıkçılığının yapısal özelliklerini, av kompozisyonunu, kullanılan ekipman miktarını ve ekonomik sürdürülebilirliğini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, bölgede aktif olarak faaliyet gösteren yaklaşık 50 tekneden örnekleme yoluyla seçilen 15 tekneye ait veriler anketler ve saha gözlemleriyle toplanmıştır. Balıkçı barınakları bazında kullanılan karides ve dil ağı parça sayıları belirlenmiş, mürettebat sayıları, tekne büyüklükleri ve yıllık av miktarları gibi teknik ve sosyo-ekonomik veriler analiz edilmiştir. Analizlerde, karides ağı parça sayılarının balıkçı barınakları arasında anlamlı bir fark göstermediği, dolayısıyla bu avcılık tipinin körfez geneline homojen şekilde yayıldığı belirlenmiştir (p>0,05). Buna karşın, dil ağı parça sayılarında barınaklar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar gözlenmiştir (p<0,05). Özellikle Karataş barınağında dil ağı kullanımının yüksek olduğu saptanmıştır. Bu durum, dil balığı avcılığının bazı bölgelere yoğunlaştığını ve farklı teknik yoğunlukların bulunduğunu ortaya koymaktadır. Ortalama karides ağı parça sayısı yaklaşık 30, dil ağı ise 47 olarak hesaplanmıştır. Toplamda örneklene 2.836 kg olarak kaydedilen karides avının tür kompozisyonunda en yüksek payı Farfantepenaeus aztecus oluşturmuş, bu türü Penaeus semisulcatus ve diğerleri takip etmiştir. Çalışmada ayrıca, balıkçıların yıllık karides toplam av miktarını ortalama 5,2 ton olarak beyan ettiği, ancak fiili ölçümlerde bu değerin oldukça altında kaldığı gözlenmiştir. Bu fark, stoklardaki azalmayı ve balıkçıların geçmiş deneyimlerine dayalı tahminlerinin güncel durumu tam olarak yansıtmadığını ortaya koymaktadır. Bu durum, küçük ölçekli balıkçılığın ekonomik sürdürülebilirliğini doğrudan etkileyen önemli bir soruna işaret etmektedir. Bölgedeki balıkçıların karşılaştığı en önemli zorluklardan biri, ithal karides ürünlerinin iç pazarda oluşturduğu fiyat baskısıdır. Balıkçılar, yerli avladıkları karidesin piyasa fiyatının düşük olması nedeniyle maliyetlerini karşılamakta zorlandıklarını ifade etmişlerdir. Özellikle dondurulmuş ithal karidesin yaygınlığı, yerli üreticilerin rekabet gücünü azaltmakta ve avcılığın ekonomik cazibesini düşürmektedir. Sonuç olarak, İskenderun Körfezi'nde fanyalı uzatma ağıyla yapılan karides ve dil balığı avcılığı, teknik olarak yaygın kullanılan bir yöntem olsa da biyolojik ve ekonomik sürdürülebilirlik açısından riskler barındırmaktadır. Dil balıkçılığında erken yaşta bireylerin avlanması ve karides balıkçılığında düşük ürün fiyatları gibi sorunlar, yönetimsel müdahaleleri zorunlu kılmaktadır. Bu çalışma, bölgedeki mevcut durumu güncel verilerle ortaya koymakta ve kaynakların korunması, balıkçıların gelir güvencesinin sağlanması açısından bütüncül politikaların gerekliliğini vurgulamaktadır.
İzmir Körfezi'nde Besin Zincirinin Bazı Halkalarında Organik Kurşun Bileşiklerinin Araştırılması
İzmir Körfezi'nde besin zincirini temsil edecek şekilde 4 mevsim örneklenen yüzey suyu fitoplanktonu, dip suyu fitoplanktonu, zooplankton, midye (Mytilus galloprovincialis), çipura (Sparus aurata), kefal (Mugil cephalus), gopez (Boops boops) ve istavrit (Trachurus trachurus) türlerinin organik kurşun bileşikleri (TEL, TEL+, TML+, DEL++, DML++) ve inorganik kurşun (Pb+2) konsantrasyonları GC-MS ile ölçülmüştür. Doktora tezinin amaçlarından biri olan organik kurşun bileşiklerinin analizinde tecrübe kazanılması gerçekleşmiştir. Yapılan ölçümler sonucunda her istasyonda, her mevsimde organokurşun bileşikleri bulunmuştur. Bileşiklerin konsantrasyon aralığı canlı türüne ve ölçülen analitin türüne göre farklılık göstermektedir. Zooplanktonda ölçülen analitler TEL< DML++< TEL+< TML+< DEL++< Pb+2; yüzey suyu fitoplanktonda ölçülen analitler TEL< DML++< TML+< TEL+< DEL++< Pb+2; dip suyu fitoplanktonda ölçülen analitler TEL< DML++< TML+< TEL+< DEL++< Pb+2 büyüklüğünde tespit edilmiştir TEL< DML++< TEL+< TML+< DEL++< Pb+2 midye konsantrasyonlarıdır; çipura balığında yapılan ölçümler sonucu TEL< DML++< TEL+< TML+< DEL++< Pb+2 sıralaması bulunmuştur. Kefal balığında ise ölçülen analitlerin ortalama konsantrasyonları TELAnahtar Kelime: Akdeniz bölgesi = Mediterranean region
Karabalık (clarias gariepinus) spermasının farklı pH'larda kısa süreli saklanması
Bu çalışmanın amacı, spermanın kısa süreli muhafazasında farklı pH derecelerinde spermatozoon motilitelerinin korunup korunmayacağının tespit edilmesidir. Kısa süreli soğutma yöntemi spermanın saklanması ve kullanılması amacıyla birçok canlı türünde uygulanmaktadır. Su ürünlerinde son yıllarda kullanımı artan bir yöntemdir. Spermanın soğuk muhafazası, soğutulacak spermanın önce koruyucu maddelerle bir araya getirilerek dengelenmesi, sonra belirli bir hızla soğutulması ve gelişimlerine izin verecek fizyolojik solüsyonlar içerisine alınması esasına dayanır. Bütün bu işlemler yapılırken; hücre hasarı minimal olmalıdır, hücrenin yapısal bütünlüğü ve fonksiyonel özellikleri korunmalıdır (Holt,2000). Balık kültüründe spermanın soğuk olarak saklanmasının birçok faydası bulunmaktadır. İstenen karakterler elde etme, istenen karakterlerde seleksiyon yaparak bir örneklik oluşturmak, hibrid yavru elde etme, enfeksiyonların yayılma riskini azaltma gibi avantajlara sahiptir. Tarım ve hayvancılık, gıda maddeleri ihtiyaçlarını karşılayan, bu yüzden de yaşamı doğrudan ilgilendiren vazgeçilmez bir ekonomik faaliyettir. Son yıllarda önemli derecede gelişme kaydeden hayvansal üretim faaliyetleri içerisinde değerlendirilen balık yetiştiriciliğinde, özellikle ıslah konusunda henüz istenilen düzeye ulaşılamamıştır. Bu çalışmada karabalıklarda spermanın farklı pHlarda sulandırıcılar ile kısa süreli soğuk saklanması sonucu motilite faktörlerine etkisi araştırılmıştır.
Denizel türler ve işlenmiş su ürünlerinden elde edilen yağlardaki metal ve metaloid düzeylerinin belirlenmesi
Araştırmada, bazı deniz balıklarının kas ve karaciğer dokuları ile bu dokulardan elde edilen balık yağı ile konserve balık yağı ve makroalglerden (Laurencia papillosa ve Corallina officinalis) ekstrakte edilen yağlarda metal ve metaloid düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Materyal olarak kullanılan deniz balıkları ve konserve balıkların besin kompozisyonları belirlenmiştir. Deniz balıkları ve işlenmiş su ürünlerinin besin kompozisyonunun belirlenmesinde Bligh and Dyer yöntemi (AOAC, 1995), doku ve dokulardan ekstrakte edilen yağlar ile makroalg türlerinden ekstrakte edilen yağlarda, işlenmiş su ürünlerinde metal ve metaloid düzeylerinin belirlenmesinde spektrofotometrik yöntem kullanılmıştır. Örneklerin metal ve metaloid analizinde İndüktif Eşleştirilmiş Plazma Kütle Spektrometresi (Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry ICP-MS) cihazı kullanılmıştır. S. aurata, S. japonicus, S. rivilatus türlerinin kas dokusundaki besin kompozisyonunda, protein ve lipit düzeyi en yüksek olan tür S. japonicus, su düzeyi en yüksek olan tür ise S. aurata olarak belirlenmiştir. S. japonicus kas doku metal düzeyi Fe>Al>Zn≥Sr≥Ba≥Cu≥As≥Mn=Se≥Cr=Pb≥V, karaciğer doku metal düzeyi Fe>Zn≥Cu≥Al≥As≥Mn≥Sr≥Se≥Ba≥Mo≥Pb≥V≥Cr≥Cd , S. rivulatus kas doku metal düzeyi Fe>Zn≥Al≥Sr≥As≥Ba≥Cu≥Pb≥Se≥Mn≥Cr≥V, karaciğer doku metal düzeyi Fe>Zn>Cu>Al≥Sr≥As≥Ba≥Se≥Mo≥Mn≥Pb≥Cd≥Cr≥V, S. aurata kas doku metal düzeyi Fe>Zn>Al≥As≥Sr≥Ba≥Cu≥Pb≥Se=Mn≥Cr≥V, karaciğer doku metal düzeyi Fe>Zn>Cu≥Mn≥Al≥Sr≥As≥Se≥Ba≥Mo≥Cd≥V≥Pb≥Cr olarak belirlenmiştir. Fe ve Zn incelenen türlerin kas ve karaciğer dokularında en yüksek düzeyde bulunmuş olup bunu kas dokuda Al, karaciğer dokuda ise Cu izlemiştir. Bir metaloid olan As, S. japonicus kas dokuda karaciğer dokusundan daha yüksek bulunurken, S. rivulatus ile S. aurata'da karaciğer doku derişimi kas dokudan yüksek bulunmuştur. Araştırmada denizel türlerde incelenen metallerin kas ve karaciğer doku düzeyleri FAO (1983), FAO/WHO (2019) ve Türk Gıda Kodeksi (TFC, 2002) verilerine göre kabul edilebilir limitlerin altında bulunmuş olup As kas doku düzeyi S. rivulatus'da kabul edilebilir limitin üzerinde bulunmuştur. S. japonicus kas doku yağında Cr ve Mn dışında incelenen metaller tespit limiti altında bulunmuştur. S. rivulatus ile S. aurata kas dokusu ile her üç türün karaciğer dokusu yağlarında Fe, Al ve Zn diğer elementlerden daha yüksek düzeydedir. As, S. aurata kas doku yağında en yüksek düzeyde saptanmış olup diğer türlerin kas ve karaciğer yağ doku metalloid düzeylerinden anlamlı bir ayırım göstermiştir (p<0,05). Araştırmada konserve ton, uskumru, somon ve hamsi balıklarının besin kompozisyonu ve konservelerden elde edilen yağlardaki metal ve metaloid düzeyleri incelenmiştir. Konserve ton balıklarında dolgu maddesi olarak kullanılan light, ayçiçek yağı ve zeytin yağı ilave edilmiş türlerin metal düzeylerinde dolgu maddesi zeytin yağlı konservelerin daha yüksek düzeyde metal içerdiği belirlenmiştir. L. papillosa ve C. officinalis türlerinin yağındaki Al, Ti, V, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, As, Sr, Mo, Ag, Cd, Sn, Ba, Pb düzeyleri belirlenmiştir. L. papillosa ve C. officinalis'den ekstrakt edilen yağlarda Al'un yüksek derişimde bulunduğu incelenen diğer metal düzeylerinin kabul edilebilir limitlerde olduğu saptanmıştır.
Marmara bölgesi atmosferik mikro besin tuzu fraksiyonlarının, fitoplankton kompozisyonuna ve birincil üretime etkisi
Marmara Deniz'inde yakın zamanda gözlenen Müsilaj olayları dikkate alındığında bölge atmosfer verisi ile yüzey suyu arasındaki ilişkisinin birlikte incelendiği çalışmaların kısıtlı olduğu görülmüştür. Bu çalışmada Marmara Bölgesi'nde deniz suyu ve atmosfer örnekleri alınarak mikro besin tuzu analizleri yapılmış, mikrokozm çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda Na+ ve Mg2+ iyonlarının deniz tuzu, K iyonlarının bir kısmının toprak kökenli, SÇOA'nın önemli bir kısmının ikincil aerosoller kaynaklı olduğu, Mn ve Fe konsantrasyonlarının antropojenik kaynaklardan etkilendikleri görülmüştür. Atmosferik mikro besin tuzlarının sudaki çözünürlükleri karşılaştırıldığında en yüksek çözünürlüğün Zn'da olduğu belirlenmiştir. Bölge atmosferinin Redfield (N/P:16/1) oranına kıyasla hem kuru hem de toplam çökelme için yaklaşık 2 kat daha yüksek N içeriğine sahip olduğu belirlenmiştir. Atmosfer yoluyla yıllık bölgeye sağlanan tüm azot ve fosforun birincil üreticiler için kullanılabilir olduğu varsayılırsa Marmara denizinde fosfor ve azotun sırası ile 13.9 ve 24.6 mgC/m2.d seviyelerinde yeni üretimi destekleyebileceği hesaplanmıştır. Mikro besin tuz girdileri ve azota karşı molar oranları dikkate alındığında atmosferik akıda Fe ve Zn azota kıyasla daha zengin, Mn, Co, Cu ve Cd mikro besin tuzları ise azota kıyasla daha az olduğu sonucuna varılmıştır. Yürütülen mikrokozum deneylerinde İlkbahar döneminde Diatomların, yaz döneminde ise Cryptophyceae'nın baskın tür olduğu belirlenmiştir. İlkbahar dönemi örneklerinde Arabinoz ve Çözünür Organik Karbon konsantrasyonlarının belirgin artışlar sergilediği görülmüştür. Yaz dönemi örneklerinde besin tuzları ve ışığın yeterli olduğu koşullarda diatom türlerinin çok hızlı çoğalabildikleri ve bu döngülerini tamamlayana kadar diğer fitoplankton türlerinin baskın olmasına izin vermedikleri, bu süreç içerisinde ortamda Glikoz ve Galaktoz konsantrasyonlarının arttığı belirlenmiştir. Çalışma sonuçları, fitoplanton ve bakteriofitoplanktonların mikro besin tuzlarını kullanımı, çoğalmaları ve monosakkaritlerdeki artışlar dikkate alındığında kısa zamanda büyük çapta biyokütle artışına başlıca katkı yapabilecek Fitoplankton türünün başlangıçta Skeletonema costatum ve daha sonra Siyanobakteriler olabileceğini ortaya çıkarmıştır. Yapılan çalışma sonuçları Marmara bölge atmosferi-deniz suyu arasındaki ilişkisinin belirlenebilmesi, kimyasal ve biyolojik parametrelerin zamansal olarak değişiminin incelenmesinde katkı sağlayacaktır.
Sığ ötrofik Mogan gölü'nde sediment-su ara yüzeyinde azot dinamikleri
Bu çalışmanın amacı sığ ve ötrofik bir göl olan Mogan Gölü'nde sediment-su ara yüzeyinde azot dinamiklerinin; ıslak ve kuru dönemdeki değişimlerinin araştırılmasıdır. Bu kapsamda gölde kirlilik girdisinin fazla olacağı ön görülen altı adet istasyon belirlenmiştir. Araştırma alanında ve laboratuvar ortamında fiziksel ve kimyasal analizler yapılmıştır. Tez kapsamında, gölde daha önce yapılan ötrofikasyon ve sediment bağlantılı çalışmalardan farklı olarak, sediment-su arayüzeyinde azot dinamiklerinin (amonyum ve nitrat salınım veya tutulumunu pozitif ve/veya negatif yöndeki) kantitatif olarak tahmini amaçlanmıştır. Sedimentten amonyum ve nitrat salınım değerleri sırasıyla amonyum salınımı için -9,16–0,36 µ/m2.gün arasında değişerek en düşük değerini 2019 Temmuz ayında 2. istasyonda alırken en yüksek değerini ise 2018 Ekim ayında 6. istasyonda; nitrat salınımı için -67,2 – 35,16 µ/m2.gün arasında değişerek en düşük değerini 2018 Ekim ayında 3. istasyonda en yüksek değerini ise yine aynı ayda 5. istasyonda almıştır. Mogan Gölü sedimentinde azot salınım tahminleri mevsimsel veya yersel açıdan düzenli bir değişim sergilememiştir. Gölde azot salınım düzeyi gölün besin düzeyini etkileyecek ölçüde yüksek bulunmamakla beraber, azot tutulum oranının ciddi düzeyde yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bu araştırma ile Mogan Gölü'nde sedimentte azot fraksiyonlarının düzenli takip edilmesi ve iklim değişikliği göz önünde bulundurularak dış kaynaklı kirlilik girdilerinin azaltılması gerektiği kanısına varılmıştır.
Su ürünleri üretimine yönelik sanal gerçeklik ortamının etkileşimli öğretim materyali olarak geliştirilmes
Bu çalışma, su ürünleri mühendisliği alanında eğitim alan öğrencilerin öğrenme sürecini geliştirmek için sanal gerçeklik ortamının kullanılabilirliğini ele almaktadır. Bu bağlamda, su ürünleri yetiştiriciliği konusunda sanal gerçeklik öğrenme ortamının tasarımı, geliştirilmesi ve etkililiği incelenmiştir. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Su Ürünleri Mühendisliği (SÜM) bölümünde gerçekleştirilen bu tez çalışması kapsamında, sanal gerçeklik teknolojisi ile üretilen su ürünleri yetiştiriciliği ders uygulaması iki farklı grup (Grup I-SÜM 3. sınıf ve Grup II- SÜM 4.sınıf) öğrenci tarafından Aralık 2022 ve Ocak 2023 tarihleri arasında deneyimlenmiştir. Alabalık üretimi ders müfredatına uygun olarak kuluçkahane, büyütme havuzları ve deniz kafeslerinde stokla şeklinde tasarımlanan VR'a aktarılmıştır. Öğrenciler sanal gerçeklik (VR) ve yüz yüze eğitim uygulamasına tabi tutulmuş ve öğrenme performansları değerlendirilmiştir. VR ile öğrenme performansı değerlendirmesinde sınav puanlarının gruplar arası farklılık gösterdiği saptanmıştır (p<0.05). Grup I'in VR performansı yüksek bulunmuştur cinsiyetin ve görme problemlerinin VR performansına etki etmediği belirlenmiştir (p>0.05). Likert analiz sonuçlarına göre klasik eğitim etkililiği 3.51, VR etkililiği ise 3.94 olarak bulunmuştur (p<0.05). Sınav, anket ve görüşmeler sonucunda elde edilen bulgular, VR teknolojisinin su ürünleri mühendisliği eğitiminde kullanımının öğrencilerin eğitimlerini daha etkili hale getirdiğini göstermektedir. Öğrencilerin sanal gerçeklik uygulamalarına yönelik genel olarak olumlu görüş bildirdiği ve uygulamaların eğitimlerine yönelik fayda sağladığı, ilgi uyandırdığı ve gerçeklik algısını etkilediği ortaya konulmuştur. Sanal gerçeklik uygulamalarının sınıf ortamında etkili bir ders materyali olarak kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, su ürünleri mühendisliği eğitiminde sanal gerçeklik teknolojisinin yaygınlaştırılması önerilmektedir.
Farklı doz ve sürelerde levonorgestrel uygulamasının zebra balıklarında (Danio rerio, Hamilton, 1822) antioksidatif metabolizma üzerine etkileri
Bu çalışmada, endokrin bozucu kimyasal olarak sınıflandırılan ve özellikle balıklarda üreme fizyolojisine etkileri bilinen, ancak yapılan son çalışmalarda metabolitlerinin ksenobiyotik gibi ekosistemde hareket ettiği, böylece antioksidan savunma mekanizmasına etkisi olduğu düşünülen sentetik progestinlerden biri olan Levonorgestrel (LNG)ʹ in farklı doz ve sürelerde uygulanmasının, Zebra balıklarında (Danio rerio) antioksidatif metabolizma üzerine etkileri incelenmiştir. Deneme balıkları, LNGʹ nin düşük (0,312 µg/L) ve yüksek (6,24 µg/L) olmak üzere iki farklı dozuna 24, 48 ve 96 saat süre ile maruz bırakılmışlardır. Bu aşamada, akut biyodeneylerden statik deney yöntemi uygulanarak, deneyler üç tekrarlı olarak gerçekleştirilmiştir. Deneme planı uygulandıktan sonra balıklar disekte edilerek kas ve karaciğer doku örnekleri toplanmıştır. Bu örneklerde antioksidan enzim aktivitesi ve lipid peroksidasyon düzeyi sırasıyla, süperoksit dismutaz (SOD), katalaz (CAT), glutatyon peroksidaz (GPx) ve malondialdehit (MDA) analizleri ile ölçülmüştür. Yapılan bu çalışmada, enzim aktivite değerlerinin LNG doz uygulamasından etkilendiği ancak istatistik olarak yapılan değerlendirme sonucu tespit edilen farklılıkların önemsiz olduğu belirlenmiştir (p≤0,05). Yüksek doz uygulamasının artan zamanla SOD enzim aktivite değeri üzerinde etkili olup, her iki doku açısından da değerlerde artışa neden olduğu tespit edilmiştir. CAT enzim aktivite değerlerinin özellikle yüksek doz uygulanan gruplardan elde edilen değerlerde değişkenlik gösterdiği, GPx enzim aktivite değerlerinin ise yüksek doz LNG uygulamasında, özellikle karaciğer dokusunda yüksek aktiviteye neden olduğu saptanmıştır. MDA değerlerine göre, karaciğer dokusunda düşük doz LNG uygulamasının, kas dokusu ile karşılaştırıldığında, azaldığı, yüksek dozda ise benzer değerlerin tespit edildiği, buna bağlı olarak karaciğer dokusunun kas dokusuna göre LNG uygulamasına daha duyarlı ve oksidatif stres için iyi bir indikatör olduğu tespit edilmiştir.
Türk Somonu (Oncorhynchus mykiss) yetiştiriciliğinin ekonomik, çevresel ve sosyal sürdürülebilirliği
Araştırmanın temel amacı Samsun - Sinop bölgesinde yer aralan Türk somonu yetiştiriciliği yapan işletmelerin ekonomik, çevresel ve sosyal sürdürülebilirliğini analiz etmektedir. Araştırma verileri 2022-2023 yetiştiricilik döneminde Türk Somonu yetiştiriciliği yapan tesislerin kullandıkları liman ve yetiştirme alanlarına bakılarak tespit edilmiştir. Merkez ofisleri Samsun'un Yakakent ilçesinde bulunan 23 adet Türk somonu/Türk Somonu adayı yetiştiren tesislerden 38 projesi bulunan 17 tesis ile anket yoluyla oluşturulmuştur. Ayrıca Samsun ve Sinop İl Tarım ve Orman Müdürlükleri, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Samsun ve Sinop İlleri Su Ürünleri Yetiştiricileri Üretici Birliği ve Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği (DKİB)' nden elde edilen veriler de kullanılmıştır. Araştırma sonuçları incelenen Türk somonu yetiştiricileri Samsun – Sinop bölgesinde 2022 yılında işletmeler kapasitelerinin %84'ünü aktif olarak kullanmakta, %89'u ise tam kapasite çalışmaktadır. Yetiştiricilerin etkinlik ölçümlerine bakıldığı zaman üretim maliyetini %29 oranında azaltması, %21 oranında girdilerini azaltmaları durumunda, aynı üretim miktarını elde edebileceklerini ve işletmelerin %78,9'u ise performansını iyi değerlendirebilmesi için büyümesi gerektiği tespit edilmiştir. Samsun - Sinop bölgesindeki Türk somonu yetiştiricilerinin karbon emisyonu hesaplamasına dair verilerin yeterli olmadığından dolayı bölgeye ait karbon emisyon verisi hesaplanamamıştır. Sürdürülebilirlik adına detaylandırılmış sorularla hazırlanan anketler ile sadece sürdürülebilirliğe yoğunlaşmış bir çalışma yapılması gerekmektedir.
Pentilentetrazol ile epileptik nöbet oluşturulan alkolik zebra balığı (Danio rerio)'nda beyin ve kas dokusunun oksidatif stres parametrelerindeki değişimler
Epilepsi, tüm dünyada yaygın olarak her yaştan insanı etkileyen ve kronik olarak seyreden nörolojik bir bozukluktur. Birçok faktörden kaynaklanıp tekrarlayan nöbetlerle karakterizedir. Uzun veya aşırı alkol kullanım sonrası aralıksız süren nöbetlere yol açabilmektedir. Alkol tüketim sonrasında beyinde ve kas dokusunda meydana gelecek fizyolojik olayların açıklanması bu hastalığa karşı alınabilecek önlemlere yardımcı olmak açısından önem arz etmektedir. Bu nedenle bu tez çalışmasında alkol kullanımı sonrasında, epilepsi benzeri nöbetlerin oluşmasına neden olan pentilentetrazol kullanılarak zebra balıklarında oluşturulan epilepsi benzeri nöbetlerde oluşan oksidatif stres parametrelerindeki değişimin invelenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmada; zebra balıkları %1, %1,5 ve %3 dozunda etil alkole günlük olarak 1 saat için maruz bırakıldı ve 28 günlük uygulama sonrasında 15mM pentilentetrazol (PTZ) uygulanarak epileptik nöbet oluşturuldu. Daha sonrasında beyin ve kas dokusu alınarak malondialdehit (MDA), total glutatyon (GSH), süperoksit dismutaz (SOD) ve katalaz (CAT) gibi oksidatif stres parametreleri ile antioksidan enzim aktivitelerindeki değişimler araştırıldı. Çalışmada alkol, PTZ ve alkol+ PTZ uygulanan gruplarda MDA düzeyinde istatistiki olarak anlamlı olan bir artış görülmüşken SOD, CAT ve GSH seviyeleinde doza bağlı olarak değişmekle beraber çnemli derecede bir düşüş tespit edildi. En fazla olumsuz etki alkolün %3 dozu ve PTZ uygulanan gruptaki balıklarda saptandı. Elde edilen sonuçlar değerlendirildiğinde hem alkol ve hemde alkol+PTZ gruplarında antioksidan mekanizmanın yıkımlandığı ve oksidatif stresin oluştuğunu söylemek mümkündür. Anahtar Kelimeler: Zebra balığı, Danio rerio, epilepsi, pentilentetrazol, oksidatif stres, antioksidan enzimler
Tohma Çayı'ndaki (Malatya) çözünmüş metallerin kaynakları, kirlilik durumu ve sağlık risklerinin belirlenmesi
Bu tez çalışması, Karakaya Baraj Gölü'nü besleyen akarsular içerisinde önemli bir su potansiyeline sahip olan Tohma Çayı'nda araştırmanın amacına uygun olarak belirlenmiş 13 istasyondan mevsimsel olarak toplanan su örneklerinde 10 metalin (As, Cd, Cr, Co, Cu, Fe, Mn, Ni Pb ve Zn) düzeylerini, mekânsal ve mevsimsel değişimlerini ve potansiyel kaynaklarını tespit etmek ve elde edilen verileri insan sağlığı açısından değerlendirmek için yapılmıştır. Tohma Çayı'na ait su örneklerinde kaydedilen metallerin mekânsal dağılımları incelendiğinde, As, Cu ve Pb hariç diğer metallerin düzeylerinin 13 örnekleme istasyonu arasında istatiksel olarak önemli değişimler gösterdiği belirlenmiştir (P <0,05). Çözünmüş metallerin mevsimsel değişimleri incelendiğinde, sadece As ve Cu düzeylerinin istatiksel olarak önemli mevsimsel değişimler gösterdiği belirlenmiştir (P <0,05). En yüksek ortalama As ve Cu düzeyleri ilkbahar mevsiminde kaydedilmiştir. Bu durum, ilkbahar mevsimindeki yağışların, yüzeysel akışla bu elementleri akarsuya taşımasından muhtemelen kaynaklanmıştır. Tohma Çayı'ndan alınan su örneklerinin ortalama metal konsantrasyonlarının, içme suyu kalite kriterleri ile sucul yaşamın korunması için tatlı su kalite kriterleri tarafından izin verilen maksimum değerleri geçmediği tespit edilmiştir. Ayrıca metal indeksleri (HEI ve HPI) sonuçlarına göre su örneklerinde önemli bir kirlilik belirlenmemiştir. Karsinojenik ve kanser-dışı risk değerlendirme sonuçları, Tohma Çayı suyundaki metallerin insanlar üzerinde bir sağlık problemi oluşturmayacağını göstermiştir. Faktör, korelasyon ve kümeleme analizlerinin sonuçlarına göre, akarsudaki Cr, Ni, Co ve Mn düzeyleri üzerinde insan aktivitelerinin etkili olduğu belirlenirken diğer metallerin düzeyleri üzerinde hem insan aktivitelerinin hem de doğal kaynakların etkili olduğu tespit edilmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Tohma Çayı, metaller, su kalitesi, kaynak tanımlama, sağlık risk değerlendirmesi
Muğla Fethiye yöresinde bulunan farklı ticari işletmelerdeki gökkuşağı alabalığı anaçlarının yumurta verimi ve besin değerlerinin araştırılması
Amaç: Bu çalışmanın amacı, farklı üretim istasyonlarından elde edilen ve farklı içeriklere sahip yemlerle beslenen gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss) haploid ve diploid yumurtalarının temel kimyasal bileşimi, yağ asidi profili ve renk parametrelerini karşılaştırmalı olarak incelemektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Muğla'nın Fethiye ilçesinde bulunan iki farklı alabalık üretim çiftliğinde gerçekleştirilmiştir. Her iki istasyonda da, kültür koşullarında yetiştirilen 4 yaşındaki dişi ve 3 yaşındaki erkek Oncorhynchus mykiss (gökkuşağı alabalığı) anaç balıklardan elde edilen haploid ve diploid yumurtalar kullanılmıştır. Yumurtaların temel kimyasal bileşimi, yağ asidi profili ve renk parametreleri belirlenmiştir. Bulgular: 1. istasyonda diploid yumurtalar en yüksek doymuş yağ asidi (SFA) ve tekli doymamış yağ asidi (MUFA) seviyelerine sahipken, 2. istasyonda diploid yumurtalar en yüksek çoklu doymamış yağ asidi (PUFA) içeriğine ulaşmıştır (p<0,05). Ayrıca, EPA/DHA oranı 1. istasyonda daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Aterojenik (AI) ve trombogenik indeks (TI) değerlerinde de istasyonlar arasında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir (p<0,05). Yumurtaların renk parametreleri arasında anlamlı bir fark tespit edilmiştir (p<0,05). Sonuç: Gökkuşağı alabalığı yumurtalarının yağ asidi kompozisyonunun embriyonik gelişim için yeterli olduğunu ve insan beslenmesinde potansiyel bir gıda kaynağı olabileceğini ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler: Alabalık yumurtası, Fethiye, Yağ asidi.
Karina dalyanı'nın sediment ve su kalitesi yönünden incelenmesi
Amaç: Bu çalışmada Karina Dalyanı'nda su, sediment ve ticari öneme sahip balık türlerinin çeşitli kimyasal parametreler ve ağır metal açısından etkilenme düzeyinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Yöntem: Bu tez çalışmasında Büyük Menderes Nehri'nin denize döküldüğü alanın kuzeyinde yer alan Karina Dalyanı içerisinde ve deniz alanında 7 (denizel alan: D1, D2, D3; lagüner alan: L1, L2; kanal: K1 ve K2) farklı izleme istasyonu belirlenmiştir. Belirlenen bu istasyonlardan ayda bir kez anlık su ölçümleri yapılmış ve su numuneleri alınmıştır. Ölçümlerde sıcaklık, oksijen, elektriksel iletkenlik, tuzluluk, pH, toplam çözünmüş katılar, klorofil a, askıda katı madde, amonyum, nitrit, nitrat, fosfor, bakır, kobalt, kadmiyum, kurşun ve kimyasal oksijen ihtiyacı analizleri yapılmıştır. Yine izleme istasyonlarının olduğu noktalardan Mart ve Eylül ayında olmak üzere yılda iki kere sediment örnekleri alınmıştır. Bu sediment örneklerinde azot, bakır, fosfor, kobalt, kurşun, karbonat ve toplam organik karbon analizleri yapılmıştır. Bununla birlikte Karina Dalyanı içerisinde avcılık faaliyeti yürütmekte olan yerel kooperatiften Kasım ve Aralık ayında balık numuneleri alınmıştır. Alınan balık numunelerinde cıva, kadmiyum, kurşun, arsenik ve pestisit analizleri yapılmıştır. Bulgular: Tez çalışmasında örnek alımı için belirlenen deniz sahası istasyonlarından alınan örneklerin bakır, kadmiyum ve amonyum değerleri Tarım ve Orman Bakanlığı (TOB)'nca belirlenen deniz suyu genel kalite kriterlerinin üzerinde çıkmıştır. Yine denizel alanda yapılan analizler sonucunda klorofil a yönünden D1 istasyonu ötrofik, D2 ve D3 ise hipertrofik olarak tespit edilmiştir. Dalyan içi ve dalyana tatlı su girişi sağlayan kanallardan alınan su örnekleri analiz sonuçlarına göre yapılan değerlendirmede amonyum, nitrit ve fosfor yönünden bölgenin IV. sınıf çok kirlenmiş su olduğu tespit edilmiştir. Balıketinde yapılan analizlerde cıva ve kurşun kalıntıları TOB'nca belirlenen kabul edilebilir değerlerin altında olduğu, kadmiyum ve pestisit kalıntısı tespit edilmediği görülmüştür. Ancak arsenik yönünden yapılan incelemede tüm balık türlerinin TOB'nca belirlenen kabul edilebilir değerlerin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Yapılan sediment analizlerinde L2 istasyonunun bakır yönünden en düşük etki seviyesinin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Lagünlerin hassas birer yaşam alanları olmasından dolayı çevrelerinin doğal yapısı korunmalı, zorunlu haller haricinde her türlü müdahalelerden uzak tutulmalı, lagün alanına gelebilecek her türlü kirletici kaynak ve faaliyetler önlenmeli, lagün çevresine yapılabilecek yerleşim alanlarına müdahale edilmelidir. Tarımsal faaliyetler kontrollü yapılmalı, ilaç ve gübreleme işlemleri rastgele yapılmamalıdır.
Karides avcılığında kullanılan algarnaların av kompozisyonu ve hedeflenmeyen ava ait bir çalışma
KARİDES AVCILIĞINDA KULLANILAN ALGARNALARIN AVKOMPOZİSYONU VE HEDEFLENMEYEN AVA AİT BİR ÇALIŞMAÖZBu çalışmada, Marmara Denizi'nde karides avcılığında kullanılan algarnanın avverimi ve kompozisyonu araştırılarak, avcılık sonucunda tesadüfi avlanan türler veıskarta türlerin miktarları belirlenmiştir.Araştırma sonunda elde edilen veriler neticesinde algarna ile yapılan avcılıkta 36türün yakalandığı, toplam avın ağırlık olarak % 51,3`nü eklembacaklıların (arthropoda),%30,9 balıkların (pisces), % 15,5 derisi dikenlilerin (echinodermata), % 1,3yumuşakçaların (mollusca) oluşturduğu belirlenmiştir. Derinsu pembe karidesi(Parapenaeus longirostris), toplam avın % 50,8'ni oluşturmuştur.Algarna ile yapılan avcılıkta av veriminin yaklaşık 10,1 kg/h olduğuhesaplanmıştır. 1 kilogram hedef av için 0,42 kg ıskarta av, 0,62 kg tesadüfi av ve 1,04kg hedeflenmeyen av yakalandığı tespit edilmiştir.Derinsu pembe karidesin cinsiyet oranı, boy-ağırlık ilişkisi ve boy frekansdağılımı, toplam 1942 bireyden tespit edilmiştir. Ölçülen bireylerin % 55 dişi, % 45erkek bireylerden oluştuğu saptanmıştır. Dişilerin total boyları 47-154 mm, ağırlıkları1,5-19,1 g arasında değişirken, erkeklerin total boyları 58-120 mm ve ağırlıkları 1,41-10,6 g arasında değişmiştir. Boy-ağırlık ilişkisi, dişiler için W=0,0057*L2,95 (r=0,97),erkekler için W=0,0112*L2,59 (r=0,93) olarak tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Parapenaeus longirostris, algarna, ıskarta, tesadüfi av, avKompozisyonu, Marmara deniziI
Saros körfezinde besin maddelerinin zamana ve derinliğe bağlı değişimi
ÖZSAROS KÖRFEZİNDE BESİN MADDELERİNİNZAMANA VE DERİNLİĞE BAĞLI DEĞİŞİMİBu çalışmada, Mart 2002 ve Nisan 2003 döneminde Kuzey Ege Denizi'nde yer alan SarosKörfezi'nde (Turkiye), fiziksel parametrelerin ve besin zincirinin ilk basamağını oluşturan,organizmaların yaşamında önemli role sahip olan besin maddelerinin zamana ve derinliğe göredeğişimleri incelenmiştir.Çalışma boyunca su örnekleri, Mart, Mayıs ve Eylül 2002, Nisan 2003 döneminde 9istasyonun farklı derinliklerinde BİLİM-I araştırma gemisiyle toplanmıştır. Besin maddeleri(nitrit+nitrat, fosfat, silikat) ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü laboratuvarında ölçülmüştür. Fizikselparametreler (sıcaklık, tuzluluk, pH, çözünmüş oksijen) YSI 6600 Çoklu Prob aleti kullanılarakyerinde ölçülmüştür. Genel olarak Eylül 2002 ve Nisan 2003 dönemlerindeki besin maddeleri diğerdönemlere göre daha yüksek bulunmuştur. Yüzeyde düşük olan besin maddeleri derinlere inildikçeartış göstermiştir. Bununla birlikte karasal kaynaklardan etkilenen besin maddeleri etkilenmeyenistasyonlara göre daha yüksektir.Bu çalışma TÜBİTAKve ÇOMU tarafından desteklenmiştir.Anahtar Kelimeler: Türkiye, Kuzey Ege Denizi, Saros Körfezi, besin maddelerinin dağılımı,fiziksel parametrelerI
Sarıçay akarsuyunun ve bazı balıklarının kalite değişimleri üzerine bir araştırma
öz Bu çalışmada, Çanakkale ilinde bulunan ve boğazın su kalitesi açısından da büyük bir öneme sahip olan Sarıçay'da meydana gelen kirlenmenin, akarsuya ve akarsuda yaşayan balıkların normal florasında ne gibi bir etkiye sahip olduğu saptanmaya çalışılmıştır. Bu amaçla Sarıçay üzerinde üç farklı istasyon belirlenmiş ve Ekim 2002 - Eylül 2003 döneminde periyodik olarak su ve balık (tatlısu kefali ve kefal) örnekleri alınarak, mikrobiyolojik ekimleri yapılmıştır. Yapılan analizlerde suda ve balıkta, toplam aerobik bakteri sayısına suyun normal florasında bulunan Pseudomonas, Enter obakteriaceae, Staphlococcus, Lactobacillus, Enterococcus ve Mantar' lara bakılmıştır. Suda ise bu bakterilere ek olarak koliform grubu bakterilerden toplam ve fekal koliform bakterilerine bakılmıştır. Araştırmada mikrobiyolojik incelemelerin yanısıra suyun fiziksel özelliklerinden sıcaklık, pH ve tuzluluk değerleri de tespit edilmiş, böylece mevsimsel ve istasyonlar arası incelemeler ilişkilendirilmeye çalışılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda Sarıçay' in suyunun kirlendiği ancak bu kirliliğin normal floraya pek yansımadığı aynı zamanda balıkların normal florasında da bariz bir değişiklik meydana getirmediği tespit edilmiştir. Bununla beraber balıklarda toplam bakteri sayısında ki smır değere yakınlık ve Staphlokok -Entrokoklaradaki artışlar balıkların tüketiminin riskli olabileceği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler : Sarıçay, mikroflora, balık mikroflorası, Çanakkale
Manyas Gölü kerevitlerinin (Astacus leptodactylus Eschscholtz, 1823) bazı biyolojik özellikleri
ÖZManyas Gölü'nde 10.10.2002 ve 21.11.2003 tarihleri arasında gerçekleştirilenbu çalışmada, araştırma alanından seçilen istasyonda örneklenen kerevitlerin (Astacusleptodactylus) et ve yumurta verimlilikleri, boy-ağırlık ilişkileri, yaşam döngüleri, boyfrekansları ve üremeleri gibi bazı özellikleri araştırılmıştır.YDABAG 101Y118 nolu TÜBİTAK projesi ile paralel yürütülen bu çalışmadaörnekler 7,5 m'lik balıkçı kayığı ve 22 m'lik ağ göz açıklığına sahip pinterlerdenalınmıştır. ÇOMÜ Su Ürünleri Fakültesi araştırma laboratuarına getirilen örneklerdondurularak, total boy, karapaks boy, karapaks genişliği, abdomen boy, abdomengenişliği, kıskaç boy, kıskaç ayak boyu, kıskaç genişliği ve yaş ağırlık gibi biyometrikölçümler yapılmıştır. Biyometrik ölçümleri yapılan kerevitler et verimliliklerinin tespitiiçin kaynar suda 10 dk. pişirilmiştir. Yumurta verimliliği için yumurtlama dönemindedişilerin ovaryumlarından elde edilen yumurtaların ağırlıkları alınıp, sayımı yapılmıştır.Ayrıca örnekleme alanında bazı fiziko-kimyasal parametre (pH, sıcaklık) ölçümleri deyapılmıştır.Anahtar Kelimeler: Astacus leptodactylus, tatlısu istakozu, biyometrik ilişkiler, etverimliliği, yumurta verimliliği, Manyas Gölü.6
Batı Marmara'da kum midyesinin (Chamelea gallina Linnaeus 1758) büyümesi, üremesi ve stok tahmini üzerine bir çalışma
Batı Marmara Denizi'nde Gelibolu Çankaya kıyılarında Ekim2003-Eylûl2004 tarihleri arasında 0-10 m derinliklerde yapılan örneklemeler sonucunda C.gallina'nın aylık uzunluk ortalamaları Ekim' de 26,5 mm, Kasım' da 24,8 mm, Aralık'ta 29,0 mm, Ocak 'ta 29,0 mm, Mart'ta 28,6 mm, Nisan'da 27,9 mm, Mayıs'ta 19,3 mm, Haziran'da 25,6 mm, Ağustos'ta 26,6 mm ve Eylül'de 24,7 mm olarak ölçülmüştür. Araştırmada, en küçük yükseklik değeri 10 mm, en büyük değer ise 35 mm olarak tespit edilmiştir. En çok görülen yükseklik frekansının %73,6 ile 20-30 mm arasındaki bireylere ait olduğu saptanmıştır. Total ağırlıkları incelendiğinde ise en küçük değer 1,15 g, en yüksek değer ise 22,16 g olarak tespit edilmiştir. En yoğun görülen toplam ağırlık dağılımı 1-7 g arasında olmaktadır (% 66). Tüm örneklerin ortalama uzunluk değeri 26,191 mm, ortalama yükseklik değeri 23,447 mm ve ortalama total ağırlık değeri 6,538 g olarak bulunmuştur. İncelenen C.gallina'ların en sık rastlanan yükseklik sınıf aralığı % 8,5 ile 26 mm, % 8,4 ile 24 mm ve % 8,1 lik oran ile 25 ve 27 mm uzunluk değerleridir. CgaUina'ma. uzunluk - ağırlık ilişkisi incelendiğinde W=0,0005 * L2-8921 denklemi elde edilmiştir. Bu çalışmada, C.gallina'nın 'uzunluk-yükseklik', 'uzunluk-kalınlık' ve 'total ağırlık- et ağırlığı" değerleri arasındaki ilişkilerin doğru orantılı olduğu ancak 'uzunluk- total ağırlık' ve 'uzunluk-et ağırlığı' değerleri arasında ise doğrusal ilişkiden farklı olarak üssel bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Regresyon analizi yapılan değişkenlerin arasındaki ilişkinin yönünü ve gücünü tespit için korelasyon analizleri yapılmıştır. Bu analizler sonucunda tüm değişkenler arasında korelasyon katsayılarının 0,5-1,0 arasında olduğu belirlenmiştir. Bu veriler C.ga/Zma'nın tüm biyometrik değişkenleri arasında pozitif ve kuvvetli bir ilişki olduğunu göstermiştir. Yaş tespiti, dış yüzey büyüme halkaları sorunsuz olarak sayılabilen 127 birey üzerinde yapılmıştır. Gelişimin ilk çizgisinde (birinci yaş) ortalama uzunluk 13,25 mm, ikinci yaşta 22,24 mm, üçüncü yaşta 25,52 mm olarak tespit edilmiştir. En büyük yaş grubu 7 olarak (uzunluk 38 mm) belirlenmiştir, von Bertalanffy büyüme parametreleri Loo= 43,80 mm, K= 0,214, to = -1,194 yıl olarak hesaplanmıştır. Yaş halkalarının görüldüğü ortalama uzunluklar ile von Bertalanfyy büyüme denkleminden hesaplanmış uzunluklar arasındaki farkın çok küçük olduğu görülmüştür. 41Gelibolu-Çankaya kıyılarında örneklenen C. gallina bireylerinin gonadlannda ilk olgunlaşma belirtileri Mayıs ayında görülmüştür. Bu dönemde, gonadlardaki yumurtalar oldukça küçük ve seyrek dağılım göstermiştir. Haziran örneklerinde ise gonadlann çoğunluğunda olgun sperm ve yumurtaların olduğu belirlenmiştir. Ağustos ayı örneklerinde bireylerin yumurtladıkları ve gonadlann küçüldüğü tespit edilmiştir. Gelibolu-Çankaya kıyısında 0-10 m derinliklerde aylık periyotlarda dreç çekimleri sonucunda Cgallina'ma. toplam biyokütlesi 3 13.7 ton olarak bulunmuştur. Bu dönemde, ortalama birim av 125.1 kg/h olarak hesaplanırken, en düşük birim av (3.07 kg/h) Ocak 2004 tarihinde, en yüksek (247.3 kg/h) Ağustos 2004 tarihinde elde edilmiştir. 42
Çanakkale, Sarıçay'daki ağır metal kirliliğinin (Fe, Ni, Cu, Zn) bazı bentik makro omurgasızlar üzerindeki etkisinin araştırılması
ÖZETBu çalışma, Sarıçay' da yüksek konsantrasyonlarda bulunan bazı ağırmetallerin (Fe, Cu, Ni, Zn) amfipod Gammarus insensibilis, dekapod Carcinusaestuarii ve mollusk Dreissena polymorpha üzerindeki etkisini göstermektedir. Butürler kullanılarak laboratuar şartlarında akut toksisite deneyleri ile Fe, Cu, Ni, Zn içinLD50 değerleri belirlenmiştir. Bulunan bu LD50 değerleri önceki araştırmalarda tespitedilen sudaki ağır metal seviyeleri ile karşılaştırılmış ve tespit edilen değerlerincanlılar için öldürücü konsantrasyon sınırları içinde olup olmadığı ortaya konmuştur.Sonuçta bu dört ağır metalin Gammarus insensibilis üzerindeki öldürücü etkisisırasıyla Fe>Cu>Zn>Ni, Carcinus aestuarii üzerindeki öldürücü etkisi Fe>Cu>Ni>Znve Dreissena polymorpha üzerindeki öldürücü etkisi Fe>Cu>Ni>Zn olarakhesaplanmıştır. Böylelikle önceden suda tespit edilen Fe konsantrasyonunun buaraştırmada bulunan LD50 değerine en çok yaklaştığı ve bakır, nikel, çinkonun henüzkritik sınıra ulaşmadığı görülmüştür.Anahtar sözcükler: Demir, bakır, nikel, çinko, Gammarus insensibilis, Carcinusaestuarii, Dreissena polymorpha, Ekotoksikoloji, Sarıçay, Çanakkale.Hazırlanan bu Yüksek lisans tezi ÇOMÜ/BAP tarafından 2005-97 no'lu projedendesteklenmiştir.
Saros Körfezi'ndeki kırma mercanların (Pagellus erythrinus L., 1758) (Sparidae) biyolojisi ve populasyon parametrelerinin belirlenmesi
Bu çalışmada, Ocak 2006-Kasım 2007 ayları arasında Saros Körfezi'nde 2604 adet kırma mercanın (Pagellus erythrinus) biyolojisi ve populasyon parametreleri incelenmiştir.Örneklerde toplam boy ve ağırlık değerleri, minimum 6,8 cm maksimum 27 cm ile minimum 4,18 g, maksimum 252,14 g arasında değişim göstermiştir. Ortalama boy 15,7 cm, ortalama ağırlık ise 53,76 g bulunmuştur. Erkek: dişi oranı 1:4,9'dur.Yaş tayinleri otolitlerden yapılmış olup, incelenen bireylerin yaşları 0-IX arasında değişim göstermiştir.Boy-ağırlık ilişkisi parametreleri tüm bireyler için a= 0,0119 b=3,0171 (r= 0,99); dişi bireyler için a= 0,0131 b= 2,9817 (r= 0,98); erkek bireyler için a= 0,0121 b= 3,0096 (r= 0,98) ve hermafrodit bireyler için a= 0,02280 b= 2,811 (r= 0,99) olarak hesaplanmıştır.von Bertalanffy büyüme parametreleri tüm populasyon için Linf= 37,12 cm (maksimum asimtotik boy), K= 0,104, t0= -1,85 yıl olarak belirlenmiştir.Kırma mercanların doğal ölüm oranı (M) 0,29, toplam ölüm oranı (Z) 0,41 balıkçılık ölümü (F) 0,12 olarak hesaplanmıştır. Populasyonun sömürülme oranı (E) ise 0,29 olarak belirlenmiş, hayatta kalma oranı ise %66 olarak saptanmıştır.Her iki cinsiyette de minimum GSİ değerine Kasım ayında, maksimum GSI değerine ise Haziran ayında rastlanmıştır.Anahtar Kelimeler: Kırma mercan, Pagellus erythrinus, boy-ağırlık ilişkisi, yaş, büyüme, üreme
Farklı protein ve yağ oranına sahip yemlerin mırmır (Lithognathus mormyrus L., 1758) balığının büyümesi üzerine etkisi
Bu çalışmada, Çanakkale Boğazına bağlı Kilya Koyunda ticari açıdan önemli mırmır (Lithognathus mormyrus L., 1758) balığının büyüme performansları araştırılmıştır. Çalışma kefes ortamında yapılmış olup, balıklar farklı protein ve yağ içeriğine sahip yemler ile beslenmiştir. 8 hafta süren araştırma sonucunda 50/15 yemiyle beslenen balıkların diğer guruplara oranla daha fazla büyüdükleri tespit edilmiştir. Yemdeki yağ oranının düşmesi ve protein oranının artması balıklarda daha fazla bir büyüme performansı göstermiştir. Düşük protein ve yüksek yağ ile beslenen balıkların gelişimi ise yavaş olmuştur.
Kuzey Ege denizinde kupez uzatma ağlarının av kompozisyonu, seçiciliği ve hedef dışı av oranları
Bu çalışmada, Kupez Balığı (Boops boops L., 1786) için boy seçiciliği, tesadüfi av ve discard av oranları; 22, 23 ve 25 mm göz genişliğine (fabrika çıkış boyu) sahip galsama ağlarıyla toplanan örneklerden saptanmıştır. Örnekler Şubat 2007 ? Mayıs 2008 tarihleri arasında Gelibolu Yarımadası kıyılarında 6 istasyondan alındı.Kupez balıkları için belirlenen boy aralığı 21,3 ? 26,5' tir. Kupez balıkları için optimum yakalanma boyu 22, 23 ve 25 mm göz genişliğine sahip ağlarda sırasıyla 22,7 cm, 23,4 cm ve 25,42 cm'dir. Hesaplanan seçicilik faktörü ve standart sapması sırasıyla 5,08 ile 0,88' dir. Hedev av, tesadüfi av ve ıskarta av oranları sırasıyla % 82,82, % 15,44 ve % 1,75 olarak belirlenmiştir.
İzmarit balığı avcılığında kullanılan olta iğnelerinin seçiciliği
Bu çalışmada İzmarit Balığı avcılığında kullanılan iğnelerin, numara ve şekil bakımından farklı özelliklere sahip tipleri Çanakkale Boğazı'nda denenerek, iğnelerin seçicilik parametreleri hesaplanmıştır.Yakalanan balıkların % 90,18'ini İzmarit türü (Spicara maena), % 3,60 `ını Çizgili hani (Serranus cabrilla), % 2,45 ini İstavrit (Trachurus mediterraneaus), % 1,15 ini Benekli hani (Serranus hepatus) ve % 2,62 sini diğer türler (istavrit, tirsi, lüfer, yabani mercan, ısparoz, kırma mercan, horozbina ve gelin balığı) oluşturmuştur.Anahtar Kelimeler: İzmarit, Seçicilik, Ağız açıklığı, Çanakkale Boğazı.İzmarit balıklarının avcılığında kullanılan sarı iğnelerin yakaladığı balıkların toplam boy ve ağırlık değerleri, minimum 12,7 cm ve 26 g ile maksimum 18,2 cm ve 73 g ağırlığında bulunmuştur. Siyah iğnelerin ise toplam boy ve ağırlık değerleri, minimum 12,4 cm ve 22 g ile 19,3 cm ve 88 g ağırlığında olduğu tespit edilmiştir.Boy-ağırlık ilişkisi parametreleri yakalanan tüm izmarit bireyleri için a=0,0062, b=3,2335 (r=0,7872); siyah iğne ile yakalanan izmarit bireyleri için a=0,0093, b=3,0969 (r=0,7751); sarı iğne ile yakalananlar için ise a=0,0053, b=3,2807, (r=0,8047) olarak hesaplanmıştır.İzmarit balıklarının balık boyu ile ağız açıklığı arasındaki ilişkinin kuvvetli ve pozitif yönlü olduğu sonucuna varılmıştır (P<0,0001, r = 0,5551).Seçicilik hesaplamaları sonucu 5,5 , 7,3 ve 8,5 mm ağız açıklığına sahip siyah iğnelerle yakalanan izmarit balıklarının optimum yakalanma boyu sırasıyla 12,62 , 16,75 ve 19,50, ortak seçicilik faktörü ve ortak standart sapma ise sırasıyla 2,29 ve 1,32 dır. Aynı ağız açıklığına sahip sarı iğnelerin optimum yakalama boyu ise sırasıyla 12,13 , 16,10 ve 18,75, ortak seçicilik faktörü ve ortak standart sapma ise sırasıyla 2,20 ve 1,28 olarak tespit edilmiştir.
Organik sertifikalı bazı hammaddelerin gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss Walbaum, 1792) beslemesinde kullanımı
Bu tez çalışmasında, gökkuşağı alabalığı yemlerinde organik sertifikalı alternatif protein ve karbonhidrat kaynaklarının kullanılmasına yönelik dört farklı besleme denemesi yürütülmüştür. Deneme 1'de, yavru gökkuşağı alabalıklarının büyüme performansı, besin kullanımı ve vücut kompozisyonu üzerine organik sertifikalı mayanın (NuPro?) değerlendirilmesi amaçlanmıştır. İki kontrol yemi (KK: konvansiyonel kontrol ve OK: organik kontrol) ve balık unu proteini yerine kısmı olarak farklı düzeylerde NuPro? [10% (N10); 20% (N20) or 30% (N30)] içeren 3 deneme yemi hazırlanmıştır. Her yem grubu üç tekerrürlü olmuş ve her tanktaki 20 balık (başlangıç vücut ağırlığı: 4,0 gr) 12 hafta boyunca yemlenmişlerdir. Kontrol yemlerinde konvansiyonel veya organik buğday unu kullanılması, alabalıkların büyüme performansı ve yem dönüşüm oranını (YDO) değiştirmemiştir (p> 0,05). Deneme grupları arasında, KK ve N20 hariç, benzer büyüme performansına sahip oldukları gözlenmiştir. KK ve N20 grupları arasında son vücut ağırlığı bakımından önemli derecede farklılık bulunmuştur (p< 0,05). KK ve OK gruplarının YDO değerleri diğer gruplara göre daha düşük seyretmiştir. Grupların vücut kompozisyonu ve nütrient kullanımı parametreleri arasında herhangi önemli bir farklılık görülmemiştir (p> 0,05).Deneme 2, yavru gökkuşağı alabalıklarının büyüme performansı, besin kullanımı ve vücut kompozisyonu üzerine organik mercimek unun etkilerinin belirlenmesi için dizayn edilmiştir. İki kontrol yemi (KK: konvansiyonel kontrol ve OK: organik kontrol) ve organik buğday unu yerine kısmı (% 9,45) veya tamamen (% 18,9) organik mercimek unu içeren 2 deneme yemi hazırlanmıştır. Her yem grubu üç tekerrürlü olmuş ve her tanktaki 20 balık (başlangıç vücut ağırlığı: 4,0 gr) 12 hafta boyunca yemlenmişlerdir. Balık unu temelli yemlere karbonhidrat kaynağı olarak organik mercimek unu ilavesi, balıkların son vücut ağırlığı, spesifik büyüme oranı ve yem kullanımını önemli oranda değiştirmemiştir (p> 0,05).Deneme 3'de, 134 gram ağırlığındaki gökkuşağı alabalıkları her deneme grubunda üç tekerrürlü olacak şekilde 8 hafta boyunca balık unu temelli kontrol yemleri (KK ve OK) ve % 10 (N10), % 20 (N20) ve % 30 (N30) oranında NuPro? içeren yemlerle beslenmişlerdir. N30 yemi ile beslenen gökkuşağı alabalıklarının en iyi büyüme performansı ve yem kullanımını göstermiştir. Yeme NuPro? ilavesi balıkların vücut kompozisyonu üzerine etkileri olmamasına rağmen (p> 0,05), kondisyon faktörü (KF) ve hepatosomatik indeks (HSI) gibi bazı vücut organı indekslerini önemli oranda değiştirmiştir (p< 0,05). N30 yemi ile beslenen balıklarda, kontrol gruplarına göre önemli derecede daha yüksek hematokrit düzeyi elde edilmiştir (p< 0,05).Son denemede, büyük gramajdaki gökkuşağı alabalıklarının yeminde karbonhidrat kaynağı olarak organik mercimek unun kullanılma potansiyelini belirlemek için 8 haftalık bir besleme denemesi yürütülmüştür. İki kontrol yemi (KK: konvansiyonel kontrol ve OK: organik kontrol) ve organik buğday unu yerine kısmı (% 18,55) veya tamamen (% 37,1) organik mercimek unu içeren 2 deneme yemi hazırlanmıştır. Düşük oranda (% 18,55) mercimek unu ilave edilen yem, yüksek oranda (% 37,1) mercimek unu içeren yem ile karşılaştırıldığında büyüme performansı üzerine daha yararlı etkilere sahiptir. Düşük mercimek unu içeren yemle beslenen balıkların hematokrit değeri diğer gruplara göre artmıştır. Grupların HSI, KF, viskerosomatik indeks ve et verimi arasında önemli bir farklılık yoktur (p> 0,05). Deneme yemleri ile beslenen balıkların kül hariç bütün vücut kompozisyonu önemli oranda değişmemiştir.Sonuçlar, organik sertifikalı mayanın, yavru gökkuşağı alabalıklarının yeminde organik bitkisel proteinlerin yerine balık ununu biyolojik olarak destekleyerek organik yem formulasyonuna katkıda bulunabileceği sonucuna varılmıştır. Organik mercimek ununun, alabalık yemlerinde organik buğday unu yerine potansiyel bir hammadde olabileceği ortaya konmuştur.
Kuzey Ege'de avlanan vatozların (rajidae) biyoekolojik özelliklerinin belirlenmesi
Bu çalışmada, Şubat 2005-Aralık 2007 tarihleri arasında Saros Körfezi, Kuzey Ege Denizi'nde Rajidae familyasına ait vatozlardan Raja clavata, Raja miraletus, Raja radula, Rostroraja alba, Dipturus oxyrinchus ve Leucoraja naevus'un yaş kompozisyonu, büyüme özellikleri, ilk eşeysel olgunluk boyu, üreme, stok yoğunlukları ve beslenme alışkanlıkları çalışılmıştır. Örnekler 0-50m, 50-100m, 100-200m ve 200-500m derinliklerinden aylık trol çekimleri yapılarak toplanmıştır. Büyüme özellikleri kullanılarak türlerin von Bertalanffy büyüme sabitleri hesaplanmıştır; R. clavata; L?=99,99cm, K=0,15yıl-1, t0=-1,08yıl, R. miraletus; L?=62,43cm, K=0,28yıl-1, t0=-0,54yıl, R. radula; L?=107,75cm, K=0,09yıl-1, t0=-1,40yıl, R. alba; L?=311cm, K=0,04yıl-1, t0=-0,25yıl ve D. oxyrinchus; L?=256,46cm, K=0,04yıl-1, t0=-1,17yıl. Boy-ağırlık ve disk genişliği-ağırlık ilişkileri sırasıyla, R.clavata; TW=0,0016*TL3,3249 ve TW=0,0138*DW3,1019, R. miraletus; TW=0,0017*TL3,2666 ve TW=0,0055*DW3,3757, R. radula; TW=0,0021*TL3,3195 ve TW=0,0091*DW3,2914, R. alba; TW=0,0019*TL3,2679 ve TW=0,0063*DW3,2161, D. oxyrinchus; TW=0,0008*TL3,3532 ve TW=0,0043*DW3,2875 olarak hesaplanmıştır.Türlerin gonadosomatik indeks ve kondisyon faktörü değerleri incelendiğinde, R. clavata'nın üreme döneminin ilkbahar ve yaz başında olduğu görülmüştür. Diğer taraftan R. miraletus'un üreme dönemi daha uzun ve mevsimsel değişimler göstererek, birincisi ilkbaharda gerçekleşmiş bunu yaz sonu ve sonbahar takip etmiştir. Benzer olarak, D. oxyrinchus'un üreme döneminin ayrıca daha uzun sürerek, yumurtlama dönemi yaz sonundan başlayıp sonbahara ve kışa kadar devam etmiştir. R. alba'nın üreme periyodu diğer türlerden daha uzun olarak hemen hemen tüm yıl boyunca devam etmiştir.R. clavata, R. miraletus, R.radula, R. alba ve D.oxyrinchus'larda toplam ölümlerin üssi katsayıları sırasıyla Z=0,25, 0,50, 0,23, 0,20 ve 0,20yıl-1 olarak hesaplanmıştır. Bu türler için doğal ölümlerin üssi katsayıları M= 0,12, 0,18, 0,14, 0,09, 0,13yıl-1 ve balıkçılık ölümlerinin üssi katsayıları F=0,13, 0,32, 0,09, 0,11 ve 0,07yıl-1 olarak hesaplanmıştır. R. clavata ve R. alba'nın sömürülme oranları sırasıyla, 0,51 ve 0,57yıl-1'dir, bu durum populasyonda aşırı avcılığın henüz başladığının bir göstergesidir. R. radula ve D. oxyrinchus'un sömürülme oranları sırasıyla, 0,39 ve 0,37yıl-1'dir ve bu iki tür üzerinde avcılık baskısının olmadığının göstergesidir. Diğer taraftan, R. miraletus'un sömürülme oranı 0,64yıl-1 olarak hesaplanmıştır, bu oran Saros Körfezi'nde bu tür üzerinde aşırı avcılık baskısını göstermiştir.R. clavata, R. miraletus, R. radula, R.alba and D. oxyrinchus'un mide içeriği analizleri türlerin kabuklular ve balıklarla beslendiğini ortaya çıkarmıştır. Bu türlerin erkek ve dişileri arasında besin kompozisyonları bakımından önemli bir farklılığın bulunmadığı tespit edilmiştir (P>0,05). Çalışılan alanda besin kompozisyonundaki başlıca kabuklular (Goneplax rhomboides, Liocarcinus depurator, Parapenaus longirostris, Athelecyclus roduntatus) ve balık (Mullus barbatus) olarak belirlenmiştir.Vatozların ortalama birim av (kg/sa) ve biyokütle indeksi (kg/km2) değerleri sırasıyla; 4,87kg/sa ve 91,18kg/km2'dir. Yıllar itibarıyla türlerin ortalama birim av ve biyokütle indeks değerleri 2005 yılında, 4,41kg/sa ve 84,00kg/km2, 2006 yılında, 4,74kg/sa ve 90,41kg/km2 ve 2007 yılında 5,29kg/sa ve 96,64kg/km2 olarak tespit edilmiştir.
Yunus ciklit (Cyrtocara moori, Boulenger 1902) balıklarının protein ihtiyacının belirlenmesi üzerine bir araştırma
Bu araştırmada, akvaryum balıklarından yunus ciklit (Cyrtocara moori, Boulenger 1902) balığının yemdeki optimum protein ihtiyacı incelenmiştir. Üç tekerrürlü olarak yürütülen çalışmada, yunus ciklit yavruları, protein oranı % 25 ile % 50 arasında değişen altı farklı eşit enerji içeriğine sahip yemlerle sekiz hafta süreyle beslenmiştir. Yavru balıklar (1,50 gr), su sıcaklığı 26,7 °C olan biyolojik filtreli ve 80 Lt su hacimli 18 adet polyester tanka stok yoğunluğu 9 adet balık/tank olacak şekilde yerleştirilmiştir.Yavru balıklar (1,50 gr), 80 Lt su hacimli 18 adet polyester tanka stok yoğunluğu 9 adet balık/akvaryum olacak şekilde ve su sıcaklığı 26,7 °C olan biyolojik filtreli sisteme konulmuştur. Deneme sonunda elde edilen veriler, yemdeki protein oranının balıkların deneme sonu ağırlığını, ağırlık artışını, spesifik büyüme oranını ve yemden yararlanmayı önemli derecede etkilediğini göstermiştir. Gruplar içerisinde en iyi büyüme % 40 protein içeren yemde görülmekle beraber, % 30, % 35 ve % 45 proteinli yemlerle beslenen balıklarla bu grup arasında istatistiksel olarak önemli bir fark tespit edilmemiştir (P > 0,05). Spesifik büyüme ve yemden yararlanma oranları % 25 proteinden % 40 proteinli gruplara doğru artmış, % 50 protein seviyesinde düşmüştür. Grupların protein verimlilik oranları arasında istatistiksel olarak farklılıklar bulunmuştur (P < 0,05). % 40'lık protein içeriğine sahip yem ile beslenen balıkların günlük yem tüketim yüzdesi, en düşük protein içeriğine sahip yem ile beslenenlere göre daha düşük bulunmuştur. Bu deneme koşullarında, yunus ciklit'in optimum büyümesi için % 40 oranında proteine ihtiyaç duyduğu görülmüştür.Anahtar sözcükler: Yunus ciklit, Cyrtocara moori, protein ihtiyacı, süs balığı beslenmesi, büyüme.
Characidae familyasına ait üç balık türünün (Gymnocorymbus ternetzi, Hyphessobrycon herbertaxelrodi, Hyphessobrycon serpae) embriyonik ve larval gelişim safhalarının incelenmesi.
Bu çalışmada, kontrollü laboratuar şartlarında tutulan üç tetra türünün, siyah tetra (Gymnocorymbus ternetzi), kosalı tetra (Hyphessobrycon serpae) ve siyah neon tetra (Hyphessobrycon herbertaxelrodi)'nın embriyonik ve larval gelişimleri tanımlanmıştır. Buna ilaveten, laral gelişim boyunca meydana gelen önemli histomorfolojik olaylar ve allometrik gelişim modelleri ortaya konulmuştur. Yumurta ve larvalar laboratuarda üretilip, büyütülen 1 yaşlı ergin balıklardan elde edilmiştir. Yumurta açılımı, üç tetra türünde de yumurtlamadan 20 ? 22 saat sonra gözlenmiştir. Metamorfozun tamamlanmasıyla larval aşamanın sona erip jüvenil safhaya geçiş süreleri de ilk 30 gün içerisinde olmuştur. Siyah tetra türünde, embriyonik safhada ilk bölünmeler 2 saat içerisinde bitmiş ve 02.04 saatten sonra erken blastula safhasına geçilmiştir. 03.20 saat sonra gastrulasyon başlamış ve 03.34 saat sonra %30 epiboli gözlenmiştir. 8 somitli safha 08.33 saatlerinde olurken, 21 saat sonra embriyonik gelişim tamamlanmıştır. Yumurtadan yeni çıkan larvaların ortalama total boyları 1442 ± 14.3 µm olarak ölçülmüştür. Yumurtadan çıktıktan sonraki 3-4. günlerde ağız açılmış, besin kesesi tamamen tüketilmiş ve larva aktif olarak yüzmeye başlamıştır. 11.günde notokort ucu eğilmiştir. Yaklaşık 32 gün sonra metamorfoz tamamlanıp jüvenil aşamaya geçilmiştir. Diğer iki tür olan kosalı tetra (Hyphessobrycon serpae) ve siyah neon tetra (Hyphessobrycon herbertaxelrodi)'da da, benzer bulgular yaklaşık zaman aralıklarında vuku bulmuştur. Bu çalışmada ele alınan türlerin yumurtadan jüvenil aşamaya kadar olan embriyonik ve larval gelişim özellikleri ilk defa tanımlanmıştır.
Çanakkale Boğazı'nda genç mırmır, Lithognathus mormyrus (Linnaeus, 1758), bireylerinin popülasyon dinamiği yönünden incelenmesi
Çanakkale sığ sularında (< 2m) yapılan bu çalışmanın ana amacı, genç mırmır, Lithognathus mormyrus (Linnaeus, 1758), bireylerinin miktarları, zamansal ve mekansal dağılımları, günlük yaş, günlük büyüme oranları, ölüm oranları, ve yumurtadan çıkma zamanları gibi popülasyon parametrelerinin belirlenmesi ile beslenme alışkanlıklarının ve mevsimsel değişikliklerin besin tercihleri üzerinde etkilerinin olup olmadığının tespit edilmesidir. Bu amaçla, Eylül 2006-Aralık 2007 tarihleri arasında toplam 39 farklı istasyondan aylık olarak ığrıp ile örneklemeler yapılmıştır. Genel olarak minimum boyu 20 mm TL, maksimum boyu 139 mm TL ve ortalama boyu 40,3 mm TL olan toplam 938 adet genç mırmır bireyi yakalanmıştır. Yapılan günlük yaş tayinleri sonucunda en küçük bireyin 30 gün, en büyük bireyin ise 307 günlük ve bireysel günlük büyüme oranlarının ortalama 0,325 ile 0,762 mm gün-1 arasında değişmekte ve ortalaması 0,526 ± 0,002 olarak hesaplanmıştır. Günlük büyüme oranları yumurtadan çıktıkları mevsimlere göre karşılaştırılmış ve önemli derecede farklı olduğu belirlenmiştir (ANOVA: P < 0,001, F = 191,1). Otolit boyu ve genişliğinin yaş ile doğru orantılı olarak büyüdüğü fakat yaş büyüdükçe büyüme oranının da azaldığı belirlenmiştir. Genç mırmır bireylerinin yaş ile otolit boyu (?2 = 1,44, P < 0,0001) ve otolit genişliği (?2 = 2,34, P < 0,0001) arasındaki ilişkiler yumurtadan çıktıkları mevsimlere göre karşılaştırıldıklarında ise istatistiksel olarak birbirinden farklı bulunmuştur. Genç mırmır bireylerinin yumurtadan çıkma zamanı nisan ayında başlayıp ocak ayına kadar devam etmekte ve haziran-eylül ayları arasında maksimum seviyeye ulaşmaktadır. Ayrıca, genç mırmır bireylerinin ölüm oranı katsayısı 0,0224 olarak bulunmuş ve anlık günlük ölüm oranı % 2,21 olarak hesaplanmıştır.Mide içeriği analizleri sonucuna göre beslenme genel olarak, crustacea (%N = 92,56) ve foraminifera (%N = %5,18) ana gruplarından oluşmaktadır. Genç mırmır balıklarının karnivor beslenme özelliği gösterdikleri ve ana besin tercihinin copepod olduğu ve mevsimlere göre besin kompozisyonun önemli derecede değişmediği belirlenmiştir (ANOSIM: R = 0,24, P > 0,05).Anahtar sözcükler: Çanakkale, Mırmır, Günlük Yaş, Günlük Büyüme, Ölüm Oranı, Beslenme
Çanakkale Boğazı'ndaki bazı genç Sparidae türlerinde beslenme alışkanlıkları
Bu çalışmanın ana amacı, Çanakkale Boğazında, sparidae ailesine ait çipura, Sparus aurata, karagöz, Diplodus vulgaris, sivriburun karagöz, Diplodus puntazzo ve yabani mercan, Pagellus acarne türlerinin genç bireylerinin beslenme alışkanlıklarının tespit edilmesidir. Bu doğrultuda Çanakkale Boğazında; Abide, Güzelyalı ve Kerevizdere koylarında olmak üzere 3 farklı istasyonda, 0?2 m derinliğindeki sığ sularda, 2008 Ekim-2009 Ağustos ayları arasında ığrıp ile örneklemeler gerçekleştirilmiştir.Genç çipura bireyleri genel olarak crustacea (%IRI=95,1), foraminifera (%IRI=2,4) ve annelida (%IRI=1,03) türleri ile beslendikleri tespit edilmiştir. Mevsimsel beslenme rejiminin birbirinden önemli derecede farklı olduğu tespit edilmiştir (R=0,2445; P<0,05). Bu farklılığı büyük ölçüde copepoda (Katkı=40,3) ve amphipoda (Katkı=20,2) türlerinin oluşturduğu saptanmıştır. Genç karagöz bireylerinin besin tercihi crustacea (%IRI=82,7), annelida (%IRI=8,11) ve mollusca (%IRI=3,62) türleri olarak belirlenmiştir. Kış mevsiminde beslenme copepoda türlerinden (Katkı=53,13) oluşurken diğer mevsimlerde amphipoda (Katkı=9,59) ve foraminifera (Katkı=7,31) türleri beslenmede etkin duruma gelerek mevsimsel farklılığı ortaya koymuştur (R=0,1482; P<0,05). Crustacea türleri genç sivriburun karagöz bireylerinin besin tercihinde en büyük yeri (%IRI=97,6) kaplamaktadır. Crustacea içerisinde özellikle amphipoda (%IRI=46,46) ve copepoda (%IRI=43,5) türleri en çok tüketilen besin olarak belirlenmiştir. Mevsimler arası farklılık önemli bulunmuştur (R=0,8328; P<0,05). P. acarne bireylerinin ana besin kaynağının crustacea (%IRI=83,34) türleri olduğu ve copepoda (%IRI=83,33) türlerinin mide içeriğinde baskın oldukları tespit edilmiştir.Anahtar sözcükler: Sparidae, Beslenme Alışkanlıkları, Çanakkale Boğazı, Juvenil, Genç Birey
Saroz Körfezi'ndeki (Kuzey Ege Denizi) benekli pisi balığının (Lepidorhombus boscii Risso, 1810) populasyon parametrelerinin belirlenmesi
Bu çalışma Eylül 2006-Eylül 2008 tarihleri arasında Saroz Körfezi'nde gerçekleştirilmiştir. Örnekler 0-500 m. arasındaki derinliklerde, aylık olarak, 44 mm. göz genişliğine sahip trol ağı kullanmak suretiyle elde edilmiştir. Benekli pisi balığı tüm bireylerinin ortalama boy ve ağırlık değerleri 21,5±0.452 cm ve 118,82±2.869 g'dır. Dişi, erkek ve dişi-erkek bireylerin ortalama boy ve ağırlık değerleri ise, sırasıyla, 25,6±0,323 cm, 202,68 ±7,352 g; 17,6±0,266 cm, 50,00±2,678 g ve 23,2±0,273 cm, 157,15±5,783 g olarak belirlenmiştir.Dişi: erkek oranı 1:0,424 olarak hesaplanmıştır. Dişi, erkek, dişi-erkek ve tüm bireyler için boy-ağırlık ilişkisi, sırasıyla, W=0,0032TL3,31, W=0,0069TL3,04, W=0,0035TL3,29 ve W=0,0039TL3,25'dır. Yaş dağılımı 1 ile 13 yaşları arasında değişim göstermektedir. Büyüme parametreleri dişi bireyler için L?=49,8 cm, k=0,09 yıl-1, t0=-2,15 yıl; erkek bireyler için L?=39,1 cm, k=0,11 yıl-1, t0=-2,59 yıl ve tüm bireyler için L?=50,6 cm, k=0,09 yıl-1, t0=-1,99 yıl' dır. Büyüme performans indeksleri dişi, erkek, ve tüm bireyler için, sırasıyla, 2,35, 2,23 ve 2,36 olarak bulunmuştur. Benekli pisi balığını üreme zamanı Şubat-Mayıs ayları arasında olduğu gözlemlenmiştir.İlk üreme boyu dişi bireyler için 14,9 cm, erkek bireyler için ise 15,3 cm olarak saptanmıştır. Benekli pisi balığının yumurta verimliliği-boy, yumurta verimliliği-ağırlık ve yumurta verimliliği-yaş arasındaki ilişkiler sırasıyla F=1,487TL3,22, F=264,39W+14,103 ve F=12,207A-11,279 olarak tespit edilmiştir. Lepidorhombus boscii (Risso, 1810)'nin toplam ölümlerin üssi katsayısı (Z), doğal ölümlerin üssi katsayısı (M) ve balıkçılığın sebep olduğu ölümlerin üssi katsayısı (F), sırasıyla, 0,31 yıl-1, 0,24 yıl-1 ve 0,07 yıl-1 olarak bulunmuştur. Sömürülme oranı ise E=0,23 yıl-1 olarak hesaplanmıştır. Maksimum sürdürülebilir ürün miktarı 11,3 ton'dur. Total boy-otolit boyu arasındaki ilişki tüm bireyler için TB=4,9653OB+4,8915 olarak saptanmıştır.
Farklı tank renklerinin çipura balığı yavrularında (Sparus aurata) yem değerlendirme ve büyüme performansı üzerine etkileri
Bu araştırmada, farklı tank renklerinin çipura balığı (Sparus aurata) yavrularında yem değerlendirme ve büyüme performansı incelenerek, bu balık türünün mevcut yetiştirme yöntemlerine göre daha hızlı sürede büyütülmesi hedeflenmektedir. Üç tekerrürlü olarak yürütülen bu çalışmada, çipura yavruları, renkleri kırmızı, mavi, yeşil ve sarı olan dört farklı renk ve toplam on iki adet tankta 45 gün süreyle beslenmiştir. Yavru balıklar (1.50 gr.), su sıcaklığı günden güne 23-300C arası değişken olan biyolojik filtre, UV filtre ve kum filtreli, 40 L su hacimli tanklara 40 adet/tank olacak şekilde konmuştur. Tüm deneme tankları, aynı besin içeriğine ve aynı boya sahip yemlerle beslenmiştir. Deneme sonunda elde edilen veriler, farklı tank renklerinin balıkların deneme sonu ağırlığını, ağırlık artışını ve yemden yararlanmayı etkilediğini göstermiştir.
Kontrollü koşullarda levrek (Dicentrarchus labrax L.1758) balığı anaçlarından doğal ve hormon enjeksiyonu ile alınan yumurtaların deformasyon oranları
Bu çalışmada kontrollü koşullarda beslenen levrek balıklarından doğal yöntemle ve hormon enjeksiyonu ile elde edilen yumurtaların 0-120 gün arası açılım, yaşam ve deformasyon oranları incelenmiştir. Deneme sonunda kontrollü koşullarda beslenen anaçlardan doğal yöntemle elde edilen yumurtaların yaşama oranları 60,33±2,03a olarak, doğal üreme periyodunda hormon enjeksiyonu ile elde edilen yumurtaların yaşama oranı 51,00±2,65a olarak bulunmuştur. Yavrularda deformasyon oranları doğal periyod yumurtası olan larvalarda 6,00±0,58b enjeksiyon yöntemi ile alınan yumurta larvalarında ise 17,67±1,45a olarak tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda hormon enjeksiyonu yapılarak elde edilen yumurtaların, doğal yöntemle alınan yumurtalara kıyasla yaşama oranlarının ve açılma yüzdelerinin az olduğu, deformasyonun ise daha fazla olduğu tespit edilmiştir.
Farklı tank renklerinin levrek, Dicentrarchus labrax (Linnaeus, 1758) yavrularında yem değerlendirme ve büyüme performansı üzerine etkileri
Bu çalışmada, yetiştiricilik ortamında kullanılan farklı tank renklerinin levrek balığı, Dicentrarchus labrax (Linnaeus, 1752) yavrularında yem değerlendirme ve büyüme performansı üzerine etkileri incelenmiştir. Levrek yavruları kırmızı, , yeşil, mavi ve sarı olmak üzere dört farklı renkte ve toplam 12 adet tankta 60 gün süreyle beslenmiş ve araştırma 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Bütün deneme grupları besin içeriği aynı olan yemler ile beslenmiştir. Yavru balıklar (44 g) 40 adet/tank olacak şekilde 40 L'lik PVC tanklara yerleştirilmiştir. Araştırmanın sürdürüldüğü kapalı devre üretim tesisi biyolojik, ultraviyole (UV) ve kum filtresinden oluşmuş ve çalışmanın gerçekleştirildiği süre içerisinde su sıcaklığı 17-20 °C aralığında değişim göstermiştir. Araştırma sonucunda elde edilen verilere göre, su ürünleri işletmelerinde balıkların büyüme hızı ve yem verimliliğinin yetiştiricilik ortamındaki tank renginden etkilenebileceği ve ekonomik verimliliğin de tank renklerindeki tercihe göre değişebileceği belirlenmiştir.