2,150
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Grup asansör sistemlerinin kontrolü için optimizasyon ve tahmin tabanlı çevresel zeka uygulaması
Günümüzde sayıları gün geçtikçe artan yüksek katlı binalarda dikey taşımacılık hizmetinin sağlanabilmesi için bina içerisinde birden fazla asansör kabininin kullanımı bir zorunluluk haline gelmiştir. Özellikle kullanıcılar açısından zaman ve enerji verimliliğinin önemli olduğu bu sistemler için yüksek performanslı kontrol algoritmaların geliştirilmesi kaçınılmaz bir gerçektir. Literatürde bu konu ile ilgili çeşitli çalışmalar olmasına karşın, tüm parametrelerin göz önüne alınamaması bu sistemlerde önemli konfor, zaman ve enerji kayıplarına sebep olabilmektedir. Bu tez çalışmasında grup asansör sistemleri için optimizasyon ve tahmin tabanlı yeni bir çevresel zekâ uygulaması geliştirilmiştir. Birçok optimizasyon algoritmasının sonuçlarını bir tahmin algoritması ile birleştirerek sunan bu yaklaşım temel olarak kullanıcıların ortalama bekleme süresi, ortalama seyir süresi ve kabinlerin enerji tüketim değerlerinin dengelenmesini amaçlamaktadır. Farklı bina ve kabin karakteristiklerine göre geliştirilen algoritma ile elde edilen verimlilik çeşitli senaryolar üzerinden simülasyon sonuçları ile doğrulanmaktadır. Optimizasyon için kullanılan genetik algoritma, DNA hesaplama ve yapay bağışık sistem tarafından elde edilen sonuçlar ile bir tahmin algoritmasından elde edilen sonuçlar bulanık mantık kullanılarak birleştirilmiştir. Önerilen yeni yaklaşımın doğrulanması için 2-5 adet kabinli 10-20 katlı bina kombinasyonları kullanılarak farklı uygulama senaryolarında yaklaşık %20-25 zaman tasarrufu ve yaklaşık %10 enerji tasarrufu sağlandığı görülmüştür. Burada önemli olan nokta kullanılan enerjinin tüm kabinler arasında eşit kullanımını sağlamak olmuştur. Çünkü kabinlerin eşit oranda enerji tüketmeleri eşit oranda kullanıldıklarını, dolayısıyla mümkün olduğu kadar zaman açısından da optimum kullanıldığını gösterecektir. Bu nedenle tez kapsamında birçok optimizasyon algoritması ile tahmin algoritmasından elde edilen özellikler birlikte kullanılarak verimlilik sağlanmıştır.
Gerçek zamanlı uykulu sürüş algılama sistemi
Uykulu sürüş her ülkede olduğu gibi ülkemizde de büyük maddi kayıplı ve ölümlü trafik kazalarına sebep olmaktadır. Bu sistemler sosyal ve ticari değeri yönüyle üzerinde araştırma yapılmaya değer bir konudur. Bu çalışmada bir Uykulu Sürüş Algılama Sistemi sunulmuştur. Bu sistem video tabanlı test verileri ile yürütülmektedir. Modelin uygulaması OpenCV kütüphanesinin 2.4.5 sürümü kullanılarak yapılmıştır. Visual C++ programlama dili, Visual Studio 2010 ortamında kullanılmıştır. Test için ZJU (Zhejiang University) veri tabanı kullanılmıştır. Bu veri tabanı standart bir veri tabanı olup daha önce Uykulu Sürüş Algılama çalışmalarında kullanılmıştır. Mevcut Uykulu Sürüş Algılama Sistemi temel olarak 4 modülden oluşmaktadır. Birinci modül de video yakalayıcıdan gelen görüntüden yüz tespit edilir. İkinci modülde konumlandırılmış yüz görüntüsünden kişi tanınır. Üçüncü modül de konumlandırılmış yüz görüntüsünden gözler bulunur. Son modül ise göz görüntülerinden göz kırpma oranını hesaplar ve göz kırpma oranı ile sürücünün yola bakıp bakmamasına göre sürücünün ikaz edilip edilmeyeceğine karar verir. Bu tez çalışmasında sınıflandırıcı olarak yüz ve göz tespiti için kaskad sınıflandırıcı kullanılmıştır. Yüz tanıma için LDA (Linear Discriminant Analysis) yöntemi kullanılmıştır. Göz durumu tespiti için son senelerde işlem basitliği ve sağlamlığıyla ilgi çekip gerçek zamanlı uygulamalarda tercih edilen LBP (Local Binary Pattern) yöntemi kullanılmıştır. Geliştirilen sistemin test edildiği veri tabanında ışık kontrolünün olmaması, arka planın dinamik olması ve aynı deneklerin gözlüksüz ve iki çeşit gözlük takmasıyla elde edilen veriler olmasından dolayı elde edilen sonuçların kısmen de olsa gerçek verilere yakın olduğu söylenilebilir.
Sosyal ağlarda hastalık ilaç bağlantı tahmini
Ağ yapısı sayesinde elde bulunan çeşitli verilerden yeni veriler elde etme ve geleceğe dönük tahminler üretmek amaçlanır. Ağ yapısındaki düğümler ve bu düğümlerin aralarındaki ilişkilerden yola çıkarak, ağın gelecekteki yapısı ve bireylerin oluşturabileceği yeni ilişkilerin veya vazgeçeceği ilişkilerin tahmini yapılmaya çalışılır. Bu tezde özellikle sosyal ağlarda bağlantı tahmininin tanımı, özellikleri, bu konuda yapılmış çalışmalar irdelenmiştir. Bağlantı tahmini ile ilgili önerilen yönteme geçilmeden önce veri madenciliği, sosyal ağlar, sosyal ağ analizi konularında bilgiler verilmiştir. Uygulama olarak, verilen bağlantı tahmini yöntemi kullanılarak yapay oluşturulan hastalık ilaç ağı üzerinde analizler yapılmıştır. Bu yöntemlerin kullanılabilirliği, bağlantı tahminin bu ağlara uygulanabilirliği gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Ağ Analizi, Bağlantı Tahmini, Bağlantı Madenciliği, Veri Madenciliği, Bilgi Ke?fi, Hastalık ?laç Ağı
Dört rotorlu insansız hava aracı için görüntü işleme tabanlı akıllı kontrol algoritmalarının geliştirilmesi
İnsansız hava araçları, son zamanlarda sivil ve askeri amaçlarla birçok alanda kullanımı artan ve bilimsel olarak önemli bir araştırma alanı oluşturan uygulamalardandır. Çok çeşitli modelleri bulunan insansız hava araçlarından dört rotorlu tipi yüksek hareket kabiliyeti ve belirli avantajlarıyla ön plana çıkmaktadır. Dört rotorlu insansız hava araçlarının özellikle modelleme ve kontrolüne yönelik birçok çalışma yapılmaktadır. Bu çalışmalarda akıllı sistem yaklaşımları da kullanılmaktadır. Bu tez kapsamında dört rotorlu insansız hava araçları için görüntü işleme tabanlı akıllı kontrol algoritmalarının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla tezde öncelikle tip-2 bulanık sistemlerin incelemesi ve optimizasyon çalışması yapılmıştır. İkinci olarak dört rotorlu insansız hava aracının matematiksel modeli oluşturularak MATLAB simülasyonu ile doğrulama işlemleri gerçekleştirilmiş ve sonrasında tip-2 bulanık sistemlerle pozisyon kontrolü yapılmıştır. Tip-1 bulanık sistem, PD ve tip-2 bulanık sistem kullanılan pozisyon kontrolünde simülasyon sonuçları karşılaştırmalı olarak verilmiş ve başarılı sonuçlar alınmıştır. Tez çalışmasında son olarak dört rotorlu aracın görüntü işleme tabanlı pozisyon kontrolü gerçekleştirilmiştir. Bu yaklaşımda dört rotorlu aracın üzerinde bulunan bir kameradan alınan görüntülerin işlenmesi ile aracın bir nesneyi takip etmesi için gerekli kontrol algoritmaları sunulmaktadır. Üç eksenli (ileri-geri, sağ-sol, aşağı-yukarı) olarak gerçekleştirilen kontrol yaklaşımı için elde edilen simülasyon sonuçları, bir nesnenin tespit edilerek takip edilmesi için görüntü işleme tabanlı tip-2 bulanık kontrol algoritmasının doğru, sağlam ve başarılı sonuçlar verdiğini göstermektedir. Sonuç olarak bu tez çalışması dört rotorlu bir insansız hava aracının modellenmesi ve simülasyonu, tip-2 bulanık sistemlerin gerçekleştirilmesi ve optimizasyonu, dört rotorlu insansız hava aracının tip-2 bulanık mantık tabanlı pozisyon kontrolü ve dört rotorlu insansız hava aracının görüntü işleme tabanlı pozisyon kontrolü olmak üzere dört temel katkı noktasına sahiptir. Bilimsel yayınların da yapıldığı tez kapsamında yapılan katkılar birçok simülasyon sonucu ile doğrulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Dört Rotorlu İnsansız Hava Aracı, Tip-2 Bulanık Sistemler, Görüntü İşleme, Pozisyon Kontrolü, Nesne Takibi.
İnsan hareketlerinin Tip-2 bulanık mantık tabanlı analiz ve simülasyonu
İnsan hareketlerinin yapısal, fiziksel ve matematiksel olarak modelleme çalışmaları özellikle günümüzde geniş çalışma alanı bulmaktadır. Robotik, bilgisayar görmesi ve biyomekanik analiz gibi birçok alanda kullanılabilen bu modellerin oluşturulması, yüksek serbestlik derecesi, büyük veri kümeleri ve karmaşık optimizasyon ve kontrol tekniklerinin gereksinimi nedeniyle zor bir problemdir. İnsan hareketlerinin modellenmesi için literatürde görüntü işleme, yapay zekâ ve akıllı tekniklerin kullanıldığı birçok çalışma bulunmaktadır. Bu tez çalışması, tip-2 bulanık sistemler için görüntü işleme tabanlı bir durulama yönteminin geliştirilmesi ile insan hareketlerinin bulanık mantık tabanlı modellenmesi ve kontrolü olmak üzere iki önemli katkı sunacaktır. Ayrıca, ilgili konularda ayrıntılı bir analiz verilecektir. Tez kapsamında ilk olarak tip-2 bulanık sistemlerin karmaşıklık analizi yapılarak, bu karmaşıklığın azaltılması için yeni bir durulaştırma yöntemi önerilmektedir. Simülasyon çalışmalarıyla doğrulanan yöntem var olan tekniklere göre etkili sonuçlar sunmaktadır. İkinci olarak insan hareketlerinin analizini yapmak üzere kullanılacak iki boyutlu beş segmentli insan modeli verilerek, bu model üzerinden hareketlerin kontrol ve analiz çalışmaları deneysel sonuçlarla doğrulanmaktadır. Temelde bulanık sistemleri kullanan kontrol yaklaşımında, tip-2 bulanık sistemin kullanılması ile elde edilen avantajlar net olarak ortaya konulmaktadır. Yürüme, kaldırma ve halter hareketlerinin modellenmesi, kontrolü ve analizi yapılarak aynı zamanda bu hareketlerin vücut bileşenlerinin kütlesi de dikkate alınarak kuvvet ve moment değişimleri de incelenmiştir. Deneysel verilerin kullanıldığı sonuçlardan da görülebileceği üzere önerilen kontrol bileşeni ve model çatısı basit, sağlam, etkili ve hızlı bir yaklaşım sunmaktadır. Sonuç olarak tez kapsamında tip-2 bulanık sistemleri için doğruluğu yüksek bir durulaştırma yöntemi ve bulanık sistemleri kullanan insan hareketlerinin modellenmesi ve analizi için bir yaklaşım önerilmiştir. Elde edilen sonuçlar çeşitli bilimsel yayınlarla pekiştirilmiştir.
Fotovoltaik diziler için görüntü mozaikleme tekniklerinin geliştirilmesi
Görüntü mozaikleme birçok görüntünün veya bir videonun ardışık görüntü karelerinin birleştirilmesi ile panoramik bir görüntünün elde edilmesini sağlayan bir görüntü işleme algoritmasıdır. Özellikle haritalamada, tıp alanında, insansız hava aracı ve çeşitli bilgisayar görme uygulamalarında kullanılmaktadır. Bu tez kapsamında bir görüntü mozaikleme uygulamasının gerçekleştirilmesi, yeni bir adaptif görüntü mozaikleme algoritmasının önerilmesi ve görüntü mozaikleme yaklaşımının izleme ve kontrol amaçlı fotovoltaik diziler üzerinde uygulaması olarak üç temel çalışma yapılmıştır. Tez süresince ilk olarak literaürde kullanılan görüntü mozaikleme algoritmaları incelenerek bir görüntü mozaikleme uygulaması geliştirilmiştir. Geliştirilen uygulamada giriş olarak alınan görüntüler üzerinde sırası ile özellik çıkarımı, görüntü eşleştirme, aykırı noktaların tespiti ve çıkarılması, homografi tahmini ve görüntü birleştirme adımları uygulanarak iki, üç, beş parçalı resimler ile videolardan panoramik bir görüntü elde edilmektedir. İkinci olarak tezde optimizasyon tabanlı adaptif yeni bir görüntü mozaikleme algoritması önerilmektedir. Önerilen algoritma görüntü mozaiklemenin performansını etkileyen özellik sayısı, benzerlik oranı ve küme merkezi sayısının optimize edilerek sürekli ayarlanmasına dayanır. Genetik algoritma kullanılarak optimize edilen bu üç parametre eş zamanlı olarak görüntü mozaiklemenin doğruluğunu ve hesapsal karmaşıklığını iyileştirmeyi amaçlamaktadır. Önerilen bu yeni yaklaşımın etkinliği ortaya konulmuştur. Son olarak gerçekleştirilen görüntü mozaikleme algoritmalarının, benzerliği yüksek olduğundan birleştirilmesi daha zor olan fotovoltaik dizi görüntüleri üzerinde uygulamaları yapılmıştır. Özellikle büyük boyutlu fotovoltaik dizilerde veya güneş enerjisi santrallerinde birçok kameradan alınan görüntülerin birleştirilmesinde kullanılacak bu yaklaşım ileride bu tür sistemlerin izlenmesi ve kontrol edilmesi açısından önemli avantajlar getirecektir. Deneysel sonuçlarla doğrulanan algoritmaların performansı karşılaştırmalı sonuçlarla analiz edilmektedir. Sonuçlar gerçekleştirilen algoritmaların etkinliğini ve doğruluğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak bu tez kapsamında bir görüntü mozaikleme uygulamasının gerçekleştirilmesi, yeni bir adaptif görüntü mozaikleme algoritmasının önerilmesi ve görüntü mozaikleme algoritmalarının fotovoltaik dizilerde uygulaması olmak üzere üç çalışma yapılarak deneysel sonuçlarla doğrulanmıştır.
GPS kullanan web servis tabanlı uyarlanabilir mobil uygulama
Bu tezde, GPS kullanan ve bağlam farkındalığı olan, kullanıcının ilgilendiği servisleri bağlam bilgisine ve profil bilgisine göre üreten web servis tabanlı bir sistem geliştirilmiştir. Sistem aynı zamanda kullanıcının yaptığı tercihlere göre profili güncellemektedir. Bu sistemin mobil ara yüzü kullanıcıdan bilgi girişi istemeden bağlam bilgilerini merkezi uygulamaya göndermektedir. Merkezi uygulama kayıtlı etkinlikler arasından bir değerlendirme yaptıktan sonra mobil uygulamaya yanıtı gönderir. Mobil uygulama aracılığıyla tercihler yapılır. Yapılan tercihler kullanıcı profilini güncellemek üzere kaydedilmektedir.Güncellenen profil sayesinde kullanıcının ilgilenebileceği etkinlikler otomatik olarak belirlenmiş olur. Zaman harcayan, birçok servis arasından yapılacak seçimler, konum bilgisine göre gönderilen seçenekler arasından yapılır. Böylece mobil cihaza mobil kullanıcının ilgisini çekmeyecek bilgi iletilmemiş olur. Zaman tüketimi, mobil cihaz kaynaklarının tüketimi ve maliyetler azalacaktır. Bunların yanı sıra, profilde bulunan sağlıkla ilgili etiketler aracılığıyla hastalık gibi acil durumlarda hızlı sonuç üretilmesi faydalı olacaktır.
Mikrofon dizileri ile telekonferans sistemlerinin iyileştirilmesi
Mikrofon sistemlerinin kullanıldığı ses algıma, ses kayıt, ses tanıma gibi uygulamalarda yaşanan en büyük problemlerden biri ortam koşulları nedeni ile ses sinyalindeki bozulmalardır. Günümüzde ses kaynağından alınan ses sinyalinin daha güçlü olarak alınabilmesi için birden fazla mikrofondan oluşan mikrofon dizileri kullanılmaktadır. Mikrofon dizilerinin normal mikrofonlara göre iki temel üstünlüğü mevcuttur; kaynağa yakın olma zorunluluğunu ortadan kaldırmak ve her bir mikrofona sesin geliş zamanları arasındaki farkı kullanarak sesin kaynağını veya konuşmacının takibini gerçekleştirmek.Mikrofon dizilerinde, sesin elde edilmesi için dizide yer alan mikrofonların yerlerinin bilindiği kabul edilerek geliş sürelerindeki gecikmelerin, ikili çiftler halinde incelendiği genelleştirilmiş çapraz korelasyon (GÇK) tekniği kullanılmaktadır. Bu teknik kullanılır iken ses sinyalinin daha iyi elde edilebilmesi için hüzme şekillendirme işlemi yapılması gerekir. Çalışmada ses sinyalinin elde edilebilmesi hüzme şekillendirme yöntemi olarak Yönlendirilmiş Tepki Gücü (YTG) yöntemi Faz Dönüşümü (FD) ağırlık fonksiyonu kullanan GÇK metodu ile birleştirilmiştir.Bu çalışmada, beş farklı kişinin %75 oranla aynı anda konuştuğu bir ortamda konuşmacıların yerlerini 3 boyutlu uzayda bulunması hedeflenmiştir. Mikrofon dizilerine gelen seslerin kaynaklarının uzaysal konumlarının otomatik olarak belirlenmesi amaçlanmıştır. Mikrofon dizileri ile YTG-FD yöntemi kullanarak ses kaynaklarının yönlerinde hüzme şekillendirme yapılmış ve en güçlü çıkış sinyallerinin elde edildiği noktalar aranan ses kaynaklarının yeri olarak tahmin edilmiştir. İncelenecek noktaların belirlenmesi konusunda optimizasyon yöntemi olarak genetik algoritma kullanılmıştır.
Fidan gelişimi algoritması ile protein yapı tahmini
NP türü problemleri çözmek amacıyla, özellikle doğadaki sistemlerden esinlenme konusunda yapılan çalışmalara son yıllarda ilgi gittikçe artmıştır. Genetik algoritmalar, karınca koloni algoritmaları, yapay sinir ağları, parçacık sürü optimizasyonu ve yapay bağışıklık sistemleri gibi teknikler yoğun olarak optimizasyon amaçlı kullanılmaktadır.Bu tez çalışmasında, fidanların gelişiminden esinlenerek geliştirilen hesapsal bir yöntem olan Fidan Gelişimi Algoritması kullanılmıştır. Fidan Gelişimi Algoritması hem yerellik ve hem de küresellik özelliğine sahip yeni bir hesapsal yöntemdir.Aminoasitler arasındaki etkileşimler analitik olarak bilinmediğinden, protein yapı tahmini yapmak için yaklaşımsal yöntemler kullanmak uygundur.Bu tezde, proteinlerin peptit bağları arasındaki karbon atomları kullanılarak proteinlerin ikincil yapısının tahmini yapılmaya çalışılmıştır. Veriler Fidan Gelişimi Algoritması kullanılarak eğitime tabi tutulmuştur. Algoritmanın test işlemleri 1a9a, 1a89, 1bbe proteinleri için yapılmıştır ve proteinlerin açı sınıfları tespit edilerek proteinlerin yapıları tahmin edilmiştir.
Gizliliği koruyan bulanık veri madenciliği yöntemlerinin geliştirilmesi
Veri madenciliği veya veri tabanlarında bilginin keşfi, büyük miktardaki veriden önceden bilinmeyen ilişkilerin otomatik çıkarılması için yapılan araştırmalardır. Veri madenciliği üzerine yapılan çalışmalardaki artış ve internet ile diğer medya organları sayesinde bulunan bilgilerin çok fazla ortak kişilerle paylaşılması, kişisel gizlilik problemlerini ortaya çıkarmıştır. Kişisel gizliliği korumak için bir çok yöntem geliştirilmiştir, bu yöntemlerin çoğu keskin (1-0) değerleri üzerinde işlem yapmaktadır. Gerçek hayatta veri tabanları nicel değerlerden oluşmaktadır. Örneğin, insan kanında yapılan veri madenciliği araştırmalarında, kanda akyuvar olup olmadığı gibi keskin bir araştırmadan ziyade bunların oranı üzerinde çalışılmaktadır. Bu nicel değerler üzerinde yapılan veri madenciliği araştırmalarında, kişisel gizliliği korumaya yönelik araştırmalar çok azdır.Bu tez çalışmasında, nicel değerli veri tabanlarında bulanık mantık yöntemi kullanılarak kişisel gizliğin sağlanması gerçekleştirilmiştir. Günümüzde nicel değerler en çok hastalık verilerinde bulunmaktadır. Bu tezde, birliktelik ve sınıflandırma işlemlerinde çıkabilecek kişisel gizlilik problemlerine karşı iki algoritma geliştirilmiştir. Bu algoritmalar için göğüs kanseri verileri üzerinde çalışan bir uygulama yazılımı oluşturulmuştur.
Çok amaçlı genetik algoritma kullanarak biyodizilerden çoklu motiflerin keşfi
Bu tezde DNA üzerinde bulunan saklı bilgilerin, genetik algoritma yardımıyla çıkartılması gerçekleştirilmiştir. DNA içerisinde gizli örüntü çıkarma genetik bilimi açısından çok önemli bir konudur. Biyolojik diziler üzerinde arama yapan birçok yöntem bulunmaktadır. Bu yöntemlerin birçoğu tek bir amaca ulaşmak için çalışmaktadır. Bazı problemlerde birden fazla amacı gerçekleştirmek gerekir. Bu gibi durumlarda tek amacı optimize eden yöntemler istenilen sonucu vermez.Bu tezde önerilen yöntem DNA üzerinde motif araması yaparken birden fazla amacı gerçekleştirir. Yöntem daha önce geliştirilmiş yöntemlerden bu açıdan farklılık gösterir. Geliştirilen bu algoritma birçok giriş parametresine bağlı en iyi çözüm kümesini sunar. Çözüme etki eden değişken değerlerini kendisi otomatik olarak ayarlar.Geliştirilen bu yöntem ile DNA üzerindeki çok iyi gizlenmiş motifleri arama işleminde daha optimal sonuçlar elde edilecektir.
Mobil robotlarda programlanabilir kapı dizileri alanı kullanılarak gerçek zamanlı modelleme
Programlanabilir Kapı Dizileri Alanı (Filed Programable Gate Array, FPGA) yapılandırılabilir mantık blokları ile birlikte bu bloklar arasındaki değiştirilebilir ara bağlantılardan oluşan sayısal tümleşik devrelerdir. FPGA'lar hızlı işlem gerektiren gerçek zamanlı uygulamalarda ve paralel işlem gerektiren özel işlemler için kullanılır. Tipik bir FPGA altmış dörtten yüzbinlere kadar lojik blok ve flip-flop içerir. Kullanıcının tasarladığı devreye göre, FPGA üreticisi tarafından sağlanan bir yazılım sayesinde lojik bloklar ve aralarındaki bağlantılar programlanır.Bu çalışmada, FPGA geliştirme kartı kullanılarak bir omni-directional robot modeli gerçekleştirilmektedir. Robot üç tane omni-directional tekerleğe sahiptir ve bu tekerlekler üzerinde serbestçe hareket eden ufak tekerlekler bulunmaktadır. Bu sayede robot her yöne hareket etme yeteneğine sahip olmaktadır.Bu tez çalışmasında, ilk olarak omni-directional robotun ters kinematik ve dinamik modelleri Matlab'da oluşturulmuştur. Sonra farklı yörüngeler için robot simülasyonu gerçekleştirilmiştir. Daha sonra robot modelinin FPGA uygulaması gerçek zamanlı uygulamalar için kullanılan Altera'nın geliştirme kartı ve araçları ile gerçekleştirilmiştir. Son olarak, omni-directional robot modelinin gerçek zamanlı FPGA uygulamasını doğrulamak için sonuçlar karşılaştırılmıştır.Anahtar Kelimeler : Gerçek zamanlı modelleme, Omni-directional robot, FPGA
Tıbbi görüntülerde içerik tabanlı görüntü erişimi için özellik çıkarım yöntemleri
Bilişim dünyasında gün geçtikçe değeri artan görsel bilginin saklanması ve gerektiğinde bu bilgilere tekrar erişilmesi önem kazanmıştır. Kişisel ve kurumsal olarak, artan görsel veritabanı ihtiyacı düşünüldüğünde, büyük boyutlardaki görüntü veri tabanlarında aranılan bilgiye erişilmesi önemli bir problemdir. İçerik tabanlı görüntü erişim sistemi, materyalin muhtevası üzerinden çeşitli hesaplamalar ile sorgulama yapma temeline dayanır. Burada amaç, görsel materyallerin renk, şekil, doku gibi temel özellikleri kullanılarak geri erişimin sağlanabilmesidir.Bu tez çalışmasında içerik tabanlı görüntü erişim sistemleri incelenmiş ve tıbbi uygulamalarda kullanılmak üzere, oluşturulan biyomedikal imge veri tabanı üzerinde istatistiksel doku analizi yapılmıştır. Yapılan uygulamalar, tıbbi bir içerik tabanlı erişim sisteminin altyapısı niteliğindedir. Literatürde çeşitli hazır veri tabanları üzerinde bazı yöntemlerle içerik tabanlı erişim uygulamaları mevcuttur. Ancak bu tez çalışmasında biyomedikal görüntüler üzerinde istatistiksel yöntemlerle dokusal özniteliklerin hesaplanması ve bu yöntemlerin performanslarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Nötrozofi yaklaşımı ile renkli görüntü bölütleme
Bu tezde, nötrozofik gri seviye görüntü bölütleme yaklaşımı incelenmiştir. Yöntem, gri seviye görüntülerin bölütlenmesinde oldukça iyi olmasına rağmen, bazı aksaklıklar hala mevcuttur. Bu aksaklıklar giderilerek elde edilen bu yeni yaklaşım renkli görüntülerin bölütlenmesi için kullanılmıştır. Bölütlenecek renkli görüntüler ilkönce L, a, b renk uzayına dönüştürülerek, her bir renk kanalı bağımsız olarak nötrozofik domene dönüştürülür. Nötrozofik domenin belirsizlik üyeliğini hesaplamak için önceki yöntemlerden farklı olarak, yerel entropy filtresi kullanılmıştır. ?-medyan ve ß-iyileştirme görüntünün belirsizliğini azaltmak için kullanılır. ?-medyan işlemi orijinal NS bölütleme algoritmasını düzeltmek için kullanılır. Her bir görüntü için ? ve ß parametrelerini belirlemek için entropi tabanlı yeni bir yöntem kullanılmıştır. Sonuç olarak NS domende ki her bir renk kanalı, ?-medyan kümeleme metodu kullanılarak bölütlenir.Geliştirilen bu yaklaşım, yapay görüntülere, gerçek görüntülere ve gürültülü gerçek görüntülere uygulanmıştır. Kullanılan bu yeni algoritmanın performansını değerlendirmek için bölütleme sonuçları Ortalama Kayma ve Waveseg algoritmalarının ürettiği sonuçlar ile karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar, önerilen yöntemin başarımının iyi olduğunu göstermiştir.
Gerçek zamanlı medya akışı işleminin yürütülmesi için web ortamı geliştirilmesi
Web akışı internet üzerinde aşamalı bir şekilde ortam verilerinin transferinin yapılarak ortam dosyasını bilgisayarına indirmeden izlenmesi olarak tanımlanır. Ortam türleri tek bir formatta olmadığından, farklı dosya türleri için farklı yaklaşımların geliştirilmesi gerekmektedir. Ortam verilerinin farklı formatlarda olmalarının nedeni farklı sıkıştırma metotları sıkıştırılmış olmalarıdır. Bu sebeple ötürü ki ortam akışları için farklı metotların kullanılması zorunludur.Ortam türlerinin İnternet ortamında farklı kullanım alanları bulunmaktadır. Örneğin canlı yayın, uyarlanmış canlı yayın ve istenildiğinde izlenebilen yayınlardır. Ortam türlerinin İnternet ortamında hızlı transferi için kullanılan en yaygın araç kod-çözücülerdir. Bu yazılımlar kullanıcı bilgisayarını İnternete bağlayan modeme benzetilebilir. Ortam akışlarının daha güvenli akışını sağlamak amacıyla genellikle açık kaynak yazılımlar tercih edilmektedir. Bazı ortam türleri için ise özel geliştirilen protokoller bulunmaktadır; örneğin MMS gibi. Fakat daha hızlı ortam akışının sağlanması için bu özel protokoller ya da UDP protokolü yeterli gelmediğinden yeni geliştirilen protokol çalışmalarına gerek duymaktadır. Örneğin veri transferinde kullanılan TCP protokolü üzerindeki çalışmalar v.b... gibi gelişen teknolojiyle beraber çeşitlenen kullanıcı istekleri ortam türlerinin de farklı yöntemler kullanılarak kullanıcılara gönderilmesini zorunlu hale getirmiştir.Bu tezin amacı İnternet ortamında ortam dosya türlerinin akışı için kullanılan farklı metot ve yöntemlerinden en güncel olan çalışmaların tanıtılması ve yapılan farklı çalışmaların ortam türleri akışı üzerindeki etkilerinin incelenmesidir.
Bir mobil robotun gerçek zamanlı modellenmesi ve kontrolü
Gerçek zamanlı işlemin önemi son zamanlarda fark edilmiş ve birçok uygulamada kullanılmıştır. Örneğin; gerçek zamanlı modelleme, kontrol ya da veri işleme sistemi gibi uygulamalarda, yüksek seviyeli işlem verimliliğinden dolayı oldukça kullanışlıdır. Geleneksel olarak sayısal işaret işleme (DSP) algoritmaları, bazı düşük hızlı uygulamalar için genel amaçlı (programlanabilir) DSP yongalarını kullanarak işlevlerini yürütürler. FPGA geliştirme maliyetinin yüksekliği ve üretimden sonra tasarım değişikliği yapamama gibi dezavantajlardan kaçınarak özel işlevselliğin avantajlarını devam ettirir. Ayrıca FPGA, hem kart alanını hem de sistem gücünü muhafaza ederken en uygun yöntemi kullanarak şartlara uyumluluk ve tasarım esnekliği sağlar.Omni directional mobil robot bir tür holonomic robottur. Araba gibi çok yaygın bir mobil robot (nonholonomical) ile karşılaştırıldığında, omni directional mobil robot; tekerlekleri biri birinden bağımsız aynı zamanda eş zamanlı hareket edebilme yeteneğine sahiptir. Omni directional mobil robotun manevra kabiliyeti ona literatürde çok geniş bir çalışma alanı sağlar.Bu tez çalışmasında, öncelikle bir omni directional mobil robot ve kontrol sistemi Matlab'da tasarlanmıştır. Daha sonra, gerçek zamanda mobil robotun performansını test etmek için robot modeli ve kontrol sistemi FPGA geliştirme kartında tasarlanmıştır. Bu çalışmada, Altera Stratix-II GX FPGA geliştirme kartı kullanılmıştır.Omni directional mobil robotu modelleme işlemi sürecinde, ters kinematik ve dinamik robot modeli geliştirildi. Ek olarak, omni-robot içerisinde kullanılan motorlar modellendi ve sistemin kapalı döngü kontrolünü yapan her motor için PI denetleyiciler tasarlandı.Bu çalışmanın amacı, bir omni directional mobil robot modeli ve gerçek zamanda çalışan bir kontrol sistemi geliştirmektir. Kontrol sistemini içeren modelin çalışma zamanı, gerçek zamanda çalışması açısından oldukça uygundur. Bu çalışmada; omni directional mobil robot modeli ve kontrol sistemi, iki farklı yörünge kullanılarak gerçeklenen Matlab simülasyonuyla tatmin edici sonuçlar alınarak doğrulandı.Anahtar Kelimeler: FPGA, Omni Directional Mobil Robot, Kontrol, Gerçek Zaman
Parmak izi tanıma temelli gerçek zamanlı öğrenci yoklama sistemi otomasyonu
Sayısal teknolojinin günlük yaşama girmesi birçok avantajın yanında güvenlik gibi çok önemli bir sorunu da beraberinde getirmiştir. Kişiler değişik işlemleri elektronik ortamda gerçekleştirebilmek için yanlarında birtakım akıllı kartlar ve hafızalarında ise birtakım şifreleri tutmak zorundadırlar. Oysa canlıların yüz, el geometrisi, retina, parmak izi gibi şahsa mahsus ve değişmez biyolojik özelliklerinin değişik amaçlarla kullanılması birçok sorunu ortadan kaldıracak niteliktedir.Çeşitli alanlardaki uygulamalarda kullanılmak üzere birçok biyometri teknolojisi geliştirilmiştir. Zamanla değişmeyen özellikleri ve bireye özgü oluşundan dolayı Parmak İzi en çok kullanılan Biyometrik tanımlayıcıdır.Yapılan bu tez çalışmasında, Parmak İzi Algılama Destekli Gerçek Zamanlı bir Öğrenci Yoklama Otomasyon yazılımının (PİAOY) tasarımı ve gerçekleştirilmesi yapılmıştır. Otomasyon sistemi; her dersliğe konulacak sabit veya modüler parmak izi algılayıcı terminali ile otomasyon tarafından belirlenen, ders saatleriyle senkronize çalışan süreçlerde öğrencinin sadece parmak izini okutarak ilgili ders için yoklamasını vermesine dayanır. Alınan bu yoklama verisi, veri tabanlarında sorgulamalarla işlenerek yoklama bilgisinin yanı sıra tüm öğrencilerin her ders için anlık, güncel devam durumları gibi anlamlı sonuçlar elde edilmesini sağlar.Sistemi gerçekleştirmek için, TCP/IP protokolüyle haberleşen sabit bir parmak izi algılama terminali kullanılmıştır. Öncelikli olarak terminal, yoklama sistemine uygun olarak programlanmış, öğrenci ve ders sorumlularının parmak izi kayıtları ile sisteme tanıtımı sağlanmıştır. Terminalden elde edilen ham veriler, geliştirilen nesne tabanlı ve web tabanlı yazılımlar ile işlenerek gerekli sonuçların elde edilip yetkilendirilmiş kişilerce izlenebilmesi ve kullanılabilmesi sağlanmıştır.Sistemin özellikle modüler bir parmak izi algılama terminaliyle kullanılmasının çok büyük bir kolaylık sağlayacağı, yoklama için ayrılan zaman ve yoklama kargaşası açısından önemli bir sorunu giderebileceği gözlenmiştir.
Nicel değerli veri kümelerinden sıralı örüntülerin çıkarılması için FP-Growth tabanlı bir yöntem
Sıralı örüntüler zaman damgası ile sıralanmış bir veritabanında yaygın öğeler kümesinin bir başka yaygın öğe kümesi tarafından izlenmesidir. Sıralı örüntülerin keşfedilmesi için şimdiye kadar birçok algoritma önerilmiştir. Bu algoritmalar içinde en etkili olanlardan biri de FP-Growth algoritması kullanarak bu örüntülerin elde edilmesidir. Buna karşılık FP-Growth yaklaşımı, karmaşık veri yapısı kullanması ve alt ağaçların oluşturulması için özyineli bazı işlemlere gerek duyması gibi önemli dezavantajlar da içermektedir. Dahası mevcut FP-Growth yaklaşımlarında veri tabanı hep ikili veri kümesi olarak ele alınmıştır. Halbuki gerçek hayattaki veritabanlarının büyük çoğunluğu nicel değerli öğe kümelerinden oluşmaktadır.Bu tezde, yukarıda belirtilen problemlerin üstesinden gelebilmek için öncelikle FP-Growth algoritması gibi düşünen fakat FP-ağacı oluşturulurken özyineleme yerine öğe tabanlı aday küme üretimi kullanan yeni bir yöntem önerilmiştir. Bu yöntem daha sonra nicel değerli veritabanlarında sıralı örüntülerin bulunması için uyarlanmıştır.Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Merkez laboratuarındaki verilerden elde edilen sonuçlar yöntemin uygulanabilirliğini ve klasik FP-Growth algoritmasına olan üstünlüğünü göstermektedir.
İnsan yüz imgelerinden yüz ifadesi tanıma
Yüz ifadeleri, insanlar arası iletişimde anlam bütünlüğünün sağlanması için büyük rol oynayan, sözlü olmayan işaretlerdir. İnsanoğlu yüz ifadelerini kavramada herhangi bir zorluk çekmezken, bu durum makineler için geçerli olmayıp, halen güvenilir ifade tanıma sistemleri üzerinde çeşitli araştırmalar yapılmaktadır. Bu çalışmada, insanın içinde bulunabileceği 6 ifade durumunun (öfke, iğrenme, korku, mutluluk, üzüntü ve şaşkınlık) analizi gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla, her bir ifade için alınan görüntülerin öznitelikleri, Gabor, LoG(Laplacian of Gaussians), DoG (Difference of Gaussians) ve geliştirişmiş adaptif Gabor-LoG(Laplacian of Gaussians) kullanılarak çıkartılmıştır. Temel Bileşenler Analiz yöntemi ile boyut indirgenip işlem yapılmış ve Öklid uzaklık hesabı yapılarak sınıflandırma işlemi yapılmıştır. Kullanılan yöntemlerin ifade sınıflandırılması üzerindeki etkileri incelenerek karşılaştırma yapılmıştır. Uygulama sonuçları %90 üzerinde bir doğruluk elde edilmiştir.
Veri madenciliği yöntemleriyle depremlerin analizi
Bu tez çalışmasında, deprem hareketliliklerinin veri madenciliği yöntemlerini kullanarak analiz edilmesi ve gelecekte meydana gelebilecek depremlerin tahmininde kullanılabilecek bir yazılım tasarlanması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, tez içerisinde deprem verileri ile ilgili dört farklı uygulama gerçekleştirilmiştir.Birinci uygulama, deprem verileri üzerinde istatistiksel, sorgulama ve veri madenciliği çalışmalarını yürütmek için hazırlanan Türkiye Deprem Portalı(TDEP) yazılımı ve deprem verilerine ait bazı istatistiksel çalışmalardan oluşmaktadır. Deprem verilerine ait istatistiksel bilgilerin yorumlanması ile gelecekte oluşabilecek depremlerin tahmini amaçlanmıştır. Hazırlanan uygulamanın, kullanım ve uygulama bakımından büyük avantajlara sahip olduğu görülmüştür.İkinci uygulama, deprem alanları üzerinde gizli kalmış birlikteliklerin tespit edilmesine yönelik geliştirilen çalışmayı kapsamaktadır. Bu uygulamada, veri madenciliği tekniklerinden birliktelik kuralları deprem verileri üzerine başarılı bir şekilde uygulanmış ve çeşitli kurallar bulunmuştur. Üretilen bu kurallar değerlendirildiğinde, sistemin başarılı sonuçlar ürettiği gözlemlenmiştir.Üçüncü uygulamada, deprem verileri üzerine yapılan birçok çalışmanın ortak noktası olan deprem tahmini için kural tabanlı yeni bir yaklaşım sunulmuştur. Bu yaklaşım paralelinde bir tahmin algoritması tasarlanarak deprem verileri üzerine başarılı bir şekilde uygulanmıştır. Elde edilen tahmin sonuçları değerlendirildiğinde, algoritmanın başarılı sonuçlar verdiği gözlemlenmiştir.Dördüncü uygulama, deprem verilerinin kümelendirilmesine yönelik geliştirilen çalışmayı kapsamaktadır. Bu bölümde, Türkiye genelinde oluşmuş deprem verilerinin kümelendirilmesi işlemleri yapılmıştır. Depremlerin kümelendirilmesinde k-Means ve KNN algoritmaları veriler üzerinde başarılı bir şekilde uygulanmıştır. Klasik k-Means algoritmasının başlangıç küme merkezi seçme işlemine, deprem verileri için alternatif bir yaklaşım bu bölüm altında sunulmuştur. Bu yaklaşımın verileri kümelendirmede klasik k-Means algoritmasından daha hızlı bir performans gösterdiği tespit edilmiştir.
ARM işlemciler ile tek kullanımlık şifre uygulamasının gerçekleştirilmesi
Tek kullanımlık şifre uygulaması, kimlik doğrulamanın önemli olduğu sistemlerde statik şifrelerden çok daha güvenlidir. Kullanıcının kullandığı şifreler doğrulama onayından geçtikten sonra bir daha kullanılamaz. Kullanıcının her giriş isteğinde yeni üretilen ve eskisinden farklı bir şifre ile kimlik doğrulanma sağlanır. Bu şifrelere atılabilir şifreler de denir. Şifreler üretilirken meydana gelebilecek saldırılar göz önünde bulundurulmalıdır. Bu yüzden şifre üreten sistemlerin güvenli bir özetleme fonksiyonu kullanmaları gerekmektedir.Günümüzde, benzersiz bir OTP (One Time Password) oluşturmak amacıyla, HMAC (Hash Message Authentication Code) tabanlı üretilen HOTP (HMAC One Time Password) 'lar kullanılmaktadır. HMAC tabanlı HOTP algoritmasında, istemci/sunucu tarafından gizli ortak bir anahtar paylaşılır ve başlama sayacı senkronize başlatılır. Gizli ortak anahtar ve sayacın değeri, özetleme fonksiyonuna gönderilir. Özetleme fonksiyonu ile gelen mesaj özetlenir. HMAC sonucu olarak dönen özetleme fonksiyonunun çıkışı kesilip HOTP değerleri elde edilir. Bu çalışmada MD5 ve SHA?1 klasik özetleme fonksiyonlarının yanı sıra kaotik harita ile oluşturulmuş özetleme fonksiyonu kullanılarak, saldırılara karşı daha güvenilir HOTP 'lar elde edilmeye çalışılmıştır.HOTP doğrulama mekanizmasında etkileşimde bulunan iki taraf bulunur. Bu tezde, sunucu üzerinde çalışabilecek bir HOTP doğrulama ve Arm9 ailesinden Mini?2440 ürünü üzerinde çalışan bir HOTP üreteç yazılımı geliştirilmiştir. Bu iki yazılım birbirleriyle senkron halde tek kullanımlık şifre üretme ve bu şifreyi doğrulama işlemlerini yapmaktadırlar.
Mekânsal karar destek sistemi uygulaması olarak web tabanlı emlak değer haritası tasarımı ve geliştirilmesi
Emlak; eğitim ve sağlık imkânları, sosyal imkânlar ve iş fırsatlarına açılan bir kapıdır. Bu itibarla emlak seçimi de, insan hayatında önemli rolü olan bir karardır. Bu karar sürecinde, emlak alıcı ve satıcılarına, emlakçılara ve diğer ilgililere fikir vermek amacıyla, bu tez çalışmasında Elazığ ili Merkez ilçesi pilot bölge seçilerek, mekânsal verilere dayalı web tabanlı bir Karar Destek Sistemi uygulaması olarak Emlak Değer Haritası gerçekleştirilmiştir.Çalışmada, mekânsal verileri depolama işi, coğrafi ilişkisel bir veri tabanı olan PostgreSQL ve eklentisi PostGIS kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Mekânsal verileri modellemek ve görüntülemek içinse, harita ve coğrafi bilgi sunucu olarak GeoServer'dan faydalanılmıştır. Emlak değerleri, ağırlıklandırılmış faktör puanları yöntemine dayalı olarak hesaplanırken, coğrafi veri sorgulamaları Java'da gerçekleştirilmiş ve Harmoni Arama Algoritması Matlab'da yazılmıştır. Emlak değerlemede, kabul edilebilir hata oranlarına sahip, gerçeğe yakın sonuçlar elde edilmiştir. Hesaplanan emlak değerleri Java ve JavaScript teknolojilerinden faydalanılarak hazırlanan web tabanlı bir arayüz ile kullanıcıya sunulmuştur.Sonuç olarak mekânsal verilerin karar alma sürecinde kullanılmasına olanak tanıyan, web tabanlı bir Mekânsal Karar Destek Sistemi geliştirilmiş ve sonuçlar online haritalar üzerinden sunulmuştur.
Mobil aygıtlar için tek kullanımlık şifre üretilmesi ve güvenliğinin sınanması
Günümüzde hızla gelişen teknoloji, insan hayatını birçok yönden değiştirmektedir. Özellikle bilişim teknolojilerindeki gelişmeler, gerek bize kazandırdığı zaman gerekse etkinlikleri itibarıyla günümüz insanının iş, iletişim, bilgi edinme gibi birçok alışkanlığını temelden değiştiriyor. Gelişmiş bilgisayar sistemleri ve özellikle internet ağı, küresel bazda hemen her çeşit bağlantıya izin vermektedir. Gelişen bu teknolojide, özellikle internet tabanlı uygulamaların yaygınlaşmasıyla beraber bilgisayar sistemlerine erişen yetkili ve yetkisiz kullanıcıların birbirinden ayrılması konusu büyük önem kazanmıştır. Örneğin; İnternet bankacılığı kullanan kişiler, kullanıcı adı ve şifre bilgileriyle banka sistemine erişmektedirler. Bu kullanıcılar kullanıcı adı ve sabit şifre bilgisi kullandıklarında sistemlerine sızan bilgisayar korsanları bu bilgileri ele geçirip daha sonra bu bilgilerle kişinin banka hesabına erişip kanunsuz işlemler yapabilmektedirler. OTP (One Time Password) tek kullanımlık şifre sistemleri burada devreye girmekte ve kullanıcıya sisteme her erişimde farklı bir şifre kullanma imkanı vermektedir. Bu tez kapsamında Mobil aygıtlar için geliştirilen tek kullanımlık şifre yazılımı, haberleşme ortamında bahsedilen dezavantajları ortadan kaldırmakta ve kullanıcı güvenliğini maksimum seviyeye çıkarmaktadır.
Akademik işbirliği ağlarının modellenmesi ve analizi
Yirmi birinci yüzyılın başında gelişen iletişim devrimiyle insanlar arasında işbirliği ve ilişkilerin kurulması çok kolay hale gelmiştir. Bu ilişkilerin analizi, yorumlanması ve doğru yönde geliştirilmesi için Sosyal Ağ Analizi (SAA) yöntemleri her geçen gün daha aktif olarak kullanılmaktadır. Sosyal ağlardan, Akademik İşbirliği Ağlarının analizi konusunda ülkemizde çok az sayıda çalışma varken, işbirliği ağında yer alan kişiler için geliştirilen bir uygulama bulunmamaktadır.Bu çalışma ile bilim insanları arasında ortak yayın yapma vasıtasıyla kurulan işbirliği ağları SAA yöntemleriyle analiz edilmekte ve bir uygulama ile modellenmektedir. Bu çerçevede dünya çapında bilgisayar bilimlerinde yapılan yayınlara ait bibliyografik bilgiler içeren DBLP veritabanındaki Türkiye kaynaklı kayıtlar için ağ analizi gerçekleştirilmiştir. Geliştirme aşamasında alınan resmi izin ile çalışmaya ULAKBİM Ulusal Mühendislik ve Temel Bilimler Veri tabanı da dâhil edilmiştir. Araştırmacıların makaleleri hakkında veriler içeren veritabanlarından alınan bilgilerle ortak yazarlık ilişkileri belirlenmiş, ağ bileşenleri ve ağdaki kümelenmeler analiz edilmiş, her yazar için derece merkezilik, yakındalık merkeziliği, arasında merkezilik değerleri hesaplanmıştır. Analizden elde edilen veriler araştırmacılara işbirliği ağındaki konumlarını değerlendirmeleri ve çalıştıkları konulara uygun yeni bağlantılar kurmaları için sorgu temelli bir uygulama ile modellenmiştir.
Sıvı akışkanların animasyonu
Bu çalışmada akışkanların animasyonu incelenmiştir. Bunun için akışkanların özellikleri araştırılmıştır. Çalışmada öncelikle animasyon ve akışkanlar ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Animasyon için akışkanların hareketinde karşımıza çıkan problemler incelenmiştir. Hareket denklemleri incelenip animasyonda kullanımıyla ilgilenilmiştir. Hareket denklemlerinin çözümü için Navier-Stokes denklemlerinden faydalanılmıştır. Bu adımlardan sonra karşımıza çıkan diferansiyel denklemin çözümü için Sonlu Farklar yaklaşımı kullanılmıştır. Uygulama olarak bilgisayar ortamında nesne tabanlı programlama dillerinden olan Visual Basic dili kullanılarak animasyon gerçekleştirilmiştir. Hareket denklemi Sonlu farklar metoduyla çözüldükten sonra belirtilen dilde uygulamaya konularak dalga animasyonu gerçekleştirilmiştir.Anahtar Kelimeler: Animasyon, Akışkanlar, Akışkan Hareket Denklemleri, Navier- Stokes Denklemleri, Sonlu Farklar Yaklaşımı
İki boyutlu görüntülerden üç boyutlu şekil elde etme
İki boyutlu görüntülerden üç boyutlu şekil elde etmek için birçok yöntem kullanılmaktadır. Gölgeden şekil elde etme ve fotometrik stereo yöntemleri görüntüye ait gölge bilgisini kullanarak üç boyutlu şekil bilgisini elde etmektedir. Her iki yönteminde kendine has kuvvetli ve zayıf yönleri bulunmaktadır. Gölgeden şekil elde etme yöntemi şekil bilgisine ait ağız, göz ve burun gibi detay bilgileri için daha iyi sonuç vermektedir. Fotometrik stereo yöntemi ise şekle ait genel yapıyı daha iyi bir biçimde elde etmektedir. Daha iyi derinlik bilgisi elde etmek için bu iki yöntemin de birleştirildiği uygulamalar vardır. Bu çalışmada uygulanan birleştirme yöntemleri incelenmiş ve daha iyi bir birleştirme yöntemi sunulmuştur. Çalışma boyunca yeni iki adet birleştirme yöntemi anlatılmış ve test sonuçları sunulmuştur.Her iki yöntem için de öncelikli olarak gölgeden şekil elde etme ve fotometrik stereo derinlik bilgileri hesaplanmıştır. Hesaplanan bu derinlik bilgileri geliştirilen yöntemlere girdi olarak verilmiştir.Eşik değeri kullanarak birleştirme yönteminde; her noktada gölgeden ve fotometrik stereodan elde edilen derinlik bilgileri karşılaştırılmaktadır. Fotometrik stereo derinlik değeri gölgeden şekil elde etme derinlik değerinden büyükse o noktadaki derinlik bilgisi için fotometrik stereo derinlik bilgisi kullanılmaktadır. Diğer durumlar için ön tanımlı olarak bir eşik değeri belirlenmekte ve karşılaştırmalarda bu değer bir kıstas olarak kullanılmaktadır. Gölgeden şekil elde etme derinlik değeri fotometrik stereo derinlik değerinden büyükse ve aralarında fark eşik değerinden küçükse sonuç derinlik bilgisi için gölgeden şekil elde etme derinlik değeri kullanılmaktadır, eğer aradaki fark eşik değerinden büyükse gölgeden şekil elde etme derinlik değerinin %30'u ve fotometrik stereo derinlik değerinin %70'inin toplamı sonuç derinlik bilgisini oluşturmaktadır.Oranlama ile birleştirme yönteminde ise, tüm şekil bilgileri ayrı ayrı normalleştirilmektedir. Daha sonra her nokta şekil bilgisindeki en yüksek değerle toplanmakta ve tüm derinlik bilgisinin logaritması alınmaktadır. Son olarak da gölgeden şekil elde etme derinlik değerinin %20'si ve fotometrik stereo derinlik değerinin %80'i toplanarak sonuç bilgisi elde edilmektedir.Elde edilen derinlik bilgisine ait hata oranları karelerin farkı ve ortalama hata yöntemleri kullanılarak hesaplanmıştır. Elde edilen bu hata oranları incelendiğinde önerilen yaklaşımların başarılı olduğu görülmektedir.
Web tabanlı otomatik dil tanıma ve çevirme sistemi geliştirilmesi
İnternetin hızla yaygınlaşması bu ortamlara sunulan hazır bilgi ve belgeleri zenginleştirdiği kadar farklı dildeki içeriklerinde internette sunulmasını kolaylaştırmıştır. Farklı dildeki bilgilere ulaşmak ise günümüzde farklı bir sorun haline gelmiştir. Bu çalışmada, uluslararası kabul gören İngilizcenin yanında internet ortamında her dile ait sayısal belgelerin dilini tanımak, internette sunulan bilgilerin içeriğini farklı dillere çevirme; üzerinde farklı işlemler yapmayı kolaylaştırmasını sağlamak için kullanıcıların içerik dillerini hiç bilmedikleri internetteki sayısal dokümanları yapay sinir ağları ile birlikte geliştirilen yöntemler kullanılarak istenilen dile otomatik olarak dönüştürebilecekleri web tabanlı otomatik dil tanıma ve 41 dile otomatik çevirme platformu geliştirilmiştir. Bu çalışmanın, internet içeriklerinin kullanıcılar tarafından daha etkin olarak kullanılmasını sağlaması beklenmektedir.
Veri madenciliği ile bilgisayar ağlarında yeni bir saldırı tespit algoritması
Bu çalışmada veri madenciliği tekniklerinden biri olan karar ağaçlarıyla bilgisayar ağlarında yeni bir saldırı tespit algoritması geliştirilmiştir. Standart ID3 ve önerilen algoritmaya göre oluşturulmuş karar ağaçları KDD Cup 99 verisiyle test edilmiş ve her iki algoritmanın saldırı tespit başarımlarının raporlanması gerçeklenmiştir. Deneysel sonuçlardan da görüldüğü üzere yeni önerilen algoritmanın şu an uygulamada kullanılan ID3 algoritmasından daha iyi bir başarım gösterdiği görülmüştür.
CMS tabanlı kütüphane kullanarak ETSI uyumlu elektronik imza modülü ve çevrimiçi uygulama geliştirmek
İmzalanacak veri formatının, imzanın kendisinin ve elektronik belgenin geniş anlamda yaygın bir standardı yoktur. Bu da gerçek iş ortamlarında duruma uygun çözümlere, yetersiz özel yazılım uygulamalarına neden olmaktadır. Belgeleri elektronik olarak imzalamanın farklı özel yöntemleri vardır. Fakat farklı formatlarla uygunluk ve imzanın uzun dönemde geçerliliği sağlanmamaktadır.Bu tezde, farklı standartlarda oluşturulan elektronik imzalı belgelerin uyumluluğunun sağlanmasına yönelik olarak incelemeler yapılmıştır. Uzun dönemli elektronik imza için önerilen Avrupa Standardı elektronik imza uygulaması geliştirmek için mimari araştırılmıştır. Elektronik imzalı belgenin yönetimi için kullanılan mimari tanıtılmıştır. İşlemlerin hızlı yapılabilmesi için bir elektronik imza kütüphanesi geliştirilmiştir. Önerilen metodun test edilmesi için çevrimiçi çalışan bir uygulama geliştirilmiştir ve geliştirilen işlem adımları tanıtılmıştır.Sonuç olarak ETSI 101733 standardı ile uyumlu elektronik imza modülü ve bu modülü kullanarak çalışan çevrimiçi bir elektronik imza uygulaması başarıyla geliştirilmiş ve kullanıma sunulmuştur.
Mobil tasarsız ağlarda mesh tabanlı multıcast yönlendirme protokolü
Mobil tasarsız ağlar (Mobile Ad-Hoc Networks-MANETs), gelecekte kullanılarak kablosuz ağlar için anahtar bir teknoloji olarak ortaya çıkmıştır. Mobil tasarsız ağlar diğer geleneksel ağlardan farklı olarak, çok atlamalı yönlendirme, kolay ve daha ucuz bir üstün teknolojiye sahip olduğu için tercih edilip, kabul görmektedir.Bu tezde, anonsla birleştirilmiş multicast (Protocol Unified for Multicasting through Announcement-PUMA) protokolü için etkin kuyruk yapısına dayanan bir multicast yönlendirme protokolü (Efficient Queue for Protocol Unified for Multicasting through Announcement-EQ-PUMA) geliştirilmiştir. Geliştirilen EQ-PUMA protokolü mobil tasarsız ağlarda çalışmaktadır. Geliştirilen EQ-PUMA protokolünün deneysel sonuçları PUMA protokolüyle karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar, geliştirilen EQ-PUMA protokolü PUMA protokolünden daha verimli olduğunu ve paket kaybının daha az olduğu göstermiştir.
Yüz tanımada aydınlanmanın etkisinin uyarlanır histogram eşitleme ile azaltılması
Yüz tanıma; suçlu teşhisi, kredi kartı doğrulaması, güvenlik sistemi ve zeki gözetleme gibi uygulamalarda önemli rolü olması nedeniyle son yıllarda bilim adamlarının çok çalıştığı araştırma konularından biri olmuştur. Mevcut yüz tanıma yöntemlerinin belirli koşullar altında iyi sonuçlar vermesine rağmen, bazı engellerle zaman zaman karşılaşılmaktadır; poz değişimi, aydınlatma değişimi ve ifade değişimi gibi sorunlar yüz tanıma metotlarının performansını etkilemektedir. Aydınlanma değişimi, geçtiğimiz yıllarda ve halen araştırmacıların karşılaştığı önemli ve etkin bir şekilde çözülmesi gereken bir problemdir. Bu tezde, yüz tanımada global, yerel ve uyarlanır olarak histogram eşitlemeye dayalı farklı aydınlanma normalleştirme yöntemleri incelenmektedir. Tanıma performansını artırmak için, yüz görüntüleri üzerinde histogram eşitleme işleminden sonra farklı filtreler uygulanması önerilmektedir. Bu amaçla şu yöntemler denenmekte ve aralarında karşılaştırma yapılmaktadır: Histogram Eşitleme (HE), Yüksek Artış filtresi (HE+HB), Histogram Eşitleme ile Laplacian filtresi (HE+Lap), Yerel histogram eşitleme (LHE), medyan filtresiyle yerel histogram eşitleme (LHE+Med), Gaussian filtresi ile yerel histogram eşitleme (LHE+Gaus) ve Uyarlanır Histogram eşitleme. Bu metotlar, etkili ve verimli bir şekilde düzensiz aydınlanma etkisini ortadan kaldırmakta ve tanıma performansını geliştirmektedir. Deneysel çalışmazda, Yale yüz veritabanı üzerinde yerel histogram yöntemi çeşitli pencere ve parametrelerle uyarlanmış ve sonuç olarak yüz tanıma oranının %46.49 dan (görüntülere hiçbir yöntem uygulamadan) %99.55 e (LHE [7 7+ Gauss 3x3, standart sapma 1 metodu için) artması sağlanmıştır. Karmaşık olmayan bir yöntemle %0.45'lik bir hata oranı elde edilmiş olması önemli bir sonuçtur.
WEB günlüğünden zaman sınırlı bulanık bağıntı kuralları ve sıralı örüntülerin çıkarılması
ÖZET YÜKSEK LİSANS TEZİ WEB GÜNLÜĞÜNDEN ZAMAN SINIRLI BULANIK BAĞINTI KURALLARI VE SIRALI ÖRÜNTÜLERİN ÇIKARILMASI İsmail İŞERİ Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bilgisayar Mühendisliği Anabilim Dalı 2004, Sayfa: 51 Bu tezde, web günlük verilerinden çoklu seviyeli, zaman sınırlı bulanık bağıntı kuralları ve sıralı örüntüler elde etmeye yarayan bir web madenciliği çalışması yapılmıştır. Son zamanlarda yapılan çalışmalarda hep basit bağıntı kuralları ve sıralı örüntüler üzerine odaklanılmıştır. Ayrıca bu çalışmaların birçoğu web sayfalarına yapılan ziyaretler dikkate alınarak doğrudan sıralı örüntüler ve ilişkiler elde etmek üzerine olmuştur. Dahası bu kuralların hemen hepsi tek seviyelidir. Bu tezde, web sayfalarına göz atma zamanı ele alınmış ve dilsel terimlerle biçimlendirmek için bulanık küme kavramı tanımlanmıştır. Böylece önerilen algoritma, dilsel terimlerle zaman sınırlı çok seviyeli göz atma davranışını, etkin bağıntı kuralları ve sıralı örüntülerin elde edilmesini sağlar. Gerçek bir veri kümesi üzerinde gerçekleştirilen uygulama sonuçları, önerilen yöntemin uygulanabilirliliğini ve etkinliğini gösterir. Anahtar Kelimeler: Veri madenciliği, Web Kullanım Madenciliği, Bulanık Mantık, Sıralı Örüntüler, Bağıntı Kuralları VI
Çaprazlama ve mutasyonun ortogonal ve sözde rassal başlangıç populasyonları üzerindeki etkileri
ÖZET Yüksek Lisans Tezi ÇAPRAZLAMA VE MUTASYONUN ORTOGONAL VE SÖZDE RASSAL BAŞLANGIÇ POPULASYONLARI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Pınar SANAÇ Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bilgisayar Mühendisliği Anabilim Dalı 2005, Sayfa:64 Bu tezde, çaprazlama ve mutasyon operatörlerinin sözde-rassal ve ortogonal populasyonlar üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Bu populasyonların ne tür şemalar oluşturduğu ve oluşturulan şemalar iyi ise, bunların çaprazlama ve mutasyon sonrasında korunup korunamadığı incelenmiştir. Ayrıca bu şemalar rassal populasyon şemaları ile karşılaştırılmıştır. Bu çalışmada reel şemalar için uygun olan, reel-kod şema teoreminden yararlanılmıştır. Ayrıca, tek noktalı, n-noktalı ve düzenli çaprazlamanın populasyonlara olan etkileri araştırılmıştır. Daha sonra mutasyonun aynı populasyonlar üzerindeki etkileri incelenmiştir. Yapılan incelemelerde en iyi şema yapısını oluşturan populasyon türünün ortogonal populasyon olduğu, daha sonra sözde-rassal populasyonlardan Halton populasyonun geldiği ve ardından da Hammersley populasyonun geldiği gözlemlenmiştir. Rassal populasyon ise en düzensiz ve en kötü şema yapılarını oluşturmuştur. Şema yapısını en fazla mutasyonun bozduğu gözlemlenmiştir. Mutasyon oranının arttırılması, iyi oluşturulan şema yapılarına bozucu etkiler göstermiştir. Çaprazlamanın ise şemanın tanımlama uzunluğuna ve çaprazlama noktasına göre bozucu etkisinin olduğu gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Sözde-rassal Populasyonlar, Ortogonal Populasyonlar, Reel-kod Şema Teoremi. EX
Peptit bağ açılarını kullanarak yapay sinir ağı tabanlı proteinlerin sekonder yapı tahmini
ÖZETYüksek Lisans Tezi<808ù$.+(6$3/$0$7(.1ø./(5øø/(3527(ø1<$3,7$+0ø1øMurat '(0ø5)ÃUDWhQLYHUVLWHVLFen Bilimleri EnstitüsüBilgisayar 0ÂKHQGLVOL÷L$QDELOLP'DOÃ2006, Sayfa : 82bu bedenleøQVDQ EHGHQL \HU\Â]ÂQGHNL HQ NDUPDúÃN PDNLQHGLU +D\DWÃPÃ] ERyuncaJ|UÂU LúLWLU QHIHV DOÃU \ÂUÂU NRúDU YH ]HYN DOÃUÃ] 9ÂFXGXPX]GDNL KHU úH\ PLOLPHWUHQLQ ELQGHELUL EÂ\ÂNOÂ÷ÂQGHNL KÂFUHOHUGHQ ROXúXU +ÂFUHOHU YÂFXGXQ KDQJL SDUoDVÃQà ROXúWXUX\RUODUVD EXE|OJHGHLKWL\DoGX\XODQER\XWDYHúHNOHVDKLSROXrlar. %X\DSÃLoHULVLQGH|QHPOLELU\HUHVDKLSRODQ SURWHLQOHU LVH HúVL] WDVDUÃPODUÃ\OD LQVDQÃQ DNOÃQà KD\UHWH GÂúÂUHFHN NDGDU NDUPDúÃN ELU RNDGDUGDNXVXUVX]ELU\DSÃ\DVDKLSWLU8QXWPDPDN JHUHNLU NL EXJÂQ GÂQ\DGD \Â]ELQOHUFH ELOLP DGDPà SURWHLQ NRQXVXndaoDOÃúPDNWDGÃU %XQD UD÷PHQ EX NXVXUVX] PDNURPROHNÂOOHU KDOD DNÃOODUD GXUJXQOXN YHUHFHNNDGDUPXKWHúHP\DSÃVÃ\ODNHúIHGLOHPH\HQ\|QOHUL\OHDUDúWÃUPDFÃODUÃQLOJLOHULQLoHNPHNWHGLUOHU
Arıza teşhisinde destek vektör makinelerinin kullanımı
ÖZETYüksek Lisans TeziARIZA TEŞH S NDE DESTEK VEKTÖR MAK NELER N N KULLANIMISuna YILDIRIMFırat ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüBilgisayar Mühendisliği Anabilim Dalı2006, Sayfa:77Asenkron motorlar endüstride çok sık kullanılan motor türleridir. Motor içerisindeki bazıparçaların arızalanması bütün sistemi kötü etkileyebilir. Bu nedenle, herhangi bir parçada meydanagelen arızanın en kısa sürede tespit edilip, bütün sistemin etkilemeden onarılması çok önemlidir.Destek Vektör Makineleri, metin karakterizasyonu, imaj tanıma, biyoinformatik gibi birçokuygulamada iyi sonuçlar vermesine rağmen arıza teşhisinde yeni kullanılmaya başlanmıştır. Bu tezdeise asenkron motorların arıza teşhisinde Destek Vektör Makineleri yöntemi kullanılmıştır ve çok iyisonuç verdiği gözlemlenmiştir.Bu tezde, Destek Vektör Makineleri için asenkron motorlardan alınan veriler giriş olarakkullanılmıştır. Sağlıklı motor verileri ile kırık rotor çubuğu arızası olan motordan alınan verilersınıflandırılmıştır. kili sınıflandırma ve çoklu sınıflandırma işlemleri gerçekleştirilmiştir. Çoklusınıflandırma yöntemlerinden birine-karşı-biri metodu kullanılmıştır.Anahtar Kelimeler: Destek Vektör Makineleri, Arıza Teşhisi, Sınıflandırma, Kernel Fonksiyonları
Kontrol alan ağı protokolü tabanlı bir endüstriyel ağın kurulması ve yönetilmesi
ÖZETYüksek Lisans TeziKONTROL ALAN AĞI PROTOKOLÜ TABANLI BİR ENDÜSTRİYEL AĞINKURULMASI VE YÖNETİLMESİYunus SANTURFırat ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüBilgisayar Mühendisliği Anabilim Dalı2006, Sayfa: 65Kontrol alan ağı çok yöneticili, yüksek güvenlik ve çarpışma çözümleyicisi özelliklerine sahipseri iletişime dayalı bir haberleşme protokolüdür. Kontrol alan ağı otomotiv endüstrisinde araç içiiletişimde kullanılmak için geliştirilmiştir. Üstün özelliklerinden dolayı birçok endüstriyel uygulamadasık sık kullanılır. Araçlar, medikal cihazlar, endüstriyel otomasyon sistemleri ve akıllı binalar diğeruygulama alanlarına örnek olarak verilebilir.Bu çalışmada önce kontrol alan ağı protokolünün kullanıldığı çeşitli endüstriyel uygulamalarincelendi. Sonra bir deney seti tasarlandı ve kontrol programı geliştirildi. Daha sonra deney setiüzerinde çeşitli deneyler gerçekleştirildi.Anahtar Kelimeler: Kontrol Alan Ağı Protokolü, Seri İletişim, Endüstriyel Ağlar
Radyolojik görüntülerin sayısal olarak arşivlenmesi ve ağ üzerinden paylaştırılması
ÖZETYüksek Lisans TeziRADYOLOJ K GÖRÜNTÜLER N SAYISAL OLARAKARŞ VLENMES VE AĞ ÜZER NDEN PAYLAŞTIRILMASIMustafa ULAŞFırat ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüBilgisayar Mühendisliği Anabilim Dalı2006, Sayfa : 90Hasta Bilgi Otomasyonlarının, daha verimli bir Sayısal Arşivleme sunabilmeleri içinMedikal Görüntülerin de sayısal ortama aktarılması gerekmektedir. Bu konuda daha önce çalışmayapılmış ve standart bir yapı ortaya konulmuştur. Bu yapı PACS (Picture Archiving andCommunication System-Resim Arşivleme ve letişim Sistemi) sistemidir. Bu sistem medikalgörüntülerin sayısal arşivleme yöntemleri ile pratik bir yapıda saklanması ve yönetilmesini sağlar.Bu sistemler içerisinde standart bir Medikal Görüntü formatı da kullanılır, buna DICOM (DigitalImage Communication in Medicine-Tıpta Sayısal Resim letişimi) standardı denir.DICOM standardı ile hasta hakkında sadece medikal görüntü değil, beraberinde ek bilgilerde saklanabilir. Bu yapısı ile küçük bir veritabanı prototipine benzemektedir. DICOM dosyasıiçerisinde var olan etiketler ile hasta ile ilişkili tüm bilgiler saklanabilmektedir. Bu yolla veribütünlüğü sağlanmış olur. Bu kazanım ile etik çerçevede bilgi paylaşımı kolaylaşmıştır vedeneyimlerin aktarılıp artırılmasına yardımcı olunmuştur.Bu tez çalışması içerisinde mevcut sistemlere alternatif olabilecek bir çalışma da önesürülmektedir. Bu önerilen sistem, medikal görüntülerin sayısal arşivlenmesi ile birlikte, uzaktanyönetilebilir ve kullanılabilir olmasını da sağlayacaktır. Ayrıca sistem, internet ortamında kalifiyeistemcilerden bağımsız bir şekilde DICOM arşivinin kullanıcıların hizmetine sunulmasınısağlayacaktır. Bu bağlamda sayısal arşiv sistemi ile birlikte DICOM formatlı dosyaların okunmasıiçin, DICOM Görüntüleyici ve Metinsel veri okuyucu tasarlanmıştır. Bunun için DICOM standartformat yapısının geniş bir şekilde incelenmesi de yapılarak, bundan sonraki çalışmalar için önemlibir altyapı bilgisi oluşturulmuştur.Anahtar Kelimeler: PACS, DICOM, Sayısal Arşivleme, Web Tabanlı Yönetim, DICOMGörüntüleyici.V
Arıza teşhisinde veri madenciliği ve yumuşak hesaplama tekniklerinin kullanımı
ÖZETYüksek Lisans TeziARIZA TEŞHİSİNDE VERİ MADENCİLİĞİ VE YUMUŞAK HESAPLAMATEKNİKLERİNİN KULLANIMIİlhan AYDINFırat ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüBilgisayar Mühendisliği Anabilim Dalı2006, Sayfa: 121Asenkron motorlar, endüstrideki elektromekaniksel enerji dönüşüm alanının büyük birkısmında kullanılır. Bu tip motorların maliyetlerinin ucuzluğu, sağlamlık ve güvenilirlikleribirçok uygulamada tercih edilmelerini sağlamıştır. Fakat çalışma ortamları ve nem gibi etkilerbu motorların farklı bölümlerinde arızalar oluşmasına sebep olmaktadır. Arıza teşhisinin amacıoluşan bu arızaları erken bir aşamada belirlemektir.Bu çalışmada asenkron motorların stator, rotor ve mil yatağı gibi bileşenlerinde oluşanarızalar yumuşak hesaplama ve veri madenciliği teknikleri ile teşhis edilmiştir. Bu tekniklerarıza teşhisi için motor akımı ve rotor hızı gibi kolayca elde edilebilir sinyalleri kullanırlar.Dolayısıyla motorun içyapısını ve matematiksel dinamiklerini bilmeye gerek yoktur. Yapaysinir ağları, bulanık mantık ve yapay bağışık sistemler gibi yumuşak hesaplama tekniklerikullanılarak kırık rotor, sarım, mil yatağı sürtünmesi ve eksantriklik arızaları başarılı bir şekildeteşhis edilmiştir. Yapay bağışık sistemler ve bulanık mantık birleştirilerek iki farklı motortipindeki arızalar belirlenmiştir. Zaman serileri veri madenciliği yöntemi ile sarım ve sürtünmearızalarını teşhis edecek özellikler motor hızı ve stator akımından çıkarılmıştır.Arıza teşhisi için iki tip asenkron motor kullanılmıştır. Simülasyon verileri tek fazlı birasenkron motordan elde edilmiştir. Deneysel veriler üç fazlı bir asenkron motordan veri toplamakartı aracılığıyla bilgisayara aktarılmıştır. Akım verilerini ölçmek için üç adet akım duyargasıkullanılmıştır.Anahtar Kelimeler: Arıza Teşhisi, Arıza Tespiti, Yumuşak Hesaplama Teknikleri, VeriMadenciliği, Zaman Serileri Veri Madenciliği, Asenkron Motorlar
Dna sıralarındaki tekrarlı örüntülerin ve potansiyel motiflerin veri madenciliği yöntemiyle çıkarılması
ÖZETYÜKSEK LİSANS TEZİDNA SIRALARINDAKİ TEKRARLI ÖRÜNTÜLERİN VEPOTANSİYEL MOTİFLERİNVERİ MADENCİLİĞİ YÖNTEMİYLE ÇIKARILMASIUlaş Baran BALOĞLUFırat ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüBilgisayar Mühendisliği Anabilim Dalı2006, Sayfa: 45Bu tezde DNA veri kümesinde bulunan biyolojik sıralar üzerinde veri madenciliğiyapılarak tekrarlı örüntüler ve potansiyel motifler çıkartılmıştır. Motif bulma problemi olarakadlandırılan bu konuda yapılmış başka çalışmalar da mevcuttur. Fakat çoklu dizi hizalamasıkullanan bu çalışmalar performans açısından kötü sonuç vermektedir.Önerilen yöntem yukarıdan-aşağı veri madenciliği ve genetik algoritma tabanlı hibrit birçözümdür. Bu yöntemdeki yaklaşım iki temel adımda ele alınabilir. Birinci adım, genetikalgoritma kullanılarak aday motiflerin bir popülasyonun oluşturulmasıdır, bunu diğer nesilleringenetik operatörler ve uygunluk fonksiyonu kullanılarak oluşturulması takip eder. İkinci adımda,veri madenciliği yöntemi yukarıdan-aşağı haliyle kullanılarak aday motiflerin uygunluğunundeğerlendirilmesi yapılır.E. coli bakterilerinden alınmış DNA sıralarında önerilen yöntem denenerekuygulanabilirliği ve üstün yanları gösterilmiştir.Anahtar Kelimeler: Veri madenciliği, biyoenformatik, motif bulma problemi, tekrarlıörüntüler
Video görüntülerinde renk dedektörü
ÖZETYüksek Lisans TeziVİDEO GÖRÜNTÜLERİNDE RENK DEDEKTÖRÜMurat İNCEFırat ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüBilgisayar Anabilim Dalı2006, Sayfa : 53Bu tezde görüntü işleme teknikleri ve dedektölerin çalışma mantıkları incelenmiş oluptarım sektöründe kullanılmak üzere bir ?Renk Dedektörü? programı ve güvenlik sektöründekullanılmak üzere bir ?Hareket Dedektörü? geliştirilmiştir.?Renk Dedektörü? programı kamera ile aldığı görüntüleri bilgisayar üzerinde işleyerek,istenmeyen cisimleri, cismin renginden faydalanarak gerçek zamanlı olarak saptayabilmektedir.Program, ziraat alanında, bakliyat mamulleri olan pirinç, mercimek, nohut vb. ürünlerinaralarına karışan yabancı cisimlerin algılanmasında kullanılabilir.?Hareket Dedektörü? programı kamera ile aldığı görüntüleri, bilgisayar üzerindeişleyerek, ortamda oluşan hareketleri, ortamdaki renklerden faydalanarak gerçek zamanlı olaraksaptayabilmektedir. Geliştirilen program, güvenlik gerektiren yerlerin korunmasında önemli birrol üstlenmektedir. Sistemin yapacağı algılama işlemi güvenlik gerektiren yerlerde olaygerçekleşmeden, kayıplar yaşanmadan önce olası büyük zararların önüne geçebilmektedir.Geliştirilen programlara yardımcı olarak, bir kamera ve bir görüntü yakalama kartıkullanılmıştır.Anahtar kelimeler: Görüntü işleme, Renk tarama, Dedektör, Güvenlik
Açık sistemdeki güvenlik duvarını kullanarak ağdaki paketlerin kontrolü
ÖZETYüksek Lisans TeziAÇIK SİSTEMDEKİ GÜVENLİK DUVARINIKULLANARAK AĞDAKİ PAKETLERİN KONTROLÜGürkan KARABATAKFırat ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüBilgisayar Mühendisliği Anabilim Dalı2006, Sayfa : 44Bu çalışmada, günümüzde artık her alanda farklı çözümler sunan açık kaynak kodluyazılımlar hakkında bilgiler verilmiş ve bu yazılımlara en çok ihtiyaç duyulan yerlerden biriolan ağ ortamları için donanımsal bir ağ aygıtı oluşturulmasından bahsedilmiştir. Bu amaçlatamamen web üzerinden yönetilebilecek ve istenildiği zaman seri port üzerinden konsolbağlantısı yapılarak da kullanılabilecek bir güvenlik duvarı tasarlanmıştır. Bunun dışındatasarlanacak güvenlik duvarı bağlantı takibi, trafik analizi ve benzeri yardımcı araçları dabünyesinde barındırmaktadır. Bu sayede günümüzde kullanılan ağ cihazlarına açık kaynakkodlu bir alternatif sunulmaya çalışılmıştır. Ayrıca bu güvenlik duvarının ileride farklıihtiyaçlara cevap verebilmesi veya güvenlik duvarına yeni özellikler katılabilmesi için, Linuxçekirdeği üzerindeki modüllerinde değişiklikler yapılabilineceği örnek bir çalışma ilegösterilmiştir.Sonuç olarak oluşturulan güvenlik duvarının avantajları ve dezavantajları ortayakoyularak günümüzde var olan diğer sistemler ile karşılaştırması yapılmıştır.Anahtar Kelimeler : Güvenlik duvarı, Linux, Netfilter, Iptables, açık kaynak kod.IV
Hastalık teşhisi için çok-amaçlı genetik algoritma kullanarak çoklu-bulanık sınıflandırıcıların geliştirilmesi
Semra GÜNGÖRFIRAT ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜB LG SAYAR MÜHEND SL ĞY.L SANS?Hastalık Teşhisi çin Çok-Amaçlı Genetik Algoritma Kullanarak Çoklu-BulanıkSınıflandırıcıların Geliştirilmesi?Bu tezde, hastalık teşhisi için çok amaçlı genetik algoritmalar kullanılarak bir veri madenciliğiyöntemi olan çoklu-bulanık sınıflandırıcılar geliştirilmiştir. Çok-amaçlı genetik algoritmaların diğerklasik yaklaşımlardan üstünlüğü, bu tezde sınıflandırıcıları temsil eden birçok optimum çözümler birtek yazılım koşturmasıyla elde edilebilir. Yani, sadece bir defa eğitim örüntülerine çok-amaçlı genetikalgoritma uygulanarak çoklu-sınıflandırıcılar elde edilmektedir.Önerilen metodun temel avantajı, sınıflandırma doğruluğunun maksimize edilmesi, kuralsayısının minimize edilmesi ve toplam uzunluğun minimize edilmesi gibi çelişen amaçlar için çoksayıda bulanık sınıflandırıcılar elde etmektir.yi bilinen ve nicel nesnelere sahip iki medikal veri kümesi olan hepatit ve diyabetle elde edilendeneysel sonuçlar test verileri üzerinde yüksek sınıflandırma doğruluğunu gösterir.
Kaba kümeler yardımıyla önemsiz ve kayıp türdeki eksik verilerden bulanık kuralların çıkarılması
Kaba küme teorisi, dogrulanmıs mantıga, tutarsızlık gösteren verilere ve kesin olmayan gizli çıkarımların kesfine izin veren matematiksel bir araçtır. Kaba kümeler, bulanık kümelerde oldugu gibi kesin sınırlamaları kabul etmeyen ve eksik, yetersiz ve belirsiz bilgileri düzenleyerek, veri analizi için uygun hale getiren yapılardır. Bu tez çalısmasında, kaba küme teorisi kullanılarak, eksik veri kümelerinden bilgi çıkarımı yapılmıstır. Eksik veri kümeleri, günümüzde en çok hastalık verilerinde bulunmaktadır. Bu verilerden kurallar çıkarmak hastalık teshisinde son derece önemlidir. Önemsiz ve kayıp olmak üzere, iki farklı tipte eksik veri içeren, bir veri kümesi ile çalısılmıstır. Nicel degerli eksik veri kümelerinden, kaba küme yaklasımı ile bulanık kurallar çıkaran bir algoritma ile bilgi çıkarımı saglanmıstır. Sadece önemsiz türde eksik nitelik içeren veri kümeleri için tanımlanmıs olan algoritma, bu tez çalısması sırasında hem önemsiz, hem de kayıp türde eksik niteligi birlikte içeren veri kümelerinde uygulanabilecek biçimde gelistirilmistir. Gelistirilen algoritma için tiroit hastalıgı verileri üzerinde çalısan bir uygulama yazılımı olusturulmustur. Eksik niteliklerin sayıları ve türleri üzerinde yapılan degisikliklerle elde edilen altı farklı durum için yazılım test edilmistir. Gelistirilen algoritmada, kesin kurallar da %100, olası kurallarda %91 basarı saglanmıstır. En düsük basarı oranları tüm nitelik degerlerinin kayıp türde oldugu durum için alınmıstır. Tüm eksik niteliklerin kayıp türde olmasının elde edilen kural sayısını arttırdıgı ve basarı oranında azalmaya neden oldugu sonucuna varılmıstır. Anahtar Kelimeler: Kaba küme teorisi, Eksik veri kümesi, Kayıp veri, Önemsiz veri, Bulanık Kurallar
Biyomedikal görüntü bölütleme
Günümüzde bilgisayar ve sanal görsellestirme teknolojilerindeki gelismeler medikal görüntüler yardımıyla anatomik yapılar hakkında daha fazla bilgi edinilmesine imkân tanımaktadır. Artık her alanda kullanılmaya baslanan görüntü isleme tekniklerinden biri olan görüntü bölütleme, hastalık teshisinde ve tanıda büyük bir role sahiptir. Görüntü bölütleme yaklasımlarının görüntüye özgü sonuçlar vermesinden dolayı bu alana özel yaklasımlar giderek artmaktadır. Özellikle CT ve MR görüntü kesitleri üzerinde uygulanan yöntemler bu görüntülerden olabildiğince faydalanılmasını sağlamıstır. Bu çalısmada, biyomedikal görüntü bölütlemenin önemi üzerinde durularak görüntülerin iyilestirilmesi ve bölütlenmesi için temel islemler anlatılarak biri görüntü iyilestirme diğeri görüntü bölütleme üzerine iki yeni yaklasım önerilmistir. Anahtar kelimeler: Görüntü bölütleme, görüntü isleme, esikleme.
Veri madenciliği ile meteorolojik parametrelerin analizi ve ziraî meteoroloji haritasının çıkarılması
Veri madenciligi, büyük veri kaynaklarından önceden bilinmeyen gizli, önemli ve yararlı bilgileri çıkartmaktır. Bu çalısmada, Malatya'nın ziraî meteoroloji haritasının çıkartılması suretiyle tarımsal ürünlerin desen kesfinin yapılması amaçlanmıstır. Ayrıca üreticinin yapacagı yatırımı önceden planlayabilmesi ve bu sekilde yanlıs yatırımlardan dogacak maddi kayıpları en aza indirmesi ve yapılacak büyük projelerde ülke ekonomisine katkıda bulunulması hedeflenmistir. Veri madenciligi teknikleri kullanılarak, büyük miktarda verinin saklandıgı meteoroloji ve tarımsal veri kaynakları veri madenciligi modellerinden kümeleme, sınıflandırma ve iliskilendirme modelleriyle islenip yorumlanması saglanmıstır. Bunun sonucunda Malatya'nın ziraî meteoroloji haritası çıkartılması ve tarımsal ürünlerin desenlerinin kesfinin bulunması saglanmıstır. Kümeleme modeli ile ürünlerin yapısal özelliklerine göre hangi kümeye ait oldugu, sınıflandırma modeli ile ürünlerin verim analizlerine göre önceden belirlenmis sınıflardan hangisi ile temsil edilecegi, iliskilendirme modeli ile de ürünler arasındaki gizli iliskilerin (desenlerin) ortaya çıkarılması saglanmıstır. Uygulama olarak , Malatya'nın ziraî meteoroloji haritası çıkartılmıstır. Ayrıca girilen bir ürünün hangi kümeyi ait oldugu, bu küme içerisinde hangi sınıfla temsil edilecegi ve bu ürünün varlıgıyla diger yetisecek ürünlerin varlıklarının tahmin edilmesi saglanmıstır. Anahtar Kelimeler: Veri Madenciligi, Karar Agaçları, Hiyerarsik Yöntem, Apriori Algoritması
Kablosuz ağlarda yapay bağışıklık sistemi kullanılarak saldırı tespiti ve güvenlik
Kablosuz ağ sistemlerinin hızla çoğalması ve mobil uygulamaların gelişmesi ağ güvenliğini tehdit edecek unsurların artmasına neden olmuştur. Ağı korumak için kullanılan güvenlik duvarları, virüs yazılımları ve koruyucu programlar uzun süre sistemi korumakta yeterli olmamaktadır. İstenmeyen durumların sürekli artması ve bunlara karşı alınacak önlemlerde gecikilmektedir. Yapay bağışıklık sistemi (YBS) yardımıyla, herhangi bir müdahaleye gerek duymadan gecikmeksizin istenmeyen durumları tespit edilebilir. Böylece kablosuz ağ ve cihazlarını uzun süreli ve müdahalesiz korumak da mümkün olacaktır. Özellikle kablosuz ağlar, belirli bir noktaya bir fiziksel bağlantı olmadığı için saldırılara daha açık ve daha fazla koruma gerektirirler. Bu nedenle kablosuz ağlarda saldırı tespiti ve korunması daha zordur. Sunulan çalışmada, kablosuz ağlar üzerinde gerçekleştirilen model ile YBS uygulama sonuçları verilmiştir. Ağ cihazlarının uzun süre açık olması ve saldırıların bu uzun süre içerisinde olabileceği dikkate alınarak yeterli uzun sürede erişim noktası tabanlı YBS uygulaması gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak oluşturulan yapı ile kablosuz alan ağlarında saldırı tespiti yapılmış ve yapay bağışıklık sisteminin çeşitli tasarım kriterleri değiştirilerek sistemdeki doğru tespit oranlarında değişik sonuçlar elde edilmiştir. Anahtar Kelimler: Yapay Bağışıklık Sistemleri, Kablosuz Alan Ağları, Saldırı Tespit sistemleri
Doğrusal olmayan sistemlerde Lyapunov üstellerini hesaplayan yazılımın gerçekleştirilmesi
Bir çok doğrusal olmayan sistemin, zaman içindeki değisiminin düzensiz olması ve tahmin edilememesi kaos olarak adlandırılmıstır. Doğrusal olmayan pek çok sistemde kaos meydana gelmektedir. Kaosun temel karakteristiği, sistemin geçmis davranısını tekrar etmemesidir. Düzenden yoksun olmasına rağmen, kaotik dinamik sistemler gerekirci (deterministlik) denklemlerden olusmustur. Kaosun en belirleyici özelliği, baslangıç sartlarına olan bağımlılığıdır. Kaosun gösterilmesi için değisik yöntemler vardır. Lyapunov üstelleri dinamik sistemin faz uzayındaki iki komsu baslangıç noktalarının ortalama üstel ıraksama veya yakınsamasını ölçmektedir. Pozitif bir Lyapunov üsteli iki komsu yörüngenin ortalama üstel ıraksadığını ölçerken negatif bir Lyapunov üsteli iki komsu yörüngenin ortalama üstel olarak yakınsadığını ölçmektedir. Pozitif Lyapunov üsteli sistemin kaotik olduğunu göstermektedir. Bu tezde, doğrusal olmayan sistemlerin Lyapunov üstellerinin hesaplanması için bir yazılım tasarlanmıstır. Lyapunov üstelleri doğrusal olmayan sistemlerde kaosun gösterilmesi için kullanılmıstır. Anahtar Kelimeler : Kaos, Lyapunov Üstelleri, Lyapunov Üstellerinin Hesaplanması
Sketch-based creativity assistant
Creativity is the ability to come up with new ideas. Yet, even creative people may find themselves stuck with overused ideas, a phenomenon known as 'design fixation.' To overcome the fixation and discover fresh ideas, experts in visual design suggest sketching out the initial idea. Sketches, being abstract representations, introduce an element of ambiguity. Exploring and reinterpreting these ambiguous shapes helps break away from cliches and foster creative thinking. In our project, we introduce a computerized intelligent system that leverages sketching to assist non-designers in visual design tasks. This system assists users in reinterpreting their sketches creatively. To accomplish this, we've developed a unique semantic network called the 'Sketch Net,' which connects ambiguous sketches to multiple crowdsourced interpretations. Our contributions include 1) Sketch Net, 2) a method for generating ambiguous sketches, and 3) an intelligent system that provides diverse interpretations of the user's sketch to enhance the creative process by associating it with Sketch Net elements. The effectiveness of this assistant in boosting creativity is evaluated through a user study. The results show that the Sketch-Based Creativity Assistant significantly improves the quality of the final product.
Reinforcing good decisions for global multiple-object tracking
Multiple Object Tracking (MOT) involves the challenge of determining the paths followed by individual objects within a video. Most previous works in MOT achieve tracking using the tracking-by-detection paradigm. The challenge is in resolving ambiguous correspondences between detected objects across the temporal axis. This has lead to learning to extract and utilize more discriminative features. Such distinguishing cues can be extracted either visually, geometrically, spatio-temporally or from velocity. Most relevant to our work are approaches that utilize the global-reasoning capacity of Graph-Neural-Networks (GNNs). However, many networks that take this approach overlook the high number of False Negatives that hinder the tracking performance. In our work, we start with an abundant set of detections. The abundance of detections capture as many False Negatives as possible, but also increases the number of False Positives. We formulate our method with REINFORCE, and a task-specific reward formulation to reason through the vast combinatorial space and find the optimal trajectories. Taking inspiration from two-stage-object-detectors, we develop a Track-of-Interest head to generate track-proposals via a learnable random walk sampler, allowing the network to present the best set of tracks. We show that using a proposal-based approach in this way allows the agent to leverage the global scope of data available to GNNs rather than local, pairwise relations between detected objects. We show an improvement in commonly used tracking metrics on the MOT17 dataset.
Spherical vision transformers for audio-visual saliency prediction in 360◦ videos
Saliency prediction aims to model human audio-visual attention mechanisms to highlight the perceptually important regions in the scenes. This problem was first addressed in the literature under three branches based on the scene characteristics: static (for images), dynamic (for videos), and audio-visual saliency prediction. Due to the growing interest in virtual reality (VR), omnidirectional videos (ODVs) that capture the full field-of-view have gained 360◦ saliency prediction importance in computer vision. However, predicting where humans look in 360◦ scenes presents novel challenges, including the representation of 360◦ scenes regarding spherical distortion, high resolution, and the limited amount of annotated data. This thesis proposes a novel vision-transformer-based saliency prediction model named SalViT360 for omnidirectional videos. We introduce a spherical geometry-aware spatio-temporal self-attention mechanism among tangent image representations for effective omnidirectional video understanding. We present a consistency-based unsupervised regularization term for projection-based 360◦ dense-prediction models to reduce artefacts in the predictions after inverse projection. Our approach is the first to employ tangent images for undistorted omnidirectional saliency prediction. Lastly, we propose SalViT360-AV by extending our video saliency prediction model with audio-visual adapters to incorporate mono and spatial audio modalities for a unified 360◦ audiovisual saliency prediction model. Our experimental results on four ODV saliency datasets demonstrate the effectiveness of SalViT360 and SalViT360-AV compared to the state-of-the-art.