8
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Anabilim Dalı
2006-2024 yılları arası görsel sanatlar eğitimi üzerine yazılan lisansüstü tezlerinin içerik analizi
Bu araştırma, 2006-2024 yılları arasında Türkiye'de görsel sanatlar eğitimi alanında yazılan lisansüstü tezlerinin genel eğilimlerini içerik analizi yöntemiyle incelemeyi amaçlamaktadır. YÖK Ulusal Tez Merkezi verilerine dayanarak yapılan analizler, tezlerin türlerine göre dağılımı, yıllarına göre dağılımı, kullanılan araştırma yöntemleri, çalışma gruplarının özellikleri, tercih edilen konu başlıkları ve araştırmacıların sunduğu öneriler açısından sistematik olarak değerlendirilmiştir. Araştırmada, görsel sanatlar eğitimi alanında yapılmış 104 doktora ve 351 yüksek lisans tezi olmak üzere toplam 455 lisansüstü çalışma sistematik olarak incelenmiştir. Bu kapsamlı analizin, alandaki gelecek araştırmalar için önemli bir referans kaynak oluşturmasının yanı sıra, yeni araştırma yönelimlerine ışık tutması beklenmektedir. Araştırma bulgularına göre, yüksek lisans tezleri en yoğun olarak 2019 yılında, doktora tezleri ise 2018-2019 döneminde artış göstermiştir. Bu artışta, COVID-19 pandemisinin araştırma süreçlerine etkisi olabileceği düşünülmektedir. Yöntem olarak yüksek lisans tezlerinde nitel analiz en çok tercih edilirken, karma yöntem en az kullanılan yaklaşım olmuştur. Doktora tezlerinde ise nitel analiz baskın olmakla birlikte, nicel yöntemler daha az tercih edilmiştir. Çalışma grupları incelendiğinde, yüksek lisans tezlerinde en fazla görsel sanatlar öğretmenleriyle çalışıldığı, sınıf düzeyi olarak da ortaokul 6. sınıfın öne çıktığı görülmüştür. Okul öncesi düzeydeki çalışmaların oldukça sınırlı olduğu dikkat çekmektedir. Doktora tezlerinde de benzer şekilde ortaokul düzeyi ağırlıklı olup, ilkokul 1. ve 2. sınıflara yönelik çalışma bulunmamaktadır. Konusal dağılımda, yüksek lisans tezlerinde öğretmen, öğrenci ve veli görüşleri ön plandayken, doktora tezlerinde disiplinlerarası yaklaşımlar ve kültürel perspektifler yoğunluk kazanmıştır. Çevre bilinci, sürdürülebilirlik ve müfredat uygulamaları gibi çağdaş konuların her iki düzeyde de yetersiz ele alındığı tespit edilmiştir. Öneriler kısmında, uygulamaya yönelik olarak müfredat geliştirme, teknoloji entegrasyonu ve disiplinlerarası yaklaşımlar öne çıkarken, sürdürülebilirlik temalarına daha az yer verilmiştir. Araştırmacı önerileri ise yöntem ve ölçme konularında yoğunlaşmış, sanat terapisi ve sağlık gibi alanlarda daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğu vurgulanmıştır. Sonuç olarak, Türkiye'de görsel sanatlar eğitimi alanındaki lisansüstü çalışmaların geleneksel ve disiplinlerarası konulara odaklandığı, ancak küresel öneme sahip çağdaş meselelerin yeterince araştırılmadığı görülmektedir. Bu durum, gelecek çalışmalar için sürdürülebilirlik, çevre bilinci ve yenilikçi müfredat uygulamaları gibi alanlarda daha fazla araştırma yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Sanat, Sanat eğitimi, Görsel sanatlar eğitimi, İçerik analizi.
Görsel sanatlar ders içi müze eğitimi etkinliklerinin öğrencilerin artırılmış gerçeklik teknolojisine yönelik tutumlarına etkisi
Bu çalışmada, ortaöğretim 6. Sınıf öğrencilerinin görsel sanatlar dersi ders içi müze etkinliklerinin, öğrencilerin tutumlarına yönelik etkisinin olup olmadığı araştırılmıştır. Nicel verilere dayanan bu çalışma; öntest-sontest, kontrol gruplu, deneysel tarama modeline göre tasarlanmıştır. Araştırma grubu, Türkiye'nin Burdur ili Şehit Akif Altay Ortaokulu 6.sınıfa devam eden toplam 53 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışma grubunda yer alan öğrencilerin 25'i deney, 28'i kontrol grubunda yer almaktadır. Veri toplama aracı olarak, Küçük, S., Yılmaz, R.M., Baydaş, Ö., Göktaş, Y., (2014) tarafından geliştirilmiş olan Ortaokullarda Artırılmış Gerçeklik Uygulamaları Tutum Ölçeği uygulanmıştır. Bu araştırmada, artırılmış gerçeklik uygulamalarına ilişkin geliştirilen etkinliklerin ve süreçlerin geçerliliğini sağlamak amacıyla, alanında uzman ve nicel araştırma yöntemlerinde deneyimli uzman görüşleri alınmıştır. Uzman görüşleri, çalışmanın farklı yönlerden değerlendirilmesine ve uygulamanın bilimsel açıdan geçerliliğini sağlamak için alınabilecek önlemlerden biridir. Veriler, 2025- 2026 Eğitim-Öğretim yılında toplanmış ve istatistik paket programında analiz edilmiştir. Katılımcılardan toplanan verilere ilişkin öncelikle tanımlayıcı istatistik metotları (frekans, yüzde, ortalama, medyan, standart sapma, çarpıklık, basıklık) kullanılmıştır. Veri setinin normal dağılıma uygunluğu, Shapiro-Wilk testi ile Çarpıklık (Skewness) ve Basıklık (Kurtosis) katsayıları incelenerek değerlendirilmiştir. Analizler sonucunda verilerin normal dağılıma sahip olduğu belirlenmiş ve bu nedenle çalışmada parametrik analizler uygulanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesinde Pearson Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Grupların (deney ve kontrol) ön test ve son test puanları arasındaki farkın incelenmesinde İlişkili Örneklemler t-Testi uygulanmıştır. Katılımcıların puanlarının sosyo-demografik özelliklere ve gruplara (deney/kontrol) göre farklılıklarının incelenmesinde; iki grup arasındaki farkı belirlemek için Bağımsız Örneklem t-Testi (Independent Sample t-test), ikiden fazla grup olduğunda parametrelerin gruplar arası karşılaştırmalarında Tek Yönlü Varyans Analizi (One-Way ANOVA) testi kullanılmıştır. ANOVA testi sonucunda anlamlı farklılığın bulunduğu değişkenlerde ise; farkın kaynağını belirlemek amacıyla Post-Hoc testleri uygulanmıştır. Deney ve kontrol gruplarının ön test puanları ortak değişken olarak kontrol edildiğinde son test puanları arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığını belirlemek amacıyla Kovaryans Analizi (ANCOVA) yapılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, görsel sanatlar dersinde gerçekleştirilen müze temelli etkinliklerde artırılmış gerçeklik teknolojisinin öğrencilerin tutumları üzerindeki etkisi değerlendirilmiş ve bu etki temelinde sonuçlar ile uygulamaya yönelik öneriler sunulmuştur.
Öğretmen adaylarının görsel sanatlar dersinde sosyal medyanın portfolyo olarak kullanımı hakkındaki görüşleri
Günümüzde eğitim faaliyetlerinin gelişimi, değerlendirme sürecinin eğitim süreçlerinden bağımsız olmamasını sağlamış ve değerlendirme yöntemlerinin süreci yansıtması ve eğitim sürecinin bir parçası olması gerektiği vurgulanmıştır. Görsel sanatlar eğitiminde ölçme ve değerlendirme uygulamalarına bakıldığında öğrencinin daha çok oluşturulan ürünler (sonuçlar) üzerinden değerlendirildiği görülmektedir. Sanat eseri üretmek görsel sanatlar eğitiminin en önemli amaçlarından biridir. Ancak sanat eğitiminin amaçları ve bu süreçte ulaşılan değerler uygulamalı araştırmaların gölgesinde bırakılmamalıdır. Bu bağlamda, sınırlılıklara bir alternatif, öğrencinin süreçteki gelişimini yansıtan performansa dayalı bir yaklaşım olan portfolyolar olabilmektedir. Ayrıca yine teknolojideki değişim ve gelişimle birlikte özellikle daha genç kuşaktan oluşan öğrencilerin yaşamlarına sosyal medya araçları entegre olmuştur. Kullanılan birçok sosyal medya aracı, kişinin yaşamını ve faaliyetlerini yansıttığı gibi aynı zamanda görüşlerini ve kendi ortaya koyduğu ürünlerini de yansıtabildiği bir alan hâline gelmiştir. Bu çalışmada öğretmen adaylarının sosyal medyanın portfolyo olarak kullanımı hakkındaki görüşlerini ortaya koymak ve araştırmadan elde edilen bulguların görsel sanatlarda öğrenme ve öğretme süreçlerindeki çeşitli uygulamalarda yeni fikirler için yol göstermesi ve teşvik edici olması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Resim-İş Eğitimi Öğretmenliği 1.,2.,3. ve 4. Sınıfta öğrenim gören 20 öğretmen adayı ile görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler nitel değerlendirmeye tabii tutulmuş ve değerlendirmeler sonucunda, öğretmen adaylarının en fazla kullandıkları sosyal medya aracının Instagram olduğu ve bu aracın sanat eserlerini sundukları bir portfolyo görevi gördüğü belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının sosyal medya kullanım amaçları arasında çoğunlukla alanlarına yönelik paylaşımlarda bulunmak, fiziken erişilemeyen sanatçı ve sanat eserlerine ulaşım sağlamak, kendi sanat eserlerinin satışını sağlamak olduğu belirlenmiştir. Ayrıca öğretmen adaylarının sosyal medyanın portfolyo olarak kullanılması hakkında genel olarak pozitif görüşlere sahip oldukları ve sosyal medyanın bilinçli kullanımının kendilerini pek çok anlamda geliştirdiğini bildirdikleri belirlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Görsel Sanatlar Eğitimi, Portfolyo, Sosyal Medya.
Çağdaş Türk resim sanatı tarihinde ölüm ve mezarlıklar temalı resimlerin incelenmesi
Bu araştırma, dünya ve Türk resim sanatındaki ölüm ve mezarlık temalarının gerçek ve sembolik anlamlarını ele almaktadır. Türk resim sanatından beş farklı sanatçının ölüm ve mezarlık temalı eserleri, çeşitli yapıt inceleme kuramları ve yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Osman Hamdi Bey'in eseri, Hartmann'ın Ontolojik kuramıyla; Hüseyin Avni Lifij'in eserleri, Panofsky'nin İkonografik ve İkonolojik kuramıyla; Cihat Burak'ın eseri, Sartre'ın Egzistansiyalizm-Varoluşçuluk Felsefesini Temel Alan Ekspresyonist-Dışavurumcu kuramıyla; Balkan Naci İslimyeli'nin eseri, Freud'un Psikanalitik kuramıyla; Aydın Ayan'ın eseri ise Marx'ın Toplumcu Gerçekçi kuramı çerçevesinde incelenmiştir. Bu farklı kuramsal yaklaşımların kullanılmasıyla her eserin derinlemesine anlaşılması ve farklı katmanlarının keşfedilmesi sağlanmıştır. Yapılan çözümlemeler neticesinde: Sanat eserlerinin sadece bir kuram çerçevesinde değerlendirilmemesi ve her eserin kendi bağlamında farklı kuramsal çözümlemelerle değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır. Her bir eserin farklı bir kuram ya da bakış açısıyla incelenmesi, sanatın çok yönlü doğasını ortaya koymaktadır. Bu yaklaşım, eserlerin yorumunu zenginleştirirken sanatçının niyetini ve izleyiciye iletmek istediği mesajı daha iyi anlama fırsatı sunmaktadır. Ayrıca farklı kuramların kullanılmasıyla sanat eserlerinin evrensel ve zamanüstü anlamlarının da keşfedilmesi mümkün olmaktadır. Bu çalışmanın sanat eserlerini inceleme yöntemleriyle gerçekleştirilmesinin sanat eğitimi alanlarına katkı sağlaması beklenmektedir.
Ortaokul öğrencilerinin kinetik sanat algılarının uygulama yoluyla incelenmesi: Bir durum çalışması
Kinetik sanat, 1950'lerden sonra ortaya çıkan ve temelinde Konstrüktivizm ve Dadaizm'in etkilerini barındıran bir sanat akımıdır. Sanat yapıtlarında "hareketin" tasarım öğesi olarak kullanılması yaklaşımının benimsendiği kinetik sanatta, hareket eden veya izleyici tarafından hareket ediyormuş gibi görünen eserler ortaya konulmuştur. Geleneksel yaklaşımda genellikle durağan ve tek bir anı simgeleyen plastik sanatlar, kinetik sanatla birlikte farklı bir anlam kazanmış ve özellikle üç boyutlu yapıtlar konusunda ortaya konulan önemli eserlerle birlikte, sanat tarihinin önemli akımlarından biri haline gelmiştir. Bununla birlikte kinetik sanat, içerisinde fizik, mühendislik, mekanik gibi pek çok alanı barındırması bakımından da önemli ve disiplinlerarası bir akımdır. Bireylerin bilgiyi daha iyi kavraması ve bütünleştirmesi için okullarda verilen eğitimde farklı disiplinlerin bir araya getirilmesi oldukça önemlidir. Bu açıdan görsel sanatlar dersi, öğrencinin her yönden gelişmesini amaçlayan önemli bir derstir. Fizik, kimya, biyoloji gibi pek çok alanla rahatlıkla entegre edilebilecek olan görsel sanatlar dersi, eğitimin niteliğini arttırmada önemli bir araçtır. Bunun en güzel örneklerinden biri kinetik sanat akımdır. Görsel sanatlar dersi kapsamında uygulamalı olarak işlenebilecek olan kinetik sanat çalışmalarıyla, öğrencilerin fen derslerinde işlenen, ağırlıklar, kuvvetler, denge gibi konuları daha iyi kavramaları sağlanabilir. Bu ve benzeri örneklerden de anlaşılabileceği üzere görsel sanatlar dersinin eğitim-öğretim süreçlerine sağlayabileceği katkılar sayılamayacak kadar fazladır. Ancak eğitim kurumlarında hem ders saatlerinin yetersiz olması hem de fiziki koşullar nedeniyle verimli işlenemeyen görsel sanatlar derslerinde, kinetik sanat gibi uygulaması "meşakkatli" olabilecek konular göz ardı edilebilmektedir. Bu noktadan hareketle, bu araştırmada sanat tarihinin önemli akımlarından biri olan kinetik sanat akımı konusunda görsel sanatlar dersinde işlenebilecek uygulamaların geliştirilmesi ve bu uygulamalara katılan öğrencilerin kinetik sanata karşı olan algılarının değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda bu araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden olan durum çalışması modeli uygulanarak Bartın'da bulunan bir ortaokulda yürütülecektir. Çalışma grubunu, ilgili okulun ortaokul düzeyindeki 6. veya 7. sınıf seviyelerindeki öğrencilerinin oluşturması planlanan araştırmanın uygulama kısmı haftada bir saat olmak üzere dört hafta boyunca gerçekleştirilecektir. Araştırmada veriler gözlem ve görüşme yöntemleriyle toplanacak ve betimsel analiz yöntemi ile çözümlenecektir. Araştırma sonuçlarına göre görsel sanatlar dersi özelinde ne gibi değişiklikler yapılabileceğine dair öneriler sunulacaktır.
Görsel sanatlar öğretmenlerinin çoklu zeka kuramı hakkındaki görüşleri (Elazığ ili örneği)
Bu tezde nitel ve nicel araştırma yöntemleri kullanılarak, görsel sanatlar eğitimi ve çoklu zeka kuramı ilişkisi incelenmeye çalışılmışır. Araştırma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm olan giriş bölümünde; problem durumu, yani öğretmenlerin ÇZK hakkında bilgi sahibi olup olmadıkları ve kullanılabilirliğine, araştırmanın amacı olarak, görsel sanatlar öğretmenlerinin cinsiyet, yaş, kıdem yılı, öğrenim düzeyi, mezun olunan fakülte, öğretim kademesi ve kuram hakkında bilgi sahibi oluşlarına göre görüşlerinin alınmasına, ÇZK kuramının, kullanılabilirliğinin artırıldığı taktirde, başarı sağlama açısından önemine, varsayımlara ve araştırmanın sınırlılıklarına değinilmiştir. Tanımlar kısmında, sanat, sanat eğitimi ve ÇZK' nın tanımları yapılmıştır. İkinci bölümde kuramsal bilgiler ve araştırmalar kapsamında sanat, sanat eğitimi ve çoklu zeka kuramından behsedilmiştir. Üçüncü bölümde, yöntem olarak nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı belirtilmiştir. Görsel sanatlar öğretmenlerinin, Çoklu zeka kuramı uygulamalarına yönelik tutumlarını incelemek amacıyla daha önceden belirlenen bir ÇZK tutum ölçeği kullanılmıştır. Ölçeğin uygulanması için gerekli izinler alınmış ve Elazığ MEM' e bağlı okullarda eğitim veren 103 öğretmenin vermiş olduğu yanıtlar doğrultusunda, veri analizi kısmında, SPSS24 programı ile verilerinin normal nonparametremik dağılım gösterdiği belirlenmiş olup, MWU ve KWH testi kullanılmıştır. Çalışmanın bulgu ve sonuçlarına göre; Görsel sanat öğretmenlerinin, cinsiyet, yaş, fakülte türü, hizmet yılı ve eğitim kademesi değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar görülmezken, ÇZK bilgi düzeyinin, anlamlı bir farlılık oluşturduğu görülmektedir. Öğretmenlerin ÇZK' a yönelik tutumlarının olumlu düzeyde oldukça yüksek olduğu belirlenmiştir. Ancak görsel sanatlar öğretmenlerinin, ÇZK' a yönelik bilgi ve uygulayabilme düzeylerinin de, düşük olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar sözcükler: Sanat, sanat eğitimi, çoklu zeka kuramı, ÇZK tutum düzeyi
Orta okul görsel sanatlar dersi öğretiminde seçilmiş bazı klasik müzik eserlerinin etkisi (A. Vivaldi Dört Mevsim Konçertosu)
Bu araştırmanın amacı, orta okul 8. Sınıf görsel sanatlar dersinde belirlenmiş olan ünitenin müzik eşliğinde disiplinler arası bir yaklaşımla işlenmesinin öğrencilerin yaratıcılıklarını, bilişsel ve duyuşsal gelişimlerine etkisini ortaya çıkarmaktır. İki sanat disiplini olan resim ve müzik, ortak öğelere sahip olması iki sanat disiplinin birlikte kullanılmasını kolaylaştırmıştır. Bu anlamda disiplinler arası yaklaşım ile ele alınan resim ve müzik birlikteliği, öğrenme ortamında öğrencilerin daha duyarlı olmasına, yeni yöntem ve tekniklerin geliştirilmesine olanak sağlamıştır. Disiplinlerarası yöntemin öğrenmeye etkililiğini sorgularken, resimde müziğin etkisini araştırmak ulaşılmak istenen sonucun tespit edilmesinde ve konunun kavranmasında diğer amaçlar arasında yer almaktadır. Araştırmada görsel sanatlar dersinde işlenen konunun farklı yöntem ve teknikle ele alınması, öğrencilerin derse karşı tutum ve davranışının etkileyen önemli unsurlardandır. Araştırma kapsamında deney ve kontrol gruplarına öğrenme süreci başlatılmadan önce uygulamalar yaptırılarak ön test yapılmıştır. Ulaşılan sonuçlar sonucunda, süreç başlatılarak dört hafta ara ile mevsimler ünitesi kapsamında etkinlikler yapılmıştır. Etkinlikler sonrasında öğrencilerin öğrenme çıktıları incelenmiş, son olarak deney ve kontrol gruplarına uygulamalar dahilinde son test uygulanarak verilerin analizi sağlanmıştır. Verilerin analizi sonucunda ulaşılan bulgular göstermektedir ki görsel sanatlar dersinde müzik destekli gerçekleşen disiplinler arası uygulamaların öğrencilerin başarılarında anlamlı sonuçlar ortaya çıkardığı saptanmıştır. Görsel sanatlar dersinde kontrol grubunda geleneksel yöntemlerin uygulanması, deney grubunda ise müzik destekli uygulamaların gerçekleştirilmesi öğrencilerin uygulamalarında ulaşılan sonuçların deney grubu lehine olumlu sonuçlar elde edilmiştir. Bu kapsamda deney ve kontrol grupları arasında farkın beliğin olduğu, müzik destekli uygulamaların öğrenci çalışmalarında destekleyici etki yarattığı, aynı zamanda müziğin resim üzerindeki olumlu etkisini ortaya koymuş ve bu amaçla ön test son testli deney ve kontrol gruplu model kullanılmıştır. Anahtar Sözcükler: Sanat, Görsel Sanatlar Eğitimi, Disiplinler arası, Yaratıcılık, Klasik Müzik.
Görsel düşünme stratejilerinin görsel sanatlar öğretmen adayları üzerindeki etkisi
Bu araştırmanın amacı, görsel düşünme stratejilerinin görsel sanatlar öğretmen adaylarının görsel okuryazarlık yeterlikleri, eleştirel düşünme düzeyleri ve argüman yazma becerileri üzerindeki etkilerini kapsamlı bir şekilde incelemektir. Bu araştırma karma araştırma modeli olarak desenlenmiştir. Çalışma grubu, eğitim fakültesi, güzel sanatlar eğitimi, resim-iş anabilim dalında öğrenim gören amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örneklem yöntemi ile seçilmiş öğrencilerinden oluşturulmuştur. Araştırmanın nicel verileri SPSS 27. Analiz programıyla .05 anlamlılık düzeyinde analiz edilmiştir. Araştırmanın nicel verilerinden aynı grubun öntest ve sontest verilerini karşılaştırmak için non- parametrik testler kullanılmıştır. Görsel Düşünme Stratejilerinin öğretmen adaylarının görsel okuryazarlık ve eleştirel düşünme becerileri üzerinde anlamlı bir artış sağladığı, öntest ve sontest sonuçları arasındaki farkların istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur. Görsel okuryazarlık alt boyutlarında ve eleştirel düşünme eğilimlerinde belirgin gelişimler gözlemlenmiştir. Ayrıca, Görsel Düşünme Stratejileri argüman yazma becerilerini de geliştirmiş, yazılan argümanların hem sözcük sayısı hem de içerik derinliğinde belirgin bir artış sağlanmıştır. Sonuç olarak Görsel Düşünme Stratejilerinin öğrencilerin eleştirel düşünme, görsel okuryazarlık ve argümantasyon yazma becerilerini olumlu etkisi olduğuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Görsel Düşünme Stratejileri, Görsel Okuryazarlık, Eleştirel Düşünme, Argüman Yazma, Görsel Sanatlar