36
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Akıllı ulaşım sistemlerinin PAT sahası emniyetine etkisi: İstanbul Havalimanı ile Atatürk Havalimanı'nın karşılaştırılması
2000'li yıllarda daha büyük bir hızla gelişen akıllı ulaşım araçları hayatın birçok alanında kullanılmaya başlanmıştır. Özellikle yıkıcı ve yenilikçi teknolojilerin ortaya çıkması, akıllı ulaşım sistemlerinin çevredeki daha çok unsurla iletişime girmesini sağlamıştır. Akıllı ulaşım sistemlerinin kullanıcıya kullanım kolaylığı sağlamasının yanı sıra emniyeti, güvenliği ve verimliliği büyük oranda arttırdığı yapılan araştırmalarla ortaya konmuştur. Teknolojinin yoğun biçimde kullanıldığı havacılık sektöründe AUS'un farklı şekillerde kullanıldığı görülmektedir. Terminal, pist, apron, taksi yolları, kargo operasyonları, havalimanına ulaşım sistemleri, hava trafik yönetimi gibi alanlarda akıllı sistemlerin etkileri görülmektedir. Havalimanları operasyonlarında emniyetin sağlanması çok önemlidir. Aksi takdirde, ciddi kaza ve emniyetsiz olaylar yaşanabilir. Emniyeti en çok tehdit eden unsur olan insan faktörü, AUS yardımıyla azaltılabilir ve durumsal farkındalık arttırılabilir. Bu çalışmada akıllı ulaşım sistemlerinin PAT sahası emniyetine etkileri araştırılmıştır. İstanbul Havalimanı'nda kullanılan AUS ve bu sistemlerin emniyete etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. İstanbul Havalimanı ve Atatürk Havalimanı arasında bir karşılaştırma yapılmıştır. Veri üçgenlemesi yöntemiyle veriler toplanmıştır. Elde edilen veriler MaxQDA 2020 programında analiz edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Akıllı ulaşım sistemleri, PAT sahaları, PAT sahası emniyeti, İstanbul Havalimanı, Atatürk Havalimanı
Seçili havalimanlarının sosyal medya platformları kullanımlarının çoklu uyum analizi
Günümüzde sosyal medya oldukça aktif olarak kullanılan bir platform haline gelmiştir. Sosyal medya platformlarının hızlı güncellenebilmesi, hedef kitlelere kolay ulaşabilmesi ve maliyetlerinin düşük olması sebebiyle havalimanları tarafından da etkin bir şekilde kullanılmaya başlanmıştır. Facebook, Instagram ve Twitter bu bağlamda güçlü alanlar olarak önümüze çıkmaktadır. Çalışmanın amacı, dünyanın en büyük 10 havalimanının sosyal medya platformlarında Covid-19 öncesi, sırası ve sonrasında paylaşım verilerinin içeriğini analiz etmektir. Bu çalışma; havalimanlarının Facebook, Instagram ve Twitter paylaşımlarını paydaşlarıyla ilişki kurma, marka oluşturma, tanıtım, bilgi verme, pazar araştırması ve farkındalık oluşturma kavramları açısından nasıl kullandıklarını ortaya koymak ve daha verimli, etkin kullanımlarına yönelik öneriler sunmayı hedeflemektedir. Havalimanı işletmelerinin resmi hesaplarındaki paylaşımlar pazarlama, bilgi verme, ürün satış, araştırma ve yönetim olmak üzere beş ana kategoride incelenmiştir. Bu kapsamda 2019-2021 yılları arasında dünyanın en iyi 10 havalimanına ait toplam 12.814 Facebook, Instagram ve Twitter verisi incelenmiştir. Verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesi ise SPSS programı çoklu uyum analizi ile yapılmıştır. Elde edilen verilere göre, her havalimanının farklı platforma ağırlık verdiği ve farklı kategorilere odaklandığı görülmektedir. Covid-19 döneminde havalimanlarının paylaşımlarında gözle görülür bir değişiklik olmadığı paylaşımların pazarlama kategorisinden bilgi verme kategorisine doğru ufak bir değişim gösterdiği tespit edilmiştir.
Havacılıkta güvenlik kültürü: Türk havacılık sektörü üzerine bir uygulama
Havacılık sektörü ilk yıllarından bugüne çeşitli yönlerden gelişim ve değişim göstermiştir. Havacılıkta son yıllarda ortaya çıkan en önemli değişim unsuru ise insandır. Örgüt kültürünün ve güvenlik kültürünün bir parçası olarak insan unsuru havacılıkta operasyonel süreçlerin bütün aşamalarında etkili olabilmektedir. İnsan, kültürü ve normları yaşadığı çevreden edinmekte, bulunduğu çevreyi de aynı şekilde etkilemektedir. Güvenliğe olan bakış açısı, güvenlik bilinci ve olumlu güvenlik kültürü bu unsurlarından etkilenebilmektedir. Araştırmada bu amaçla Schein'ın Örgütsel Kültür Modeli ile Türk havacılık endüstrisinde yer alan güvenlik kültürü üzerinde bir değerlendirme gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında anket aracılığı ile toplanan veriler Yapısal Eşitlik Modeli ile kurama dayalı üç ana faktör olan "Yönetim Sistemi, Lider Davranışları, Çalışan Davranışları" olmak üzere bölümlendirilmiştir. Anket, Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu tarafından geliştirilen ölçeğin Türkçe'ye ve havacılık sektörüne uyarlanması ile elde edilmiştir. 5'li Likert tipi ölçek kullanılarak çevrim içi ve fiziksel anket yöntemiyle veriler toplanmıştır. Oluşturulan model ile gerçekleştirilen analiz neticesinde, modelin uyum değerleri içerisinde kaldığı görülmüş, nihai unsur olan güvenlik kültürünü söz konusu üç ana faktörün anlamlı düzeyde açıkladığı tespit edilmiştir. Farklı düzeylerde faktör yüklenimleri elde edildiğinden, güvenlik kültürü bu faktörler tarafından farklı düzeylerde açıklanmaktadır. Bu düzeyler büyükten küçüğe Lider Davranışları, Yönetim Sistemi ve Çalışan Davranışları şeklindedir. Elde edilen sonuç sadece güvenlik kültürüne olan faktör yüklenimlerini ve güvenlik kültürünü oluşturmadaki katkı düzeylerini ifade etmektedir. Bu bakımdan araştırma Türk havacılık endüstrisinde güvenlik kültürünü oluşturan faktörlerin, eksikliklerinin ve hangilerinin geliştirilmesi gerektiğinin ortaya konulması, güvenlik kültürünü oluşturan faktörlerin uygulamada geçerli olup olmadığının belirlenmesi ve açıklama düzeylerinin tespit edilmesi ile kullanılan ölçeğin Türkçe 'ye ve havacılığa uyarlanması açısından önemlidir. Anahtar Sözcükler: Havacılık Endüstrisi, Havacılık Güvenliği, Güvenlik Kültürü, Havacılıkta Güvenlik Kültürü
Yolcuların havalimanlarındaki self servis teknolojileri kullanım davranışlarının incelenmesi
Teknolojinin günden güne hızlı ilerleyişi havacılık alanında da kendini göstermektedir. Havacılık işletmeleri ve yolcular zaman, para tasarrufu, rekabet, emniyet, sağlık gibi pek çok sebeple teknolojiden faydalanmaktadır. Havalimanlarında sunulan Self Servis Teknolojiler buna örnek gösterilebilir. Ancak bu cihazların yatırım maliyeti ve hedeflenen düzeyde kullanımının gerçekleşip gerçekleşmeyeceği soru işaretidir. Bu soru araştırmanın önemini ortaya koymaktadır. Çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır, Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi-2 ve Farkındalık ölçekleri kullanarak Türkiye'de havayolunu kullanan 401 yolcu üzerinde çalışma gerçekleştirilmiştir. 10 gizil değişkenden oluşan model tasarlanmıştır ve Yapısal Eşitlik Modeli kullanarak analiz edilmiştir. Davranışsal niyetin aracılık rolü, yaş, cinsiyet, deneyim değişkenlerinin düzenleyicilik etkisi incelenmiştir. Model bütünüyle incelendiğinde davranışsal niyetin kullanım davranışı üzerinde etkisi tespit edilememiştir. Performans beklentisi, farkındalık ve alışkanlık değişkenlerinin davranışsal niyet üzerinde anlamlı ve pozitif etkisi saptanırken farkındalık, alışkanlık ve kolaylaştırıcı şartlar değişkenlerinin kullanım davranışı üzerinde anlamlı ve pozitif etkisi saptanmıştır. Model davranışsal niyeti %75, kullanım davranışını ise %38 oranında açıklamıştır. Çalışmada verilen sonuçların ve önerilerin karar vericiler için önemli olduğu düşünülmektedir.
Havalimanı kadın çalışanlarının iş stresi ile başa çıkmalarında zaman yönetiminin etkisi
Havacılık sektörü ve havalimanı iş süreçlerine bakıldığında zamanın ne kadar önemli bir etken olduğu ve zaman unsurunun çalışanlar üzerinde baskı oluşturarak strese neden olduğu gözlenmektedir. Kadınların özel hayatları ve iş hayatında karşılaştıkları baskılar nedeniyle daha çok strese maruz kalmaları havalimanı kadın çalışanlarındaki zaman yönetimi ile iş stresi ilişkisinin araştırılması ihtiyacını doğurmuştur. Bu nedenle çalışmada havalimanı kadın çalışanlarındaki iş stresi incelenip; birçok etmenin neden olduğu iş stresine, zaman yönetiminin etkisinin olup olmadığı irdelenmiştir. Çalışmanın amacı havalimanı kadın çalışanlarındaki iş stresi ile zaman yönetiminin ilişkisini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda diğer bir amaç ise havalimanı kadın çalışanlarının iş stresi ile baş etmelerinde zaman yönetiminin etkisini belirlemektir. Çalışmaya Türkiye'nin farklı bölgelerinde faaliyet gösteren havalimanlarında görev yapan 383 kadın çalışan katılmıştır. Katılımcılara, kişisel bilgi formu, zaman yönetimi ölçeği ve algılanan iş stresi ölçeği uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma verilerine göre havalimanı kadın çalışanlarının zaman yönetimi konusunda ortalamanın az üzerinde (ort.=3,07) başarılı oldukları söylenebilir. Analiz sonucunda kadınların medeni durumlarının, çalıştıkları kurum türünün ve yaşlarının iş stresi ve zaman yönetimi konusunda herhangi bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Eğitim durumu ve çalışma süreleri açısından ise anlamlı farklılık olduğu ve bunun sonucunda eğitim durumu yükseldikçe iş stresi, zaman yönetimi, zaman planlama ve zaman kaybı açısından daha başarılı olunduğu görülmüştür. Bölgesel olarak ise Ege bölgesinde ve Akdeniz bölgesinde çalışan kadınların algılanan iş stresinin daha fazla olduğu belirlenmiştir.
Türkiye'deki havayolu işletmelerinde seyahat eden yolcuların havayolu tercihlerini etkileyen faktörlerin araştırılması
Yolcuların havayolu işletmelerini tercih etmelerini sağlayan faktörlerin belirli kriterlere göre değişlik gösterdiği bilinmektedir. Yolcu tercihlerini etkileyen faktörler arasında ilk olarak seyahat amacı ve uçuş türü değişkenleri bulunurken, bunu gelir düzeyi ve yaş gibi demografik faktörler izlemektedir. Bu çalışmada Türkiye'deki havayolu işletmelerinde yolcu tercihlerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. İlk olarak faktörler uçuş öncesi, uçuş esnası ve uçuş sonrası olarak üçe ayrılmıştır. Uçuş öncesi faktörler bilet fiyatı, bilet rezervasyon ve satın alma kolaylığı, online check-in hizmeti, uçuş tarifesi, zamanında kalkış-varış, havayolunun sunduğu hızlı check-in ve boarding hizmeti, havayolunun sunduğu VIP-CIP Lounge hizmeti, havayolu imajı ve sadakat programıdır. Uçuş esnası faktörler ise konfor, uçak içi eğlence sistemleri, uçak içi ikram hizmeti, uçak içi ikram hizmetinin kalitesi, hijyen faktörleri ve personelin nezaketidir. Uçuş sonrası faktörler bagaj teslim alma süresi, kayıp bagaj işlemleri, havayolu işletmesine ulaşılabilirlik ve araç kiralama hizmetleridir. İki aşamada gerçekleştirilen çalışmada ilk olarak anket tekniği ile 243 katılımcıya ulaşılmıştır. Faktör ortalamalarına bakıldığında en önemli faktörün uçuş tarifesi olduğu görülmüştür. İkinci aşamada 15 uzmandan görüş alınarak AHS yöntemi ile analiz gerçekleştirilmiştir. AHS sonucuna göre de en önemli unsurun bilet fiyatı olduğu görülmüştür.
Havayolu işletmelerinde yeşil insan kaynakları yönetimi uygulamalarının çok kriterli karar verme teknikleriyle değerlendirilmesi
Doğal kaynakların aşırı ve dikkatsiz kullanımı kirlenmeye neden olmakta ve gelecek nesiller için tehdit oluşturmaktadır. Bu nedenle işletmeler çevresel hedeflerini kurumsal hedeflerine dahil etmelidir. Çalışanların çevre ile ilgili bilinçlendirilmesi, işletmelerin çevre sorunlarını azaltmalarına yardımcı olacaktır. Yeşil İnsan Kaynakları Yönetimi (YİKY) işletmelerde gündemde olmaya başlayan önemli bir konudur. Artan rekabet ortamında uygulanması gereken stratejilerden biri olan YİKY, işletmelerin stratejik ve organizasyonel değişimler yaparak çevre dostu anlayışı işleyiş ile bütünleştirme, yenilikçilik ve yaratıcılık, rekabet avantajı gibi başarılar elde etmesine yardımcı olabilecek bir yönetim biçimidir. Bu tezin amacı, Türkiye'deki havayolu işletmelerinde YİKY uygulama sürecini araştırmak ve bu işletmelerin YİKY uygulama performanslarını belirlemektir. Çalışmada, kapsamlı literatür taraması yapılmış, buna dayanarak oluşturulan anket çevrimiçi uygulanmış ve toplanan veriler ÇKKV kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın bulguları, Türkiye'deki havayolu işletmelerinin YİKY uygulama performanslarını ölçebilmek için bir çerçeve sunmaktadır. Havayolu işletmeleri değerlendirme kriterlerini göz önünde bulundurarak performanslarını nasıl iyileştirebileceklerini görebileceklerdir. Çalışma, havayolu işletmelerinin İK birimini (dolaylı olarak tüm işletmeyi) ve örgütsel değişimi etkileyebilmenin yanı sıra maliyet avantajı sağlamanın bir yolunu gösterme anlamında uygulayıcılarda farkındalık oluşturabilecektir. Böylelikle daha çevreci ve yeşil imaj sahibi bir işletme olmanın önemli bir ayağına ilişkin hem teorik hem de uygulamaya yönelik katkılar sunulmuştur.
Havacılık yönetimi öğrencilerinin yapay zekâ kaygısı ve teknoloji kaynaklı işsizlik endişesi
Yapay zeka teknolojileri, kullanımın ve talebin artmasından kaynaklı olarak pazara yatırım sürekli olarak arttırmaktadır. Hemen hemen her sektörün kullandığı teknolojiler, günlük hayatımızda da yaygınlaşmaya devam etmektedir. Ancak yapay zeka kavramının ortaya atılmasından itibaren ilgi odağı olan bu teknolojiler hakkında farklı görüşlerin hakim olduğu dönemler yaşanmıştır. Özellikle yapay zekaların geleceği konusunun tartışılması, alana yatırım yapan önemli ülkelerin zaman zaman yatırımlarını çekmesine neden olmuş ve iki Yapay Zeka Kışı yaşanmıştır. Her ne kadar verimliliği arttırma, maliyetleri düşürme ve hata payını azaltma gibi olumlu katkıları olsa da istihdam kaybına yol açtığı görülmektedir. Havacılık sektörü özelinde de farklı bir durum söz konusu değildir. Havacılığın her alanında yoğun biçimde kullanılan yapay zeka teknolojileri bazı mesleklerdeki çalışan insan sayısını azaltma yönünde bir tehdit oluşturmaktadır. Özellikle öğrencilerde hâlihazırda yaşanan işsizlik kaygısı, yapay zeka gelişmeleriyle birlikte artış yaşamıştır. Çalışmada Havacılık Yönetimi bölümü lisans öğrencileri incelenmiş olup yapay zeka kaygıları ve teknoloji kaynaklı işsizlik endişeleri araştırılmıştır. Toplanan veriler, Bağımsız T Testi ile analiz edilmiştir.
Sürdürülebilir havalimanı yönetimi: İnsan hareketinden enerji üretimi algısı üzerine bir araştırma
Sivil havacılık tarihi boyunca gelişen teknoloji, yolcuların değişen istek ve ihtiyaçları, paydaşların beklentileri, sürdürülebilirlik hakkında artan farkındalık havalimanlarının yapısını ve sunduğu olanakları değiştirmiştir. Sürdürülebilirlik hakkında artan farkındalık insanoğlunu konvansiyonel olmayan enerji kaynaklarına yöneltmiştir. Güneş, rüzgâr, biyokütle ve su gücü enerjisi olarak sıralanan konvansiyonel olmayan enerji kaynaklarının havalimanlarında kullanım miktarları giderek artmaktadır. Kaynağı havalimanı terminallerinde yoğun olarak bulunan ve konvansiyonel olmayan enerji kaynakları arasında yer alan insan enerjisi, kas gücü ile elektrik üretimi ve piezoelektrik prensibi ile elektrik üretimi başlıkları altında incelenmiştir. Araştırmanın temel amacı, havalimanlarında yolcu hareketliliğinden doğan kinetik enerjinin elektrik enerjisine dönüşüm yöntemlerini belirleyerek, terminal alanlarında yolcuların enerji üretimine katıldığı ortamlar yaratmak, havacılık profesyonellerinin yolcu hareketliliği bağlamında post modern enerji üretimine bakış açılarını değerlendirmek ve konu hakkında farkındalığın ilk adımını oluşturmaktır. Bu amaç doğrultusunda hazırlanan vignetteler aracılığıyla havacılık alanında profesyonel olan kişilerle yapılan görüşmeler ile araştırmaya temel olan veriler elde edilmiştir. Literatürün ve küresel çapta güncel uygulamaların ışığında, bisiklet pedalı çevirerek ve terminal binalarındaki çocuk oyun alanlarında zemine basınç uygulayarak elektrik üretme yöntemleri hakkında hem sürdürülebilirlik konusunda farkındalık yaratması hem de havalimanı işletmesinin imajını güçlendirmesi için iki ayrı vignette oluşturulmuştur. Bu vignetteler kullanılarak yapılan görüşmeler doğrultusunda elde edilen veriler, tümevarımsal yaklaşım ve içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda postmodern elektrik üretme yöntemleri profesyonellerin gözlem ve tecrübeleri yardımıyla ele alınmış, kas gücü ve piezoelektrik prensibi uygulaması değerlemesi temalarına ulaşılmış ve bu temalara ait avantajların ön plana çıktığı ortaya konulmuştur.
Havalimanlarında yapısal ve finansal etkinliği belirleyen faktörler: Türk havalimanları üzerine ampirik bir çalışma
Bu çalışmanın amacı, Türk havalimanlarının yapısal ve finansal etkinlik düzeylerinin belirlenmesi, etkinlik düzeyine etki eden faktörlerin belirlenmesi ve COVID-19 küresel krizinin etkilerinin incelenmesidir. Havalimanlarının yapısal ve finansal etkinlik seviyeleri Veri Zarflama Analizi ile değerlendirilmiş ve etkinlik seviyelerine göre Süper Etkinlik modeli kullanılarak sıralanmıştır. Etkinlik düzeyi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkilere sahip olan faktörler Tobit Regresyon Analizi ile tahmin edilmiştir. Yapısal etkinlik modelinin sonuçları, 2019 yılından bu yana etkin olarak işletilen havalimanı sayısının azaldığını, 2021 yılında ortalama etkinlik düzeyinin yükseldiğini ve havalimanlarının ortalama %61 seviyesinde yapısal olarak etkin olarak işletildiğini göstermektedir. Finansal etkinlik modelinin sonuçları, 2019 yılından itibaren ortalama etkinlik düzeyinin artış gösterdiğini, 2021 yılında finansal anlamda etkin olarak işletilen havalimanı sayısında bir yükseliş olduğunu ve havalimanlarının ortalama %60 seviyesinde finansal olarak etkin bir şekilde işletildiğini ifade etmektedir. Yapısal etkinlik modeline uygulanan Tobit Regresyon Analizinin sonuçları, tüm analiz yıllarında uçak trafiği faktörünün etkinlik düzeyleri üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkisi olduğunu, yolcu sayısı faktörünün ise anlamlı ve negatif bir etkisinin olduğunu ifade etmektedir. Finansal etkinlik modeline uygulanan Tobit Regresyon Analizinin sonuçları, 2014 yılı hariç her dönemde nüfus faktörünün etkinlik düzeyleri üzerinde anlamlı ve negatif bir etkisinin olduğunu ifade etmektedir. İşletim türü faktörünün hiçbir dönemde Türk havalimanlarının etkinlik düzeyi üzerinde anlamlı olarak pozitif veya negatif bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir.
Havayolu taşımacılığında yeşil imajın satın alma niyetine etkisi üzerine bir araştırma
Çevre kirliliği canlıların ve gelecek nesillerin yaşamını tehdit etmektedir. Bu sebeple toplumun farkındalığı artıp satın alma niyetleri değişmiştir. Toplumun değişen satın alma niyetleriyle birlikte havayolu şirketleri de çevreye verdikleri zararı azaltmak için çözüm arayışına girerek stratejilerini yeşile yönlendirmeye başlamışlardır. Çalışmada çevre bilinci ve algılanan tüketici etkinliğinin yeşil satın alma niyeti üzerindeki etkisi araştırılmaktadır. Ayrıca araştırmada çevre bilinci ve algılanan tüketici etkinliğinin yeşil satın alma niyeti üzerindeki etkisinde yeşil imajın aracılık rolü ve fiyat algısı ile kolektivizmin düzenleyicilik rolleri de araştırılmıştır. Aynı zamanda değişkenlere ilişkin tüketici davranışlarının demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Analiz yöntemi olarak 'yapısal eşitlik modellemesi' kullanılan araştırmada, 415 havayolu yolcusuna Erzurum Havalimanı'nda yüz yüze anket uygulanmış ve veriler toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizleri sonucunda; araştırmadaki değişkenlerin demografik özelliklere göre bazı farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir. Çalışmada çevre bilinci ve algılanan tüketici etkinliğinin yeşil satın alma niyeti üzerinde pozitif ve anlamlı ilişkisi olduğu yeşil imajın ise pozitif yönde kısmi aracılık etkisi gösterdiği; fiyat algısı ve kolektivizmin yeşil satın alma niyeti üzerinde pozitif ve anlamlı ilişkisinin olduğu ancak çevre bilinci ve algılanan tüketici etkinliği ile birlikte değerlendirildiğinde herhangi bir düzenleyicilik etkisi göstermedikleri tespit edilmiştir. Çalışma havayolu şirketlerinin yolcuların yeşil satın alma niyetlerini etkileyen unsurları gözlemleyebilmeleri için önemli olacaktır. Böylece çalışmanın şirketlerin daha çevreci ve yeşil imaj sahibi işletmeler olabilmesi yolunda katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Türkiye'deki havayolu işletmelerinde uygulanan ekip kaynak yönetimi eğitiminin değerlendirilmesi: Bir durum çalışması
Havayolu işletmeleri insanlığa son derece önemli faydaları olan hava taşımacılığı eko sisteminin merkezinde bulunmaktadırlar. Söz konusu faydaların elde edilebilmesi ise uçuşların emniyetli bir şekilde gerçekleştirilmesine bağlıdır. Pilotların teknik olmayan becerileri havayolu işletmeleri tarafından sunulan taşımacılık hizmetinin emniyetini önemli ölçüde etkileyen bir unsur konumundadır. Dolayısıyla pilotların teknik olmayan becerilerini geliştirmeyi amaçlayan Ekip Kaynak Yönetimi Eğitiminin etkinliği havacılık emniyetini etkileyen bir sürece dönüşmektedir. Bu çalışmada, Türkiye'deki havayolu işletmelerinde Ekip Kaynak Yönetimi eğitimlerinin katılımcı odaklı değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Nitel araştırma yöntemi tercih edilmiş ve yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanan veriler, tümevarımsal tematik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Üç farklı havayolu işletmesinden toplam on sekiz katılımcıyla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerde, eğitmenler ve farklı pozisyonlardaki pilotlar yer almıştır. Analiz sonucunda elde edilen kodlardan dört ana tema belirlenmiştir: Olumlu Görüşler, Olumsuz Görüşler, EKY Eğitiminin Başarısını Etkileyen Faktörler ve Etkili EKY Eğitiminin Gereklilikleri. Olumlu Görüşler teması eğitim, eğitmen ve katılımcılara yönelik olumlu görüşleri içermekte; Olumsuz Görüşler teması ise eğitim, katılımcılar ve eğitmenin eğitimine dair olumsuz görüşleri kapsamaktadır. Yönetimsel, Kültürel, Eğitmene Yönelik, Öğretim Yöntemlerine Yönelik ve Eğitimin Uygulanmasına Yönelik faktörler, EKY Eğitiminin Başarısını Etkileyen Faktörler ana temasını oluşturur. Eğitmene Yönelik, Sürece Yönelik ve Üst Düzey Yönetim Desteğine Yönelik gereklilikler alt temaları, Etkili EKY Eğitiminin Gereklilikleri ana temasına ulaştırır. Türkiye Havayolu Taşımacılığı Sektörü bağlamında elde edilen bulguların Ekip Kaynak Yönetimi eğitimlerinin etkinliğinin, dolayısıyla emniyet performansının artırılmasında faydalı olacağı düşünülmektedir.
Türkiye'de pilot akran destek programının başarıyla hayata geçirilmesinin önündeki güçlüklerin değerlendirilmesi: Bir durum çalışması
Bu çalışmanın temel amacı Pilot Akran Destek Programı'nın (PADP) Türkiye bağlamında başarıyla hayata geçirilebilmesinin önündeki güçlükleri ortaya koymak ve bunların aşılabilmesi için öneriler geliştirmektir. Bu sayede programın başarıyla kurulup etkin bir şekilde işletilebilmesine yardımcı olunması, nihayetinde havacılık emniyetinin desteklenmesi amaçlanmaktadır. Araştırma, Türkiye'de faaliyet gösteren üç farklı PADP'yi, PADP hizmeti alan dört farklı havayolu işletmesini ve PADP alanında sağlık desteği ve eğitimler veren bir destek kuruluşunu kapsamaktadır. Araştırmanın verilerinin toplanması maksadıyla nitel veri toplama yönteminden yararlanılarak yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş, ardından toplanan bu veriler tümevarımsal tematik analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma, programın işlevselliği, başarıya giden yolun engelleri ve başarının sağlanabilmesi için gerekli faktörler olmak üzere üç ana temaya odaklanmaktadır. Birinci tema "Programın İşlevselliği ile İlgili Algılar"ı ele almaktadır. İkinci tema, "Programın Başarıyla Hayata Geçirilmesi Önündeki Güçlükler"i ele almaktadır. Üçüncü tema ise "Programın Başarısı İçin Gereklilikler"i değerlendirmektedir. Bu araştırma sonucunda, PADP'lerin başarısına etki eden faktörler belirlenmiş ve bu faktörlere yönelik programın başarısını destekleyeceği düşünülen tavsiyeler verilmiştir.
Havalimanı apron tarafında emniyet yönetim yaklaşımları: bilişsel farkındalığın rolü
Havayolu taşımacılığı, sahip olduğu hız, verimlilik ve uzak lokasyonlara bağlanma kapasitesi ile küresel ulaştırma sisteminin hayati bir bileşeni konumundadır. Uçuş operasyonları her ne kadar havada gerçekleşse de, operasyonların hazırlık ve destek süreçleri yerde tamamlanmakta olup emniyetin sağlanmasında yer operasyonları kritik bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda, havalimanının önemi bir parçası olan apron, emniyeti açısından stratejik bir öneme sahiptir. Bu araştırmanın amacı, havalimanı apronu üzerinde insan faktörlerinden kaynaklanan kazaların önlenmesinde bilişsel farkındalığın rolünü incelemek ve bu bağlamda emniyet yönetim sistemine katkı sunacak çözüm önerileri geliştirmektir. Çalışmanın amacı doğrultusunda, veriler, Türkiye'de faaliyet gösteren yer hizmetleri şirketlerinin operasyon departmanlarında görev yapan personellere yönelik yarı yapılandırılmış görüşmeler ve anket yöntemi ile elde edilmiştir. Araştırma bulguları, bilişsel farkındalığın zayıflamasının arkasında "kirli düzine" olarak bilinen insan hatalarından kaynaklı kazaların meydana gelebileceğini göstermektedir. Özellikle stres, iletişim ve ekip çalışması eksikliği gibi faktörlerin apronda yürütülen operasyonlardaki emniyeti olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, bu faktörlerin eğitim yoluyla iyileştirilebileceğini ve kazaların önlenmesine önemli katkılar sağlayabileceğini ortaya koymaktadır. Yapılan analizler sonucunda; demografik değişkenlerin, emniyet davranışları, ekip çalışmasındaki eksiklik, iletişim yetersizlikleri ve stres üzerindeki etkileri belirlenmiştir. Apron emniyet düzeyini artırmak için, eğitim programlarının genişletilmesi, ödül ve ceza mekanizmalarının etkinleştirilmesi, denetim süreçlerinin sıklaştırılması, çalışma koşullarının iyileştirilmesi, apron alanındaki iletişimin güçlendirilmesi, çalışma ortamının düzenlenmesi ve işe alım süreçlerinde personel seçim kriterlerinin yükseltilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
Measuring and assessing the impact of leadership types on employee's performance and risk-taking tolerance in aviation organizations
Leadership styles have a significant impact on organizations and employees. Different types of leadership play an important role in the organization and employee success. Its stream from different leadership styles can provide different approaches in different situations and employee groups. This study aims to examine the effect of leadership types on employee performance and risk-taking tolerance in aviation organizations. The aviation industry is a stressful, dynamic and complex environment that is closely tied to ever-changing rules and regulations. In such sectors, the concept of leadership is critical. In this study, a study was conducted by using the correlation analysis method in order to reveal the effect of leadership styles on employee performance and risk-taking tolerance and the connection and relationship between variables. The data collection process was carried out through questionnaires and applied to people working in different units operating in the aviation sector. The results revealed that in the aviation industry, different leadership styles have a significant impact on employee performance measures and also affect employees' risk-taking behaviour. The findings provide important clues that can be taken into account when evaluating and developing the leadership styles of aviation organizations. This study is expected to contribute to the literature on leadership practices and employee performance in the aviation industry.
Birleşmiş Milletler 2030 sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin havaalanları açısından çok kriterli karar verme yöntemleri ile incelenmesi
Havacılık endüstrisinin neden olduğu çevresel zorluklar, endüstrinin son dönemdeki hızlı büyümesi ile havaalanlarının sürdürülebilirliği üzerindeki baskıyı artırmaktadır. Havaalanlarının sürdürülebilirliği, ekonomik, sosyal, çevresel ve operasyonel odaklı konuları kapsayan bütüncül bir yaklaşım gerektirir. Bu bağlamda, Birleşmiş Milletler'in 17 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH) ve 2030 Gündemi, havacılık sektörü için bir yol haritası sunmaktadır. SKH'ların önemi kabul edilse de, havacılık otoriteleri ve havaalanları hala bu hedefleri faaliyetlerine ve yıllık raporlamalarına etkili bir şekilde entegre etmede zorluklar yaşamaktadır. Havaalanları, sürdürülebilirliği sağlamak için bu 17 SKH'yi ekonomik, sosyal ve çevresel olarak bütünleşik bir şekilde ele almalıdır. Bu araştırma, havaalanları için SKH'ların değerini analiz etmektedir ve Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleri kullanılarak havaalanlarının sürdürülebilirliği açısından 17 SKH'nın önemi sırasına göre ağırlıklandırılmıştır. Bu çalışma, Aşamalı Ağırlık Değerlendirme Oran Analizi (Step-wise Weight Assessment Ratio Analysis-SWARA) yöntemi kullanılmıştır.
Havacılık işletmelerinde ağ yapıları ve rekabet ilişkilerinin işletme performansı üzerine etkileri
Günümüzün yoğun küresel rekabet baskısı altında havacılık işletmeleri faaliyetlerine etkili ve verimli bir şekilde devam edebilmek için stratejilerini ve performanslarını düzenli olarak analiz edebilmeli ve başta rakipleri olmak üzere diğer işletmelerle sürekli olarak karşılaştırmalar yapabilmelidir. Örgütsel ağlar kuramı; ağ düzeneği içerisindeki aktörler arasında yer alan bağlantılar aracılığıyla gerçekleştirilen paylaşımlara odaklanarak örgütlerin bağlantıları üzerinden kaynaklara erişim konusundaki stratejilerini değerlendirebilmektedir. Havacılık sektörü; dünya ülkeleri açısından en stratejik sektörlerinden birisi olup ekonomik büyümeye katkı sağlaması, uluslararası ticareti ve turizmi kolaylaştırması, sosyal etkileşimleri kolaylaştırması gibi sebeplerle oldukça önem arz eden bir konumdadır. Alanyazında havacılık sektörü özelinde örgütsel ağ analizi ile ilgili oldukça sınırlı sayıda çalışma yapıldığı belirlenmiştir. Bu araştırmalarda, ağ yapılarının ve işletmenin ağ yapısı içerisindeki konumu ile işletmenin stratejilerinin işletme performansı kavramı üzerine etkilerine ve bu kavramların kendi içerisindeki etkileşimlerine odaklanan ve bir havalimanı ekosistemi içerisinde birbirleriyle sürekli etkileşim halinde olan havacılık işletmelerini bütüncül bir bakış açısıyla inceleyen bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu bağlamda çalışmada, Ankara Esenboğa Uluslararası Havalimanı ekosistemi içerisinde yer alan havacılık işletmelerinin örgütsel ağ yapıları ve rekabet stratejileri incelenerek bu etkenlerin işletme performanslarına olan etkileri hakkında değerlendirmeler ve önerilerde bulunulmuştur. Buradan hareketle çalışma içerisinde belirlenen araştırma sorusuna yanıt bulunması ile mevcut alanyazına katkı sağlanılmış ve havacılık sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin de yeni bir bakış açısı ile performans ve stratejilerini değerlendirmesine olanak sağlanılmıştır. Bu kapsamda çalışmanın hem akademiye hem de sektöre farklı bir bakış açısı ile inceleme olanağı kazandırması yönünden özgün ve önemli bir yapıda olduğu değerlendirilmektedir.
Hava taşımacılığında liberalleşme kavramı ve hava kargo talebinin ekonometrik analizi: Türkiye örneği
Havacılık endüstrisinde faaliyet gösteren havayolu şirketleri, havalimanı işletmeleri, yer hizmeti işletmeleri, seyrüsefer sistem sağlayıcıları, acenteler gibi paydaşların yatırımlarını doğru yönetmesi, hava taşımacılığı sisteminin verimliliğinin artırılması ve devletler tarafından politika oluşturulması açısından hava taşımacılığı talebini analiz etmek önemlidir. Hava kargo taşımacılığı yapan havayolu şirketleri ve diğer paydaşların, faaliyetlerini planlaması, yatırım kararları vermesi ve küresel anlamda rekabet edebilmesi için Türkiye'de hava kargo talebine etki eden faktörlerin belirlenmesi gerekmektedir. Bu kapsamda, alanyazın taraması gerçekleştirilmiş ve Türkiye özelinde hava kargo talebine etki eden faktörler ile ilgili sınırlı sayıda çalışma yapıldığı belirlenmiştir. Ayrıca, Türkiye ile diğer ülkeler arasında karşılıklı olarak giden-gelen hava kargo miktarını inceleyen ve ikili hava hizmeti anlaşmalarının liberalleşmesinin hava kargo talebine etkisini belirlemeye yönelik bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu bağlamda çalışmada, Türkiye ile örneklem olarak seçilen 15 ülke arasında 2013-2022 yılları arasında giden ve gelen hava kargo miktarına, ikili hava hizmeti anlaşmalarının liberalleşme düzeyleri ve alanyazın taraması sonucu belirlenen diğer değişkenlerin etkisi incelenmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular; ikili anlaşmaların liberalleşme düzeyleri, ilgili ülkelerden Türkiye'ye yapılan ithalat tutarı ve mesafenin giden ve gelen hava kargo miktarını pozitif etkilediğini, jet yakıt fiyatındaki değişimin negatif etkilediğini, uçuş sayısının ise sadece Türkiye'den ilgili ülkelere giden hava kargo miktarını pozitif etkilediğini göstermektedir.
İş jeti modeli belirleme sürecinde karar kriterleri ve çok kriterli karar verme yöntemleri uygulamaları
Her geçen yıl büyüyen ve küreselleşen ekonomi ile beraber işletme yöneticileri daha esnek seyahat modellerine ihtiyaç duymaktadır. Finansal olarak gücü yeten bazı işletmeler iş jeti edinerek söz konusu seyahat ihtiyaçlarını mevcut şartlarda en esnek hale getirebilmektedir. İş jeti satın almak isteyen her işletmenin iş havacılığı ve iş jetleri konusunda uzmanlık derecesinde bilgi sahibi olması mümkün değildir. Birçok kriterin, birçok iş jeti üreticisinin ve birçok iş jeti modelinin söz konusu olduğu bu süreçleri yönetmek oldukça zordur. Danışmanlık hizmetinin alınması durumunda bile sürece sistematik yaklaşmak ve rasyonel sonuçlara ulaşmak çoğu zaman mümkün olmamaktadır. Rasyonel ve şeffaf bir iş jeti modeli belirleme karar süreci yönetimi için yapılan bu çalışma nitel bir araştırma olarak tasarlanmıştır. Hâlihazırda literatürde olan benzer çalışmalar incelenerek öncelikle iş jeti modeli belirleme karar kriterleri sınıflandırılmış ve tanımlanmıştır. Vaka analizi yöntemi ile dört işletmenin iş jeti modeli belirleme ve iş jeti satın alma süreçleri gözlemlenmiştir. Veriler, söz konusu gözlemler ve işletmelerin karar verici yöneticileri ile gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla elde edilmiştir. İlgili veriler iş jeti satma ve satın alma danışmanlığı yapan başka bir işletmenin uzman yöneticisinin yardımı ile Analitik Hiyerarşi Süreci, SWARA, TOPSIS, MOORA ve Copeland çok kriterli karar verme yöntemlerinde analiz edilmiştir. Katılım gösteren her bir işletme için uygun olan iş jeti modelleri arasında birer sıralama oluşturulmuştur. Elde edilen sıralamalar iş havacılığı ve iş jeti enstitülerinin yayınladığı bilgilerle ve istatistiklerle örtüştüğü için iş jeti modeli belirleme sürecinin bu çalışmada uygulanan yöntemlerle yönetilebileceği sonucuna varılmıştır.
Havayolu işletmelerinin yeşil aklama uygulamalarının değerlendirilmesi
Günümüzde çevresel ve sosyal kaygılar paydaşlar tarafından giderek daha fazla önemsenmekte ve işletmelerin faaliyetlerini daha sürdürülebilir hale getirmeleri beklenmektedir. Özellikle havayolları, operasyonlarının neden olduğu yüksek karbon emisyonları ve diğer olumsuz çevresel etkiler nedeniyle artan bir baskıyla karşı karşıya kalmaktadır. Artan talep ve baskılar, işletmelerin kendilerini olduklarından daha çevreci olarak gösterdikleri "yeşil aklama" olgusunun havayolu endüstrisinde de görülmesine yol açmıştır. Havayolları bu şekilde çevresel imajlarını yanıltıcı bir biçimde güçlendirirken aynı zamanda gerçek değişimlerin maliyetinden de kaçınmaktadır. Sosyal medya platformları, havayollarının sürdürülebilirlik girişimlerini en hızlı şekilde paydaşlarıyla buluşturabileceği iletişim kanalları haline gelmiştir. Bu bağlamda havayollarının sosyal medya gönderilerinin analizi, endüstrideki yeşil aklama faaliyetlerinin kapsamını ve doğasını belirlemek açısından büyük bir öneme sahiptir. Bu çalışma, MAXQDA 2024 yazılımını kullanarak nitel bir içerik analizi yaklaşımını benimsemekte ve farklı coğrafi bölgelerden farklı iş modellerine sahip 11 havayolunun sosyal medya gönderilerini incelemektedir. Küresel yolcu trafiğinin büyük bir kısmını oluşturan Kuzey Amerika, Avrupa ve Asya bölgelerinden seçilmiş havayollarının gönderileri "Yeşil Aklamanın 7 Günahı" çerçevesinde sınıflandırılmıştır. Elde edilen bulgular, havayolu endüstrisinde yeşil aklamanın yaygınlığını ve çevresel raporlamada daha sıkı düzenleyici standartlar ile artan şeffaflık ihtiyacını vurgulamaktadır.
Sivil havacılık sektörü çalışanlarının iklim değişikliği farkındalıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
İklim değişikliği kritik bir küresel sorun haline gelmiştir ve bunun nedenlerini anlamak ve etkilerini azaltmak için önemli çabalar gerektirmektedir. İklim değişikliği farkındalığı oluşturmak bu sorunun azaltılmasında önemlidir. Sivil havacılık sektörü, iklim değişikliği üzerine olumsuz etkileri bulunan sera gazı emisyonlarının yayılmasında önemli bir rol oynamaktadır. Bu araştırmada sivil havacılık sektörü çalışanlarının iklim değişikliği farkındalığının medeni durum, yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, meslek ve gelir düzeyine göre farklılaşma durumu araştırılmıştır. Araştırma, sivil havacılık sektöründe iklim değişikliği farkındalık düzeylerini çeşitli değişkenler ile ortaya koymayı, alınyazında ve havacılık sektörüne kamuoyu farkındalığı konusunda bilgi ve birikim oluşturmayı amaçlamaktadır. Araştırmada nicel yöntem kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında anket veri toplama aracından yararlanılmıştır. Araştırma, iklim değişikliğinin; nedenleri, etkileri, farkındalığı, tarihsel arka planı, farkındalık yaratmaya yönelik politikalar ve iklim değişikliği hakkında genel bilgileri tanımlayarak başlamaktadır. Ardından, uluslararası sivil havacılık kuruluşları tarafından iklim değişikliği etkilerini azaltmak için alınan önlemler de dahil olmak üzere, sivil havacılık sektörünün iklim değişikliği üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırmanın amacı, önemi, problemi, metodolojisi, analizi ve bulguları tartışılmıştır. Son olarak, araştırmada genel bilgiler, elde edilen verilere dayalı sonuç ve öneriler sunulmaktadır.
ERASMUS+ Değişim Programının öğrencilerin akademik başarı ve 21. yy becerileri üzerindeki etkisi: Havacılık Yönetimi alanında bir Karma Yöntem Araştırması
Bu çalışma, Erasmus+ Değişim Programı'nın öğrencilerin akademik başarı ve 21. yüzyıl becerileri üzerinde nasıl bir etkisi olduğunu incelemeyi hedeflemektedir. Çalışma, nicel ve nitel veri toplama yöntemlerini bir araya getiren ve kullanan karma paradigma yaklaşımıyla yürütülmüştür. Çalışmanın ağırlıklı olan bölümünü oluşturan nitel kısımda, fenomenolojik desen ve görüşme tekniği kullanılarak Erasmus+ Programı'na katılan Havacılık Yönetimi Bölümü öğrencilerinin hangi 21. yüzyıl becerilerine sahip oldukları tümdengelimsel tematik analiz tekniğiyle incelenmiştir. Belge doğrulaması ile öğrencilerin programa katıldıkları dönem öncesi-sonrası karşılaştırmaları yapılmış ve akademik başarı durumları irdelenmiştir. Nicel kısımda ise katılımcı grubu üzerinde; 21. Yüzyıl Öğrenen Becerileri Kullanım Ölçeği uygulanmış ve cinsiyet, programa katılım yılı, programa katılım sağlanan ülke değişkenleri için analizler yapılmıştır. Analizler sonucu tüm boyutlarda ortalamanın üzerinde beceri kullanımı tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, Erasmus+ Programı'nın havacılık öğrencilerinin 21. yüzyıl becerilerini olumlu yönde etkilediğini göstermiştir. Çalışmada Erasmus+ Öğrenci Değişimi Programı'nın, Havacılık Yönetimi öğrencilerinin yenilikçilik becerileri, dijital okuryazarlık, problem çözme ve iş birliği becerileri başta olmak üzere 21. yüzyıl becerilerini geliştirdiği katılımcı görüşlerine dayanarak ifade edilmiştir. Bu çalışma, benzer değişim programlarının akademik ve profesyonel gelişim üzerindeki etkilerini anlamak isteyen araştırmacılar, eğitim kurumları ve politika yapıcılar için önemli bir kaynak sunmaktadır.
Havalimanlarında dijital dönüşüm stratejilerinin yolcuların teknolojik dirençleri ve teknoloji okuryazarlıkları kapsamında incelenmesi ve havalimanı deneyimi üzerine etkisi
Yaşanan teknolojik gelişmelerle birlikte birçok işletme dijital dönüşüme girmekte ve yeni nesil teknolojileri kullanmaktadırlar. Yeni nesil teknolojilerin pratikte kullanılabilirliği, yolcuların söz konusu cihazları ve uygulamaları kabul etmesi teknolojiye karşı gösterdikleri direnç ile ilişkili olmaktadır. Dolayısıyla teknolojik direnci yüksek olan yolcular, geleneksel yöntemleri daha fazla tercih etme eğiliminde olmaktadır. Teknoloji okuryazarlığı yüksek olan bireyler ise teknolojiyi anlamada ve kullanmada daha istekli olduklarından dolayı teknolojik direnci düşüreceği varsayılmaktadır. Bu tez çalışmasının amacı, teknolojik direnç ve teknoloji okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenerek, söz konusu ilişkinin havalimanı deneyimi üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Bu bağlamda, Teknoloji Kabul Modeli Teorisine dayanarak teknolojik direnç ve teknoloji okuryazarlığı değişkenleri havalimanı deneyiminin öncülleri olarak belirlenmiştir. Türkiye'de dijitalleşmede öncü olarak kabul edilen İstanbul Havalimanı örneklem olarak seçilmiştir. Yüz yüze bir şekilde örneklemi oluşturan yolculardan drop and collect survey tekniği tercih edilerek 974 geçerli 26 geçersiz anket formu elde edilmiştir. Elde edilen veriler SPSS ve AMOS Yapısal Eşitlik Modellemesi kullanılarak analiz edilmiştir. Analizler sonucunda, teknolojiye karşı direncin havalimanı deneyimini olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir. Teknoloji okuryazarlığının ise teknolojik direnci pozitif yönde etkilediği görülmüştür. Moderatör değişkenler üzerinde yapılan analizler sonucunda ise, yolcuların sosyo-ekonomik durumları, eğitim düzeyleri, yaşları, cinsiyetleri, havalimanı kullanım sıklıkları ve havalimanında bekleme sürelerine göre havalimanı deneyimleri olumlu ve olumsuz yönde farklılaşmaktadır.
Havalimanlarındaki hizmet karşılaşmaları üzerine sosyal ve çevresel sürdürülebilirlik kapsamında bir araştırma
Havacılık sektörü, havalimanı işletmeciliği ve havalimanı pazarlaması geçmişten günümüze kadar sürekli değişim ve gelişim göstermiştir. Bu süreçte, havayolu işletmelerinin her geçen yıl değer kazanması ve dünya genelinde havayollarını tercih eden yolcu sayılarında gerçekleşen artışlar, havalimanı pazarlaması konusunun öneminin yöneticiler tarafından daha iyi anlaşılmasını sağlamıştır. Günümüzde kaynakların sınırlı olması ve buna karşın ihtiyaçların sürekli artması, sürdürülebilirlik ve yeşil pazarlama kavramlarını çağımızın en önemli konuları haline getirmiştir. Çevresel sorunların artışı ve doğal kaynakların hızla tükenmesi, bireylerin ve işletmelerin daha sorumlu ve bilinçli yaklaşımlar geliştirmesini gerektirmektedir. Çalışmada bu amaçla çevresel farkındalık, çevresel sürdürülebilirlik, çevresel değer, yeşil imaj, yeşil güven, yeşil müşteri tatmini ve yeşil ağızdan ağıza iletişim faktörleri gibi sosyal sürdürülebilirlik, çevresel sürdürülebilirlik ve yeşil pazarlama kavramları ile yakından ilişkili olan faktörlerden oluşan, ayrı ayrı çalışmalarda farklı zamanlarda kullanılmış olan ölçeklerden yararlanılarak analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında kullanılan ölçeklerin farklı yöntem ve disiplinlerde kullanıldığı görülmektedir. Ancak, oluşturulan model ve kullanılan bu ölçekler ilk defa yeşil pazarlama ve sürdürülebilirlik kapsamında havacılık sektörü için uyarlanmıştır. Araştırmada anket yöntemi ile katılımcılardan toplanan veriler doğrultusunda bir Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) oluşturulmuş ve bu model aracılığıyla ilişkili faktörler arasındaki ilişkiler analiz edilip yorumlanmıştır. Modeldeki uyum değerlerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğu tespit edilmiştir. Analizler sonucunda farklı düzeylerde faktör yüklenimleri elde edilmiş olup, bu durum faktörler arasındaki ilişkilerin açıklanabilirlik düzeylerinin de çeşitlilik göstermesine neden olmuştur. Model, özellikle havalimanlarındaki hizmet karşılaşmalarının sosyal ve çevresel sürdürülebilirlik perspektifinde yolcu ve ziyaretçilerin tutumlarını detaylı bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamıştır. Elde edilen bulgular, havalimanlarının hizmet stratejilerinin sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda yeniden şekillendirilmesi için somut öneriler sunmaktadır. Araştırma, bu yönüyle hem akademik literatüre katkı sağlamakta hem de uygulamaya yönelik önemli çıkarımlar içermektedir.
Havaalanı hava tarafı kapasite planlama modeli geliştirme ve bir uygulama
Hava taşımacılığına olan talebin artması, havaalanları üzerinde oluşan baskıyı arttırmakta ve mevcut altyapılar bu talebi karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. Gelişmekte olan pazarlarda havaalanı hava tarafının kapasite yetersizliği, üstesinden gelinmesi gereken kritik bir problem olarak ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma, kapasitesi yetersiz olan veya böyle bir sorunla karşılaşma riski olan havaalanlarının kapasitesini arttırmak amacıyla hava tarafı kapasite iyileştirme planlamasına yönelik çok amaçlı bir karar destek sistemi geliştirmeyi hedeflemektedir. Geliştirilen model, üç temel modülden oluşmaktadır. İlk modül, ortaya konan hava tarafı simülasyon modeli ile hava tarafı süreçlerindeki kapasite kısıtları belirlenmiş ve bu süreçlerin birbirleriyle etkileşimi değerlendirilmiştir. İkinci modül, Bulanık En-İyi En-Kötü Yöntemi (F-BWM) ile Analitik Ağ Süreci (ANP-BCR) birleştirilerek geliştirilen hibrit çok kriterli karar verme (ÇKKV) modeli ile iyileştirme önerilerini değerlendiren bir modüldür. İyileştirme önerileri, kapasiteyi artırma, maliyet, süre ve riskleri en aza indirgeme hedefleri doğrultusunda değerlendirilmiştir. Son modül ise, karar vericilere rehberlik eden bir proje akış şeması sunmakta ve önerilen aktivitelerin tamamlanma sürelerine dair öngörüler ortaya koymaktadır. Önerilen model, Sabiha Gökçen Havaalanı hava tarafı özelinde uygulanarak, geliştirilen özgün metodolojilerin pratikte kullanılabilirliği gösterilmiştir. Vaka çalışmasının sonuçları, planlamacılara hava tarafı iyileştirme projelerinde en etkin programların nasıl oluşturulabileceğine dair bir yol haritası oluşturmuştur.
Havayolu yolcularında hizmet telafisinin tekrar satın alma niyeti ve elektronik ağızdan ağıza iletişime etkisini belirlemeye yönelik bir çalışma
Havayolu ile gerçekleştirilen seyahatler esnasında yolcuların yaşadıkları hizmet hatalarının havayolu işletmeleri tarafından zamanında, yeterli ve müşteri ilişkilerine önem verilerek telafi edilmesi yolcuların havayolu işletmesi hakkında geliştirecekleri olumsuz duygu ve düşünceleri önlemek açısından önemlidir. Alanyazın incelendiğinde havayolu sektörü özelinde hizmet telafisi, yolcu tatmini, elektronik ağızdan ağıza iletişim ve tekrar satın alma niyeti değişkenlerini bir araya getiren kısıtlı sayıda araştırma bulunmaktadır. Bu kapsamda araştırmanın temel amacı zamanında, yeterli ve müşteri odaklı hizmet telafisinin, yolcu tatmini aracılığıyla tekrar satın alma niyetine etki edip etmediğinin araştırılmasıdır. Ek olarak, yolcu tatmininin elektronik ağızdan ağıza iletişime etkisi de araştırılacaktır. Hizmet hatası yaşanan son uçuşun süresi ve amacı, hangi havayoluyla gerçekleştiği ve yaşanan hizmet hatasının türü değişkenlerine göre yapılan farklılık analizleri de araştırmanın alanyazına katkısını arttırmayı amaçlamaktadır. Hizmet telafisini oluşturan boyutların detaylı olarak incelenmesi için "adalet teorisi" temel alınarak oluşturulan bir ölçüm aracı kullanılmıştır. Araştırma kapsamında İstanbul, Ankara ve Trabzon illerinde bulunan havalimanlarında daha önce hizmet hatası yaşadıklarını belirten yolcuların katılımıyla 416 adet anket toplanmıştır. Veriler yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuç olarak, hizmet telafisinin alt boyutlarından çözüm yeterliliği ve müşteri ilişkileri değişkenleri yolcu tatmini değişkeni aracılığı ile tekrar satın alma niyetini anlamlı bir şekilde etkilemektedir. Ayrıca, yolcu tatmini değişkeninin tekrar satın alma değişeni üzerinde doğrudan ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Son olarak, yolcu tatmini değişkeninin elektronik ağızdan ağıza iletişim değişkeni üzerindeki anlamlı etkisi olumsuz görüş paylaşan yolcular için daha yüksek seviye olduğu ortaya konulmuştur. Çalışmanın bulguları, havayolu işletmelerinin hizmet telafisi stratejilerini iyileştirerek daha müşteri odaklı bir yaklaşım benimsemeleri için yol gösterici niteliktedir. Anahtar Sözcükler: Hizmet telafisi, Yolcu tatmini, Tekrar satın alma niyeti, Elektronik ağızdan ağıza iletişim, Havayolu taşımacılığı
Havalimanı deneyiminin yolcu tatmini üzerindeki etkisinde marka imajının aracılık rolü: İstanbul Havalimanı uygulaması
Yolcuların havalimanı deneyimlerinde işlem sürelerinin kısa ve kolay bir şekilde gerçekleştirilebilmesi, havalimanında farklı etkinlikler ile kaliteli zaman geçirilebilmesi gibi beklentileri olabilmektedir. Havalimanları da yolcuların söz konusu beklentilerini karşılayabilmek ve tatmin olarak tekrar satın alma davranışı gösteren müşteriler olmasını arzu etmektedir. Bununla birlikte havalimanı işletmecilerinin küresel olarak havalimanı markalarının adını duyurabilmek ve yolcu üzerinde etki yaratabilmek amacında oldukları söylenebilmektedir. Havalimanında yolcu deneyimi, zorunlu süreçler ve isteğe bağlı faaliyetler olmak üzere iki alt boyutta incelenmiştir. Ayrıca deneyimin yolcu tatmini ve havalimanı marka imajı üzerindeki etkisi ve marka imajının aracılık rolü ölçülmüştür. Gerçekleştirilen literatür taraması neticesinde havalimanı yolcu deneyimi bağımsız değişken, yolcu tatmini bağımlı değişken ve havalimanı marka imajı aracı değişken olarak araştırma modeli oluşturulmuştur. Çalışmada nicel araştırma yöntemi benimsenmiş, veriler anket tekniğiyle, rassal olmayan örnekleme yöntemlerinden amaçlı örnekleme yöntemi ile toplanmıştır. Araştırma modeli pilot çalışmada 131, ana çalışmada ise 523 gönüllü birey ile test edilmiştir. Araştırma sonucunda havalimanı deneyiminin yolcu tatmini ve marka imajı değişkenleri üzerinde pozitif ilişkisi bulunmuş, aynı zamanda yolcu tatmininin de marka imajı üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisi olduğu ortaya çıkarılmıştır. Yapılan analizler neticesinde havalimanında yolcu deneyiminin yolcu tatmini üzerindeki etkisinde marka imajının aracı bir role sahip olduğu kanıtlanmıştır. Araştırmada yer alan deneyimin alt boyutları kapsamında ise check-in ve değer katan faaliyetlerin marka imajı, yolcu tatmini ve aracılık etkisine yönelik kurulan tüm hipotezler kabul edilmiştir. Çalışmada elde edilen veriler kapsamında sonuç ve tartışma gerçekleştirilmiş olup araştırmanın teoriye ve uygulamaya yönelik katkıları çalışma sonunda ayrıntılı olarak ifade edilmiştir.
Sürdürülebilir kurumsal risk yönetiminde kapasitenin geliştirilmesine yönelik Antalya havalimanı terminal işletmesi için model önerisi
Son yıllarda küresel krizler, çevresel baskılar ve sosyo-ekonomik dinamikler nedeniyle havacılık sektörü artan düzeyde belirsizlikle karşı karşıya kalmıştır. Bu durum, geleneksel Kurumsal Risk Yönetimi (KRY) yaklaşımlarının, sürdürülebilirliğin stratejik önemini çoğu zaman göz ardı ettiğini ortaya koymuştur. Bu Tez çalışması, havacılık organizasyonlarının sürdürülebilirlik kapasitesini geliştirmeye yönelik bütüncül bir KRY modeli geliştirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, Antalya Havalimanı Terminal İşletmesi özelinde, BOCR (Fayda, Fırsat, Maliyet, Risk) çerçevesiyle bütünleştirilmiş Analitik Ağ Süreci (ANP) yöntemini kullanarak çok kriterli bir karar verme yapısı sunmaktadır. Uzman görüşleri doğrultusunda elde edilen verilerle, sürdürülebilirlik faktörlerinin birbirine bağımlı etkileri ağ tabanlı modelleme ile analiz edilmiştir. Geliştirilen model, kapasite geliştirme kavramını sürdürülebilir kurumsal risk yönetimi ile entegre ederek literatüre katkı sağlamanın yanı sıra, havalimanı yöneticilerine dayanıklılık ve uzun vadeli operasyonel verimlilik konularında stratejik rehberlik sunmaktadır. Çalışma bulgularına göre, fayda ve risk kriterlerinin, maliyet ve fırsat kriterlerine kıyasla sürdürülebilirlik kapasitesini daha güçlü biçimde etkilediği tespit edilmiştir. Bu yönüyle çalışma, sürdürülebilirlik odaklı kurumsal risk yönetimi yaklaşımlarının havacılık sektörü için uygulanabilirliğini ortaya koyarak, sektöre özgü özelleştirilmiş çözümler sunmayı hedeflemiştir.
Havayolu işletmelerinde müşteri tatmin boyutlarının cümle gömme tabanlı konu modelleme yöntemiyle belirlenmesi
Yoğun rekabetin hâkim olduğu havacılık sektöründe, müşteri tatminini sağlamak ve yolcuları sadık müşterilere dönüştürmek önemli bir rekabet avantajı olarak kabul edilmektedir. Verilen hizmetlerin yolcular tarafından nasıl değerlendirildiği anlamak ve müşteri tatminini oluşturan unsurları tespit etmek havayolu işletmeleri için büyük bir önem taşımaktadır. Geleneksel yöntemlerin yanı sıra geliştirilen yeni analiz yöntemleri, yolcuların seyahat deneyimlerine dair çevrim içi değerlendirmelerini inceleme fırsatı sunmaktadır. Bu kapsamda araştırma, havayolu işletmelerinde müşteri tatminini belirleyen faktörlerin çevrim içi yolcu değerlendirmeleri üzerinden analiz edilmesini amaçlamıştır. Çalışmada küresel ölçekte farklı havayolu işletmelerine ait 436.343 yolcu değerlendirmesi analiz edilmiş ve güncel metin madenciliği yöntemleri kullanılarak müşteri tatminine ilişkin boyutlar belirlenmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında, geleneksel ile cümle tabanlı yöntemleri karşılaştırmak ve veri setine en uygun konu modelleme yöntemini belirlemek amacıyla performans testi uygulanmıştır. Ön eğitimli dil modellerinden faydalanan cümle gömme tabanlı bir yöntem olan CombinedTM, belirlenen performans ölçütleri çerçevesinde daha yüksek başarı sağlamış ve araştırmanın devamında kullanılacak yöntem olarak belirlenmiştir. Araştırma sonuçları, müşteri tatmin boyutlarının gecikme, fiyat, kabin sınıfı, koltuk, havaalanı prosedürleri, müşteri hizmetleri, fiyat-değer oranı, kabin ekibi ve uçuş içi hizmetler gibi havayolu hizmet özellikleri etrafında şekillendiğini göstermiştir. Ayrıca farklı iş modelleri (tam hizmet sunan ve düşük maliyetli havayolu işletmeleri), kabin hizmet sınıfları (birinci sınıf, iş amaçlı sınıf ve ekonomi sınıfı) ve seyahat yönlerine (iç hat ve dış hat) göre müşteri tatmin boyutlarını da detaylı olarak incelemiştir. Sonuç olarak araştırma, cümle gömme tabanlı konu modelleme yöntemlerinin uygulanabilirliğiyle literatüre katkı sunarken, yolcuların seyahatlerine ilişkin ele alınan değişkenler çerçevesinde müşteri tatmin boyutlarındaki farklılıkları inceleyerek araştırmacılara ve uygulayıcılara pratik katkılar sağlamaktadır.
Havalimanlarında dijital olgunluk seviyelerinin değerlendirilmesi: Türkiye uygulaması
Havacılık sektöründe dijitalleşme; yolcu deneyimi, operasyon yönetimi, güvenlik, altyapı yönetimi gibi birçok alanı etkileyen bir süreçtir. Günümüz havalimanlarında birçok alana etki eden dijitalleşme, aynı zamanda havalimanı operasyonlarının etkin, verimli, hızlı ve güvenli yönetilmesini sağlamaktadır. Dijitalleşme ile operasyonların bütüncül bir şekilde değerlendirildiği dijital olgunluk kavramı önem kazanmaktadır. Bu bağlamda havalimanlarının dijital olgunluklarının bütünsel bir biçimde değerlendirilerek ölçülmesi havalimanı yöneticileri ve paydaşları için gereklilik haline gelmektedir. Çalışmanın amacı, havalimanlarının dijital olgunluk seviyelerini değerlendirmeye yönelik çok kriterli karar verme (ÇKKV) çerçevesi geliştirerek Türkiye'de seçilen beş havalimanının bu çerçeve kapsamında analiz edilmesinin sağlanmasıdır. Çalışmada ilk olarak, literatür taraması ve uzman görüşleri doğrultusunda havalimanlarına özgü dijital olgunluk değerlendirme kriterleri belirlenmiştir. Ardından bu kriterlerin önem derecelerinin hesaplanması amacıyla BWM yönteminden faydalanılmıştır. Belirlenen kriter ağırlıkları doğrultusunda Türkiye'de faaliyet gösteren beş farklı havalimanının operasyon kontrol merkezi yöneticilerinin görüşleri doğrultusunda dijital olgunluk seviyeleri değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme sonucunda her birinin dijital olgunluk seviyesi hesaplanarak GİA, MULTIMOORA ve MABAC yöntemleriyle sıralaması yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, havalimanlarında dijital olgunluk seviyesi değerlendirme kriterlerinden en iyi kriterin güvenlik, en kötü kriterin kültür olduğu ortaya koyulmuştur. Alt kriterlere bakıldığında ise siber güvenlik sigortası yaptırılmasının ve dijital dönüşümle ilgili bilgilendirme eğitimlerinin alınmasının önemi ortaya çıkmıştır. Son olarak Türkiye'deki havalimanlarının dijitalleşme konusunda bulunduğu konumu belirterek karar vericilere dijital dönüşüm stratejilerinin geliştirilmesinde yol gösterici nitelikte öneriler sunulmuştur.
Sürdürülebilir hava taşımacılığı bağlamında startuplar üzerine nitel bir araştırma: Türkiye örneği
Hava taşımacılığı sektörü, artan çevresel kaygılar, enerji verimliliği arayışları ve dijitalleşmenin etkisiyle dönüşüm geçirmektedir. Bu süreçte startup girişimleri, çevik yapıları ve teknolojiye hızlı uyum sağlama becerileriyle sektöre yenilikçi çözümler sunmakta, geleneksel aktörlerin sınırlı kaldığı alanlarda önemli roller üstlenmektedir. Türkiye'de de sürdürülebilir hava taşımacılığına katkı sağlayan startup sayısı artmakta; ancak bu aktörlerin sektöre katkılarını analiz eden ampirik çalışmalar sınırlı kalmaktadır. Bu tezde, Türkiye'de faaliyet gösteren on havacılık startup'ı ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla bu girişimlerin sektörel katkıları nitel bir bakış açısıyla incelenmiştir. Araştırma, çoklu durum çalışması deseniyle yapılandırılmış, veriler içerik ve tematik analiz teknikleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular; sürdürülebilirliğe katkılar, inovasyon süreçlerine etkiler, karşılaşılan zorluklar (sertifikasyon, finansman, düzenleme), kurumsal iş birlikleri ve ekosistem dinamikleri ile Türkiye'deki mevcut durum ve geleceğe dair öngörüler olmak üzere beş ana tema altında toplanmıştır. Startuplar; emisyon azaltımı, dijitalleşme, yapay zekâ gibi alanlarda değer üretirken, finansal kaynaklara erişim ve mevzuat uyumu gibi engellerle karşılaşmaktadır. Bu çalışma, sürdürülebilir havacılık girişimciliği alanına katkı sunarken; politika yapıcılara, yatırımcılara ve girişimcilik ekosistemine yönelik stratejik çıkarımlar üretmektedir.
Dijitalleşmenin havacılık işletmelerine etkileri: Türkiye örneği
Bu çalışma, dijitalleşmenin havacılık işletmeleri üzerindeki etkilerini nitel araştırma yöntemiyle incelemektedir. İç içe geçmiş tek durum deseni kapsamında gerçekleştirilen araştırmada, Türk Hava Yolları (THY), İstanbul Havalimanı (İGA) ve Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) örneklem olarak ele alınmıştır. Veri toplama sürecinde yarı yapılandırılmış görüşme yönteminden yararlanılmış; elde edilen veriler tematik analiz ile değerlendirilmiştir. Bulgular, dijitalleşmenin yalnızca teknik altyapı ve maliyet verimliliği ile sınırlı kalmadığını; aynı zamanda organizasyonel yapıların yeniden şekillenmesine, insan kaynaklarının dijital yetkinlikler temelinde dönüşmesine, müşteri memnuniyeti ve rekabet gücünün artmasına katkı sağladığını ortaya koymuştur. THY'de dijital dönüşüm, uçuş operasyonları, bakım-onarım ve müşteri hizmetlerinde verimliliği artırırken; İGA'da akıllı havalimanı uygulamaları, veri odaklı yönetim sistemleri ve yapay zekâ destekli süreçlerle operasyonel sürdürülebilirliği güçlendirmiştir. DHMİ'de ise dijitalleşme; hava trafik yönetimi, siber güvenlik, uzaktan kule sistemleri ve elektronik seyrüsefer altyapılarının yenilenmesi gibi alanlarda kurumsal kapasiteyi geliştirmiştir. Araştırma sonuçları, dijital çözümlerin sürdürülebilirlik ve uzun vadeli stratejik hedeflerle bütünleştiğini; ancak yüksek yatırım maliyetleri, entegrasyon zorlukları ve siber güvenlik risklerinin sürecin temel problemlerini oluşturduğunu göstermektedir. Dijitalleşmenin havacılık işletmelerinde yalnızca teknolojik bir yenilik değil, aynı zamanda kurumsal kültür ve stratejik yönetim anlayışında köklü bir dönüşüm oluşturduğu görülmektedir.
Uçak bakım güvenliği - bakım programlarında el aletleri kullanımı
Aircraft maintenance is a vital process that keeps aircrafts airworthy through such inevitable sophisticated and expensive processes that keeps them flyable. The enormous volume and significant importance of such a business necessitated its regulation by international organizations. Yet, studies have shown that there is still a gap between this industry and the different parties involved in it especially maintenance technicians and their roles in making reliable maintenance through a unique use of maintenance hand tools. In this scope, it is believed that this issue can be addressed by creating a code of conduct of the committed use of maintenance hand tools. The main purpose of this research is to suggest solutions for today's aircraft maintenance programs becoming more costly, time consuming and hand tools damaging. It is predicted that the proposed code of conduct will put an end to such an issue through identifying the different factors leading to it. In this scope and to collect the data, a survey has been presented to dozens of aircraft maintenance technicians of different departments and experience. Later on, a quantitative research has been made to investigate the issues that the maintenance staff have and the challenges that face this industry As a result, all different factors that can lead to this problem have been determined and a thorough code of conduct has been proposed. It is believed that this research will lead to a higher maintenance technicians' productivity and more cost-saving ones.
Havalimanı paydaşları arasındaki ses davranışının ve şeffaflığın şirket ve platform performansı ilişkisine yönelik bir model
Havalimanları, tedarik zincirlerinin faaliyetlerini kesintiye uğramadan sürdürebilmesini sağlaması sayesinde bölgesel ve küresel ekonomik gelişimde kritik bir rol oynamaktadır. Bu önemime rağmen, bir platform olarak havalimanlarının nasıl daha etkin yönetileceği ve performansını artıracağı yeterince cevaplandırılmamış bir sorudur. Bu çalışma, paydaş teorisini temel alarak paydaşlar arası şeffaflığın ve ses davranışının havalimanı paydaşlarının ve havalimanı platformunun performansını hangi yönde etkilediğini ortaya koyacak kavramsal bir çerçeve önermeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiştir ve 12 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Örneklem olarak İstanbul Havalimanı'nda faaliyet gösteren havacılık işletmelerinde (Havalimanı, Havayolu ve Yer Hizmetleri) yönetici pozisyonunda çalışan bireyler olarak belirlenmiştir. Nitel Araştırma desenlerinden gömülü teoriye dayalı olarak yürütülen çalışmanın veri analizi Maxqda Analytics Pro 2020 programı kullanılarak yapılmıştır. Araştırma sonucunda, paydaşların işleyişi iyileştirmek adına teşvik edici ve önleyici ses davranışında bulunduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca paydaşların ses davranışı gerçekleştirdiği konularda birbirlerine karşı şeffaf oldukları tespit edilmiştir. Bununla birlikte havalimanı paydaşları arasında gerçekleşen ses davranışı ve şeffaflığın şirket performansına olumlu yansıdığı tespit edilmiş olup paydaşların şirket performansının olumlu olması ise havalimanı platform performansına katkı sağladığı ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Ses Davranışı, Şeffaflık, Performans, Havalimanı Paydaşları
İş güvencesizliği ve zorunlu vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkide işten ayrılma niyetinin aracı rolü: Havacılık sektöründe bir araştırma
Örgütlerin performansı, verimliliği, rekabet avantajı elde etmeleri ve bunu sürdürülebilir kılmaları çalışanlarının rol tanımları dışında gönüllü olarak gerçekleştirdiği davranışlarla yakından ilişkilidir. Çalışanların kendisinden beklenilen bu ekstra rol davranışlarını çeşitli baskılar altında ve yapmak zorunda hissettikleri için göstermeleri ise zorunlu vatandaşlık davranışı olarak tanımlanmaktadır. Literatürde henüz yeni bir kavram olan ve örgütlerin genellikle olumsuz çıktıları ile ilişkilendirilen zorunlu vatandaşlık davranışının nedenleri ve sonuçları hakkında alanyazında yeterli sayıda çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı havacılık sektöründe görev yapan çalışanların iş güvencesizliği algıları ile zorunlu vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkide işten ayrılma niyetlerinin aracı rolünü incelemektir. Araştırma örneklemini belirlemede kolayda örnekleme yöntemi kullanılmış, 213 katılımcıdan veriler anket yöntemi ile online olarak toplanmıştır. Araştırma verileri SPSS ve AMOS programları ile analiz edilmiştir. Analizler sonucunda iş güvencesizliğinin zorunlu vatandaşlık davranışı üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisinin olduğu ve bu etkiye işten ayrılma niyetinin aracılık ettiği tespit edilmiştir.
Türkiye'de insansız hava araçları (İHA) ile hava kargo taşımacılığına etki eden faktörlerin değerlendirilmesi
Son yıllarda e-ticaret hacminin artması, tüketici beklentilerindeki değişimler ve hızlı teslimat beklentileri gibi nedenler insansız hava araçlarını (İHA) hava kargo taşımacılığı sektöründe son adım teslimatta alternatif bir taşıma modu olarak ön plana çıkarmaktadır. Ancak bu teknolojinin etkin ve verimli şekilde kullanılabilmesi çeşitli yapısal, teknik ve yönetsel faktörlerin analiz edilmesini gerektirmektedir. Bu çalışmasının amacı, Türkiye'de İHA ile hava kargo taşımacılığına etki eden faktörleri belirlemek ve bu faktörlerin göreli önem düzeylerini saptamaktır. Araştırmada hava kargo sektöründe çalışan sektör uzmanları ve İHA konusunda uzman şirket çalışanları ile akademisyenlerin görüşlerini almak için Google form aracılığı ile çok kriterli karar verme (ÇKKV) anketi uygulanmıştır. Anket sonucunda elde edilen veriler, çok kriterli subjektif ağırlıklandırma yöntemlerinden Best Worst Method (BWM) ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre Türkiye'de teknolojik faktörler, altyapı ve fiziksel gereksinimler, mevzuat ve regülasyonlar en önemli ana kriterler olarak belirlenmiştir. Analiz sonuçları, Türk hava kargo taşımacılığı sektöründe İHA teknolojisinin yerleşmesi ve etkin bir şekilde kullanılabilmesi için karar vericiler tarafından altyapı ve teknolojik gereksinimlerin karşılanmasına yönelik politika ve stratejiler belirlenmesi ve uygulanması gerektiğini göstermektedir.