Theses supervised by Doç. Dr. Hatem Türk
12 theses · Giresun University
Bedri Rahmi Eyüboğlu'nun şiirlerinde otobiyografik izler
Bedri Rahmi Eyüboğlu'nun edebiyata olan ilgisi küçük yaşta başlar. Babasının Batı kaynaklarından yaptığı çeviriler, annesinin yerel söylemleri onun ufkunu genişletir. Kardeşlerinin de eğitimci kimlikleri Bedri Rahmi'ye yol gösteren etkenlerden olmuştur. Sanatçının halka eğiliminde şüphesiz babasının mesleği dolayısıyla Anadolu'yu küçük yaşta görmesi önemli rol oynar. Bedri Rahmi'nin gençliğinin geçtiği Trabzon, anılarında iyi bir şekilde yer almaz. Şairin birçok dersten ve öğretmenden kaçıp sığındığı yer tabiat ve resim olur. Sanatçının resme olan ilgisi onu Güzel Sanatlar Akademisi öğrencisi yapar. Buradaki başarısı onu Fransa'ya sürükler. Bedri Rahmi Eyüboğlu gerçek sanatın tadına bu seyahatinde varır. Yurda dönüşünde çeşitli geziler yapar. Bu geziler şairi oldukça etkiler ki bunun yansımalarını denemelerinde ve resimlerinde görmek mümkündür. Şairin ilk şiir kitabı Yaradana Mektuplar'dır. Bunu daha sonrasında "Karadut, Tuz, Üçü Birden, Dördü Birden, Dol Karabakır Dol, Yaşadım" kitapları takip eder. Hayatıyla, çevresiyle, duygularıyla örülü bir dünyanın kapısını okurlarına açan sanatçının izleri şiirlerinde de açıkça görülür. Bu çalışmada Bedri Rahmi Eyüboğlu'nun şiirlerindeki otobiyografik izler incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Bedri Rahmi Eyüboğlu, Şiir, Otobiyografi.
Nevzat Çelik'in hayatı, sanatı ve eserleri üzerinde bir inceleme
Nevzat Çelik, 1980 Kuşağı toplumcu gerçekçi sanatçıları arasında yer alır. Şiirin yanı sıra hikâye ve roman türünde eserler vermiştir. Dört bölümden oluşan bu çalışmada Nevzat Çelik'in hayatı ve sanatı incelenerek, eserleri üzerinde ayrıntılı bir değerlendirmede bulunulmuştur. Şairliği, şiir anlayışı, dil ve üslup özellikleri incelenmiştir. Şiirleri konularına göre tasnif edilmiştir. Roman ve hikâyesi ise materyal unsurları açısından incelenmeye tabi tutulmuş ve eleştirel gerçekçilik açısından değerlendirilmiştir. Nevzat Çelik'in bulunduğu dönem içindeki toplumun siyasi ve sosyal yapısını eserlerine nasıl yansıttığı irdelenmiştir. Bu çalışma yapılırken Nevzat Çelik'in eserleri dışında şair hakkında kitaplarda, dergilerde ve gazetelerde yazılanlar doğrultusunda değerlendirmelerde bulunulmuştur. Nevzat Çelik'in 1980 Kuşağı toplumcu Türk edebiyatında önemli bir yeri olduğu görülmüştür.
İbram Erdem'in hayatı, sanatı ve eserleri üzerinde bir inceleme
İbram Erdem, 1970 toplumcu gerçekçi kuşağında yer alır. Çok yönlü olan sanatçı roman, hikâye, şiir, inceleme, deneme gibi birçok türde yapıta sahiptir. Üç bölümden oluşan bu çalışma İbram Erdem'in hayatı, sanatı ve eserleri üzerinde bir incelemeyi kapsamaktadır. Yazarın roman ve hikâyeleri materyal unsurlarına göre incelenirken, hikâyeler ayrıca tematik yönden sınıflandırılmış ve hikâyelerin materyal unsurlarına göre şeması oluşturulmuştur. Çalışmada Erdem'in şiirlerinin kaynağı, şiir anlayışı, dil ve üslup özellikleri de incelenmiştir. Şiir kitapları değerlendirmeye tabi tutulurken, şiirleri muhteva açısından çeşitli başlıklar altında değerlendirilmiştir. İbram Erdem'in eserleri dışında dergi, gazete ve sanal kaynaklara da başvurularak yazarın hayatı, sanatı ve eserleri bir bütün olarak verilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın sonunda Erdem'in 1970 toplumcu gerçekçi kuşağın üyelerinden biri olduğu görülürken İbram Erdem'in hayatı-sanatı-eserleri üçgeninde Türk edebiyatındaki yeri ifade edilmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: İbram Erdem, Şair, Yazar, Toplumcu Gerçekçi Kuşak
Yön dergisinde (1961-1967) edebiyat üzerinde bir inceleme
Yön dergisinin ilk sayısı 20 Aralık 1961'de yayımlanmıştır. 5 Haziran 1963 tarihli 77. sayısından sonra Prof. Bahri Savcı'nın bir kitabındaki yazısının yayımlanması gerekçe gösterilerek kapatılmıştır. Dergi, 25 Eylül 1964'te yeniden yayımlanmaya devam etmiştir. 30 Haziran 1967 tarihli 222. sayısıyla ise yayın hayatına son vermiştir. 1960'lı yılların önemli bir siyasi yayın organı olan dergi, edebî metinler bakımından oldukça zengindir. Dergide edebî türlerin yanında, farklı metinlerde toplumcu gerekçi sanat ve İkinci Yeni şiiri gibi konular da ön plana çıkar. Çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Yön dergisinin genel özellikleri ve sanat sayfası hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde ise dergideki şiir, hikâye, deneme, eleştiri vb. edebî metinlerin incelemesi yapılmıştır. İkinci bölümde dergideki edebî metinlerle birlikte sanatçılar tarafından kaleme alınan yazıların açıklamalı dizinine yer verilmiştir. Yön dergisinde Türk edebiyatının önemli pek çok ismini görmek mümkündür. Dergide edebî türlerle ilgili yapılan tanıtım ve tartışmalar, toplumcu sanatla ilgili metinlerin yanında kitap sansürü ve yazarların tutuklanması gibi konularda da metinler görmek mümkündür. "Yön Dergisi'nde (1961-1967) Edebiyat Üzerinde Bir İnceleme" adlı bu çalışmada Yön dergisindeki edebî metinler ele alınarak incelenmiştir. Çalışmada derginin edebiyat alanındaki varlığını ortaya koymak amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Yön dergisi, edebiyat, şiir, tartışma
Yaşar Bedri Özdemir'in hayatı, sanatı ve eserleri üzerine bir inceleme
"Yaşar Bedri Özdemir'in Hayatı, Sanatı ve Eserleri Üzerine Bir İnceleme" adlı bu çalışmanın amacı sanatın birçok dalıyla aynı anda uğraşan Yaşar Bedri Özdemir'i değişik yönleriyle tanıtabilmek ve onun Türk edebiyatına katkısını belirleyebilmektir. Çalışmada sanatçının hayatı, sanatı, eserleri üzerinde durularak şiirleri ve düzyazıları üzerinde çözümlemelerle edebi anlayışı hakkında bilgi verilir. Çalışmanın sonunda ise edinilen bilgilerin kaynakçasına yer verilmektedir. Sanatçının kendi yaşamı ailesi ve yakın çevresi ile ilgili bilgilerin çoğu kendisiyle yapılan görüşmelerden kayıt altına alınır. Görüşmeler dışında kalan bilgiler ise eserleri üzerindeki çözümlemelerden ve yaptığı gezi kayıtlarından edinilir. Ayrıca gazete ve dergi yazılarından bilgiler elde edilir. İnceleme sonucunda Yaşar Bedri Özdemir'in, şiir, roman, hikaye, şehrengiz, gezi türlerinde eserler yazdığı ve bu türlerin her birinde sanata dair tespitlerde bulunduğu görülür. Edebiyat hayatında daha çok şiirleriyle tanınan ve görsel imge kavramını öne çıkaran sanatçının, diğer alanlarda yaptığı çalışmalar da incelenerek edebiyattaki yeri belirlenmeye çalışılmıştır.
Şahabeddin Uzunkaya'nın hayatı, sanatı ve eserleri üzerinde bir inceleme
Hasan Şahabeddin Uzunkaya (10 Temmuz 1919 Giresun - 5 Eylül 2000 İstanbul,) İlk ve ortaokulu Giresun'da okuduktan sonra liseyi Haydarpaşa Lisesi'nde bitirmiştir. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni üçüncü sınıfta terk eden Uzunkaya, bundan sonraki hayatını basın dünyası içinde geçirmiştir. Gazeteciliğinin yanında romanları, öyküleri ve şiirleri de bulunan Uzunkaya'nın hemen hemen tüm eserleri gazeteciliğinin izlerini gösterir. 1936'da ilk şiir ve hikâyeleriyle süreli yayınlardaki yazın hayatına başlar. Çıkardığı gazete ve dergilerle Giresun basın tarihinin önemli bir figürü olmayı başarır. Romanlarından biri olan Seyit Vakkas'la Giresun'un manevi mimarlarından biri olan Seyit Vakkas'ı tarihi roman kurgusu içinde söz konusu eder. Yapılan bu çalışmada Şahabeddin Uzunkaya'nın hayatı, sanatı ve eserleri üzerinde durulmuştur. Beş bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde "Ailesi, Hayatı, Gazeteciliği ve Yazarlığı" üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde romancılığı, üçüncü bölümde hikâyeciliği, dördüncü bölümde şairliği değişik açılardan incelenmiştir. Tezin son bölümünde ise yazarın süreli yayınlarda kalan tüm yazıları yayın adlarına ve tür-konularına göre tasnif edilmiştir. Dolayısıyla bu çalışmada yazarın tüm yazı birikiminden hareketle edebi ve kültürel kişiliği ortaya konmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Şahabeddin Uzunkaya, Giresun, Gündüz Gazetesi, Seyit Vakkas Romanı
Ahmet Özer'in hayatı, sanatı ve eserleri üzerinde bir inceleme
"Ahmet Özer'in Hayatı, Sanatı, Eserleri Üzerinde Bir İnceleme" adlı bu çalışmanın amacı, edebiyatın birçok türünde eser yayımlamış Ahmet Özer'in hayatını, sanatını ve eserlerini inceleyerek edebiyat tarihindeki yerini belirlemektir. Böylelikle bilim dünyasına tanıtarak bu konuda yapılacak yeni çalışmalara kaynaklık etmek hedeflenmektedir. Ahmet Özer, öğretmenlik ve akademisyenlik yapmıştır. Bu süre boyunca değişik yayın organlarında editör, yönetici, yazar ve şair olarak bulunmuştur. Bu, onun yazın yaşamının önemli bir boyutunu oluşturur. Türk edebiyatında 1970 Kuşağı içerisinde yer alan sanatçı, yazın hayatına şiirle giriş yapmıştır. Şiirlerinde olduğu gibi düşünce ve edebiyat yazılarında da toplumsal konular üzerine eğilerek sosyalist bir düzlemde geçmiş ile günümüz arasında bağ kurmayı amaçlamıştır. Bu yolda kendisine Nâzım Hikmet, Hasan Hüseyin Korkmazgil, Fazıl Hüsnü Dağlarca, Gülten Akın, Fakir Baykurt gibi isimleri örnek almıştır. Ahmet Özer şiir, biyografi, gezi yazısı, araştırma-inceleme, öykü, söyleşi, kent monografisi gibi pek çok türde eser ortaya koymuştur. Bu çalışmada da sanatçının biyografisi ile sanat yaşamı dışında eserlerinin tanıtımı, şiirlerinin, öykülerinin ve yazılarının değerlendirilmesi yer almaktadır. Anahtar Kelimeler: Ahmet Özer, Biyografi, Şair, Şiir.
Hasan Hüseyin Yalvaç'ın hayatı, sanatı ve eserleri üzerinde bir inceleme
Hasan Hüseyin Yalvaç, Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının toplumcu gerçekçi sanatçılarındandır. Geniş bir sosyal çevreye sahip olduğundan Rıfat Ilgaz, Hasan İzzettin Dinamo, Hasan Hüseyin Korkmazgil, Muzaffer İzgü, Aziz Nesin, Attilâ İlhan gibi sanatçıları tanıma fırsatını elde etmiştir. Bu isimlerle sürekli görüşmüş, onların etkisiyle toplumcu gerçekçi sanat anlayışını benimsemiş ve sürdürmüştür. Hasan Hüseyin Yalvaç'ın şiir, öykü, deneme türünde yapıtları mevcuttur. Bu çalışma Hasan Hüseyin Yalvaç'ın hayatı, sanatı ve eserleri üzerine yapılan bir incelemeyi kapsar. Yalvaç'ın sanatı; şiir anlayışı ve şairliği, dil ve üslubuna göre incelenirken, şiirleri de muhtevasına göre çeşitli başlıklar altında irdelenmiştir. Sanatçının şiirleri yaşamında yer eden olaylar göz önünde bulundurularak ele alınmıştır. Öyküler ise materyal unsurlarına göre ele alınırken, tematik açıdan da sınıflandırılmıştır. Çalışmada Yalvaç'ın hayatı, sanatı ve eserleri bir bütün içerisinde verilmesi amaçlandığı için sanatçının yapıtlarının yanı sıra, gazete, dergi ve sanal kaynaklardan da faydalanılmıştır. Çalışmanın sonunda yazın dünyasına on üç-on dört yaşlarında giren Yalvaç'ın 1970 Toplumcu Gerçekçi kuşağı sanatçılarından biri olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Hasan Hüseyin Yalvaç, Sanatçı, Şair, Toplumcu Gerçekçi Şiir.
Rıfat Necdet Evrimer'in hayatı, sanatı ve eserleri üzerinde bir inceleme
Çocukluğu, Millȋ Edebiyat Dönemi'ne denk gelen şair gençliği de ülkenin siyasi, ekonomik ve kültürel anlamda köklü değişikliklere sahne olduğu Cumhuriyet dönemine rastlamaktadır. Rıfat Necdet Evrimer, ulusların gelişiminde aklın ve bilimin esas alınmasının gereğine inanan; Atatürk inkılâpları ve bu inkılâpların halk tarafından benimsenmesi noktasında üzerinde sorumluluk hisseden bir Cumhuriyet aydınıdır. Evrimer; Bursa, Giresun, Trabzon, Sivas ve Hatay'a kadar ülkenin kuzeyinden güneyine birçok şehrinde farklı görevlerde bulunmuştur. Evrimer'in eserlerinde eğitimci kimliği ile Atatürk ve yurt sevgisi birleşmiştir. Rıfat Necdet Evrimer'in şiir, biyografi, aforizma, derleme, deneme, sohbet ve makale gibi birçok farklı türde eser verdiği görülmektedir. Dergicilik faaliyetlerinden de uzak durmayan Evrimer'in, Hisar, Aksu, Varlık, Hareket, İnan gibi birçok dergide nazım ve nesirleri yayımlanmıştır. Bu çalışma, Rıfat Necdet Evrimer'in hayatı, sanatı ve eserleri üzerinde bir incelemeyi kapsamaktadır. Evrimer'in sanat anlayışı; şairliği, şiire bakışı, dil ve üslup bağlamında ele alınırken, şiirleri de muhtevalarına göre tasnif edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Rıfat Necdet Evrimer, Cumhuriyet aydını, Biyografi, Şair.
İsmet Zeki Eyuboğlu'nun hayatı, sanatı ve eserleri üzerine bir inceleme
İsmet Zeki Eyuboğlu'nun Hayatı, Sanatı ve Eserleri Üzerine Bir İnceleme adlı çalışma Türk edebiyatının birçok alanında eser vermiş olan İsmet Zeki Eyuboğlu'nun yaşamı, sanat anlayışı ve eserlerini incelemektedir. Bu çalışmada İsmet Zeki Eyuboğlu'nun Türk edebiyatındaki yerini saptamak ve sanatçıyı bilim dünyasına tanıtmak amaçlanmaktadır. Çalışmada sanatçının biyografisi ve sanat hayatı dışında eserlerinin sınıflandırılması, tanıtılması, kısmî değerlendirmesi ve süreli yayınlardan elde edilen yazılarının açıklamalı dizini yer almaktadır. Çok yönlülüğü ile dikkat çeken sanatçıyı farklı edebiyat cereyanları ve ideolojilerin bulunduğu bir dönemde yaşamış olmasına karşın belli bir topluluğa dâhil değildir. İsmet Zeki Eyuboğlu, Türk edebiyatındaki eski-yeni çatışmasını kendi içinde ele alıp birçok türde eser ortaya koyarak güçlü bir sanatçı kimliği gösterir. Soyut değil gerçekçi bir çizgide toplumu bilinçlendirmenin yanı sıra toplumla özdeşleşen eserler ortaya koyduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler: İsmet Zeki Eyuboğlu, biyografi, şair, araştırmacı.
Türkiye'deki darbelerin Varlık dergisine yansıması
Varlık dergisi Yaşar Nabi Nayır tarafından ülkemize yapılmış bir hizmet ve edebiyatımıza kazandırılmış bir mirastır. Dergi edebî faaliyetlerinin yanı sıra Cumhuriyet Türkiye'sinin yol haritasını çizmektedir. Türk edebiyatında birçok sanatçıya ev sahipliği yapması ve çalışmalarını yürütme imkânı sunması bakımından bir okul konumundadır. Ülkenin sosyal ve siyasal meselelerini çözümlemeyi dert edinmiş yazar kadrosuyla günümüze dek yayımlanmaya devam etmiştir. Bu çalışmada Türk edebiyatının bugün bulunduğu seviyeye gelmesine çok büyük katkı sağlayan Varlık dergisi hakkında bir inceleme yapılmıştır. Araştırmada darbelerin Varlık dergisine yansıması ve dergiye olan etkileri ele alınmıştır. Çalışma, Türkiye'de gerçekleşen üç darbe dönemini kapsamaktadır. Bunlar; 27 Mayıs 1960 askerî darbesi, 12 Eylül 1980 askerî darbesi ve 15 Temmuz 2016 askerî darbe girişimidir. Çalışmada Varlık dergisinde incelenen yazılar üzerinden medya ve demokrasi arasındaki ilişki irdelenmiştir. Bu çalışmanın amacı; başta darbeler olmak üzere toplumu etkileyen siyasal olayların sanat hayatına yansımasını ortaya koymaktır
1940 kuşağı toplumcu Türk şiirinde Nâzım Hikmet olgusu
Sanat hayatına "Putları Yıkıyoruz" diyerek yeni bir yön veren Nâzım Hikmet, Türk şiirinde etkisi hâlâ devam eden yenilikçi şairlerden biridir. Kırk Kuşağı Toplumcu Gerçekçi şairleri onun ilk takipçileridir. Bu şairler Nâzım Hikmet'i usta olarak kabul ederler. Ondan öğrendiklerini şiirlerinde tatbik ederler. Diğer taraftan ona verdikleri değeri şiirlerinde ve başka metinlerinde dile getirirler. Bu çalışmada Kırk Kuşağı Toplumcu Gerçekçi şairlerin Nâzım Hikmet'ten ne yönde etkilendikleri, onu şiirin konusu/imgesi haline getirmeleri, metinler üzerinden incelenecektir. Bu şairlerin metinlerinde Nâzım Hikmet'in yeri araştırılacaktır. Sürekli dile getirilen ancak somut verilerle ele alınmayan Nâzım Hikmet ve Kırk Kuşağı ilişkisi ortaya konmaya çalışılacaktır. Çalışmanın amacı Nâzım Hikmet'in 1940 Kuşağı şairlerince mitleştirilmesini eleştirmek ve yargılamak değil, bu mitleştirmeyi sebepleriyle birlikte, metinler üzerinden yerli ve yabancı edebiyatlardan hareketle ortaya koymak ve anlamaya çalışmaktır. Çalışma, Toplumcu Gerçekçi Kırk Kuşağı şairlerinden on şairle sınırla tutulmuştur. Ancak yeri geldikçe diğer şairlere de değinilmiştir. Belirlenen on şairin biyografi, anı, mektup, eleştiri yazısı vs. metinlerinden Nâzım Hikmet'le ve şiiriyle olan ilişkileri ortaya konulmuştur. Ardından bu şairlerin şiirlerinde belirgin olan Nâzım Hikmet etkisi (içerik, anlatım, biçim ve dil yönüyle) araştırılmış, benzerlikler tespit edilmiştir. Şairlerin Nâzım Hikmet için yazdığı övgü şiirleri, şiirlerinde onun için kullandıkları yüceltme ifadeleri, Nâzım Hikmet'e gizli ve açık göndermeleri metinlerden tespit edilmiştir. Buna göre Kırk Kuşağı şairlerinin ustalarını sadece metinler yönüyle değil hayatı yönüyle de sanatlarına dâhil ettikleri görülmüştür. Karşılaştırmalı edebiyatın pozitivist inceleme ve metinlerarasılık yöntemi bu incelemelerde yardımcı metotlar olmuştur.