Theses supervised by Doç. Dr. Ramazan Gök
13 theses · Akdeniz University
Eğitim yönetimi alanında lisansüstü eğitim almış yöneticilerin okullarındaki örgüt iklimi
Bu araştırma, öğretmen görüşlerine dayanarak eğitim yönetimi alanında lisansüstü eğitim almış yöneticilerin liderlik ettiği okullarda uyguladıkları yönetim pratiğinin, kurumsal ilişkiler, okul kültürü, öğretme ve öğrenme süreçleri, güvenlik önlemleri ve çevresel düzenlemeler gibi örgüt iklimi boyutlarına nasıl yansıdığını ayrıntılı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada nitel araştırma yaklaşımlarından durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunun belirlenmesinde ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın katılımcı grubu, 2023-2024 Eğitim Öğretim yılında Antalya ili Kepez ve Muratpaşa ilçelerindeki devlet ilköğretim kurumlarında eğitim yönetimi alanında lisansüstü eğitim almış yöneticilerin görev yaptığı okullarda çalışan 20 öğretmenden oluşmaktadır. Veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından hazırlanan 5 açık uçlu sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu ve araştırmacının yaptığı gözlemler kullanılmıştır. Bireysel yüz yüze görüşmelerden elde edilen veriler betimsel ve içerik analizi yoluyla analiz edilmiştir. Analiz sonuçları paydaşlarla kurulan olumlu iletişimin, sürdürülen etkili ilişkilerin, alınan güvenlik tedbirlerinin, kültürel değerlere verilen önemin, çevresel düzenlemeler ile öğretme-öğrenme süreçlerinde yapılan stratejik girişimlerin lisansüstü eğitim almış yöneticilerin görev yaptığı kurumlarda olumlu bir atmosferde olduğu sonucunu göstermektedir. Bu bulgular eğitim kurumlarında yönetim pratiğinin geliştirilmesi ve okul ortamlarının iyileştirilmesi için önemli ipuçları sunmaktadır. Lisansüstü eğitim almış yöneticilerin liderliğindeki okullarda uygulanan yönetim pratiğinin örgüt iklimi üzerindeki olumlu etkileri eğitim yönetimi alanında geleceğe yönelik yapılacak araştırmalar için de önemli bir temel oluşturmaktadır Anahtar Kelimeler: Lisansüstü Eğitim, Okul Yöneticisi, Örgüt İklimi
Devlet okullarında çalışan rehber öğretmenlerin okul yönetimleri ile yaşadıkları sorunlar
Yüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı Tez Danışmanı: Doç. Dr. Ramazan GÖK Haziran 2024, 49 sayfa. Bu çalışmada devlet okullarında çalışan rehber öğretmenlerin okul yönetimleri ile yaşadıkları sorunları belirlemek hedeflenmiştir. Bu doğrultuda farklı okullarda çalışan rehber öğretmenlerin görüşlerine başvurulmuştur. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Antalya ili Kepez, Muratpaşa ve Konyaaltı ilçelerinde görev yapmakta olan 12 rehber öğretmenden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Veriler çözümlenirken araştırmacı tarafından anlam ve içerik açısından kategorize edilmiş ve benzer anlam ve içerikteki cevaplar bu kategorilere dâhil edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre rehber öğretmenler ile okul yöneticileri arasında sağlıklı bir iş birliği ve anlayışın oluşturulması, rehberlik hizmetlerinin kalitesini ve öğrencilere olan etkisini doğrudan artıracaktır. Sonuçlar ayrıca okul yöneticilerinin, rehber öğretmenler ve psikolojik danışmanlar üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Yöneticilerin daha fazla farkındalık kazanmaları ve eğitim almaları, profesyonel ve etik davranışlarını artıracak ve tüm çalışanlar için daha adil ve destekleyici bir çalışma ortamı oluşturulmasına yardımcı olabilecektir. Bu durumda, okulun genel atmosferinin iyileştirmesi ve eğitim hizmetlerinin kalitesinin artırması beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: Rehber öğretmen, rehberlik ve psikolojik danışmanlık, okul yönetimi
Devlet ve özel anaokullarında örgüt kültürü: Artifaktlar bağlamında bir inceleme
Bu çalışmanın amacı devlet ve özel anaokullarının Schein (1984)'ın üç katmanlı kültür modelinin artifaktlar katmanındaki gözlenebilir kültür ögeleri (gelenekler, ortak dil, fiziksel semboller, hikayeler) açısından okul gözlemleri, dokumanlar ve yönetici görüşleri doğrultusunda incelenerek karşılaştırılmasıdır. Araştırma, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Antalya İli Merkez İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı bir devlet ve bir özel anaokulunda görev yapmakta olan 2 katılımcı anaokulu müdürünün görüşlerini, devlet ve özel anaokullarının gözlem verilerini ve bu okullara ait belge ve dokümanları kapsamaktadır. Çalışmada araştırma deseni olarak nitel araştırma yaklaşımı deseni olan durum çalışması kullanılmıştır. Araştırma verileri çözümlenirken betimsel analiz ve içerik analizi yöntemleri uygulanmıştır. Bu araştırmanın sonuçlarına göre hem devlet hem özel anaokullarında gözlenen kültürel ögelerin her iki okul türünde de okul kültürünün oluşmasına ve gelişmesine doğrudan katkı sağladığı görülmüştür. Hem özel hem devlet anaokulunda okul kültürünün gelenek, ortak dil, fiziksel semboller ve hikayeler unsurlarını içeren ögelerin varlığı saptanmış, bu ögelerin okuldaki kültürün oluşması ve kurum stratejilerinin gerçekleşmesi açısından önemli katkılar sağladığı sonucuna varılmıştır. Özel okullarda, devlet okullarından farklı olarak öğretmenlerin arasında rekabet oluşturmamak adına öğretmen başarılarının ön plana çıkarılmadığı bir okul kültürünün hakim olduğu sonucuna varılmıştır. Özel okulların merkezi yapılarından dolayı okul kültürünün oluşması sürecinde ve okul ile ilgili karar verme süreçlerinde okul paydaşlarının devlet okullarına göre daha az yer aldığı saptanmıştır. Finansal açıdan belirli bir güce sahip olan özel anaokulunun okul kültürünün fiziksel şartlar açısından zenginleştirilmesi ve geliştirilmesi açısından devlet anaokuluna göre daha avantajlı olduğu saptanmıştır. Devlet anaokullarındaki mevcut okul kültürünün okul çevresini, paydaşları, toplumsal katılımı ve iş birliğini daha çok yansıtan dinamik bir yapıda olduğu sonucuna varılırken özel anaokullarındaki okul kültürünün kurumun merkezi yapısından kaynaklı sisteme katılan paydaşların var olan kültüre uyum sağlamasına yönelik önlemlerin alındığı daha durağan bir yapıda olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Örgüt Kültürü, Okul Kültürü, Kültürün Unsurları, Artifaktlar.
Çatışma yönetiminde okul müdürlerinin arabuluculuk rollerine yönelik görüşleri
Bu araştırmanın amacı okullarda yaşanan öğretmen-veli çatışmalarının yönetiminde okul müdürlerinin arabuluculuk rollerine yönelik görüşlerini incelemektir. Araştırma, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Antalya İli Merkez İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı okullarda görev yapmakta olan on okul müdürünün görüşlerini kapsamaktadır. Araştırmaya katılacak kişiler "maksimum çeşitlilik örneklemesi" ile belirlenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmada araştırmacı tarafından hazırlanmış bir adet yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Bu araştırmada veriler bireysel görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Yapılan nitel çalışmada ses kayıt cihazı kullanılmıştır. Veriler nitel veri analizi yöntemlerinden birisi olan içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Öğretmen-veli çatışmalarının yönetiminde okul müdürlerinin arabuluculuk rollerine yönelik görüşleri incelendiğinde okul müdürlerinin çatışmayı çoğunlukla fikir ayrılığı olarak gördüğü sonucuna ulaşılmıştır. Okul müdürleri çatışmayı iletişim problemi ve tehdit olarak da tanımlamaktadırlar. Okul müdürleri öğretmen-veli çatışmalarının daha çok olumsuz sonuçlarına değinmişlerdir. Okul müdürleri çatışmanın olumsuz sonuçlarını bir üst merciye şikayet, sınıf ya da okul değişikliği, öğrencinin ve öğretmenin motivasyonunda düşüş, öğrenciye adil davranmama, kişisel ilişkilerin zarar görmesi, okul kültürünün bozulması, iletişimin zarar görmesi, öğretmenin ve öğrencinin ceza alması, zaman kaybı, negatif algı oluşması ve iş birliği yapmama şeklinde ifade etmişlerdir. Okul müdürleri çatışmanın olumlu sonuçlarını eksikleri, hataları görme, iletişimi arttırma, çatışmaya neden olan davranışların düzelmesi, kişisel gelişim, farklı bakış açısı kazandırma, daha sonra oluşabilecek davranışların önüne geçme, öğrencinin ders performansında artış olarak belirtmişlerdir. Okul müdürlerinin arabuluculuğu fikir birliğine varma olarak tanımladıkları belirlenmiştir. Bazı okul müdürleri arabuluculuğu iletişim olarak tanımlamışlardır. Okul müdürleri çoğunlukla arabuluculuk becerilerinden toplantı yönetimi becerisine değinmişlerdir. Aktif dinlemeyle vakayı anlayabilmek, özetleme becerisi, arabuluculuk sürecinde duygularla başa çıkabilmek, etkili soru sorabilme becerisi, kolaylaştırıcı olabilmek, iletişim bariyerlerini engellemek, gözlem yapabilme becerisi, gerçeklere odaklanabilmek, esnek olabilmek, ben ve sen diline dikkat etmek okul müdürlerinin değindikleri diğer arabuluculuk becerileridir. Okul müdürlerinin en çok dile getirdiği arabulucu özelliği "tarafsızlık" olmuştur. Hazırlıklı olmak, iyi bir dinleyici olmak, teşvik edici, sabırlı, ikna kabiliyeti, empati yeteneği, soğukkanlı olmak, öğrencinin üstün ve yüksek menfaatini gözetmek, güvenilirlik, iş birlikçi, süreci yönetme becerisine sahip olmak, müzakereci ve hoşgörülü olmak okul müdürlerinin söz ettikleri arabulucunun özellikleridir. Okul müdürlerinin arabulucu rolü üstlendiklerinde karşılaştıkları zorluklara ilişkin görüşleri incelendiğinde tarafların uzlaşmadan uzak durması, ön yargılı oluşu, arabulucudan pozitif ayrımcılık beklemesi, hatayı kabul etmek istememesi, üslup ve tutumları, iftira, kimseyi memnun edememek, beklentileri karşılanmayan tarafların bir üst merciye şikayet etmesi, sürekli eleştirel olması, başkaları tarafından yanlış bilgilendirilmesi ve arabulucunun itibarına zarar verilmesi olarak belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Öğretmen, Veli, Çatışma, Okul Müdürü, Arabuluculuk.
Türkiye'deki özel öğretim kurumlarının eğitim, yönetim, ilişkiler ve kariyer olanakları bağlamında incelenmesi
Araştırma, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı özel öğretim kurumlarında çalışan Türk ve yabancı uyruklu öğretmenlerin Türk Milli Eğitim Sistemi'ne yönelik görüşlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada yakınsak karma desen ve paralel veri toplama türü kullanılmıştır. Çalışmanın tarama modeli ile desenlenen nicel bölümünün evreni, 2024-2025 eğitim öğretim yılında Antalya ilinde özel öğretim kurumlarında çalışan öğretmen sayısının en fazla olduğu 5 ilçe (Muratpaşa, Konyaaltı, Kepez, Alanya, Manavgat) sınırları içindeki özel okullarda görev yapmakta olan 5603 öğretmenden oluşmaktadır. Çalışmanın bu bölümünde 378 öğretmenden veri toplanmıştır. Durum çalışması olarak desenlenen nitel bölümün çalışma grubu ise aynı ilçe sınırları içindeki özel okullarda çalışan 30 öğretmenden oluşmaktadır. Nicel veri toplama aracı olarak öğretmenlerin özel öğretim kurumlarındaki uygulamalar temelinde Türk Milli Eğitim Sistemi'ne yönelik görüşlerini ortaya koymaya yönelik araştırmacı tarafından geliştirilen bir ölçme aracı kullanılmıştır. İki bölümden oluşan ölçme aracının birinci bölümünde katılımcıların demografik bilgilerini, ikinci bölümünde öğretmenlerin özel okullardaki okul yönetimi ve liderlik, okul kültürü, meslektaşlar arası ilişkiler, eğitim öğretim süreçleri, mesleki gelişim olanakları, öğrenci ve velilerle ilişkiler, müfredat dışı etkinlikler ve kariyer olanaklarına ilişkin görüşlerini belirlemeye yönelik maddelere yer verilmiştir. Ölçme aracında Likert tipi beşli derecelendirme ölçeği kullanılmıştır. Nitel veri toplama aracı olarak ise araştırmacı tarafından geliştirilmiş yarı yapılandırılmış bir görüşme formu kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde yüzde, frekans, aritmetik ortalama, standart sapma, parametrik testlerden ilişkisiz örneklemler için t-testi ile tek faktörlü varyans analizinin varsayımlarının karşılanamaması durumunda parametrik olmayan testlerden Kruskal Wallis testi ile Mann Whitney-U testi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz ve içerik analizi birlikte kullanılmıştır. Araştırmada, özel okullarda öğretmenlerin en az memnun olduğu alanın okul yönetimi ve liderlik olduğu belirlenmiştir. Adil yapı, performans değerlendirme ve hızlı karar alma gibi olumlu yönlere rağmen; planlama, kaynak yönetimi, koordinasyon, yönetici devri, adaletsizlikler ve iletişim sorunları öne çıkmıştır. İkinci en düşük memnuniyet alanı kariyer olanaklarıdır. Güvenlik, hijyen ve mesleki saygınlık gibi avantajlara rağmen; istihdam şartları, çalışma koşulları ve saygınlık konusunda dezavantajlar tespit edilmiştir. Mesleki gelişim etkinlikleri düzenlense de bireysel ihtiyaçları karşılamada yetersiz ve sürdürülebilirlikten uzaktır. Okul kültürü genelde destekleyici ve demokratik olsa da yönetime bağlı değişkenlik göstermekte ve öğretmene yeterince değer verilmemektedir. Eğitim-öğretim süreçlerinde programın güçlendirilmesi ve öğretim yöntemlerinin çeşitlendirilmesi olumlu görülse de sınav odaklı sistem ve ölçme değerlendirme sorunları bulunmaktadır. Müfredat dışı etkinliklerin faydalarına karşın etkililiği tartışmalıdır. Öğrenci ve veli ilişkilerinde destekleyici iletişim öne çıkarken, öğretmene saygının azalması, sınırların belirsizleşmesi ve aşırı korumacı veli tutumu olumsuzluklar arasındadır. Öğretmenler en çok meslektaş ilişkilerinden memnun olup, zaman zaman işbirliği eksikliği ve rekabet yaşansa da samimiyet ve dayanışma hâkimdir.
Okul aile iş birliğine ilişkin öğretmen görüşleri
Bu çalışmanın amacı okul aile işbirliğine ilişkin öğretmen görüşlerini incelemektedir. Nitel araştırma modellerinden durum çalışması ile tasarlanan bu araştırmanın çalışma grubunu 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Antalya ili merkez ilçelerindeki Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ilkokul ve ortaokullarda görev yapmakta olan 10 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmadan elde edilen veriler, "Okul aile işbirliğine ilişkin öğretmen görüşleri" isimli yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmada çalışma grubu belirlenirken amaçlı örnekleme yöntemi ile maksimum çeşitlilik örneklemesi yöntemleri kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Katılımcılardan alınan görüşler doğrultusunda öğretmenler; okul aile işbirliğinin öğrencilere özgüven, motivasyon, farkındalık anlamında fayda sağladığını, aile ve okul arasında iletişimi güçlendirdiğini, sosyal etkileşim sağladığını, öğretmenlerin sınıf düzenini sağlama ve planlı hareket etme anlamında kolaylık sağladığını düşünmektedir. Ayrıca öğretmenler; okul aile işbirliğinin artırılmasında ailelerle yüzyüze görüşmenin, okulda etkinlik yapmanın, ev ziyareti gerçekleştirmenin, mesaj atmanın, telefonla aramanın ve sosyal medyadan iletişim kurma yönetiminin etkili olduğunu ifade etmişlerdir. Öğretmenler okul aile işbirliği kapsamında yapılacak ev ziyaretlerini faydalı bulurken bu sürecin hazırlık, haberleşme, plan gerektirdiğini ve güvenlik sorunu nedeniyle tedirginlik yaşadıklarını belirtmişlerdir. Öğretmenler okul aile işbirliğinin oluşması ve devam etmesi için ailelerin önyargılı olmamaları gerektiğini, okula ve öğrenciye karşı duyarsız davranmamaları gerektiğini düşünmektedir. Sonuç olarak okul aile işbirliği; öğrencilerin sosyal, psikolojik, akademik anlamda olumlu değişimini sağlamakta, öğretmen başarısını olumlu yönde etkilemekte, okul ve aile arasında ilişkiyi güçlendirmekte, öğretmenlerin ve ailelerin birbirinden beklentilerinin anlaşılmasına katkı sağlamaktadır. Okul aile işbirliğinin eğitimin kalitesinin artması, verimli bir eğitim sürecinin gerçekleşmesi açısından önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Sınıf öğretmenlerinin olumlu sınıf iklimine ilişkin görüşleri
Bu çalışmada sınıf öğretmenlerinin olumlu sınıf iklimine ilişkin görüşlerinin alınması amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemi kullanılarak yapılmış olup, betimsel fenomenoloji deseninde tasarlanmıştır. Araştırmanın örnekleminin belirlenmesinde nitel araştırmalarda kullanılan amaçlı örneklem yöntemlerinden ölçüt örnekleme tekniği kullanılmıştır. Bu çalışma 2024-2025 eğitim öğretim yılında Antalya ili merkez ilçelerinde resmi ilkokullarda görev yapıp ölçütlere uyan 20 sınıf öğretmeni ile yapılmıştır. Görüşmeler gönüllülük esasına dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada araştırmacı tarafından hazırlanan 11 adet açık uçlu soruyu kapsayan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Çalışma kapsamında veriler yüz yüze bireysel görüşmeler aracılığıyla elde edilmiştir. Bulgular, öğretmen görüşleri şeklinde her soruyu kapsayacak biçimde gruplara ayrılmış ve tablo haline getirilmiştir. Tablolarda elde edilen bulgulara göre kod ve temalar oluşturulmuş, her görüşün direkt görüşme alıntıları da yazılarak içerik analizi yapılmıştır. Araştırmada öğretmenler olumlu bir sınıf ikliminde bulunması gereken unsurları ifade ederken güven duygusu oluşturma ve sevgi bağı kurma, öğretmen – öğrenci veli iş birliği, öğretmenin mesleki rollerini ifade etmişlerdir. Olumlu sınıf ikliminin oluşumunun öğrencinin akademik başarına etkisine ilişkin elde edilen bulgular, öğrenci refahının merkezde olmasını ortaya koymuştur. Akademik anlamda başarılı olan öğrenci özellikleri rahat, güvende hisseden ve mutlu öğrenci şeklinde ortaya koyulmuştur. Olumlu sınıf iklimi oluşturmak için sınıf yönetiminde kullanılan yöntemlere ilişkin sınıf kurallarının belirlenmesi ve öğretmen rolleri öne çıkmıştır. Öğretmen rolü bireysel farklılıkları önemseme, adil davranma, motivasyon sağlama ve demokratik yaklaşım olarak vurgulanmıştır. Olumlu sınıf iklimi oluşturmada sınıf yönetiminin etkisine ilişkin fiziksel koşulların düzenlenmesi, plan-program etkinlikleri, zaman yönetimi, öğrenci-öğrenci iletişim, öğrenci-öğretmen iletişim ve davranış düzenlemelerinin önemi vurgulanmıştır. Olumlu sınıf iklimi oluşturmada sınıf içi karşılaşılan zorluklar öğrenci şikayetleri, akran zorbalığı, boşanmış ebeveynler, sosyoekonomik düzey olarak tespit edilmiştir. Sınıf içi yaşanılan bu zorluklar karşısında öğretmenin rehberlik etmesi, veli iş birliği ve rehber öğretmen desteği vurgulanmıştır.
Proje okulu müdürlerinin karizmatik liderlik davranışlarına ilişkin öğretmen görüşleri
Bu araştırmanın amacı, proje okullarında çalışan müdürlerin karizmatik liderlik davranışlarını öğretmen görüşlerinden faydalanılarak araştırmaktır. Bu kapsamda çalışmaya katılan öğretmenlerin görüşleri alınarak müdürlerin karizmatik liderlik özellikleri de saptanmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada nitel araştırma tekniklerinden bütüncül çoklu durum deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcı grubunu Antalya'da görev yapmakta olan 15 proje okulu öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler yüz yüze görüşme yoluyla toplanmış ve görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme formu tekniği kullanılarak katılımcılara 15 soru yöneltilmiştir. Verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sürecinde elde edilen verilerden, proje okulu yöneticilerinin iletişim yeteneği kuvvetli, karşısındaki grubu etkileyebilen, liyakat sahibi, adaletli, güvenilir, hitabeti kuvvetli, alanına hakim, beden dilini iyi kullanabilen, birleştirici, değerli hissettiren, cesur, anlayışlı, nezaketli, destekleyici, mesai mefhumu olmayan, hareketli, öğretmenlerin ihtiyaçlarına duyarlı, akademik kariyer yapan, görevine duygusal bağlılık gösteren ve ilham kaynağı oluşturabilen davranışlara sahip yöneticiler oldukları, yöneticilerin çoğunluğunun uygulamalar ve yönetim şeklinde karizmatik liderlik özellikleri sergilemeye çalıştıkları görülmüştür. Ancak yetki alanları genişletilmiş olmasına rağmen aslında bazı yöneticilerin mevcut yasal düzenlemeden dolayı bazen risk almaktan imtina ettikleri, eğitim seviyeleri ve hizmet süreleri daha fazla olan ve akademik kariyer yapan veya yapmakta olan yöneticilerin sergiledikleri karizmatik liderlik davranışlarında daha cesur hareket ettikleri sonucuna ulaşılmıştır.
Covid-19 pandemisindeki okul yönetimi süreçlerine ilişkin yönetici görüşleri
Bu araştırmada Covid-19 pandemisindeki okul yönetimi süreçlerine ilişkin yönetici görüşleri incelenmiştir. Covid-19 pandemi döneminde tüm alanlarda olduğu gibi eğitim alanında da birçok değişiklik meydana gelmiştir. Covid-19 pandemisinden korunma nedeniyle fiziki eğitime ara verilmiş uzaktan eğitim faaliyetleri kullanılmaya başlanmıştır. Uzaktan eğitim uygulamaları ile okul yönetimi ve süreçlerinde birtakım sorunlar meydana gelmiştir. İnternet altyapı sorunları, uzaktan eğitim uygulamalarının kullanımı ile ilgili yeterli bilgiye sahip olunmaması, uzaktan eğitim uygulamalarından yeterli düzeyde verimin alınamaması, eğitim eşitsizliği gibi nedenlere bağlı olarak eğitim sürecinde aksama yaşanmıştır. Bu araştırmada Covid-19 pandemisindeki okul yönetimi süreçlerine ilişkin yönetici görüşlerine yönelik olarak Antalya ili Manavgat ilçesinde bulunan ilkokul ve ortaokullarda görev yapan 15 katılımcı okul yöneticilerine 10 soruluk görüşme formu uygulaması gerçekleştirilmiştir. Görüşme formu uygulamasından elde edilen sonuçlar nitel veri analiz tekniği kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma sonuçları incelendiğinde; okul yöneticilerinin bilgi paylaşımı, EBA kullanımı, uzaktan eğitim uygulamaları konusunda bilgi yetersizliği, internet altyapı sorunları, eğitim eşitsizliği, dijital bağımlılık gibi konularda sorunlar yaşadıkları ve bu sorunların okul yönetimi ve süreçlerini olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir. Covid-19 pandemi sürecinde karar alma mekanizmalarının değişmesi, yeni teknolojik cihazların kullanımının öğrenilmesi ve yeni alternatif eğitim tekniklerinin denenmesi açısından olumlu yönde etkileri olduğu gözlemlenmiştir. Eğitim öğretim kurumlarında psikososyal desteğin genel olarak verilmesi öğrenci ve öğretmen motivasyonlarının arttırılmasında etkili olmuştur. Bu araştırmanın Covid-19 döneminde okul yönetimi ve süreçleri ile ilgili değerlendirmeler konu başlıklı benzer araştırmalara rehberlik etmesi beklenmektedir.
Bilim sanat merkezlerinde çalışan öğretmenlerin iş doyumu
Bu araştırmada Bilim ve Sanat Merkezlerinde görev yapan öğretmenlerin iş doyumlarına ilişkin görüşlerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden durum desenine yer verilmiştir. Araştırma, 2020-2021 Eğitim-Öğretim yılı bahar döneminde Antalya ili Bilim ve Sanat Merkezlerinde görev yapan 9'u erkek, 6'sı kadın olmak üzere toplam 15 öğretmen ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın verilerine, araştırmacı tarafından oluşturulan açık uçlu sorular ile ulaşılmıştır. Veriler, araştırmacı tarafından yüz yüze gerçekleştirilerek elde edilmiş ve betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgularda, öğretmenlerin önemli bir kısmı kurumlarda fiziksel imkân ve teknolojik altyapının yetersiz kaldığını, öğrencilerin derse karşı ilgi ve isteklerinin düşük olduğunu belirtmişlerdir. Öğretmenler, ayrıca son yıllarda kurumlarında yaşanan öğrenci sayılarındaki artışlardan kaynaklı sorunlar yaşadıklarını dolayısıyla her öğrenciye yeterli zaman ayırmakta zorlandıklarını ve bazı derslere okul idarecileri tarafından gerekli önemin verilmediğini ifade etmişlerdir. Araştırmanın ilgili bulgularından hareketle öğretmenlerin söz konusu nedenlere dayalı olarak mesleğe karşı beklentilerinin kurum, öğrenciler ve program tarafından karşılanamadığı, bu durumun iş doyumlarını olumsuz yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.
Uzaktan eğitim sürecine ilişkin ortaokul öğretmenlerinin görüşleri
Bu çalışmanın amacı, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bir ortaokulda uzaktan eğitim uygulamalarına ilişkin görüşleri ortaya çıkarmaktır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu araştırmaya amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir durum örneklemesi ile belirlenen Konyaaltı ilçesinde görev yapan 10 öğretmen katılmıştır. Araştırma nitel araştırma desenlerinden durum çalışması desenindedir. Bu nedenle araştırmada veri toplamak amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmış, görüşme tekniği kullanılmış ve veriler betimsel ve içerik analizi tekniği ile çözümlenmiştir. Araştırmada elde edilen tüm veriler kodlanmış, araştırmanın amacına uygun olarak çeşitli boyutlar ve bu boyutlara uygun temalar belirlenmiş, belirlenen temalar özetlenerek yorumlanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; Katılımcıların çoğunluğu Covid-19 pandemisi ile birlikte uzaktan eğitimin öneminin ve etkinliğinin arttığını ifade etmiştir. Daha önce uzaktan eğitimin niteliği ve niceliği tartışılırken, pandemi ile birlikte uzaktan eğitim bir fırsat olarak değerlendirilmeye başlanmıştır. Devlet ortaokullarında uzaktan eğitim uygulamalarında karşılaşılan sorunlar, farkındalık düzeyi, avantajlar özellikle pandemi sürecinde yaşanan mevcut durum değerlendirilmiş ve bazı çözüm önerileri sunulmuştur.
Proje okulu yöneticilerinin girişimci liderlik rollerine ilişkin görüşleri
Bu araştırmanın amacı, proje okullarında çalışan yöneticilerin girişimci liderlik ile ilgili düşüncelerini araştırmak, yöneticilerin yönetici ve liderlik özelliklerini keşfetmek, mevcut proje ve uygulamalarında girişimci liderlik davranışlarını analiz etmek için yönetici görüş ve değerlendirmelerini çözümlemektir. Bu kapsamda çalışmaya katılan yöneticilerin girişimci liderlik özellikleri de saptanmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada nitel araştırma tekniklerinden bütüncül çoklu durum deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcı grubunu Antalya'da görev yapmakta olan 13 proje okulu yöneticisi oluşturmaktadır. Veriler yüz yüze görüşme yoluyla toplanmış ve görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme formu tekniği kullanılarak katılımcılara 15 soru yöneltilmiştir. Verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sürecinde elde edilen verilerden, proje okulu yöneticilerinin iletişime açık, risk alabilen, çözüm odaklı, yenilikçi, işbirlikçi, analizci, planlı, fikir alışverişinde bulunan, çalışan motivasyonunu önemseyen ve tutkulu oldukları, yöneticilerin çoğunluğunun uygulamalar ve yönetim şeklinde girişimsel liderlik özellikleri sergilemeye çalıştıkları görülmüştür. Ancak yetki alanları genişletilmiş gibi görünse de aslında bazı yöneticilerin mevcut yönetmelik ve prosedürlerden dolayı risk almaktan çekindikleri, fırsatları değerlendirmekte yetersiz kaldıkları, sorunlara çözüm üretme ve kararları sürdürebilme konusunda kısıtlandıkları; yöneticilerin eğitim seviyeleri ve hizmet süreleri arttıkça sergiledikleri girişimci liderlik davranışlarında daha cesur hareket ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Liderlik, Girişimci Liderlik, Proje Okulları, Proje Okulu Yöneticisi
Kadın okul yöneticilerinin yönetici olma süreçlerine ilişkin görüşleri
Bu çalışmanın amacı okullarda çalışan kadın yöneticilerin yönetici olma süreçlerinde yaşadıkları olumlu ya da olumsuz tecrübelerini ve bu sürece dair görüşlerini analiz etmek ve çözümlemektir. Çalışmada nitel araştırma modellerinden durum çalışması yapılmıştır. Araştırmanın katılımcı grubunu Antalya'da kamu okullarında görev yapan 15 kadın yönetici oluşturmaktadır. Veriler yüz yüze görüşme yoluyla toplanmış ve yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Katılımcılara 10 tane yarı yapılandırılmış görüşme sorusu yöneltilmiştir. Verilerin analizinde bilgisayar destekli nitel veri analiz süreci yürütülmüştür. Araştırma süresince elde edilen verilerden, kadın okul yöneticilerinin yönetici olma süreçlerinde cinsiyet ayırımcılığıyla, toplumsal statünün oluşturduğu engellerle, hemcinslerinin yarattığı engellerle ve aile içi engellerle karşılaştıkları görülmüştür. Bunun yanında bu süreci aile desteği görerek, olumsuz bir toplumsal bakış açıcına maruz kalmadan geçiren yöneticilerinde bulunduğu görülmüştür. Araştırma süresince elde edilen verilerden kadın yöneticiler için yöneticiliğin; lider olma, örnek rol model olma, kararlı ve temkinli davranma, çalışanlarına destek olma ve problemlere karşı çözüm odaklı olma anlamlarını içerdiği ortaya çıkmaktadır. Kadının toplumsal statüsü açısından evliliğin getirdiği iş yükünün kadın ve erkek tarafından paylaşılmaması kadın yöneticileri kariyer yapma sürecinde olumsuz etkilediği ortaya çıkmaktadır. Çalıştıkları kurumda hemcinslerinin desteğini alamayan ve olumsuz tutumları ile karşılaşan kadın yöneticilerin olması kadınların cinsiyet içi bir engellemeye maruz kaldıklarını ve bu durumunda yöneticilik süreçlerini olumsuz etkilediği ortaya çıkmaktadır. Kadınların yöneticilik yapamayacaklarına dair gördükleri çevresel baskının kadınların yöneticilik süreçlerinde engel oluşturduğu ve kadın yöneticilerin kariyer hayatlarını olumsuz etkilediği sonucuna varılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kadın Eğitim Yöneticileri, Okullarda Kadın Yöneticiler.