Doç. Dr. Yücel Erol danışmanlığındaki tezler
11 tez · Tokat Gaziosmanpaşa University
Çalışanların örgütsel adalet algısının örgütsel sessizlik ve örgütsel sinizm davranışlarına etkisi
Günümüzde toplumlar, işletmeler ve insanlar pandemi, savaş ve ekonomik kriz gölgesinde yaşamakta ve bu durum yoğun rekabet ortamı oluşturmaktadır. Böyle bir ortamda işletmelerin kâr maksimizasyonu sağlama, çalışanların da daha müreffeh hayat sürme çabaları artmakta ve bu durum örgüt içi davranış stratejilerini etkilemektedir. Bu sebeplerle işletmeler çalışanlarına belirli yaklaşım tarzları sergilerken çalışanlar da bu yaklaşımlara tepki olarak belirli davranış stilleri geliştirmektedirler. İşletmeler belirli uygulamalarıyla çalışanlarına adil davranırken, bazı durumlarda da istemli ya da istemsiz olarak çalışanlarına adaletsiz yaklaşım sergileyebilmektedir. Araştırmanın ana teması; adaletsiz uygulamaları algılayan çalışanların, bu duruma bir tepki olarak sessiz kalma ve sinik olma tutumlarını tespit etme üzerine inşa edilmiştir. Araştırmanın amacı; bir organizasyonda gerçekleşen faaliyetlere muhatap olan çalışanların adalete dair algılarının, sessizliğe ve sinizme dair davranışlarına ne düzeyde ve hangi yönde etki ettiğini tespit etmek, örnek üzerinden işletmelere ve literatüre katkı sağlamaktır. Araştırma, elektrik dağıtım sektöründe faaliyet gösteren bir şirketin faaliyet gösterdiği 3 ilde toplam 156 çalışanın katılımı ve davranışsal tepkileri ölçen anketler ile yürütülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre örgütsel adalet düzeyindeki değişimlerin örgütsel sessizlik davranışları üzerinde etkili olmadığı tespit edilmiştir. Fakat örgütsel adalet düzeyindeki değişimlerin örgütsel sinizm davranışları üzerinde etkili olduğu görülmüştür.
Örgüt ikliminin sanal kaytarma davranışı üzerindeki etkisi
Bu çalışmanın amacı örgüt ikliminin alt boyutlarının sanal kaytarma davranışı üzerindeki etkisini tespit etmektir. Bu amaçla araştırma, Tokat ili merkez ilçesinde faaliyet de bulunan kamu ve özel sektör(banka) kuruluşları üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma 104'ü kamu ve 108'i özel sektör olmak üzere toplam 212 personelin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde SPSS 23.0 ve AMOS 23.0 paket programları kullanılmıştır. Ölçek geçerliliklerini ortaya koymak ve araştırma hipotezlerini test etmek için yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Ayrıca örgüt iklimi ve sanal kaytarma davranışına ilişkin fark testlerinde t testi ve ANOVA analizlerinden faydalanılmıştır. Araştırma verilerinde elde edilen bulgular doğrultusunda örgüt iklimi alt boyutlarının (örgütsel yapı, farkedilme, destek, standartlar ve bağlılık) çalışanların sanal kaytarma davranışı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü etkilere sahip olduğu tespit edilmiştir. Çalışanların örgüt iklimi ve bazı alt boyutlarına ilişkin algılarının sektör, eğitim durumu, kurumdaki çalışma süresi ve yaş değişkenlerine göre anlamlı bir biçimde farklılaştığı tespit edilmiştir. Çalışanların örgüte ilişkin algıları ile sanal kaytarma davranışına ilişkin algıları ise sektör ve kurumdaki çalışma süresine göre anlamlı bir şekilde farklılaşmaktadır. Elde edilen sonuçlar temelinde işletme yöneticilerine ve araştırmacılara yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.
Örgütlerde sosyalizasyon ve uyumun performansa etkisi: Eğitim kurumlarında bir uygulama
Bu araştırmanın amacı örgütsel sosyalizasyon ile görev performansı arasındaki ilişkide kişi-örgüt ve kişi-iş uyumunun aracı değişken rolünün olup olmadığını belirlemektir. Araştırmanın ana kütlesini Tokat il merkezinde faaliyet gösteren ilk ve orta dereceli eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Ana kütleyi temsilen bu kurumlarda çalışan 418 öğretmenden veri toplanmıştır. Araştırma verilerinin toplanabilmesi için demografik sorulardan, örgütsel sosyalizasyon, örgütsel uyum ve görev performansı ölçeklerinden oluşan bir veri toplama aracı hazırlanmıştır. Araştırma modelinin testi için yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Araştırma sonuçları örgütsel sosyalizasyonun alt boyutları anlayış, iş arkadaşları desteği ve gelecek beklentisinin görev performansını pozitif yönde etkilediğini ortaya koymaktadır. Eğitim alt boyutu ise görev performansını etkilememektedir. Ayrıca örgütsel sosyalizasyonun anlayış, iş arkadaşları desteği ve gelecek beklentisi alt boyutlarının performans üzerindeki etkisine kişi-iş uyumunun aracılık ettiği tespit edilmiştir. Kişi-örgüt uyumunun ise örgütsel sosyalizasyonun görev performansına etkisinde herhangi bir aracılık rolü bulunmamaktadır. Bu araştırmanın sonuçlarına göre kurumda verilen eğitim kişi-iş uyumunu ve görev performansını etkilememekte, ayrıca kişi-örgüt uyumu da görev performansını etkilememektedir. Bu sonuçlar ilk ve orta dereceli eğitim kurumlarında verilen eğitimin niteliği ve amacı, ayrıca kişi-örgüt uyumunu sağlayan değerler konusunda daha kapsamlı çalışmalar yapılması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Örgütsel sosyalizasyon, Görev performansı, Kişi-iş uyumu, Kişi-örgüt uyumu
KOBİ yöneticilerinin stratejik bilinç, stratejik yönetim algıları ve uyguladıkları rekabet stratejilerinin işletme performansına etkisi: TR83 bölgesi imalatçı firmalar üzerine bir uygulama
Küçük ve Orta Büyüklükteki işletmelerin faaliyet gösterdiği alandaki sürekliliğini devam ettirmesi ve başarısı attırabilmesi için uyguladıkları stratejik yönelimli teknik ve araçları kullanma arayışları her geçen gün artarak devam etmektedir. Bu arayış, yirmi birinci yüzyıl dünyasında KOBİ'lerin faaliyet yürüttükleri sosyal ve ekonomik çevrenin gelişimi açısından da büyük önem arz etmektedir. Dünya genelinde ekonominin bir çok temel dinamiği ve üretim-tüketim dengesi de KOBİ'lerin faaliyetleriyle doğrudan ilişkilidir. Bu doğrultuda araştırmanın amacı KOBİ yöneticilerinin stratejik bilinç, stratejik yönetim algıları ve uyguladıkları rekabet strateji düzeylerini ortaya koymak, işletmelere stratejik yönetim ve planlamanın önemi konusunda farkındalık sağlamak ve işletme performansına olan etkileri tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda, araştırmanın evrenini TR83 bölgesinde faaliyet gösteren küçük ve orta büyüklük düzeyinde bulunan imalatçı firmalar oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında tam sayım yönetimine göre belirlenen 74 KOBİ'nin yönetici veya sahip yöneticilerine ait 74 anket, değerlendirme kriterlerine göre uygun olarak tespit edilmiş ve analiz edilmiştir. Uygulanan anket sonucu ile elde edilen veriler SPSS paket programı ile analiz edilmiştir. Analiz edilen verilere öncelikle frekans analizi uygulanmış olup, daha sonra ankette yer alan değişkenlerin aritmetik ortalamaları hesaplanmıştır. Anketin güvenilirlik ölçümü Cronbach Alfa katsayısı ile ölçülmüş olup, Bağımsız İki Örneklem T-Testi, Tek Yönlü Varyans (ANOVA) Analizi ve Korelasyon analizleri uygulanmıştır.
Çalışanların boş (Serbest) zaman alışkanlıklarının iş motivasyonu ve iş stresi üzerine etkisi: Tokat ili örneği
Çalışanların gerek mesai içi gerekse mesai dışında boş zamanlarını nasıl değerlendirdikleri ve boş zamanlarını herhangi bir aktivite içinde ya da aktivite olmadan geçirdiklerinde bu durumun çalışma hayatlarına iş stresi ve çalışanların motivasyonu bağlamında nasıl etki ettiği bu çalışmanın ortaya çıkmasında tetikleyici unsur olmuştur. Bu çalışmanın amacı çalışanların boş zaman alışkanlığının iş stresi ve iş motivasyon algıları üzerindeki etkisini incelemektir. Bu amaçla araştırma, Tokat Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ve bağlı kuruluşlarında çalışan 263 kamu personelinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde SPSS 23.0 paket programı kullanılmıştır. Çalışanların boş zaman alışkanlıkları ile iş stresi ve iş motivasyon algılarına ilişkin fark testlerinde t testi ve ANOVA analizlerinden faydalanılmıştır.
Psikolojik sermayenin örgütsel yaşamda yalnızlık ve yabancılaşma üzerindeki etkileri: Bankacılık sektöründe bir araştırma
Bu çalışmanın amacı çalışanların psikolojik sermaye düzeylerinin, örgütsel yaşamda yalnızlık ve örgütsel yabancılaşma düzeyleri üzerindeki etkilerini belirlemektir. Bu amaçla, hedef kitle olarak; aşırı rekabet, yoğun çalışma, satış ve pazarlama baskısının yoğun olarak gözlendiği bankacılık sektörü seçilmiştir. Günümüzde gelişen teknoloji, büyüyen ekonomik pazarlar, büyük ekonomilerin kırılganlığı bankacılık sektörünü tamamen değiştirmiş ve müşteri odaklı hale getirmiştir. Çalışanların düşük derecede psikolojik sermaye ve yüksek seviyede örgütsel yalnızlık ve örgütsel yabancılaşma davranışı göstermeleri kar amacı güden kuruluşlar olan bankalar için istenmeyen bir durumdur. Bankacılığın geldiği bu noktada insan kaynakları departmanları için çalışanlarının psikolojik sermayelerinin yüksek, örgütsel yaşamda yalnızlık ve örgütsel yabancılaşma yaşama olasılıkları düşük olan çalışanları istihdam etmek hayati önem taşımaktadır. İnsanların olumlu yönlerine ve özelliklerine odaklanan pozitif psikoloji iş hayatına pozitif örgütsel davranış ve psikolojik sermaye olarak yansımış ve örgütler için önem taşıyan insan sermayesinin olumlu yönde gelişmesine yardımcı olmuştur. Örgütsel yabancılaşma ve örgütsel yaşamda yalnızlık örgütün sosyal yapısını bozarak örgütün var oluş amacına ilerlemesine engel olabilmektedir. Bu çalışmada yapılan analizler sonucunda psikolojik sermayenin, örgütsel yaşamda yalnızlık ve örgütsel yabancılaşmanın alt boyutları üzerinde farklı düzeylerde etkileri olduğu tespit edilmiştir ve psikolojik sermayenin bankalar için önemi ortaya konulmuştur.
Liderlik davranışının örgütsel performansa etkisinde örgüt kültürünün aracılık rolü
Liderlik davranışı örgütün performansını artırmada en önemli etkenlerden biridir. Yine örgüt kültürünün de örgütün performansı üzerindeki etkisi bilinen bir gerçektir. Literatürde bu gerçeğe dayanarak çok fazla sayıda araştırma yapılmıştır. Ancak liderlik davranışı, kültür ve örgüt performansını birlikte konu edinen az sayıda araştırma mevcuttur. Bu sebeple bu araştırma liderliğin örgütsel performans üzerindeki etkisinde örgüt kültürünün aracı rolü olup olmadığını deneysel verilerle ortaya çıkarmak için yapılmıştır. Çalışmanın amacı; sağlık örgütlerinde liderlik, kültür ve örgütsel performans kavramlarının birlikte değerlendirerek liderlik davranışları (karizmatik, paternalist, işlemsel, dönüştürücü liderlik) ve örgüt kültürü tipleri (adhokrasi, klan, bürokratik, pazar kültürü) arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkinin nitel performansa (iş tatmini, örgütsel bağlılık, işten ayrılma eğilimi, iş stresi) ve yenilik performansı üzerine etkilerini incelemektir Araştırmada anket tekniği ile veriler toplanmıştır. Bu anketler, Tokat ve ilçelerinde 100'den fazla çalışanı bulunan kamu (devlet, üniversite) ve özel hastanede Google anketleri şeklinde dijital ortamda hazırlanarak hastane personeli tarafından doldurulmuştur. Belirlenen 4480 evren içinden toplam 515 katılımcı ankete cevap vermiştir. Toplanan anket verilerinin analizinde IBM SPSS İstatistik 25 programı kullanılarak, tanımlayıcı istatistikler, one-way anova, t testi, faktör, güvenilirlik, korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Bu araştırmada elde edilen bulgular neticesinde karizmatik liderliğin bütün kültür tiplerini etkilediği, işlemsel liderliğin; adhokrasi kültürünü, bürokrasi kültürünü ve pazar kültürünü etkilediği, paternalist liderlik ile dönüştürücü liderliğin hiçbir kültürü etkilemediği görülmüştür. Nitel performansı sadece paternalist liderliğin etkilediği, yenilikçilik performansını ise sadece karizmatik liderliğin etkilediği görülmektedir. Nitel performansı; klan kültürü, bürokrasi kültürü ve pazar kültürünün etkilediği, yenilikçilik performansını ise bütün kültür tiplerinin etkilediği görülmektedir. Liderlik davranışı ile nitel performans arasındaki ilişkide kültür tiplerinin aracı değişkenliğe uygun olmadığı, liderlik tarzları ile yenilikçilik performansı arasındaki ilişkide kültür tiplerinin aracı değişkenliğine sadece adhokrasi kültürünün uygun olduğu görülmektedir.
KOBİlerin işletme fonksiyonları açısından karşılaştığı sorunların analizi ve performansa etkisi: Tokat ili örneği
Ülkemizde ve dünyada ekonomik ve sosyal yapının gelişmesinde KOBİ'ler çok önemli bir yere sahiptir. Ancak KOBİ'ler yönetim, pazarlama, üretim, finans, insan kaynakları, muhasebe fonksiyonları açısından pek çok sorunla karşılaşmaktadırlar. Bu araştırmanın amacı, ekonomik hayata önemli katkıları olduğu düşünülen 10 ve daha fazla çalışanı olan, imalat sanayinde faaliyet gösteren Tokat'taki KOBİ'lerin işletme fonksiyonları açısından karşılaştıkları sorunları belirlemek, bu sorunların işletmelerin performansına etkisini ölçmektir. Karşılaşılan sorunlar KOBİ'lerin büyümesi önünde birer engel oldukları için; bu sorunların tespit edilip, çözüm önerilerinin getirilmesi gerektiği çalışmanın önemini ortaya koymaktadır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde KOBİ'lerin tanımlanması, KOBİ'lerin özellikleri, ekonomilerdeki yeri ve önemi hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde; işletme fonksiyonları tanımlanmış, işletme fonksiyonları açısından karşılaşılan sorunlar açıklanmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise; imalat sanayinde faaliyet gösteren KOBİ'lerin işletme fonksiyonları açısından karşılaştıkları sorunları belirlemek ve bu sorunların işletmelerin performansına etkisini ölçmek amacıyla anket yapılmıştır. Çalışmada işletmelerin demografik özellikleri, yönetim, pazarlama, üretim, finans, insan kaynakları ve muhasebe fonksiyonlarına ilişkin bilgiler ve bu fonksiyonlara ilişkin sorunlar belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmada ayrıca yaşanan sorunların işletmelerin performansına etkisi ortaya konulmuştur. KOBİ'lerin yönetim fonksiyonu kapsamında planlama, organizasyon, yöneltme ve denetim alanlarında sorun yaşadıkları belirlenmiştir. İşletme fonksiyonları kapsamında ise yönetim, pazarlama, üretim, finans, insan kaynakları ve muhasebe alanlarında sorun yaşadıkları belirlenmiştir.
Yöneticilerin liderlik davranışları ve örgütsel bağlılık ilişkisi: Tokat ili kamu kurumlarında bir uygulama
Bu araştırmanın amacı: Tokat ili merkez ilçesinde çeşitli kamu kurumlarında çalışan yöneticilerin göstermiş oldukları liderlik davranışlarını tanımlamak, bu davranışların çalışanlar tarafından nasıl algılandığını tespit etmek ve bu liderlik davranışlarının örgütsel bağlılık üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde liderlik kavramı ve liderlik teorileri, ikinci bölümde örgütsel bağlılık kavramı ve örgütsel bağlılık yaklaşımları, liderlik ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişki açıklanmıştır. Üçüncü bölümde araştırmanın amacı, önemi, modeli, evren ve örneklemi, veri toplama tekniği, verilerin analizi, araştırmanın hipotezlerine yer verilmiştir. Dördüncü bölümde ise bulgular ve yorumlara yer verilmiştir. Araştırma kısmında hazırlanan anket formu Tokat ili merkez ilçesinde faaliyet gösteren 7 kamu kurumunda görev yapan 250 kamu personeline uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde , Tanımlayıcı İstatistikler (Frekans, Yüzde, Ortalama, Standart Sapma), Korelasyon Analizi, Regresyon Analizi, One-Way Anova Analizi (Tek Yönlü Varyans Analizi) ve T-Testi Analizi uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin değerlendirilmesi sonucunda; Liderlik ve örgütsel bağlılık arasında pozitif bir ilişki olduğu ve liderlik davranışlarının çalışanların örgütsel bağlılığının her üç boyutunu da pozitif yönlü etkilediği belirlenmiştir. Ayrıca liderlik alt boyutları ve örgütsel bağlılık alt boyutları ile cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi, kurumdaki pozisyon, yaş, kurumdaki görev süresi ve gelir düzeyi gibi değişkenler arasındaki farklılıklar tespit edilmiştir. Çalışmanın sonunda araştırma bulgularına dayanarak uygulamacılara ve araştırmacılara yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.
Anadolu'da kadın girişimciliği profili: İş kurma süreçleri ve sonrasında yaşanan sorunlar: Sivas ili örneği
Ekonomik alanda önemli bir istihdam alanı oluşturan girişimciliğin, günümüzde öneminin artmasıyla birlikte kadın girişimciliği konusu da önem teşkil etmeye ve literatürde konuyla ilgili çalışmalar kendine yer bulmaya başlamıştır. Bu çalışmada, öncelikle girişimcilik kavramı incelenmiş, dünyada ve Türkiye'de girişimciliğin gelişimi ile birlikte kadın girişimciliği konuları ele alınmıştır. Bunun yanı sıra feminizm, kadın ve toplumsal cinsiyet eşitliği konularına da değinilmiştir. Çalışmanın amacı, Sivas ilinde faaliyet gösteren kadın girişimcilerin iş kurma süreçleri ve sonrasında yaşadıkları sorunları tespit etmek ve bu sorunlara ilişkin çözüm önerileri sunmaktır. Buna bağlı olarak çalışmanın uygulama bölümünde Sivas il merkezinde kendi adına işletmesi olan ve bu işletmeyi kendisi işleten 124 girişimci kadına uygulanan anket ile çeşitli bulgular elde edilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgulara göre kadın girişimcilerin en fazla ekonomik bağımsızlık kazanmak için girişimci olmayı tercih ettikleri tespit edilmiştir. Ayrıca iş kurma süreçlerinde en fazla kiraların yüksek olmasından dolayı zorluk yaşadıkları ve devletten en fazla teknik destek sağlanmasını bekledikleri tespit edilmiştir. Çalışmanın sonucunda kadın girişimcilerin iş kurma süreçleri ve sonrasında yaşadıkları sorunları azaltmaya ilişkin önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Girişimcilik, Kadın Girişimciliği, Feminizm, Toplumsal Cinsiyet Eşitliği.
Hizmet işletmelerinde yöneticilerin liderlik özelliklerinin çalışanların örgütsel bağlılık ve işten ayrılma niyeti üzerine etkisi: Tokat ili örneği
Ülkemizde çeşitli faaliyet kollarında ve farklı alanlarda hizmet ve mal vb. üreten işletmeler bulunmaktadır. Bunlardan bir tanesi de çalışanların doğrudan işletmeyle ve işletme yöneticisiyle iç içe olduğu hizmet işletmeleridir. Bu araştırmada, hizmet işletmelerinde yöneticilerin liderlik özelliklerinin çalışanların örgütsel bağlılık ve işten ayrılma niyeti üzerine etkisinin olup olmadığının tespitini yapmak amaçlanmıştır.Araştırmada, ilişkisel araştırma modellerinden olan korelasyonel araştırma modeli kullanılmıştır. Yapılan araştırmanın evreni, Tokat il merkezi sınırları içerisinde bulunan, işyeri faaliyet alanı olarak hizmet alanında yer alan toplam 73 işletmede belirsiz süreli iş sözleşmesine tabi çalışan işçilerden oluşmaktadır. Basit seçkisiz örnekleme metodu ile seçilmiş araştırmanın evrenini temsil eden örneklem,Tokat il merkezi sınırları içerisinde bulunan, işyeri faaliyet alanı olarak hizmet alanında yer alan işyerlerinde belirsiz süreli iş sözleşmesine tabi çalışan 267 kişiden oluşmaktadır.Araştırmada veri toplama tekniklerinden anket kullanılmıştır.Araştırmada elde edilen veriler, SPSS for Windows 22.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir.Analizlerin yorumlanmasında faktör analizi,korelasyon ve regresyon analizleri ve parametrik olmayan analizlerden Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, bulguların analizleri incelendiğinde korelasyon ve regresyon analiz sonuçlarını neticesinde hizmet sektöründe yöneticilerin liderlik tarzlarının artış göstermesi, hizmet sektöründe çalışanların örgüte bağlılığını arttırırken çalışanların işten ayrılma niyetlerini de azalttığı sonucuna ulaşılmıştır.