Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi Taylan Abiç
10 theses · Ardahan University
Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun yaban adlı romanında Aydın yozlaşması
Her birey, kendi zamanının kültüründen doğan bir değerler bütünüdür. Dolayısıyla her toplum, yarattığı insana, kendinden "nur üfleyerek" onu kutsar. İnsana kaynaklık eden bu kutsal ışık, kişinin bütün davranışlarının ve çalışmalarının özünü oluşturur. Bu öze bağlılığı derecesinde "her yerdeliğini" ilân eden kişi, onu inkâr ettikçe de "hiçbir yerdeliğini" keşfetmiştir. Onun "hiçbir yerdeliği", uğradığı kültür yozlaşması sonucu -başta kendisi olmak üzere- her yere ve her şeye yabancılaşması olarak belirir. Aydında da görülebilen bu yozlaşma ve yabancılaşma, Türk aydınında genellikle Batı'ya yaklaşırken kendi kültür değerlerinden uzaklaşması sonucu ortaya çıkmaktadır. Tanzimat'la birlikte Türk edebiyatına giren bu konuyu, Yakup Kadri Karaosmanoğlu da "Yaban" romanında ele almıştır. "Yaban Romanında Aydın Yozlaşması"nı inceleyen bu çalışma iki ana bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde, araştırmayı temellendirmek için öncelikle "Aydın" başlığı altında "Aydın kimdir, ne zaman doğmuştur ve aydının görevleri nelerdir?" gibi sorulara cevaplar aranmıştır. Daha sonra Türkiye'de aydının ortaya çıkışı anlatılmıştır. Bu temel üzerine oturtulan ikinci ve asıl bölüm, "Yaban Romanında Aydın Yozlaşması" adı altında incelenmiştir. Bu bölümde, bir aydın olarak Yakup Kadri Karaosmanoğlu anlatıldıktan sonra, Yaban romanındaki aydın tipinin köylü ile çatışması ele alınmıştır. Bu çatışmanın taraflarından biri olduğu iddia edilen köylüyü daha iyi anlayabilmek için öncelikle, Anadolu köylüsünün Milli Mücadele dönemindeki sosyal hayatından kısaca bahsedilmiştir. Böylelikle romanda yer yer pis, cahil ve bilinçsiz olarak anlatılan köylünün bu durumunun temel sebepleri ortaya konulmuştur. Bu sebeplerden en belirgin olanı, Türk aydınının Anadolu toprağından, köylüsünden ve kültüründen uzaklaşarak onu kendi kaderiyle baş başa bırakmış olmasıdır. Çalışmada, bu yozlaşmayı fark eden aydının köylüyle ilk buluşması sırasında yaşadığı iç hesaplaşması üzerinde durulmuştur.
Aslı Serin'in şiirlerinde gizdökümcülüğün yansımaları ve "Ben"
İkinci dünya savaşını izleyen yıllarda Amerika'da popüler hale gelen Gizdökümcülük, kişisel deneyim ve yaşantının kendi dinamiklerini inkâr etmeden, kendiliğin karanlığını görmezden gelmeyip, nöro-estetik süzgeçten geçirerek yansıtma girişimi ve bu girişim esnasındaki gerilimin sözcüklere aksettiği süreçte ortaya çıkan dinamiklerin genel adı olarak literatüre geçer. Dünya Savaşı'nın her boyutta yaşattığı kayıplar ve ortaya çıkardığı olumsuz enerji, insanın karanlık yönüyle birleşerek, benzeri görülmemiş otobiyografi dizileri meydana getirmiştir. Anne Sexton ve Sylvıa Plath'la başlayan; acının, psişik sarsıntıların ve varoluş sancısının günlüğünü tutma girişimi büyük yankı uyandırmış, bu günlüklerin intiharla noktalanmasıysa bu eserlere merakı arttırmıştır. Gizdökümcülerin çoğunluğunun kadınlardan oluşması; kadının bilinç atmosferini, kadının kişisel deneyimlerini ve dünyaya bakış açısını yansıtması açısından önemli dinamikler ortaya koyar. Giderek dünyanın çeşitli yerlerinde yankılanan bu anlayış, İran edebiyatında Furüğ Ferruhzad, Afrika Edebiyatında Ingrid Jonker, Hint Edebiyatında Kamala Das ve Türk Edebiyatında kısmen de olsa Nilgün Marmara'yla kendine alan bulmuş ve devinimini sağlamıştır. Gizdöcülüğün, daha çok kadın şairler tarafından benimsenip desteklenmiştir. Gizdökücülük saf bir kadın hareketi değildir, fakat dünya çapındaki kadın hareketlerini inceleme açısından önemlidir. Bu çalışma, Aslı Serin özelinde gizdökücülüğün Türk Edebiyatına yansıması, gizdökücülüğün kadın bağlamında irdelenmesi, ve dünya edebiyatındaki örnekleriyle karşılaştırılmasını ve gizdökümcü izleklerin örnek şiirlerle birlikte analizini içermektedir. Anahtar Kelimeler: Ben, gizdökücülük, kadın, cinsellik, kişitiksinçlik, sınırbozum.
Özdemir Asaf'ın eserlerinde toplumsal mekân ve toplumsal bellek üzerine bir inceleme
Bu tezin amacı Özdemir ASAF'ın kaleme aldığı şiirlerini ve nesirlerini toplumsal mekân ve bellek bağlamında incelemektir. Bu incelemeyi gerçekleştirebilmek için öncelikle şairin tüm eserlerine ulaşılmaya çalışılmıştır. Şairin hayatı ve hayata bakışı, yaşadığı zorluklar araştırılmış bunların eserlerine yansımaları ele alınmıştır. Bu araştırmalar yapılırken manzum ve mensur eserlerinin hayatından ayrı ele alınamayacağı gözlemlenmiştir. Şairle ilgili gerekli bilgiler elde edildikten sonra toplumsal mekân ve toplumsal bellek kavramları literatür taraması yapılarak açıklanmıştır. Sonraki aşamada ise Özdemir ASAF'ın ulaşılan şiir kitaplarında ve nesir eserlerinde yer alan şiirler ve nesirler tez başlığı çerçevesinde ele alınmıştır. Şairin iç dünyası, şiirde kullandığı kelimeler, şairin mekâna yüklediği anlamlar ve bellek aktarımlarını gerçekleştiren objeler, hatıralar, şarkılar gibi unsurlar incelenmiştir.
Gülayşe Koçak'ın romanlarında yapı ve izlek
Gülayşe Koçak, 1993 yılından bu yana roman türünde eser vermektedir. Roman dışında; deneme, makale ve kitap tanıtım yazıları, çeşitli sosyal bilim sahalarında kitap ve çevirileri olan bir yazardır. Fakat Yeni Türk edebiyatı araştırmalarında bugüne kadar herhangi bir çalışmaya konu olmamıştır. Bu bakımdan yazarın hayatı ve romanları, incelemenin konusu olarak belirlendi. İnceleme iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde yazarın yaşamı, edebi kişiliği ve eserleri hakkında bilgiler verildi. Çalışmamızın temelini oluşturan ikinci bölümde Gülayşe Koçak'ın roman türündeki dört eseri, yapı ve izlek bakımından incelendi. Ayrıca teorik kaynaklardan da faydalanılarak tespitler desteklendi. Özellikle izleksel incelemede psikoloji, sosyoloji ve felsefe gibi disiplinlerden yararlanıldı. Gülayşe Koçak'ın 1993-2012 yılları arasında kaleme aldığı dört romanda, toplumsal izleklerin çokluğu dikkat çekti. Bu izlekler; canlı hakları, toprak hakları, çevre meseleleri, "biz ve öteki" meseleleri, azınlıklar, toplumsal cinsiyet konuları, yabancılaşma, kendini gerçekleştirme ve zaman vd. sınıflandırılarak metin içi alıntılarla bilimsel çerçevede açımlandı. Sonuç bölümünde, Gülayşe Koçak'ın romancılığı üzerine çıkarımlar ortaya konuldu. Bu bağlamda, genellikle günümüz insanının psikolojik yıkımını ve gelecek kaygısını aktardığı, romanlarının merkezine insanı ve insana ait olanları koyduğu tespit edildi. Anahtar Sözcükler: Gülayşe Koçak, roman, biz ve öteki, toplumsal cinsiyet, zaman.
Orhan Mithat Barbaros'un hayatı eserleri sanatı
Orhan Mithat Barbaros, yazdığı hikâye ve romanlarıyla Milli Edebiyat Dönemi içerisinde yer alır. Buna karşılık literatürde pek de söz edilmez. Bu çalışmada edebiyat tarihlerinde bahsedilmeyen Orhan Mithat'ın roman ve hikâyeleri yapı ve izleksel kurgu açısından incelenir. Böylece literatürdeki söz konusu boşluk doldurulur. Çalışma üç bölümden oluşur. Birinci bölümünde, Orhan Mithat Barbaros'un hayatına ayrılır. İkinci bölümlerde yazarın eserleri ve edebi şahsiyeti üzerinde durulur. Çalışmanın üçüncü bölümünde, Orhan Mithat Barbaros'un Latin alfabesine aktarılan Şişli Hayatı ve Aşk İhtiyacı eserleriyle beraber Osmanlı Türkçesinde kalan diğer 6 eseri yapı ve izlek bakımından incelenir. Eserler üzerinde yapılan incelemelerin yanı sıra kurmaca yapıyı oluşturmaya yardımcı olan siyaset, psikoloji, sosyal, felsefe ve tarih gibi disiplinlerin edebi metinlerdeki görünümleri de değerlendirme bağlamına katılır. Bireylerde görülen aşk, cinsellik, özseverlik, kendini gerçekleştirme, nefret gibi izleklerle beraber yanlış Batılılaşma, yozlaşma gibi sosyal izleklere de değinilerek değerlendirme yapılır. Sonuç kısmında Orhan Mithat Barbaros'un avukatlıktan yazın hayatına geçerken yaptığı atılımlara ve yazar ile bu çalışma alanıyla ilgili kaynakçalara yer verilir. Anahtar Sözcükler: Milli Edebiyat Dönemi, roman, hikâye, sosyal ve bireysel konular, Orhan Mithat Barbaros
Cahit Irgat'ın şiirlerinde insan
"İnsan kimdir ve nedir?" şeklinde başlayan soruları cevaplamak neredeyse imkânsızdır. Fakat insanın işlevinden yararlanılarak bir tanım yapılabilir. İnsanın işlevi, onu bir nesneden ayıran kendine özgü değerli yanını ifade etmektedir. Bu anlamda dünyayı yok etme ve dünyayı anlamlandırma durumu insanın işleviyle ilgili olup ve yine insanın bir seçimi sonucunda meydana gelmektedir. İnsanı diğer canlılardan ayıran özelliği onun düşünmesi ve düşüncelerini eyleme dönüştürmesidir. Bu çalışmanın yapılmasındaki amaç; Cahit Irgat'ın şiirlerinde geçen "İnsan" ögesini işlevsel olarak tüm yönleriyle açığa çıkarmaktır. Irgat şiirlerinde; insanın psikolojik, sosyolojik ve felsefi durumlarını okuyucuya çağrışım yoluyla aktarmıştır. Böylece okuyucu geçmişe doğru yol alarak şiirlerdeki hikâyesel kurguyu da düşünsel tasavvuruyla yoğurmuştur. Irgat şiirlerinde insanın olumlu özelliklerinden yola çıkarak bir tanımlamaya gitmiş ve insana yönelttiği sorular eşliğinde kendisine bir cevap aramıştır. Bu cevabı almak için tümevarım yönteminden hareket ederek insanın işlevsel özelliğini ortaya çıkarmıştır. Bu anlamda çalışmanın başlıkları tümevarım yönteminden yola çıkılarak açıklanmış ve şairin sosyal bilim dallarından almış olduğu ilham korunarak disiplinler arası bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Cahit Irgat'ın şiirlerinin tamamına yakını bu çalışmada ele alınıp değerlendirilerek şairin edebi yönünün daha iyi anlaşılıp tanınmasına olanak sağlanıldı. Böylece edebiyatımızın tozlu raflarından indirilen şiirler tekrar okuyucuyla buluşturularak edebiyatımızdaki yerinin dinamikleştirilmesi amaçlanmıştır. Anahtar Sözcükler: Cahit Irgat, Şiir, Toplumcu Gerçekçi şiir, İşlevsel Olarak İnsan.
Nermin Yıldırım'ın romanlarında yapı ve izlek
Nermin Yıldırım, edebiyat dünyasına 2011'de yayımlanan Unutma Beni Apartmanı'yla girer. Yazdığı yedi romanıyla edebiyatımızda kendine önemli bir yer edinir. Çağın sorunlarına romanlarında kadın kahramanlar üzerinden değinen yazar, kendine özgü dil ve üslubuyla da fark yaratır. Romanlarında kadının zihinde açılan yaraları ve o yaralarla yüzleşen, kendini, evini arayan kadınların hayatlarını anlatır. Romanlarında genel olarak; aile, aile içi ilişkiler, kadının bireysel ve toplumsal problemleri, yalnızlık, kaçış, iletişimsizlik, aidiyet problemi gibi konuları işler. Genellikle kadın karakterlerin yaşamını anlattığı romanlarında kadınların geçmişten, özelikle de aileden gelen sorunlarını işleyen yazar, bu sorunların kadın karakterlerin ilerdeki yaşamlarında nasıl izler bıraktığını gösterir. Kadının yalnızlığı, çocukluğundan gelen travmalar üzerinde duran yazar, bireyin psişik problemlerinin temeline aileyi koyar. Bugününde problemli bir hayat süren kadınların temel meselelerinin ne olduğu üzerinde sıklıkla duran yazar, her romanında farklı bir yaşamla kadınların geçmişten, ailesinden gelen travmalarının onları hayatta yalnız, sevilmeyen, hayata tutunamayan bireyler haline dönüştürdüğünü gösterir. Fakat bunu göstermekle kalmaz, romanlarında bu kadınların hayatlarını anlatırken; yaşadıkları acılarla yüzleşen, kendini arayış yolculuğuna çıkan, kimi zaman kendini yaşadığı onca kötü şeye rağmen evini bulan kimi zaman da yaşadıklarıyla yüzleşip kendini iyileştirmekte geç kalan kadınları anlatır. Çalışmamızda Nermin Yıldırım romanları yapı ve izlek açısından irdelenecektir. Bu çalışma sonucunda yazarın romanlarında yapı başlığında; romanın kimliği, isim içerik ilişkisi, zaman, mekân, bakış açısı, kişiler kadrosu başlıkları altında incelenecek olup, her romanın izlekleri kendi içinde işlenerek genel bir çerçeve oluşturulurken, romanlar tüm detaylarıyla da ortaya konmuş olacaktır. Böylece yazarın romanlarının değerlendirilmesi hem kolaylaşacak hem de romanların değerlendirilmesine yapılan ilk tez olması açısından katkı sağlayacaktır.
Faruk Duman'ın öykü ve romanlarında yapı ve izlek
Faruk Duman, 2000 sonrası Türk Edebiyatı döneminde deneme, öykü ve romanları ile adından söz ettiren önemli yazarlardandır. 1974/Ardahan doğumlu olan yazar, halk edebiyatı unsurlarından olan masal, efsane, destan ve halk hikâyeleri gibi geleneksel anlatı formları ile çağdaş kurgu biçimlerini yapısal ve izleksel açılardan eserlerinde birleştirip, kendi dil ve üslubu ile işleyen özgün bir sanatçı kimliğine sahiptir. Eserlerinde kasaba ve taşra insanlarının kısıtlı imkânları, tarihi ve siyasi olaylara yönelik eleştiriler, orta ve alt düzey sınıf insanının sıkıntıları gibi toplumsal meseleler ile beraber kimliksel kopuş, benliğin tükenişi, psikolojik gerilimler ve varoluşsal problemler gibi bireysel konuları aynı anda işler. Anlatıların temel tema ve epizotlarını görünür kılan arka plan ise genel olarak doğadır. Faruk Duman anlatılarının olmazsa olmazı olan doğa, anlatılan dönem ekseninde bütün sosyokültürel ortamı aydınlatan ve kurgu karakterlerine ait duygu durumlarının tetikleyicisi olan güçlü bir yönlendiricidir. Dile önem veren ve anlatmanın önemi üzerinde sıklıkla duran Faruk Duman, oluşturduğu dil ve üslubu ile de kendine özgü bir sanat anlayışı geliştirmiştir. Akıcı ve sürükleyici dili ile okuru sıkmadan metnin içine çeken etkileyici bir üsluba sahiptir. Bu çalışmada Faruk Duman'ın öykü ve romanları incelenmiş, elde edilen bulgular ışığında tespit edilen yapısal unsurlar ve izleksel kurgular analiz edilmiş, dil kullanımı üzerinde belirli veriler üzerinden değerlendirmeler yapılmış ve yazarın yazın dünyası çözümlenmeye çalışılmıştır.
Yelda Karataş şiirlerinde izlek
Yelda Karataş, İstanbul'da aktif olarak yaşamış olduğu 1965-2017 yılları arasında sanat camiasından birçok kişiyle dostluk kurmuş, birçok sanatçıdan etkilenmiş ancak yine de kendini herhangi bir sanat akımına addetmemiştir. Yıllar içerisinde oluşturduğu entelektüel birikimini kendi estetik anlayışıyla birleştirip eserlerini meydana getirmiştir. Yelda Karataş edebiyatın değişik türlerinde eserler verse de sanat camiası içinde şairliği ile daha çok tanınır. Çalışmanın konusu da Yelda Karataş'ın şiirlerini ele almaktadır. Çalışma kapsamında Şair'in yayımladığı tüm şiirler tematik olarak gruplandırılmış ve şiirin ele aldığı konuya göre psikoloji, felsefe, sosyoloji ve edebiyat kuramları çerçevesinde incelenmiştir. Ayrıca çözümleme çalışmaları esnasında şairle sık sık bilgi alışverişi yapılmış ve imgelem çözümünde Şair'in imge ve dünya algısı ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu çalışma vesilesiyle yaşadığı zaman diliminde sanat camiasında önemli bir yer edinen Yelda Karataş ve şiiri, akademik literatürde de yerini almış olacak ve kendisiyle ilgili yapılacak olan çalışmalara ışık tutacaktır. Çalışmanın son bölümünde Yelda Karataş'ın poetikasına dair değerlendirmelerin bulunduğu "Sonuç" bölümü ve çalışmada istifade edilen kaynakların bir listesinin bulunduğu "Kaynakça" kısmı yer alacaktır.
Türk edebiyatında tarihi roman (2000 ve sonrası)
İlk basımları 2000-2022 arasında olan on dokuz tarihi roman incelemesini esas alan "Türk Edebiyatında Tarihi Roman (2000 ve Sonrası)" başlıklı çalışma, siyasi ve toplumsal açıdan yaşanan gelişmelerin ve değişimlerin romanlara yansımasını belirlemekle birlikte, romanların yapı ve tematik açıdan incelenmesini esas almıştır. Tarihi romanlara dair kuramsal bilgiler de detaylandırılmış, tarihi roman tanımlamaları, özellikleri, Dünya ve Türk edebiyatındaki gelişimi ortaya konmuş; postmodernizm ve Yeni Tarihselcilik kavramlarına da değinilmiştir. Ele alınan tarihi romanlar, bu bilgilerden hareketle incelenmiştir. Çalışmanın, tarihi roman özelinde söz konusu dönemin daha iyi anlaşılması ve bundan sonra yapılacak olan çalışmalara kaynaklık etmesi beklenmektedir.