Theses supervised by Prof. Dr. Cengiz Arslan
15 theses · Fırat University, İnönü University
Sporda uzmanlaşmanın algısal ve bilişsel süreçlere etkisi
Bu çalışmanın amacı, spor uzmanlığının algı ve bilişin farklı yönleri ile ilgili ölçümlerde üstün performans ile ilişkili olup olmadığını incelemektir. Bu amaç doğrultusunda elit sporcular ile sporcu olmayanların algısal ve bilişsel yeteneklerinin farklılık gösterip göstermediği araştırılmıştır. Çalışmaya 18 ile 35 yaş arasında elit seviyede spor yapan 14 kadın ve 19 erkek voleybol oyuncusu ile 16 kadın ve 15 erkek sedanter birey olmak üzere toplam 64 katılımcı gönüllü olarak katılmıştır. Katılımcılar kişisel bilgi formunu doldurduktan sonra bilgisayar ortamında uygulanan değişim saptama görevi ve görsel çalışma belleği görevini tamamlamıştır. Deneylerde kullanılan uyarıcıların hazırlanmasında Adobe Photoshop CS6 programından yararlanılmıştır. Uyaranların sunumu ve tepkilerin kaydedilmesi OpenSesame 3.3.8 programı ile yapılmıştır. Ölçümler sonucu elde edilen veriler SPSS 22 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Değişim saptama görevinde katılımcıların doğru tepki oranları ve doğru tepki hız ortalamaları karışık desen ANOVA modeli kullanılarak analiz edilmiştir. Görsel çalışma belleği görevinde uzman ve kontrol gruplarının çalışma belleği kapasiteleri bağlantısız örneklemlerde t testi kullanılarak karşılaştırılmıştır.Değişim saptama görevi sonuçları incelendiğinde, elit sporcuların kontrol grubuna göre değişim belirleme hızları yaklaşık olarak 991 ms daha hızlıdır. Görsel çalışma belleği görevi kullanılarak araştırılan çalışma belleği kapasiteleri karşılaştırıldığında ise, elit sporcuların çalışma belleği kapasitesi ortalamaları (x̄ = 1.16, SS = .46) kontrol grubunun ortalamalarından (x̄ = .94, SS = .40) istatistiksel olarak anlamlı derece daha yüksek bulunmuştur. Elde edilen sonuçlar, uzun dönem yapılan yoğun egzersizlerin algısal – bilişsel süreçler üzerinde etkili olduğunu ve bilişsel görevlerde üstün performansı olumlu şekilde etkilediğini göstermiştir.
Beden eğitimi ve diğer meslek grubu öğretmenlerin beden hoşnutluğu, vücut farkındalığı ve sosyal görünüş kaygısının değerlendirilmesi
Bu çalışmada beden eğitimi ve diğer branş öğretmenlerinin vücut farkındalığı, beden hoşnutluğu ve sosyal görünüş kaygısının mesleklerinde birbirlerinin arasındaki benzerlikleri, farklılıkları ve çeşitli değişkenlere göre değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya öğretmenlerin Elazığ, Bingöl, Trabzon, Sakarya, İstanbul ve Mardin illerinde görev yapan 459 beden eğitimi ve 501 diğer branş öğretmeni olmak üzere toplam 960 öğretmen dahil edilmiştir. Bu öğretmenlere konu kapsamında kişisel bilgi formu, sosyal görünüş kaygısı, vücut farkındalık ve beden memnuniyeti ölçekleri uygulanmıştır. İstatistik analizler SPSS programında ve anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmada beden eğitimi ve diğer meslek grubu öğretmenlerin branşına ve beden kitle indeksine göre herhangi bir farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Hizmet yılına göre vücut farkındalığında anlamlı bir farklılık görülmesine(p<0,05) rağmen beden memnuniyeti ve sosyal görünüş kaygısı olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır(p>0,05).Öğretmenlerin cinsiyet durumlarına ve yaşlarına göre sadece vücut farkındalığında anlamlı farklılık görülmüştür(p<0,05). Beden hoşnutluğu ve sosyal görünüş kaygısında ise anlamlı farklılık tespit edilmemiştir(p>0,05). Katılımcıların kilo memnuniyet durumuna göre vücut farkındalığı ölçek tüm alt boyutlarında anlamlı bir farklılık ortaya çıkmıştır(p<0,05). Beden genel görünüş ve sosyal görünüş kaygısının tüm bileşenlerinde ise farklılık tespit edilmemiştir (p>0,05). Çalışma sonucunda beden eğitimi ve diğer öğretmenlerin vücut farkındalığı, beden memnuniyeti ve sosyal görünüş kaygısı ölçek puanları arasında bir fark olmadığı gözlenmiştir. Beden eğitimi öğretmenlerinin branşı gereği sporu meslek edinmeleri bir avantaj olarak yansıdığı, dolasıyla vücut farkındalığı, beden memnuniyeti ve sosyal görünüş kaygısı üzerinde diğer meslektaşlarına oranla ölçek puanlarında pozitif düzeyde olumlu görüşlere sahip oldukları söylenebilir.
Düzenli spor yapan ve yapmayan bireylerin vücut farkındalığı ve postür düzeylerinin değerlendirilmesi
Çalışmanın amacı kronik düzeyde spor geçmişi olup, düzenli spor yapan bireyler ile spor yapmayan (sedanter) bireylerin vücut farkındalığı ve postür düzeylerinin değerlendirilmesidir.Çalışmaya Bitlis ve Muş illerinde bulunan 18-30 yaş arası kronik düzeyde spor geçmişi olan 117 sporcu ile yine aynı illerde bulunan 18-30 yaş arası spor yapmayan 117 sedanter kişi olmak üzere toplan 234 kişi gönüllü olarak katılmıştır. Çalışmaya katılanların kilo ölçümü, boy uzunluğu, bel çevresi ve bel açısı ölçüldü. Vücut farkındalığı için vücut farkındalık anketi ve ağrı skalası (VAS) kullanılmış olup, postür ölçümü ve omurga eğriliklerini ölçmek için dijital spinal mouse aleti kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 21 yazılım programında değerlendirildi ve Sonuçlar % 95 güven aralığında, anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirildi. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda sporcu ve sedanterlerin torakal kifoz ve lomber lordoz değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunamamıştır (p>0,05). Sporcuların vücut farkındalığı değerleri ve bel açısı değerleri arasında sporcular lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,05). Sedanterlerin ağrı düzeyi değerleri ile sporcuların ağrı düzeyi değerleri arasında sporcular lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,05).Sonuç olarak sporcular ile sedanterlerin torakal kifoz ve lomber lordoz omurga açısı değerlerinde ve postürlerinde anlamlı farklılık olmadığı, spor yapanların vücut farkındalıklarının sedanterlerden daha yüksek olduğu, spor yapanların bel açılarının sedanterlerden fazla olduğu, bel ve omurga bölgesindeki ağrıların spor yapanlarda sedanterlerden daha az olduğu tespit edilmiştir.
Metabolik sendrom modelinde egzersiz uygulamasının apoptoz ve myogenez ile ilişkili bazı gen ekspresyonları ve bu genleri hedefleyen miRNA'ların düzenlenmesindeki rolü
Çalışmamızın amacı; fruktoz aracılığı ile metabolik sendrom oluşturulan sıçanlarda orta şiddetli yüzme egzersiz uygulamasının, kas dokudaki apoptoz ve myogenezde rol alan bazı gen ekspresyonları ve bu genleri hedefleyen miRNA'ları düzenleyici etkilerinin araştırılmasıdır. Çalışmada toplam 21 deney hayvanı kullanıldı ilk 5 hafta da içme suyu içerisine %30 oranında fruktoz katılarak metabolik sendrom oluşturulan sıçanlar (kontrol grubu hariç) her kafeste 7 sıçan olacak şekilde rasgele 3 gruba ayrıldı daha sonra egzersiz grubundaki sıçanlara 6 hafta boyunca haftada 3 gün %50-%60 oranında orta şiddette yüzme egzersizi yaptırıldı. Kas dokularına ait örnekler bu çalışma kapsamında mRNA (BAX, FAS, MFN1, MFN2 ve MSTN) ve miRNA (miR-329-5p ve miR-17-1-3p) Fırat Üniversitesi Hastanesinde çalışıldı. Çalışmada BAX geninin egzersiz yapılan grupta kontrol ve metabolik sendrom oluşturulan gruba göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde düştüğü görülmektedir (p<0.05). FAS'ın Egzersiz uygulanan grupta (0.47±0.01) kontrol ve metabolik sendrom grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir düşüş olduğu görülmektedir (p<0.05). MSTN, egzersiz uygulaması yapılan grupta metabolik sendrom oluşturulan gruba göre anlamlı bir şekilde düştüğü görülmektedir. MFN1 ve MFN2'nin egzersiz uygulanan grupta kontrol ve metabolik sendrom oluşturulan gruba göre istatistiksel olarak anlamlı bir yükselme olduğu görülmektedir. miR-329-5p'nin Egzersiz uygulanan grupta metabolik sendrom oluşturulan gruba göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde bir yükseldiği görülmektedir (p<0.05). miR-17-1-3p'nin Egzersiz uygulanan grupta kontrol ve metabolik sendrom grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir düşüş olduğu görülmektedir (p<0.05). Sonuç olarak; metabolik sendromlu sıçanlara %50-60 oranında orta şiddette uygulanan egzersizin metabolik sendrom bileşenlerine olumlu etkilerinin olduğunu göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Egzersiz, metabolik sendrom, apoptoz, myogenez, gen ekspresyonları
Üniversite öğrencilerinin besin seçimi ve yeme davranışlarının beden imajı ve fiziksel aktivite düzeyine etkisinin değerlendirilmesi
Günümüzde insanların yaşam tarzında ve alışkanlıklarında yaptığı değişikliklerden dolayı sağlığın önemli destekçilerinden olan fiziksel aktiviteye katılım günden güne azalmaktadır. Bunun yanında insanların besin tercihleri ve beslenme davranışları, insanların sportif performanslarının önemli bir belirleyici unsuru sayılmaktadır. Bu araştırmada üniversitelerin spor bilimleri fakültelerinde öğrenim gören sporcu öğrencilerin besin seçimi davranışlarındaki farklılıkları, beden imajı takıntısı ve/veya bozulmuş yeme davranışı olan öğrencilerin besin seçiminde dikkat ettikleri faktörleri fiziksel aktivite durumlarına göre etkisini incelemek amaçlanmıştır. Bu araştırma nicel araştırma türünde olup betimsel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma evrenini, Adıyaman, İnönü, Fırat, Gaziantep Üniversiteleri Spor Bilimleri Fakültesi farklı bölümlerinde öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Örneklem grubunda 2021-2022 eğitim öğretim yılında ilgili üniversitelerin Spor Bilimleri Fakültelerinde öğrenim gören 717 Erkek, 608 kadın sporcu üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Elde edilen veriler istatistik paket programında analiz edilmiştir. Araştırmada öğrencilere fiziksel aktivite Ölçeği, besin seçimi ölçeği ve yeme tutum testi ölçeği uygulanmıştır. Araştırma sonucunda sporcu öğrencilerin besin seçimi ve yeme davranış özelliklerinin beden imajı ile fiziksel aktivite düzeylerini doğrusal olarak etkilediği görülmüştür(p<0.05, r =0.661). Bu durumun insanların besin seçiminde sağlık ve performans ilişkili faktörlerin bulunması, güzel görünme, sportif performansı arttırma ve sağlıklı olma özelliklerinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Araştırmada sonuç olarak sporcuların, besin seçimi gerçekleştirilirken dikkat ettikleri faktörlerin tespiti, gerekli uyarıların ve eğitim programlarının düzenlenmesi oldukça önemli görülmektedir. Sporcular arasında ortaya çıkabilecek beden memnuniyetsizliğinin önceden tespit edilerek gerekli müdahalelerin yapılması ileri ki zamanda oluşacak yeme bozukluklarını önleyeceği düşünülmektedir.
Metabolik sendromlu ratlara uygulanan orta şiddetli egzersize miyokin yanıtının incelenmesi
Çalışmanın amacı; fruktoz içerikli bir diyetle beslenerek metabolik sendrom oluşturulan ratlara uygulanan orta şiddetli düzenli egzersizlerin iskelet kası kaynaklı myostatin ve myonektin düzeyleri üzerine nasıl bir etkisi olduğunu araştırmaktır. Çalışmada toplamda 21 Sprague Dawley cinsi erkek rat kullanıldı. Ratlar her kafeste 7 hayvan olacak şekilde 3 gruba ayrıldı. Egzersiz grubunda olan ratlara 6 hafta boyunca haftada 3 gün olacak şekilde yüzme egzersizi uygulandı. Sekiz hafta devam eden egzersizler ortalama 28-320 C su sıcaklığı bulunan havuzda gerçekleştirildi. Çalışma sonunda ratlar dekapite edilmiş ve kan numuneleri alındı. Kan örneklerinden elde edilen serum örneklerinde, myostatin ve myonektin ELISA metodu ile ölçüldü. Bununla birlikte serum örneklerinde albümin, ALT, AST, total protein, total Kolesterol, Glukoz, Trigliserit, HDL, LDL, ürik asit, CK-MB ve CK-NAC tayinleri Fırat Üniversitesi Hayvan Hastannesi Biyokimya Laboratuvarında çalışıldı. Çalışma başlangıcından sonuna kadar her gruba ait ağırlık ortalamaları incelendiğinde istatistiksel olarak anlamlı bir kilo artışı olduğu, fakat egzersiz uygulanan grubun egzersiz ile birlikte diğer grup ortalamalarından oldukça düşük olduğu görüldü. Yapılan kan incelemelerinde grupların, myostatin, myonektin, albümin, ALT, AST, total protein, total Kolesterol, Glukoz, Trigliserit, HDL, LDL, ürik asit, CK-MB ve CK-NAC gibi paremetrelerinde anlamlı dğişkenler olduğu görüldü. Sonuç olarak; metabolik sendromlu ratlara uygulanan egzersizin vücut ağırlığı, bozulmuş açlık glukozu, karaciğer enzim düzeyleri, kan lipid profili ve myostatin ile myonektin düzeylerine olumlu etkilerinin olduğunu ve bu olumlu etkilerden dolayı fiziksel aktivite ve egzersiz uygulamalarını metabolik sendromlu bireylere önerilebileceğini söyleyebiliriz.
The effects of game education on attention and concentration levels and hand-eye coordination of the sedentary chi̇ldren
In this study, the effects of game education on the attention and concentration levels and hand-eye coordination of sedentary children were researched. The research universe compose 6th, 7th, and 8th grade students of a secondary school where is in the city centre of Elazig. The sample of the research compose 450 students, including girls and boys (n=225) and control group (n=225) in the 12-14 age group randomly selected from the 6th, 7th and 8th grade students in this school. In the study, the experimental group played 16 educational games and threw dart that was thought to increase attention and concentration and hand-eye coordination levels during two course hours time among the eight weeks. For the control group, pre-test and post-test throwing darts were made. Developed by Brickenkamp (1962) d2 testing was used in the evaluation of attention and concentration. Eye-hand coordination was assessed through dart throws. Measurements were applied as pre-test and post-test; the data was evaluated with SPSS 22 packaged software, and the level of significance was seen to be p<0.05. No significant difference was found between experimental and control groups, pre-test d2 test scores and dart shots (p> 0.05). According to pre- and post-test results of the experiment group, it was observed a decrease in the total error and fluctuation levels (H, H%, DO); on the other side, it was observed an increase in the total number of work item (TM), total performance (TM-H) and concentration performance. 27-90 % a change was identified in favor of the experimental group in d2 test performance, hand-eye coordination and dart throws. As a result, when d2 test and dart throw performance scores are examined, it was identified that eight-week educational games and darts education have a high positive effect on attention and concentration of students and hand-eye coordination levels. These results reveal the importance of attention and concentration enhancing education, especially in physical education courses.
İlköğretim çağındaki çocuklarda 8 haftalık egzersiz programının vücut postürü üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
1. ÖZET Çağımızda teknolojinin ilerlemesiyle hareketsizlik artmakta ve onun erken dönemde getirdiği rahatsızlıklardan olan postür bozukluklarının giderek yaygınlaştığı bilinmektedir. Bu çalışmada postür egzersizlerinin ilköğretim çağındaki çocukların vücut postürü üzerindeki etkisini değerlenmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma grubunu Malatya il merkezindeki ilk ve ortaokul düzeyinde, 9-13 yaş aralığında rastgele seçilen 461 öğrenci oluşturmaktadır. Seçilen öğrencilere 8 hafta boyunca vücut postürünü destekleyici haftada bir kez, 45 dakikalık egzersiz programı uygulanmıştır. Öğrencilerden egzersiz öncesi ve 8 hafta sonrasında skolyometreyle postür ölçümü alınmıştır. İstatistiki analizler SPSS programında değerlendirilmiştir. Ölçümler normal dağılım göstermediğinden değişkenler ve ortalamalar arası ilişki için non parametrik testlerden Mann-Whitney testi ile ön test-son test postür eğrilik dereceleri karşılaştırılması için Wilcoxon testi uygulanmıştır ve anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak değerlendirilmiştir. Sekiz haftalık egzersiz uygulaması öncesi ve sonunda öğrencilerin postür eğrilik derecelerinde anlamlı bir farklılık tespit edilmiş ve bu eğrilik derecesinde % 72.2 oranında azalma meydana geldiği gözlenmiştir (p<0.001). Bulgularımıza göre öğrencilerin ön test-son test postür eğrilik dereceleri ölçümleri ile yaş, cinsiyet, ayakkabı numarası değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur (p<0.001), beden kitle indeksi açısından ise sadece 1.derece obez öğrencilerde anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır (p>0.05). Sonuç olarak postür destekleyici egzersizlerin omurganın sagital planda sağa ve sola eğrilik derecesine yüksek düzeyde olumlu etki ettiği kanaatine varılmıştır. Bu çalışma ile ilköğretim çağındaki çocuklarda haftada bir defa uygulanan beden eğitimi derslerinde postür egzersizlerine yer verilerek ilerde oluşabilecek duruş bozukluklarını büyük oranda önlenebileceği kanısına varılmıştır. Anahtar Sözcükler: Öğrenci, Postür, Egzersiz, Skolyometre
Amatör liglerde oynayan 14-17 yaş futbolcuların özgüven düzeylerinin incelenmesi (Hatay ili örneği)
Araştırmanın amacı, amatör liglerde oynayan 14-17 yaş futbolcuların özgüven düzeylerini farklı değişkenler bazında incelemektir. Bu doğrultuda tarama modelindeki araştırmada veri toplama aracı olarak Akın (2007) tarafından geliştirilen 33 maddelik öz-güven ölçeği gönüllü katılımcılara uygulanmıştır. Ölçek; içsel özgüven ve dışsal özgüven olmak üzere iki alt boyuttan oluşmaktadır. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde istatistikî yöntem olarak frekans, yüzde dağılımları, ikili gruplar için Independent Samples t testi, çoklu gruplar için (Pearson Correlation testi) OneWay-ANOVA analizleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; iç ve dış özgüven, toplam özgüven açısından lisanslı sporcu olanlar ile olmayanlar arasında anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<0.05). Lisanlı sporcu olanların tüm boyutlarda daha yüksek değerlere sahip olduğu tespit edilmiştir. Spor yaşı ile dış özgüven arasında anlamlı ilişki bulunurken (r=.133, p<0.05), spor yaşı ile iç özgüven ve toplam özgüven arasında anlamlı ilişki bulanamamıştır (p<0.05). Sonuç olarak, amatör liglerde oynayan 14-17 yaş futbolcuların özgüven düzeyleri, pek çok değişkenden etkilenebilmektedir. Araştırmada, futbol oynayan bireylerin, futbol oynamayan bireylere göre özgüven düzeylerinin daha yüksek olduğu sonucu ortaya çıkmıştır.
Metabolik sendrom oluşturulan ratlarda aerobik ve anaerobik egzersizlerin betatrofin ve kartonektin düzeylerine etkisi
Çalışmanın amacı; fruktoz içerikli bir diyetle beslenerek metabolik sendrom oluşturulan ratlara uygulanan aerobik ve anaerobik egzersizin yağ dokudan salgılanan betatrofin ve kartonektin düzeyleri üzerine etkisini araştırmaktır. Çalışmada toplamda 28 Wistar Albino cinsi erkek rat kullanıldı. Ratlar her kafeste 7 hayvan olacak şekilde 4 gruba ayrıldı. Egzersiz grubunda olan ratlara aerobik ve anaerobik egzersizler 6 hafta boyunca haftada 3 gün olacak şekilde Treadmill egzersiz cihazı ile uygulandı. Egzersiz uygulamasının bitiminde hayvanların tamamından kan örnekleri dekapitasyonla sabah 09:00-10:00 saatleri arasında gerekli analizlerde kullanılmak üzere aprotininli tüplere alındı. Kan örnekleri 3500 d'de 10 dk. santrifüj edildikten sonra elde edilen serum örnekleri çalışma gününe kadar -80 C, muhafaza edildi. Serum örneklerinde, betatrofin (ANGPTL-8) ve kartonektin (CTRP-3) ELISA metodu ile ölçüldü. Bunula birlikte serum örneklerinde total Kolesterol, Glukoz, Trigliserit, HDL, LDL, VLDL ve ürik asit tayinleri Fırat Üniversitesi Hastanesi Merkezi Laboratuvarında çalışıldı. Sonuç olarak; metabolik sendromlu ratlara uygulanan aerobik ve anaerobik egzersiz tiplerinin ikisinin de metabolik sendrom bileşenlerine olumlu etkilerinin olduğunu ve anaerobik egzersizlerin vücut ağırlığı, bozulmuş açlık glukozu, kan lipid profili ve betatrofin ile kartonektin düzeyleri açısından aerobik egzersizlere oranla daha etkili olduğu için metabolik sendromlu bireylere önerilebileceğini söyleyebiliriz.
Farklı klasmanlardaki futbol hakemlerinin karar verme stilleri ve özgüven düzeylerinin incelenmesi
1. ÖZET Çalışmamızda, farklı klasmanlardaki futbol hakemlerinin karar verme stilleri ile öz güven düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini; 2015-2016 sezonunda Türkiye'de farklı klasmanlarda bulunan futbol hakemleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise; Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde farklı klasmanlarda görev alan 178 futbol hakemi oluşturmaktadır. Demografik bilgiler; 10 soruluk "Kişisel Bilgi Formu" ile, Karar Verme Stilleri; Mann ve Ark. (1998), tarafından geliştirilen "Melbourne Karar Verme Ölçeği" ile, Özgüven Düzeyleri ise; Akın (2007) tarafından geliştirilen "Özgüven Ölçeği " kullanılarak tespit edilmiştir. Veriler SPSS 22.0 istatistik paket programı ile değerlendirilmiş ve anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak alınmıştır. İkili karşılaştırmalarda t testi, ikiden fazla karşılaştırmalarda ise Anova testi kullanılmıştır. Araştırmamızda elde edilen bulgulara göre hakemlerin özgüven düzeylerine bakıldığında; yaş değişkenine göre 26-30 yaş futbol hakemlerinin, 21-25 yaş futbol hakemlerine göre özgüven puan ortalamaları açısından anlamlı düzeyde farklılaşmanın olduğu bulunmuştur (p<0,05). Hakemlikteki meslek yıllarına göre 7 yıl ve üstü kıdeme sahip hakemlerin özgüven düzeyleri, 1-3 yıl kıdeme sahip hakemlerin öz güven düzeylerine, göre daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Karar vermede öz saygı ve karar verme stillerine bakıldığında; bulundukları klasman, meslek, eğitim düzeyi ve aylık gelir düzeylerinde anlamlı farklılıklar bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak; hakemlik yılı, eğitim düzeyleri arttıkça, karar vermede özsaygı ve dikkatli karar verme stili pozitif yönde, kaçıngan, erteleyici ve panik karar verme stilleri ise negatif yönde etkilendiği, evli olan hakemlerin karar verme stillerinin olumlu düzeyde yükseldiği gözlenmiştir. Hakemlerin özsaygı, karar verme stilleri ve özgüvenlerinin yeterli düzeye gelmeleri için hakemlik yılı, eğitim düzeyi, aylık gelir ve bulundukları klasmanın önemli bir etki sağladığı kanısına varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Futbol, Hakem, Klasman, Karar Verme, Özgüven
Sekiz haftalık egzersiz programının kadınlarda postür bozukluğu ile yaşam kalitesi ve vücut farkındalık durumu üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
Bu çalışma kadınlarda yaşam kalitesi, vücut farkındalığı, postür bozuklukları ve bu bozuklukların egzersizle ne seviyede düzelebileceğini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Çalışma grubunu Siirt il merkezinde bulunan egzersizle ilgili riski olmayan, menopoza girmemiş, doktor tarafından postür bozukluğu teşhisi konmuş 20-45 yaş arası 82 hasta; 32 Egzersiz, 24 Yelek (Posturex) ve 26 kişi Kontrol olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Çalışma öncesi ve sonrası postür eğriliği skolyometre, Yaşam Kalitesi; Rand Corporation (1998) tarafından geliştirilen, Koçyiğit ve ark. (1998)'nın Türkiye'de geçerlik ve güvenirliği yaptığı Short Form-36 ile Vücut Farkındalığı; Shields ve ark. (1998) tarafından geliştirilen, Erden ve ark. (2013) tarafından Türkiye'de kullanılan Vücut Farkındalık Ölçeği (VFA), Ağrı; Görsel Analog Skala (VAS) ile yapılmıştır. İstatistik analizler SPSS programında ve anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak değerlendirilmiştir. Sekiz haftalık egzersiz uygulaması sonrasında hem eğrilik derecesi bakımından hem de çalışma grubu değişkeni bakımından öntest ile sontest arasında anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür (p<.0001). Yaşam kalitesi alt bileşenlerinden; Fiziksel Fonksiyon, Ağrı, Genel Sağlık, Enerji Düzeyi, Sosyal Fonksiyon, Mental Sağlık alt ölçeklerinde öntest ile sontest arasında anlamlı bir farklılık izlenmiş olup (p<.0001), Rol Güçlüğü ve Emosyonel ölçeklerinde sontest bakımından farklılık gözlenmemiştir (p>0.05). Yaşam kalitesinin tüm alt ölçeklerinde çalışma grupları arasında anlamlı bir farklılık ortaya çıkmıştır (p<.0001). Vücut farkındalığı bileşenlerinde de son alınan ölçümlerde farklılık olduğu görülmüştür (p<.0001). Sonuç olarak postür eğrilik derecesinde en çok iyileşme egzersiz yapan grupta saptanmıştır. Yelek grubunda da kontrol grubuna göre olumlu değişim gözlenmiştir. Araştırmamızda egzersiz yapmanın ve yelek kullanımının postür eğriliği, yaşam kalitesi, ağrı, vücut farkındalık durumu üzerinde olumlu etkileri olduğu kanaatine varılmıştır. Anahtar Sözcükler: Kadın, Postür, Egzersiz, Vücut Farkındalığı, Yaşam Kalitesi.
Elit erkek yüzücülerde yüzme performansları ile apelin ilişkisinin incelenmesi
Elit düzeydeki erkek yüzücülerin katılımı ile gerçekleştirilen bu çalışma, farklı yüklenme (kısa, orta ve uzun mesafeli) egzersizlerinin apelin ile bazı fiziksel ve biyokimyasal parametreler üzerine etkilerini incelemek amacı ile yapılmıştır. Çalışma grubumuzu Malatya-Adıyaman illerinde yaşayan, benzer beslenme alışkanlıkları olan, yaşları 18-22 arasında değişen, elit düzeyde ve halen aktif olarak yüzme antrenmanı yapan 20 sağlıklı erkek yüzücü oluşturmuştur. Bu çalışmada ön test-son test modeli uygulanmıştır. Yapılan yüklenmeler sonrası deneklerden 4 defa kan örnekleri alınmış olup, apelin ve bazı biyokimyasal parametreler ile tam kan değerlerinin tayinleri gerçekleştirilmiştir. Sonrasında fiziksel ölçüm değerleri alınmıştır. Veriler SPSS paket programı ile değerlendirilmiş ve anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak alınmıştır. Yapılan uygulama ile hematolojik parametrelerden trombosit, eritrosit, lokosit ve indekslerinin uygulamayla birlikte yükseldiği tespit edilmiş (p<0.05), bunun yanı sıra kan glikoz seviyesinde artış, insülin seviyesinde ise azalma görülmüştür (p<0.05). Mide, yağ dokusu, kalp gibi birçok organın yanı sıra özellikle beyinde hipotalamustan sekrete edilen Apelin hormonu öntest sonucuna (=2090.75)'e göre; Orta mesafeli apelin (=4260.43) ve uzun mesafeli Apelin (=3694.4) değerleri arasındaki farklar önemli derecede anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Yaptığımız çalışmada farklı yüklenmelerdeki bazı apelin seviyeleriyle vücut kitle indeksi, aerobik ve anaerobik güç arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Sonuç olarak; Yapılan çalışmaya göre, farklı yüklenmeli akut yüzme egzersizinin kan parametreleri ve apelin seviyelerini önemli derecede etkilediği, aerobik ve anaerobik kapasite ile vücut kitle indeksi arasında ilişkilerin görüldüğü tespit edilmiş olup, apelin ile egzersiz etkileşiminin olduğu düşüncesi artmaktadır. Ayrıca egzersiz apelin ilişkisinin daha belirgin olması için farklı spor dallarında ve farklı disiplinlerde yeni çalışmalar yapılmasında fayda vardır. Anahtar Kelimeler: Performans, Yüzme, Fizyoloji, Apelin
11-12 yaş çocuklarda pliometrik antrenmanın denge ve futbola özgü beceriler üzerine etkileri
ÖZET Bu araştırmada, pliometrik antrenmanların denge ve futbola özgü beceriler üzerine etkisinin araştırılması amaçlandı. Araştırmaya yaşları 11-12 arasında değişen 38 sağlıklı erkek futbolcu gönüllü olarak katılmıştır. Çalışmaya katılan denekler Türkiye Futbol Federasyonunun Grassroots etkinlikleri kapsamında futbol eğitimlerine devam eden sporculardan oluşturulmuştur. Çalışmaya katılan sporculara, ön test olarak; sürat, çeviklik, anaerobik güç, denge, diripling ve pas testleri yapıldı. Deney grubuna devam eden haftada üç günlük futbol antrenmanlarına ek olarak haftada iki defa 8 hafta boyunca pliometrik çalışmalar yaptırıldı. Kontrol grubuna ise devem eden futbol antrenmanları dışında bir çalışma uygulanmadı. 8 hafta sonunda deney ve kontrol gruplarına son test ölçümleri yapıldı. Araştırmada elde edilen nicel veriler, ortalama, standart sapma veya frekans (f) ve yüzde (%) ile özetlenmiştir. Ön test-Son test değişkenleri arasındaki farklılıkların önemliliğinin belirlenmesinde bağımlı gruplarda t-testi kullanılmıştır. Çalışmaya katılan deney grubu ön test - son test karşılaştırmalarına göre; 30 m sürat, İllionis çeviklik, diripling, Johanson hızlı pas, wingate ve dinamik denge testi ölçümlerinde sağ ayak lehine anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0.05). Çalışmaya katılan deney ve kontrol grubu arasında deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmiştir (p<0.05). Dinamik denge ölçümlerinde sol bacak lehine anlamlı bir fark çıkmayışı, çalışmaya katılan sporcuların dominant ayaklarının sağ ayakları olmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Sonuç olarak pliometrik çalışmaların sadece performans bileşenleri üzerinde değil futbola özgü beceriler ve denge üzerinde de olumlu etkileri olduğu görülmüştür. Bu bağlamda 11-12 yaş grubu futbolcularda pliometrik çalışmaların antrenman programlarında yer alması gerektiği düşünülmektedir. Pliometrik çalışmaların sadece kondisyonel bileşenlere katkı sağladığı yanılgısından vazgeçilip beceri düzeyinde yapılan tüm uygulamalara ciddi katkılar sağladığı göz önünde bulundurulmalıdır. Anahtar Kelimeler: Futbol, Pliometrik, Denge, Beceri
Elit erkek atletlerde kısa, orta, uzun mesafe koşu performansları ile apelin ilişkisinin incelenmesi
Apelinin egzersiz ile ilişkisi konusunda ilk yapılan araştırmalardan olan bu çalışma, elit düzeydeki kısa, orta ve uzun mesafe erkek koşucuların göstermiş olduğu performansın apelin, glikoz, insülin, hematolojik ve biyokimyasal parametreler üzerindeki akut etkisi ve apelinin bu parametrelerle ilişkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya aktif spor yapan 18-22 yaş aralığında 10 kısa, 10 orta ve 10 uzun mesafe koşucu katılmıştır. Kısa mesafeciler 100 m, orta mesafeciler 1500 m ve uzun mesafeciler 3000 m koşmuşlardır. Tüm deneklerden koşular öncesi ve sonrası, iki kez alınan kan örneklerinden apelin, glikoz, insülin, hematolojik ve biyokimyasal parametreler düzeyleri tespit edilmiştir. Ayrıca deneklerin antropometrik özellikleri ve güç ölçümleri yapılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 21.0 istatistik programı kullanılmış ve anlamlılık değeri p<0.05 olarak belirlenmiştir. Tüm grupların koşular öncesi ve sonrası apelin değerlerine bakıldığında kısa ve orta mesafe koşucularda anlamlı olarak arttığı (p<0.05), uzun mesafecilerde ise anlamlılık göstermediği görülmüştür (p>0.05). Glikoz değerleri önemli seviyede artmış, insülin değerleri ise anlamlı düzeyde düşmüştür (p<0.05). Hematolojik ve biyokimyasal parametrelerde de değişiklikler gözlenmiştir (p<0.05). Ayrıca araştırma grubumuzun tümünü oluşturan koşucuların apelin değeri ile sadece hematolojik parametreler arasında önemli düzeyde ilişkiler bulunmuştur (p<0.05). Grupların koşular öncesi ve sonrası farkının 3'lü karşılaştırılması sonucu, sadece glikoz, MCV, MCH, HDL ve VLDL değerleri arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05), Koşucuların antropometrik özellikleri ve güç değerlerinin 3'lü karşılaştırılması sonucu, vücut ağırlığı, beden kitle indeksi, aerobik güç, zirve güç, relatif zirve güç, ortalama güç ve yorgunluk indeksi değerleri arasında anlamlı fark bulunmuştur. Sonuç olarak; kısa, orta ve uzun mesafe koşuculara uygulanan akut yüklenme sonrası, apelin değerlerinde kısa ve orta mesafecilerde anlamlı farklılıklar bulunması ve uzun mesafecilerde anlamlığın olmaması anaerobik nitelikli antrenmanların apelin üzerinde daha etkili olduğunu göstermiştir.