Theses supervised by Prof. Dr. Cengiz Özarslan
11 theses · Aydın Adnan Menderes University
Yerli üretim bir pnömatik tahıl ekim makinasının ekim performansının değerlendirilmesi
Bu çalışmada, 32 ayaklı, pnömatik normal sıravari tahıl ekim makinasında, üç farklı tohum çeşidi (buğday 20 kg/da, arpa 16 kg/da ve arpa-fiğ karışımı 18 kg/da), üç farklı hava hızı (17 m/s, 21 m/s ve 25 m/s), iki farklı yapıda düşey iletim borusu (körüklü döküm ve galvanizli boru) ve iki farklı malzemeden yapılmış dağıtıcı başlık (döküm ve sert şeffaf plastik) kullanılmıştır. Bu malzeme ve veriler kullanılarak sıra üzeri ve ayaklar arası tohum dağılım düzgünlüğü ile tohumlarda meydana gelen zedelenmeler belirlenerek, bu parametrelerin tohum dağılım düzgünlüğü ve zedelenme üzerine etkileri laboratuvar ve tarla şartlarında ortaya konmuştur. Çalışmalar sonucunda, ayaklar arası dağılım düzgünlüğünün arpa tohumu için en düşük varyasyon katsayısı (%5,2 ile yeterli grup) KB-PK'da (Körüklü boru-Plastik kapak), buğday tohumunda en düşük varyasyon katsayısı değerleri (%4,9 – %5,9 ile yeterli grup) KB-PK ve KB-DK (Körüklü boru-Döküm kapak) da, arpa-fiğ karışımında ise en düşük varyasyon katsayısı değeri (%4,0 ile orta grup) KB-PK'da elde edilmiştir. GB-DK (Galvanizli boru-Döküm kapak) ve GB-PK (Galvanizli boru-Plastik kapak) kullanılarak yapılan ayaklar arası dağılım düzgünlüğü çalışmalarında bütün sonuçlar yetersiz (VK>%6,3) grupta yer almıştır. Sıra üzeri dağılım düzgünlüğü çalışmasında iyilik derecesi (1, 2 ve 3 tohumlu şeritlerin oranları toplamı) yönünden tüm malzeme kombinasyonlarında ve uygulanan üç farklı hava hızlarında denemelerin büyük bir çoğunluğu %72'nin üzerinde yani çok iyi grubunda yer almıştır. Özellikle KB-PK uygulamasında üç hızda da tüm iyilik kriteri değerleri %72'nin üzerinde tespit edilerek çok iyi grubunda yer almışlardır. Varyasyon faktörü açısından KB-PK uygulamasında 17 m/s hava hızında arpa, 21 m/s hava hızında buğday denemesi hariç bütün denemeler normal sıraya ekime uygundur. Boşluk ve kümelenmeler ise en çok KB-DK uygulamasında oluşmuş, galvanizli boruda ise özellikle plastik kapakla daha çok tek dane ekim karakterine yönelme olduğu belirlenmiştir.
Listerli pnömatik hassas ekim makinasının mısır ve bezelye ekim performansının belirlenmesi
Bu çalışmada, Ödemiş bölgesinde mısır ve bezelye ekiminde kullanılan, ekici ünitesi ile toprağa atılan tohumların üzerine listerler yardımıyla sırt yaparak ekim yapan pnömatik hassas ekim makinasının değişik hızlarda sıra üzeri dağılım düzgünlüğü ile ekim normunun tespiti ve baskı tekerlekli pnömatik hassas ekim makinası ile yapılan ekim yöntemine göre bitki çıkışlarının kıyaslanması amaçlanmıştır. Denemeler laboratuvar ve tarla koşullarında yürütülmüştür. Laboratuvarda mısır ve bezelye tohumları ile yapışkan bant üzerine 0.5-1.0-1.5-2 m/s hızlarında tohum atılarak sıra üzeri dağılım düzgünlüğü ve hızlara göre değişim durumu, elde edilen değerlerin standart sapmaları ve varyasyon katsayıları hesaplanıp istatiksel analize tabi tutulmuştur. Tarla denemelerinde ise 2 farklı tohumda (mısır ve bezelye), tesadüf parseller deneme desenine göre listerli ve baskı tekerlekli olarak pnömatik hassas ekim makinası ile ekim yapılmış, çıkışlar sayılarak değerlendirilmiştir. İki farklı ekim yöntemi arasında çimlenme ve çıkışlar bakımından çok büyük fark gözlenmemiştir.
Aydın yöresinde pamuk hasat makinalarının kullanum olanakları ve gelişimi
Bu çalışmada; Aydın yöresinde pamuk hasat makinalarının kullanım olanakları ve gelişiminin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla; yörede bulunan 6 adet pamuk hasat makinası bayileri ve 35 adet pamuk hasat makinası kullanıcısına anketleme çalışması uygulanmıştır. Anketleme yapılacak kullanıcı sayısı; maksimum örnek hacmi formülü yöntemi ile belirlenmiştir.Çalışmada; pamuk hasat makinası ile hasadın önümüzdeki on yıl için gelişiminin ortaya konulması amacıyla; yöredeki geçmiş on yıllık pamuk ekim alan miktarı ve pamuk hasat makinası parkına ilişkin değişimler esas alınmıştır. Yapılan anket çalışmaları ile üreticinin pamuk tarımındaki sorunları, pamuk hasat makinası kullanım olanakları, firma ve bayilerin üreticiye sunduğu imkânlar ile makina pazarlamadaki sorunlar ortaya konulmuştur. Çalışma sonucunda; yapılan talep projeksiyonu ile Aydın yöresi için pamuk hasat makinası sayısının her yıl 21 adet artış ile on yılsonunda 383 adede ulaşacağı öngörülmüştür.
Otomatik pamuk seyreltme makinasının geliştirilmesi
Ülkemizin tarım ve tarıma dayalı endüstrisi açısından son derece önemli olan pamuk bitkisinin üretiminde, seyreltme işlemi yoğun işgücü gerektiren ve maliyetli bir işlemdir. Bu çalışmada, seyreltme işleminde insan işgücünden tasarruf ederek işlem maliyetini düşürecek bitki algılama sistemine sahip otomatik bir seyreltme makinasının uygulanabilirliğinin ortaya konması amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak, optik algılamalı pnömatik esasa göre çalışan otomatik bir pamuk seyreltme makinasının tasarım ve prototip imalatı gerçekleştirilmiş ve makinanın tarla performansı belirlenmiştir. Makinanın tasarımı ve mukavemet analizleri bilgisayar destekli olarak gerçekleştirildikten sonra imalatı yapılmıştır. Algılama sistemi laboratuar koşullarında gerçekleştirilen fonksiyonellik denemelerinden sonra makina üzerine adapte edilmiştir. Prototip makinanın tarla denemelerinde teknik iş başarısı, sıra üzeri dağılım düzgünlüğü ve seyreltme başarısı değerleri 3 farklı hız (0.23, 0.58, 0.84 m/s) ve 3 farklı ekim mesafesi (5.8, 7.1, 9.8 cm) koşullarında belirlenmiştir. Denemeler tesadüf blokları deneme desenine göre oluşturulan parsellerde gerçekleştirilmiştir.Tarla denemeleri neticesinde elde edilen bulgulara göre makinanın en yüksek teknik iş başarısı değerine 0.84 m/s ilerleme hızı ve 9.8 cm sıra üzeri ekim mesafesinde, en yüksek seyreltme başarısına ise 0.23 m/s ilerleme hızı ve 9.8 cm sıra üzeri ekim mesafelerinde ulaştığı görülmüştür. Kabul edilen 70000 bitki/ha güvenilir sıklık değeri de dikkate alınarak yapılan değerlendirmeler, makinanın en uygun çalışma koşullarının 0.58 m/s ilerleme hızı ve 7.1 cm sıra üzeri ekim mesafesi olduğunu göstermiştir.
Simülasyonla pamuk bitkisinde defolyant uygulamasında püskürtme memesinin farklı konumlarında bazı pülverizasyon karakteristiklerinin karşılaştırılması
Bu çalışmada, pamukta makinalı hasattan önce uygulanan yaprak döktürücü (defolyant) kullanımında sınır doz değerleri ve farklı meme konumlarının oluşan damla çapı, yüzey kaplama ve birikim miktarlarına etkileri tespit edilmiştir. Çalışmalar kapalı alan denemeleri ve laboratuvar analizleri olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Çalışmalarda yapay pamuk bitkileri kullanılmıştır. Kapalı alan denemeleri GKH ile 2 farklı normda (20-40 L/da) ve 3 farklı meme konumunda (GM, SGM ve GMYA) gerçekleştirilmiştir. Girişim bölgesindeki bitkiler üzerinde bitki yan tarafları ve merkezinin üst-orta-alt olmak üzere 27 adet örnekleme bölgesi belirlenmiştir. Bitkilerin girişim noktalarındaki etkinliğini görebilmek için ise 6 girişim noktası seçilmiştir. Örnekleme bölgelerine birikim miktarı tespiti için birer adet filtre kağıdı, kaplama oranı ve damla çapı tespiti için suya duyarlı kağıtlar yerleştirilmiştir. Yere sürüklenen ilaç miktarını belirlemek için zeminde bitkinin yanlarına ve sıra üzerine örnekleme yüzeyi oluşturulmuştur. Yüzeylerdeki kalıntı miktarları laboratuvar koşullarında analizleri yapılarak spektrofotometre okumasıyla belirlenmiştir. Damla çapları ve kaplama oranları tespiti, görüntü analiz programında gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre defolyant uygulamalarında yaygın olarak kullanılan GMYA meme konumunun 40 L/da ilaç normunda en iyi birikim ve kaplama oranı değeri sağladığı, ayrıca sadece bu meme konumunda yaprak altına ilacın ulaştığı belirlenmiştir.
Yardımcı hava akımlı hidrolik bağ - bahçe pülverizatörü için hava yönlendirme elemanının performansının belirlenmesi
Bu çalışmada; Ege Bölgesi'nde geniş alanlarda tarımı yapılan bağların ilaçlama çalışmalarında kullanılan Geleneksel yardımcı hava akımlı hidrolik pülverizatörlere alternatif olarak Geleneksel ilaçlama makinesinin davlumbazına takılmış hava yönlendirme elemanın arasındaki iz maddesi birikim miktarı, yere olan sürüklenme ve kaplama oranlarındaki farklara bakılmıştır. Bu amaç doğrultusunda Geleneksel makine ile hava yönlendirme elemanı takılı olan makineler (TS 2014 ve TS 2014a) aynı işletme basıncı, aynı tip meme (Geleneksel içi boş konik hüzmeli meme) ve uygulama normunda denenmiştir. Denemelerde Sodium Fluoroscein iz maddesi kullanılmış, iz maddesi birikim miktarları spektrofotometrede belirlenmiştir. Asma bitkisi merkez alt bölgesine yerleştirilen örnekleme noktaları üzerinde kaplama oranı ve iz maddesi dağlım düzgünlüğü ve gerekse toprak yüzeyine sürüklenme açısından en uygun sonuçları TS 2014 vermiştir. Asma bitkisinin girişim üst sağ ve girişim üst merkez bölgelerinde Geleneksel makinenin kaplama oranı ve iz maddesi dağlım düzgünlüğü diğer makinelere göre daha iyi olduğu belirlenmiştir.
İki farklı olgunlaşma döneminde, farklı parçalama boyutu ve sıkıştırma basıncının mısır silajının kalitesi üzerine etkileri
Bu çalışma farklı olgunlaşma döneminde, farklı parçalama boyutu ve sıkıştırma basıncının mısır silajının kalitesi üzerine etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla; 1/4 ve 1/2 süt çizgisi olgunluk dönemlerinde tek sıralı silaj makinesi ile hasat edilen silajlık mısır, hasat anında ortalama 18 ve 22 mm boyutlarında kıyılmıştır. Elde edilen mısır hasılı, 2 litrelik PVC tüpler içerisine, 1 ve 2 MPa basınç değerlerinde sıkıştırılarak tam dolu halde ağızları kapatılıp fermantasyona bırakılmıştır. Doksan günlük fermantasyon sürecinden sonra mısır silajlarının fiziksel ve kimyasal analizleri yapılmış ve silaj kaliteleri belirlenmiştir. Hasat döneminin ilerlemesi ile pH, kuru madde (KM), ham kül (HK), ham yağ (HY), nötral deterjanda çözünmeyen lif (NDF), asit deterjanda çözünmeyen lif (ADF) ve metebolik enerji (ME) değerleri KM'de % olarak sırasıyla 3.83-3.88, 31.94-33.98, 4.82-5.32, 2.94-2.43, 37.89-43.76, 24.09-27.04 ve 2.32-2.20 Mcalkg-1 olarak belirlenmiştir (p<0.01). Ayrıca hasat döneminin ilerlemesine bağlı olarak Flieg puanı (FP) 115.74 den 117.62 değerine yükselmiştir (p<0.05). Sıkıştırma basıncının arttırılması, pH, HY ve ham protein (HP) seviyelerini sırasıyla 3.84-3.87, 2.62-2.75 ve 7.60-7.77 değerleri arasında değiştirmiştir (p<0.01). Kıyma boyutunun arttırılması lignin değerini 3.28'den 3.48 değerine yükseltmiştir (p<0.05). Çalışmada elde edilen silajların tümü Flieg eşitliğine göre 100 puanın üzerinde puan almış pekiyi silaj kalite sınıfında silajlardır. Çalışmaya göre 1/4 veya 1/2 süt çizgisinde hasat edilen mısırın, 17-20 mm boyutlarında kıyılması ve 1 MPa basınç ile sıkıştırılmasının uygun olacağı sonucuna varılmıştır.
Düşey tamburlu ahır gübresi dağıtma makinasının Aydın ilinde örnek bir tarımsal işletmede kullanımına ilişkin sorunlar ve çözüm önerileri
Bu çalışmada, düşey tamburlu gübre dağıtma makinasının çiftçi çalışma koşullarındaki, dağılım düzgünlüğünün belirlenmesinde karşılaşılan sorunlar ve bu sorunlara yönelik çözümler sunulmuştur. Bu amaçla; Aydın ili Posacılar Çiftliğinde tarla çalışmaları yürütülmüştür. Dağılım düzgünlüğünün belirlenmesinde 26 adet gübre toplama kutusu makina dağıtma genişliğince yanyana sıralanmıştır. Makina 2 farklı ilerleme hızında (1.95 km/h ve 2.85 km/h) çalıştırılarak toplama kutuları üzerinden geçirilmiştir. Denemelerde 2 farklı nem içeriğine sahip (%32.2 ve %76.8) ağır gübresi kullanılmış ve kullanılan gübrelerin hacim ağırlıkları (sırasıyla 0.53 kg/dm3 ve 0.73 kg/dm3) belirlenmiştir. Gübre dağıtıldıktan sonra her bir kutuda elde edilen gübreler tartılarak değerler arasındaki varyasyon katsayısı bulunmuştur. Dağıtma genişliğinin uçlarına gidildikçe kutulara düşen gübre miktarı azaldığı için katlamalı çalışma yöntemi uygulanmıştır. Denemeler sırasında, kullanıcının makina ayarlarında değişiklik yapılmasına izin vermemesi, gübre kasasının kapasitesinden fazla yüklenmesi gibi sorunlar ile karşılaşılmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen verilere göre, en düzgün dağılım %28.9 varyasyon katsayısı ile yaş gübre I. hız kademesinde (1.95 km/h) elde edilmiştir. Dağılım düzgünlüğü üzerinde; gübrenin içerdiği nem miktarı, gübrenin hacim ağırlığı, kasadaki gübre miktarı ve makinanın ilerleme hızının etkisi önemli bulunmuştur. Denemelerde karşılaşılan sorunların en aza indirilebilmesi için çalışmaya başlamadan önce makinanın bakım ve ayarları yapılmalı, imalatçı firma tarafından kullanıcıya makinanın kullanımı ile ilgili eğitim verilmeli, dağıtıcının dağıttığı ortalama gübre miktarının belirlenebilmesi için de denemelerdeki tekrar sayısı arttırılmalıdır.
Laboratuar koşullarında haşhaş kapsül toplama sisteminin geliştirilmesi
Bu çalışmada, laboratuar koşullarında çalışan bir haşhaş kapsül toplama sisteminin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, sistemin tasarımı ve sonlu elemanlar yöntemine göre gerilme analizleri bilgisayar destekli tasarım programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Tasarım sonucunda imalatı gerçekleştirilen prototip sistemle, üç farklı ilerleme hızında (1, 1.5 ve 2 km/h), üç farklı tutucu tekerlek devir sayısında (70, 90 ve 110 min-1) ve sabit yedirici helezonun devir sayısında (510 min-1) laboratuar denemeleri yapılmıştır. Denemeler sonucunda sağlam haşhaş kapsül oranları, sap uzunlukları ve depoya ulaşan haşhaş kapsül oranları gibi kriterlere göre prototip sistemin performansı belirlenmiştir. Elde edilen bulgulardan çalışma sınırları içerisinde 3 farklı çalışma kombinasyonu ortaya çıkmıştır. Bu kombinasyonlar içerisinde en iyi sonuçlar; 1 km/h ilerleme hızı ve 70 min-1 tutucu tekerlek devrindeki depoya ulaşan haşhaş kapsül oranı (%98,08), 2 km/h ilerleme hızı ve 70 min-1 tutucu tekerlek devrindeki sap uzunlukları (5.30 cm) ve 2 km/h ilerleme hızı ile 90 min-1 tutucu tekerlek devrindeki sağlam haşhaş kapsül oranları (%99.35) optimum değerlerde elde edilmiş; kombinasyonlar uygulama maliyetleri ve iş başarısı yönünden karşılaştırılmıştır. Fire ve işçilik maliyetlerinin belirlenmesine yönelik olarak yapılan analiz sonuçlarına göre; 2 km/h ilerleme hızı ile 90 min-1 tutucu tekerlek devri koşullarında ve depoya ulaşmayan sağlam kapsüllerin toplanmasını içeren uygulama 25.09 TL/da ile en düşük değere sahip olmuştur. Laboratuar deneme sonuçları, prototipi geliştirilen bu haşhaş kapsül toplama sisteminin tasarım, imalat ve performans açısından başarılı olduğunu göstermiştir. Tarla koşullarında çalışacak kapsül toplama makinası geliştirilmesine öncülük edecek olan prototip haşhaş toplama sisteminin haşhaş tarımına olumlu katkıları beklenmektedir. Anahtar sözcükler: Haşhaş, Haşhaş Hasadı, Kapsül Toplama Sistemi
Aydın ili koşullarında yerfıstığı hasat ve harman makinalarının tarla performansının belirlenmesi
Amaç: Bu araştırmada Aydın'ın Çine ilçesinde üretimi yapılan yerfıstığının hasat ve harman makinalarının tarla performansının belirlenmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Yöntem: Araştırma, 2021 yılı Ekim ayında Aydın ili Çine ilçesinde üretimi yapılan yerfıstığının, belirlenen tarım alanlarından alınan numuneler ve makinaların çalışma sürecinde yapılan ölçümler ile gerçekleştirilmiştir. Yerfıstığı bitkisinin nem değerlerini, geometrik, gravimetrik ve mekanik özellikleri laboratuvar koşullarında belirlenmiştir. Yerfıstığı hasat ve harmanlama işlemleri sırasında makinanın ilerleme hızı, iş başarısı ve oluşan kayıplar hesaplanmıştır. Bulgular: Farklı tarım alanlarında ve farklı makina çeşitleri ile yapılan çalışmada makinaların hasat ve harman parametreleri belirlenmiştir. Tarla verimi Tarla 1 için 486,72 kg/da, Tarla 2 için 579,93 kg/da; hasat makinalarında oluşan toplam kayıp Tarla 1 için %21,92, Tarla 2 için %21,00 olarak belirlenmiştir. Harman makinası kayıpları Tarla 1'de %5,85 Tarla 2'de %5,80'dir. Makinaların efektif iş başarısı hasatta Tarla 1 için 3,31 da/h, Tarla 2 için 4,35 da/h; harman işleminde ise Tarla 1 için 2,43 da/h, Tarla 2 için 2,21 da/h'dir. Sonuç olarak, yerfıstığı hasat ve harman makinalarının ayarlarının yapılması ve aşınmış parçaların değiştirilmesi, makinaların eğitimli kişiler tarafınca kullanılmasının kayıpların azalmasında etkisi olacaktır. İstenilen verim ve kaliteye ulaşılmış olacaktır.
Pamuk hasat makinalarının söke ovasındakullanım profilinin belirlenmesi
Amaç: Bu araştırmada Söke ovasında kullanılan pamuk hasat makinalarının kullanım profilinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Yöntem: Araştırma iki aşamada yürütülmüştür. Birinci aşama Söke Ovası'nda yoğun olarak kullanılan iki farklı marka pamuk hasat makinası sahipleri operatörlerine makina işlevsellik, kullanım, bakım v.b. konularında anket yapılmıştır. İkinci aşamada ise iki farklı marka pamuk hasat makinasının nicel ve nitel hasat performansları belirlenmiştir. Deneme parsellerinde verim, doğal döküm kaybı çalışmaları yapılmış ve parsellerdeki tesadüfi deneme parselleri üzerinden makinaların (PHM1 ve PHM2) hasat kayıpları, efektif iş başarısı hesaplanmış ve hasat edilen örnek kütlü pamuklar lif kalite analizine tabi tutulmuştur. Bulgular: Anketlere ait ortak görüşler değerlendirilmiş, makinaların kullanıcılarına ait kullanım profili bulguları ortaya çıkmıştır. Hasat çalışması sonucu verime göre, PHM1 makinasının bitkide kalan kayıp kütlü oranı %0,29, yere dökülen kayıp kütlü oranı ise %1,45, PHM2 makinasının bitkide kalan kayıp kütlü oranı %0,70, yere dökülen kayıp kütlü oranı ise %1,05 bulunmuştur. Bulgular varyans analizine tabi tutulmuş ve iki makinaya ait çıkan sonuçların farkları p<0.01 önem seviyesinde önemli olduğu saptanmıştır. Makinaların efektif iş başarısı ise PHM1 için 1,61 ha/h, PHM2 için 1,73 ha/h olarak tespit edilmiştir. Makinaların nitel hasat performansı bulguları bağımsız örneklem T-testine tabi tutulmuş ve lifteki çepel alanı (TrAr) oranı (%) farkı p<0.05 önem seviyesinde önemli olduğu saptanmıştır. Sonuç: Çalışmalar sonucu makinaların kullanım profili bulguları ayrı ayrı ortaya çıkarılıp belirlenirken farklı çalışmaların birbiriyle örtüşen bulguları da mevcuttur. Makinaların hasat performansı standartların üstünde olduğu belirlenirken makinaların birbirlerine göre üstünlük ve zayıflıkları görülmektedir. Farklı çalışmaların bulguları, PHM1'in bitkide kalan kayıp oranı az fakat pamuğu bir miktar çepelli hasat ettiği ve lif kalite analizinde lifteki çepel alanı-% (TrAr) oranı farkı önemli olduğu saptanmıştır. Makinaların zayıf kullanım yönleri, yapılacak iyileştirmelerle giderebileceği ve pamuk tarımında kazanç bakımından en az kayıpla, kaliteli pamuk hasadı yapılabileceği düşünülmektedir.