Theses supervised by Prof. Dr. Davut Karaaslan
12 theses · Dicle University
Diyarbakır sulu koşullarında yağlık ve çerezlik ayçiçeği genotiplerinin (Helianthus annus L.) morfolojik ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Bu araştırma Trakya Tarımsal Araştırma tarafından geliştirilen bazı ayçiçeği genotiplerinin ve tescilli bazı ayçiçeği çeşitlerinin morfolojik ve kalite özellikleri yönünden performanslarının belirlenmesi amacıyla Diyarbakır ekolojik koşullarında, Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri araştırma ve uygulama alanında augmented deneme desenine göre 5 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Çalışmada 4 adet standart ayçiçeği çeşidi (Ahmet Bey, Metin Bey, Es Bella, Es Romantic) ve 70 adet genotip kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre ayçiçeği genotip ve çeşitleri arasında bitki boyu, yaprak sayısı, yaprak eni, yaprak boyu, tabla çapı, sap kalınlığı, verim, çiçeklenme gün sayısı, çiçeklenme dönemi SPAD değeri, tabla dönemi SPAD değeri, tabla dönemi NDVI değeri, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, kabuk oranı, iç oranı, protein oranı, yağ oranı, nem oranı, selüloz oranı, kül oranı özellikleri incelenmiştir. Araştırmada incelenen genotip ve çeşitler arasında çiçeklenme gün sayısı, tabla dönemi NDVI değeri, bin tane ağırlığı ve protein oranı dışında kalan tüm parametreler bakımından önemli farklılıklar bulunmuştur. İncelenen tüm ayçiçeği genotipleri arasında İmi21044 yağlık genotipi (202.30 cm) ile en uzun boylu genotip olmuştur. İmi21020 yağlık genotipi en yüksek yaprak sayısını (33.64), İmi2102 yağlık genotipi en yüksek yaprak enini (33.04 cm), İmi21020 yağlık genotipi en yüksek yaprak boyunu (33.52 cm), İmi2101 yağlık genotipi en yüksek tabla çapını (27.17 cm), Ahmet Bey çerezlik çeşidi en yüksek sap kalınlığını (28.64 mm), İmi 21010 yağlık çeşidi en yüksek çiçeklenme dönemi SPAD değerini (44.74), Or21063 yağlık çeşidi en yüksek tabla dönemi SPAD değeri (45.00), en yüksek tabla dönemi NDVI değerini OR21032 yağlık genotipi (0.77), Or21069 yağlık çeşidi en yüksek tane verimini (822.53 g), İmi 21042 yağlık çeşidi en yüksek hektolitre ağırlığını (457 kg/hl), Or21060 ve Or21055 yağlık genotipleri en yüksek tane iç oranını (%80.75), İmi 21045 yağlık genotipi en yüksek nem oranına (%4.93), Or21055 yağlık genotipi en yüksek selüloz oranını (%15.43), Or21009 yağlık genotipi en yüksek yağ oranını (%50.80) ve P64 LL 62 yağlık çeşidi en yüksek kül oranını (%6.19) vermiştir.
Elazığ koşullarında kışlık ve yazlık olarak farklı zamanlarda ekilen aspir çeşitlerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Günümüzde iklim değişikliklerinin bir sonucu olarak kuraklık önemli bir sorun halini almaya başlamıştır. Kuraklığa dayanımıyla bilinen aspir bitkisi yağ bitkileri arasında önem arz etmektedir. Bu çalışmada, Elazığ ekolojik koşullarında kışlık ve yazlık olarak farklı ekim zamanlarında ekilen farklı çeşitlerin verim ve kalite özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Denemeler Fırat Üniversitesi Tarım ve Hayvancılık Araştırma ve Uygulama Merkezi (TAHAM)'nde yürütülmüştür. Denemeler 2021-2022 ve 2022-2023 yetiştirme sezonlarında kışlık ve yazlık olarak ayrı ayrı yürütülmüştür. Kışlık ekimler 25 Ekim, 10 Kasım ve 25 Kasım tarihlerinde, yazlık ekimler ise 15 Mart, 1 Nisan ve 15 Nisan tarihlerinde yapılmış olup Dinçer, Linas, Olas ve Askon 42 çeşitleri kullanılmıştır. Denemeler tesadüf bloklarında bölünen, bölünmüş parseller deneme düzenine göre kurulmuş olup, ana parseli yıllar, onun alt parselini ekim zamanları ve en alt parselde ise çeşitler yer almıştır. Araştırmada çıkış süresi, metrekaredeki bitki sayısı, kışa dayanım oranı, çiçeklenme süresi, bitki başına düşen taç yaprak verimi, olgunlaşma süresi, bitki boyu, ilk dal yüksekliği, yan dal sayısı, sap çapı, tabla sayısı, tabla çapı, tablada tohum ağırlığı, tablada tohum sayısı, bin tohum ağırlığı, biyolojik verim, hasat indeksi, tohum verimi, yağ oranı, yağ verimi, protein oranı ve yağ asitleri kompozisyonu incelenmiştir. Elde edilen bulgular incelendiğinde, kışlık ekimlerde tohum verimi açısından 25 Ekim tarihinde yapılan ekimde tohum veriminin düşük olduğu (64.25 kg/da), buna karşılık 10 Kasım (106.63 kg/da) ve 25 Kasım (98.74 kg/da) tarihlerinde yapılan ekimlerde tohum veriminin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ancak kışlık ve yazlık ekimlerde verim açısından büyük bir fark bulunmaması ve kış soğukları nedeniyle bitki kayıplarının fazla olması yazlık ekimlerin tercih edilmesini gerektirmektedir. Yazlık ekimlerde ise ekim zamanları arasında verim bakımından benzer olup (15 Mart: 90.89 kg/da, 1 Nisan: 100.42 kg/da, 15 Nisan: 93.84 kg/da), kuru şartlarda yetiştiricilik yapılması halinde yağışlardan daha fazla faydalanmak amacıyla erken ekim yapılması önerilmektedir. Çeşit tercihinde; tohum verimi bakımından kışlık ekimlerde Askon 42, yazlık ekimlerde ise Askon 42 veya Dinçer; yağ oranı bakımından hem kışlık hem de yazlık ekimlerde Linas veya Olas; yağ verimi bakımından ise kışlık ekimlerde Linas, yazlık ekimlerde ise Askon 42 çeşitlerinin kullanılması önerilmektedir.
Farklı azot dozları ve bakteri uygulamasının bazı yer fıstığı (arachis hypogaea L.) çeşitlerinde verim ve verim unsurları üzerine etkisi
Bu çalışma, Diyarbakır ilinin iklim koşullarında, 2021 ve 2022 üretim sezonlarında Halisbey ve Sultan yerfıstığı çeşitleri kullanılarak yürütülmüş ve farklı azot dozları ile Rhizobiumtrifolii bakteri inokülasyonunun bazı agronomik ve teknolojik özellikler üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Araştırma, tesadüfi bloklar üzerinde bölünmüş parseller deneme düzenine göre üç tekerrürlü olarak tasarlanmış; ana parseller bakteri inokulasyonu ve gübre uygulamalarına, alt parseller ise varyetelere ayrılmıştır. Çalışma sonucunda, bitkide tohum adedi, saplı bitki ağırlığı, bitki başına tohum ağırlığı, yüz tohum ağırlığı, tohum verimi, yağ ve protein oranları gibi temel verim parametrelerinin yıl, gübre düzeyi, çeşit ve bu faktörlerin etkileşimlerinden istatistiksel olarak önemli derecede etkilendiği belirlenmiştir. Özellikle, 5 kg/da azot uygulaması, birçok özelliğin (bitki boyu, tohum sayısı, tohum verimi, yüz tohum ağırlığı, yağ oranı) maksimum seviyeye ulaştığı en uygun gübreleme dozu olarak öne çıkmıştır. En yüksek protein oranı, 10 kg/da azot uygulaması ile %15.68 olarak belirlenirken, en yüksek yağ oranı, 5 kg/da azot uygulamasında %55.86 olarak tespit edilmiştir. Ayrıca, Rhizobiumtrifolii ile yapılan bakteri inokulasyonu, protein oranını tüm azot dozlarında kontrol grubuna göre olumlu yönde etkilemiştir. Bu bulgular, düşük dozda azot gübrelemesinin (özellikle 5 kg/da) yerfıstığında hem verim hem de kalite parametreleri açısından optimal sonuçlar sağladığını, yüksek dozlara kıyasla daha sürdürülebilir bir strateji sunduğunu ortaya koymaktadır. Aynı zamanda, bakteriyel inokulasyonun azotun biyoyararlılığını artırarak özellikle protein sentezini desteklediği görülmüştür. Sonuç olarak, Diyarbakır gibi yarı kurak iklim koşullarında yerfıstığı yetiştiriciliğinde azot ve Rhizobium uygulamalarının düşük dozlarla dikkatli şekilde planlanması, hem ekonomik hem çevresel açıdan avantajlı bir üretim modeli sunmaktadır.
Diyarbakır ana ve ikinci ürün koşullarında farklı soya fasulyesi (glycine max L.) çeşitlerinin verim performanslarının belirlenmesi
Bu çalışma ana ve ikinci ürün koşullarında 8 farklı soya çeşidinin agronomik ve kalite özelliklerini belirlemek amacıyla Diyarbakır Elidolu köyü tarla koşullarında tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Çalışmada materyal olarak Arısoy, Superb, Asya, Sonya, Lider, PG Turbo, PG Victoria, Atlas3616 çeşitleri kullanılmış, bitki boyu, ilk bakla yüksekliği, bitkideki bakla sayısı, bakladaki tane miktarı, yan dal sayısı, bin tane ağırlığı, tohum verimi, yağ oranı, protein oranı ve yağ verimi gibi özellikler incelenmiştir. Araştırma neticesinde; ana üründe en uzun bitki boyu PG Turbo (115.53 cm) çeşidinde, ikinci üründe en uzun bitki boyu Atlas3616 (102.60 cm) çeşidinde, ana üründe en yüksek ilk bakla yüksekliği Atlas3616 (19.63 cm) çeşidinde ikinci üründe en yüksek ilk bakla yüksekliği PG Victoria (17.66cm) çeşidinde, ana üründe en yüksek bakla sayısı Lider (87.03 adet) çeşidinde, ikinci üründe en yüksek bakla sayısı Lider (72.36 cm) çeşidinde, ana üründe en yüksek dal sayısı PG Turbo (0.83 adet) çeşidinde ikinci üründe en yüksek dal sayısı Arısoy (0.83 adet) çeşidinde, ana üründe en yüksek bakladaki tane sayısı Lider (2.70 adet) çeşidinde, ikinci üründe en yüksek bakladaki tane sayısı Lider (2.53 adet) çeşidinde, ana üründe en yüksek bin tane ağırlığı PG Turbo (223.53 gr) çeşidinde, ikinci üründe en yüksek bin tane ağırlığı PG Turbo (204.00 gr) çeşidinde, ana üründe en yüksek tohum verimi Lider (596.00 kg ) çeşidinde, ikinci üründe en yüksek tohum verimi Lider (421.33 kg ) çeşidinde, ana üründe en yüksek yağ oranı PG Turbo (%21.63 ) çeşidinde, ikinci üründe en yüksek yağ oranı Superb (%21.40) çeşidinde ana üründe en yüksek protein oranı PG Victoria (%37.28) çeşidinde, ikinci üründe en yüksek protein oranı PG Victoria (%40.80) çeşidinde, ana üründe en yüksek yağ verimi PG Turbo ( 124.245 kg/da) çeşidinde ikinci üründe en yüksek yağ verimi Lider(79.032 kg/da ) çeşidinde görülmüştür.
Diyarbakır ekolojik koşullarında farklı azot ve fosfor dozlarının bazı aspir (Carthamus tinctorius L.) çeşitlerinde verim ve verim özellikleri üzerine etkisi
Aspir bitkisinin tohumlarında %20-50 oranında yağ bulunmakta ve toplam doymamış yağ asitleri bakımından yaklaşık %90'larda (oleik ve linoleik) olması yemeklik yağ kalitesinin ne kadar önemli olduğunun ispatıdır. Bu çalışma, Diyarbakır sulu koşullarında, 2019-20 ve 2020-21 yetiştirme sezonlarında, Dicle Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü'ne ayrılan araştırma ve uygulama alanında bazı aspir çeşitlerinde farklı fosfor ve azot dozu uygulamalarının verim ve verim parametreleri üzerine etkisini incelemek amacıyla kışlık olarak 2 yıl süre ile yürütülmüştür. Deneme tesadüf bloklarında bölünen bölünmüş parseller deneme desenine göre kurulmuş olup 2 aspir çeşidi (Dinçer ve Safir), 4 farklı dozda (0, 5, 10, 15 kg/da) saf azotlu gübre uygulaması, 3 farklı dozda (0, 6, 12 kg/da) saf fosfor gübresi ve 4 tekerrür olmak üzere toplam dört faktör ele alınmıştır.Bu araştırmada; bitki boyu, yan dal sayısı, tabla sayısı, tabla çapı, ana sap kalınlığı, taç yaprak verimi, bin tane ağırlığı, tohum verimi, ham yağ oranı ve protein oranı değerleri incelenmiştir. Elde edilen veriler ışığında iki yıllık ortalamaların fosfor * azot * çeşit interaksiyonuna göre; tohum verimi, en fazla dekara 5 kg N + dekara 12 kg fosfor uygulaması ile Safir çeşidinden (304,84 kg/da) elde edilirken, en az değeri ise dekara 0 kg N + dekara 0 kg fosfor uygulaması ile Dinçer çeşidinden (187,57 kg/da) elde edilmiştir. Protein oranı % 12,26-19,50 arasında tespit edilmiştir. Yağ oranı en fazla dekara 15 kg N + dekara 12 kg fosfor dozu uygulamaları ile Safir çeşidinden (% 39,30) elde edilirken, en az değeri ise dekara 0 kg N + dekara 0 kg fosfor dozu uygulamaları ile Dinçer çeşidinden (% 28,03) elde edilmiştir. Bu çalışma sonucunda, gübrenin bilinçsiz ve fazla miktarda kullanılmasının önüne geçilmesinin yanı sıra çevre kirliliğini de engellemiş olacağı düşünülerek, hem bilime hem de üreticilere ışık tutacağı öngörülmektedir.
Diyarbakır koşullarında bazı yerfıstığı çeşitlerinin (Arachis hypogaea L.) adaptasyon kabiliyetleri ve verim potansiyellerinin belirlenmesi
Yerfıstığında adaptasyon kabiliyetleri ve verim potansiyellerinin araştırıldığı bu çalışma, 2020 yılında Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü uygulama ve araştırma biriminde yürütülmüştür. Çalışma tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak kurulmuş ve yürütülmüştür. 9 farklı yerfıstığı çeşidinin kullanıldığı bu çalışmada; iç kabuk oranı (%), bitki boyu (cm), meyve verimi (kg/da), protein oranı (%), yağ oranı (%) ve bitki başına meyve sayısı (adet) özellikleri incelenmiştir. Çalışma neticesinde, meyve verimi (kg/da) 408.3 kg/da ile 767.5 kg/da arasında değişim göstermiştir. En düşük meyve verimi (kg/da) Florispan çeşidinden (408.3 kg/da) ve en yüksek meyve verimi (kg/da) ise Halisbey çeşidinden (767.5 kg/da) alınmıştır. Ham yağ oranı % 40 ile % 58.75 arasında değişim göstermiştir. En düşük ham yağ oranı (%) Sultan (% 40). Ayşehanım (% 40), NC7 (% 40) çeşitlerinden alınırken, en yüksek ham yağ oranı (%) ise Florispan (% 58.75) çeşidinden elde edilmiştir. Ham protein oranı % 16.82 ile % 28.73 arasında değişim gösterdiği saptanmıştır. En düşük ham protein oranı (%) NC-7 (% 16.82) çeşidinden alınırken, en yüksek ham protein oranı (%) ise Florispan (% 28.75) çeşidinden alınmıştır. Anahtar kelimeler: Yerfıstığı (Arachis hypogea L.), Verim, Yağ oranı, Protein oranı
Türkiye'nin farklı bölgelerinden toplanan susam (Sesamum indicum L.) genotiplerinin verim ve verim özelliklerinin belirlenmesi
Bu çalışma, Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme alanında, 2016 yılı yetiştirme sezonunda Türkiye'nin farklı bölgelerinden toplanan susam genotiplerinin verim ve verim özelliklerinin belirlenmesi amacı ile yürütülmüştür. Türkiye'nin farklı bölgelerinden toplanan toplam 24 adet susam genotipi ve çeşidi (21 adet genotip ve 3 adet standart çeşit) 20 Mayıs 2016 tarihinde ekilmiştir. Tesadüf Blokları Deneme Deseni'ne göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuş olan denemede parsel boyutları 1.4 x 5 m =7.0 m2 olacak şekilde (sıra arası 70 cm, sıra üzeri 10 cm) ve her materyal 2 sıradan oluşturulmuştur. 24 adet susam materyali IPGRI (International Plant Genetic Resources Institute) tarafından geliştirilen tanımlayıcılar kullanılarak 35 karakter bakımından değerlendirilmiş, elde edilen veriler varyans analizine tabi tutulmuş ve ortalama değerler çoklu karşılaştırma (AÖF) yöntemine göre JMP İstatistik Paket Programı kullanılarak gruplandırılmıştır. Elde edilen verilere göre genotiplerin verim ve verim özellikleri kıyaslanarak, yüksek verime sahip genotipler tespit edilmiştir. Bu çalışma sonucunda, Türkiye'nin farklı bölgelerinden toplanan yerel susam genotiplerinin tarımsal ve morfolojik özelliklerine dayalı genetik çeşitliliğin belirlenmesi, materyaller arasındaki genetik benzerliğin tanımlanması ile gelecekte yapılacak ıslah çalışmalarında kullanılmak üzere bir altyapı oluşturulması amaçlanmıştır. Böylece elde edilen yüksek verimli genotipler çeşit seleksiyon çalışmaları yapan ıslahçıların kullanımına sunulmuş olacaktır.
Diyarbakır koşullarında farklı kabuk rengine sahip susam( Sesamum indicum L. ) çeşit ve popülasyonlarında verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Bu araştırma;farklı kabuk rengine sahip susam (Sesamum indicum L.) çeşit ve popülasyonlarında verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi amacıyla Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme alanında, 2016 yılı yetiştirme sezonunda Türkiye'nin farklı bölgelerinden toplanan 18 susam çeşit ve popülasyonlarının verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi amacı ile yürütülmüştür. Çalışma Tesadüf Blokları Deneme Deseni'ne göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur.Elde edilen veriler JMP İstatistik Paket Programı kullanılarak varyans analizine tabi tutulmuştur.Bu araştırmada; bitki boyu, dal sayısı, kapsül sayısı, kapsül uzunluğu, kapsül genişliği, kapsülde tohum sayısı,tohum verimi, hasat indeksi, yağ oranı, protein oranı ve yağ asitleri kompozisyonu incelenmiştir.Elde edilen verilere göre; en yüksek tohum verimi Mardin-Kızıltepe popülasyonunda (134,37 kg/da), en yüksek oleik asit içeriğine Sarısu çeşidinde (%45,40), en yüksek linoleik asit (%38,88) ve stearik asit (%5,53) içeriğine Osmanlı-99 çeşidinde ve en yüksek palmitik asit (%8,70) içeriğine Lice-Kabakaya popülasyonunda rastlanmıştır. Kabuk renklerine göre beyaz ve bej grubunda yer alan çeşit ve popülasyonların daha yüksek miktarda oleik asit, linoleik asit ve stearik asit içerdikleri saptanmıştır. Koyu renk grubunda yer alan çeşit ve popülasyonların; daha yüksek tohum verimine, daha yüksek yağ oranı değerine ve daha yüksek linolenik asit içeriğine sahip oldukları görülmüştür. Palmitik asit içeriği ve protein oranı üzerine kabuk renginin herhangi bir etkisi olmamıştır. Sonuç olarak; Sırnak-Kumçatı-Dergul, Mardin-Kızıltepe,Urfa Yerli, Diyarbakır-Çermik-1 ve Diyarbakır-Çermik-2 çeşit ve popülasyonları diğerlerine göre daha önemli bulunmuştur.
Aspir (Carthamus tinctorius L.) bitkisinde farklı sıra arası ve sıra üzeri mesafelerin verim ve verim unsurları üzerine etkisi
Aspir bitkisi yetiştiriciliği üzerinde yapmış olduğumuz araştırma, Dicle Üniversitesine ait Ziraat Fakültesine bağlı Tarla Bitkileri Bölümündetahsis edilmiş deneme eğitimalanında2013-2014 yılları arasında Remzibey-05 çeşidinin farklı sıra arası ve sıra üzeri mesafelerde verim ve verim öğelerine etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma, Tam Şansa Bağlı Bloklar Deseninde Bölünmüş Parseller deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak kurulmuş olup, 3 değişik sıra arası (15, 30 ve 45 santimetre ) ile 5 değişik sıra üzeri mesafe ( 5, 10, 15, 20 ile 25 santimetre ) denenmiştir. Bu çalışmada bitki boyu, dal sayısı, tabla sayısı, tabla çapı, tohum sayısı, bin tohum ağırlığı, verim, yağ oranı, yağ verimi ve protein oranı gibi özellikler incelenmiştir. Araştırma sonucuna göre en yüksek verim 581.97 kg/da ile 5 santimetre sıra üzeri ve 45 santimetre sıra arası mesafe uygulamasından, en yüksek yağ oranı ise % 29.34 ile 20 santimetre sıra üzeri ve 30 santimetre sıra arası mesafe uygulamasından elde edilmiştir.
Pamukta türler arası (Gossypium hirsutum L. ve Gossypium barbadense L.) melezleme ile verim ve lif teknolojik özelliklerinin genetik analizi
Bu çalışma, verimi ve adaptasyon kabiliyetleri üstün olan 8 adet (ADN-712, BA-440, BİR-949, Carisma, DP-332, Carla, Gloria ve ST-498) G. hirsutum L. türüne ait genotip ile lif kalite özellikleri üstün olan G. barbadense L. türüne ait 4 adet (Bahar-14, Bahar-82, Giza-45 ve Giza-75) pamuk genotipinin line-tester analiz yöntemi ile oluşturulan populasyonlarında, incelenen verim ve lif teknolojik özellikleri yönünden genetik yapıyı irdelemek; uygun anaç ve melez kombinasyonlarını belirlemek amacı ile 2016 ve 2017 yıllarında yürütülmüştür. Çalışmada, koza sayısı, kütlü verimi, çırçır randımanı, lif verimi, 100 tohum ağırlığı, kısa lif oranı, lif yeknesaklığı ve lif esnekliği özelliklerinin yönetiminde eklemeli olmayan; koza kütlü ağırlığı, lif uzunluğu, lif inceliği ve lif kopma dayanıklılığı özelliklerinin yönetiminde ise eklemeli gen etkilerinin etkin olduğu belirlenmiştir. ADN-712, BA-440, Carisma ve Bahar-82 anaçların bitkide koza sayısı; BİR-949, Carisma ve Gloria koza kütlü ağırlığı; ADN-712, BİR-949, Carisma, ST-498 ve Giza-75 kütlü verimi; ADN-712, BA-440, DP-332, ST-498, Bahar-82 ve Giza-75 çırçır randımanı; ADN-712, BA-440, BİR-949, Carisma, ST-498, Bahar-82 ve Giza-75 lif verimi, BİR-949, Carla, Gloria, ve Giza-45, 100 tohum ağırlığı; BİR-949, Carla, Gloria, ST-498 ve Giza-45 lif uzunluğu; BİR-949, Gloria, Bahar-14 ve Bahar-82 lif inceliği; BİR-949, Gloria ve ST-498 lif kopma dayanıklılığı; ADN-712, BİR-949, Carisma, DP-332, Giza-45 ve Giza-75 kısa lif oranı; DP-332 ve ST-498 lif yeknesaklığı; BİR-949, Carla ve Gloria lif esnekliği özellikleri yönünden üstünlük gösteren bu genotiplerin ileride yapılacak pamuk ıslah çalışmalarında anaç olarak kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. Çalışmada incelenen özellikler yönünden ümitvar melez kombinasyonlar elde edilmiştir.
Bazı kışlık kolza çeşitlerinde farklı gelişme dönemlerinde yapılan sulamaların verim ve tarımsal özellikler üzerine etkisi
Bu çalışmada Diyarbakır ekolojik koşullarında 2017-2018 yetiştirme sezonunda 2 farklı kolza çeşidinin (Samibey ve Süzer) bazı gelişim dönemlerinde (kontrol, sapa kalkma, çiçeklenme, harnup dolum, sapa kalkma-çiçeklenme, sapa kalkma-harnup dolum, çiçeklenme-harnup dolum, sapa kalkma-çiçeklenme-harnup dolum) yapılan sulamaların verim ve tarımsal özellikleri üzerine etkisi araştırılmıştır. Deneme bölünmüş parseller deneme desenine göre yürütülmüş olup, varyans analizleri yapılmış ve ortalamalar Duncan çoklu karşılaştırma testine tabi tutulmuştur. Bu araştırmada; bitki boyu 149-201,7 cm, bitki başına dal sayısı 6-9,6 adet/bitki, harnup sayısı 164,5-363,2 adet/bitki, harnupta tohum sayısı 20,6-31,6 adet/harnup, bin tane ağırlığı 34,7-43,1 g, tohum verimi 84,8-235 kg/da, yağ oranı %42,4-%51,3, yağ verimi 35,5-119,8 kg/da, protein oranı %29,2-36,3 arasında değişim göstermiştir. Yapılan varyans analizleri sonucunda bitki boyu ve dal sayısı istatistiki olarak en yüksek değerler Süzer çeşidinden elde edilirken diğer özellikler bakımından çeşitlerin istatistiki olarak bir etkisi olmamıştır. Farklı sulama zamanlarının ise sadece yağ oranı üzerine istatistiki anlamda bir etkisi olmamıştır.
Farklı azot dozlarının aspir (Carthamus tinctorius L.) çeşitlerinde verim ve kalite özellikleri üzerine etkisi
Aspir (Carthamus tinctorius, L.) insan beslenmesine uygun yağa ve yağ bileşenlerine sahip sıcağa ve kurağa dayanıklı bir yağ bitkisidir. Bu nedenle, Türkiye'nin yemeklik yağ açığının kapatılmasında potansiyele sahip olması, alternatif alanlarda yetiştirilebilmesi, münavebeye girebilmesi ve nadas alanlarını daraltması gibi nedenlerle üzerinde önemle durulması gerekir. Bu çalışma, Diyarbakır Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri deneme alanında Kasım 2017'de kurulmuştur. Denemede iki farklı aspir (Dinçer ve Remzibey) çeşidine sekiz farklı azot dozu (0,3,6,9,12,15,18 ve 21 kg/da) uygulanarak verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak yapılmıştır. Denemede yer alan çeşitlerin bitki boyu(cm), bitki dal sayısı(adet), bitki başına tabla sayısı(adet), tabla çapı(mm), tabladaki tohum sayısı(adet), hasat indeksi(%), tane verimi (kg/da) bin tane ağırlığı (g), yağ oranı (%), yağ verimi (kg/da) ile protein oranı(%) özellikleri incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, bitki boyu 98,10-105,53 cm, bitki başına dal sayısı 6,60- 8,27 adet/bitki, tabla sayısı 10,87- 15,60 adet/bitki tabla çapı 19,72-23,12 mm, bin tane ağırlığı 32,44-45,84 gram, tabladaki tohum sayısı 23-28,6 adet/bitki, tohum verimi 218,92-345,85 kg/da, yağ oranı oranı % 28,07-%34,30 yağ verimi 62,33-117,48 kg/da, hasat indeksi %22,23-%30,74, protein oranı % 21,58-31,74 arasında değişim göstermiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda en yüksek değerler; bin tane ağırlığı ve protein oranı için 0 kg/da azot dozundan; hasat indeksi, tohum verimi ve yağ verimi özelikleri için 9 kg/da azot dozundan; bitki boyu ve tablo sayısı için 12 kg/da azot dozundan; dal sayısı için 18 kg/da azot dozundan; tablada tohum sayısı 21 kg/da azot dozundan elde edilmiştir. Yapılan çalışmada hasat indeksi, yağ verimi ve tohum verimi bakımından en yüksek değerler Remzibey çeşidinden elde edilmiştir.