Theses supervised by Prof. Dr. Halil Ahmet Kırkkılıç
10 theses · Ağrı İbrahim Çeçen University, Atatürk University
Mehmet Âkif Ersoy'un Safahat adlı eserinde +da hâl ekinin işlevsel kullanımı
Mehmed Âkif Ersoy, Türk edebiyatının önemli sanatçılarından biridir. Gerek şiir dilindeki estetik tutumu gerek şiirde dile getirdiği fikirler açısından hem çağına damga vurmuş hem de her dönemde okunacak ve faydalanılacak eserlerle tarihe mal olmuştur. Safahat, Mehmed Âkif'in şiirlerinin bir araya geldiği yedi kitaptan oluşan en önemli eseridir. Safahat dışında kalmış şiirlerinde birlikte neşredildiği bu eser içeriği ile olduğu kadar dil ve üslubuyla da Türk edebiyatında önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmanın amacı Mehmed Âkif Ersoy'un Safahat adlı eserinde hâl eki kullanımını tespit etmek ve +DA hâl ekinin işlevsel kullanımını ortaya koymaktır. Bu amaçla "Mehmed Âkif Ersoy'un Safahat adlı eseri +DA hâl ekinin kullanımı açısından nasıldır?" sorusuna cevap aranmıştır. Araştırmanın evrenini Safahat adlı eser oluştururken örneklemini tesadüfi örnekleme yöntemlerinden sistematik örnekleme yolu ile belirlenmiş 32 şiir oluşturmaktadır. Safahat'ı oluşturan yedi kitabın her birinden 1-5-10-15… sistemi üstünden şiirler alınmış, böylece her tabakadan örneklem alınarak maksimum örneklemeye ulaşılmaya çalışılmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplanmadan evvel hâl kategorisi ve +DA hâl ekinin işlevsel kullanımına dair kuramsal çerçeve oluşturulmuş ardından örneklem içinde yer alan hâl ekleri işaretlenmiştir. Safahat'ın geneli ve içeriğindeki yedi kitap (ve Safahat dışında kalmış şiirler) hâl eklerinin dağılımı açısından değerlendirilmiştir. Son olarak +DA hâl ekinin işlevsel kullanımına ve her bir işlevin görevlerine bakılarak kategorize edilmiştir. Araştırmanın sonucunda hâl eklerinin kullanım sıklığı açısından çoktan aza şu şekilde sıralandığı görülmüştür: +A (%21,45), +(n)In (%20,38), +I (%18,77), +DA (%18,50), +DAn (%13,67), +lA (%5,84) ve +CA (%1,37). +DA hâl ekinin sekiz farklı işlevde kullanıldığı, kullanım sıklığına göre sırasıyla şu işlevlerde olduğu tespit edilmiş: Yerde bulunma hâli, aitlik hâli, niteleme hâli, içinde bulunma hâli, zamanda bulunma hâli, ilgi hâli, karşıtlık hâli ve sınırlandırma hâli. Tüm bu veriler ışığından Safahat'ın hâl kategorisi açısından zengin bir kaynak olduğu, +DA hâl ekinin işlevsel kullanımına çok ve çeşitli örnekler barındırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Mehmed Âkif Ersoy, Safahat, hâl kategorisi, +DA hâl eki, hâl ekinin işlevsel kullanımı
Göknil Özkök Sezener'in çocuk kitaplarının çocuk edebiyatı açısından incelenmesi
Dil, bir toplumun inşasında en önemli unsurlardan biri olarak kabul edilmektedir. Toplumu toplum yapan dinamiklerin ve kültür taşıyıcılığının en önemli aracı olan dil, zenginliğiyle değerini yükseltmektedir. Dünya dilleri arasında en zengin dillerden biri olarak kabul edilen Türkçe, gerek tarihsel süreçteki varlığı gerek yayıldığı geniş coğrafya bakımından büyük önem arz etmektedir. Son yıllarda çocuk edebiyatı nesillerin ilerleyiş sürecinde ve dünyanın gelişiminde büyük bir pay edinmiştir. Sanat ve edebiyatın çocuğun gelişim sürecindeki en anlamlı görevi, çocuğa dil zenginliğini kazandırmasıdır. Dilin zenginliklerinin en güzel örneklerini barındıran kitaplar, çocuğun gelişim sürecinde önemli bir yer edinmektedir. Bu sebeple nitelikli çocuk edebiyatı ürünleri ortaya koyulmalı, mevcut ürünler de detaylıca gözden geçirilmelidir. "Göknil Özkök Sezener'in Çocuk Kitaplarının Çocuk Edebiyatı Açısından İncelenmesi" adlı bu tez çalışmasında, Göknil Özkök Sezener'in yazmış olduğu 12 çocuk kitabı çocuk edebiyatının temel ilkelerine uygunluk açısından incelenmiş, çeşitli uzmanların bildirdiği görüşler doğrultusunda analiz edilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ve model olarak betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Verilerin analizi içerik analizi ile yapılmıştır. Eserlerin çocuk edebiyatının temel ilkelerine uygunluğu incelenirken iki Türkçe öğretmeni ve Türkçe alanında uzman bir öğretim üyesinin görüşlerine başvurulmuştur. Öncelikle çocuk kavramı, çocuk edebiyatı kavramı, çocuk edebiyatının dünyadaki gelişimi ve Türkiye'deki gelişimi açıklanmış daha sonra çalışmadaki eserleri kaleme alan yazar Göknil Özkök Sezener ve edebi kişiliği hakkında bilgi verilmiştir. Çocuk kitaplarında bulunması gereken biçim ve içerik ilkeleri, çeşitli uzmanların belirlediği ölçütler doğrultusunda açıklanmıştır. Bulgular ve yorum kısmında yazarın tüm kitapları biçim bakımından kapak, boyut, cilt tasarımı, sayfa ve yazı tasarımı, resim; içerik bakımından konu/ tema, kurgu/ kurulum, kahraman/ karakter, ileti/ mesaj, dil ve anlatım şeklinde incelenmiştir. Dil ve anlatım başlığı altında hitap edilen grubunun anlamakta güçlük çekebileceği kelimeler ve kitaplarda yer alan deyimler tablolar halinde gösterilmiş, söz sanatları tespit edilip ayrı başlıklar altında gösterilmiştir. Tüm kitaplar incelendiğinde, yazarın müzisyen kimliğini eserlerinin büyük çoğunluğunda yansıttığı gözlemlenmiştir. Yazar, müzikle ilgili öykülerinde çok fazla müzik terimi kullanmış ve bu terimlerin büyük çoğunluğu teknik terimler olduğu için metnin akıcılığı olumsuz yönde etkilenmiştir. Dünyaca ünlü müzisyenlerle ilgili kaleme aldığı biyografik öykülerde eğitselliğe önem veren yazar, daha küçük yaş grupları için kaleme aldığı eserlerinde de ileti, kurgu, kahraman gibi çocuk edebiyatı unsurlarını göz önünde bulundurmuştur. Bazı eserlerde sık kullanılan teknik müzik terimleri dışında olumsuz herhangi bir unsura rastlanmamış, yazarın eserlerini genel anlamda çocuk edebiyatının temel ilkelerine özen göstererek kaleme aldığı gözlemlenmiştir.
Mavisel Yener'in hikâyelerinin değerler eğitimi bağlamında incelenmesi ve ortaokul Türkçe ders kitapları için metin önerileri
Bu araştırmanın amacı Mavisel Yener'in hikâyelerinin Millî Eğitim Bakanlığı Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda yayınlanan on kök değer bağlamında incelenerek Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın genel amaçları ve kazanımları doğrultusunda ortaokul Türkçe ders kitapları için metin önerilerinde bulunmaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden "doküman taraması" yapılmıştır. Doküman taraması neticesinde fişlenen değerlerin analizinde "betimsel analiz" uygulanmıştır. Öncelikle Mavisel Yener'in tesadüf örneklem ile belirlenen 15 hikâye kitabına ulaşılmıştır. Verilerin analizi sürecinde tarama yöntemiyle belirlenen değerler ayrı başlıklar altında ele alınmış ve tablolarda frekansları verilmiştir. Her değer için ayrı ayrı hazırlanan tablolarda, değerlerin işlendiği eserler, eserlerin sayfa numaraları, işlenme sıklıkları verilmiştir. Ayrıca her değer için kavramsal açıklamalara yer verilerek değerin toplumu oluşturan bireyler için önemine değinilmiştir. Tablolarda değerlerle ilgili verilen sayısal veriler doğrudan alıntılarla örneklendirilerek desteklenmiş ve yorumlanmış. En yüksek frekansa sahip on kök değere ait hikâyeler, Türkçe Öğretmeni 10 uzman tarafından taşıdığı düşünülen değerler ve okuma metinlerinde bulunması gereken özellikler yönünden standart görüşme formlarıyla değerlendirilmiştir. Bu aşamada "Ders Kitabındaki Okuma Metninde Bulunması Gereken Özelliklerle İlgili Görüş Formu" ve "Değerlere Yönelik Uzman Görüş Formu" adlı iki farklı görüşme formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler nicel olarak değerlendirilmiş, frekans tabloları oluşturulmuştur. Araştırmanın problem sorularına bağlı olarak ulaşılan sonuçlar şu şekildedir: Mavisel Yener'in eserlerinde 2019 Türkçe Öğretim Programı'nda yer alan on kök değere yer verildiği tespit edilmiştir. Mavisel Yener'in eserlerinde sevgi değeri (f=94), "yardımseverlik" değeri (f=57), "sorumluluk" değeri (f=66), "saygı" değeri (f=37), "dostluk" değeri (f=37), "öz denetim" değeri (f=32), "dürüstlük" değeri (f=20), "sabır" değeri (f=12), "vatanseverlik" değeri (f=12) , "adalet" değeri (f=5) tespit edilmiştir.Mavisel Yener'in incelenen hikâyelerinin değer eğitimi için zengin olduğu, eserlerinde on kök değere yer verdiği söylenebilir. Eserlerin 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda yer alan Türkçe ders kitaplarındaki metinlerde bulunması gereken özellikler bakımından ise, Türkçe Öğretmeni 10 uzman görüşü neticesinde testin hem fikirlik yüzdesi %50'nin üzerinde uyum sağladığı için Mavisel Yener'in eserlerinin ortaokul Türkçe ders kitaplarında kullanılabileceği sonucuna varılabilir. Anahtar Kelimeler: Türkçe eğitimi, hikâye, Türkçe dersi, değer eğitimi, Mavisel Yener.
Yeşim Saygın Armutak'ın çocuk romanlarının kök ve alt değerler açısından incelenmesi
Bilgi kazandırmak, meslek edindirmek gibi amaçlarıyla öne çıkan eğitim ve öğretim kurumlarının olumlu davranış ve değer kazandırma gibi hedefleri de vardır. Ulusal ve evrensel değerlerin çocuklara kazandırılması ve bu değerlerin çocuklar tarafından benimsenmesi toplumların geleceği açısından büyük önem arz etmektedir. Bu değerler, yetişme aşamasında olan kuşaklara olumlu davranışlar kazandırılması, toplumun yaşanılabilir bir yapıya sahip olması adına gerekli olan, toplum tarafından kabul gören ortak duygu, düşünce, davranış ve kurallar bütünüdür. "2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı"nda değerler eğitimine önem verilmektedir. Bu araştırmanın amacı da, Yeşim Saygın Armutak'ın çocuk romanlarının "2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı"nda yer alan on kök değer "sevgi, adalet, sorumluluk, sabır, dostluk, dürüstlük, saygı, yardımseverlik, öz denetim, vatanseverlik" ve alt değerler açısından incelenmesidir. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniğinin kullanıldığı bu araştırmada, Yeşim Saygın Armutak'ın çocuk romanlarında bulunan değerler sınıflandırılmış ve bu değerlerin ne sıklıkta kullanıldığı belirlenmiştir. Bu çalışma beş bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde problemin ne olduğu belirtilmiştir. Bununla birlikte araştırmanın amacı ve önemine değinilip varsayım ve sınırlılıklar sıralanmıştır. Ayrıca çalışmanın genel kavramları hakkında tanımlar yapılıp değerler eğitimi alanında daha önce yapılan araştırmalar analiz edilmiştir. İkinci bölümde kuramsal çerçeve üzerinde durulup araştırmanın alt yapısını meydana getiren kavramlar açıklanmıştır. Üçüncü bölümde araştırma modeli, çalışmanın evren ve örneklemi açıklanmıştır. Bununla birlikte verilerin toplanması ve değerlendirilmesi aşamasında hangi yollara başvurulduğu ifade edilmiştir. Dördüncü bölümde kök ve alt değerler için ayrı ayrı başlıklar oluşturulmuş ve bu başlıkların altına ilgili değer iletilerinin sayısı ve iletilerden örnekler aktarılmıştır. Daha sonra çalışmaya konu olan eserlerde bulunan değerler ve bu değerlerin dağılımı şekil aracılığıyla gösterilmiştir. Beşinci bölümde ise çalışmanın sonucuna değinilmiş ve değerler eğitimiyle ilgili çeşitli öneriler sıralanmıştır. Araştırmada Yeşim Saygın Armutak'ın çocuk romanlarının kök ve alt değerler bakımından zengin ögeler içerdiği belirlenmiştir. Söz konusu eserlerin, içerdiği zengin ögeler açısından değerlerin aktarımında yararlı bir eğitim materyali olarak kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çocuk Romanları, Değerler Eğitimi, Kök Değer, Yeşim Saygın Armutak.
Mustafa Necati Sepetçioğlu'nun Kilit, Anahtar, Kapı romanlarının anlatım teknikleri, deyim ve atasözü bakımından incelenmesi
Mustafa Necati Sepetçioğlu'nun "Selçuklu Üçlemesi" isimli roman dizisinde yer alan Kilit, Anahtar, Kapı isimli romanların anlatım teknikleri, anlatıcı bakış açıları, deyim ve atasözleri bakımından incelenmesi amacıyla gerçekleştirilen bu çalışmada "Mustafa Necati Sepetçioğlu, Selçuklu Üçlemesi içerisinde yer alan Kilit, Anahtar, Kapı isimli romanlarında hangi anlatım tekniklerinden yararlanmıştır?", "Mustafa Necati Sepetçioğlu Selçuklu Üçlemesi içerisinde yer alan Kilit, Anahtar, Kapı isimli romanlarında hangi anlatıcı bakış açılarını kullanmıştır?", "Mustafa Necati Sepetçioğlu'nun Selçuklu Üçlemesi içerisinde yer alan Kilit, Anahtar, Kapı isimli seri romanlarında kullandığı deyim ve atasözleri nelerdir?" şeklinde oluşturulan sorulara cevap aranmıştır. M. Necati Sepetçioğlu'nun "Selçuklu Üçlemesi" ana başlıklı roman serisinde (Kilit, Anahtar, Kapı) kullanılan anlatım tekniklerinin, anlatıcı bakış açısının ve deyim-atasözlerinin incelendiği bu araştırmada nitel araştırma yaklaşımı esas alınmıştır. Araştırmada veri toplama yöntemi olarak doküman incelemesi kullanıldığından veri toplama aracı olarak bilgiler fişleme tekniği ile kaydedildikten sonra tasnif edilmiştir. Elde edilen veriler tematik olarak tasnif edilerek incelenmiş ve betimsel analiz teknikleriyle çözümlenmiş ve değerlendirilmiştir. Araştırmanın hedef grubu Mustafa Necati Sepetçioğlu'nun Dünkü Türkiye Dizisi içerisinde yer alan "Selçuklu Üçlemesi" (Kilit, Anahtar, Kapı), "Osmanlı Üçlemesi" (Konak, Çatı, Üçler Yediler Kırklar), "Şeyh Bedreddin, Timur ve Yıldırım Bayezid Üçlemesi" (Bu Atlı Geçide Gider, Geçitteki Ülke, Darağacı), "Fatih Üçlemesi" (Ebemkuşağı, Sabır, Gündönümü) isimli serilere ait romanların tümüdür. Doküman incelemesi yoluyla elde edilen ve ön değerlendirmeleri yapılan eserlerden amaçlı örnekleme yöntemine göre ölçüt örnekleme tekniği ile "Selçuklu Üçlemesi" içerisinde yer alan Kilit, Anahtar, Kapı isimli romanlar seçilerek çalışmanın geneli yansıtması hedeflenmiştir. Bulgular doğrultusunda Mustafa Necati Sepetçioğlu'nun kullanmış olduğu anlatım tekniklerinin, anlatıcı bakış açılarının, deyim ve atasözlerinin Kilit, Anahtar, Kapı isimli romanlarda çok ve çeşitli örnekler barındırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Türkçe eğitimi, Türkçe dersi, yazma becerisi, anlatım teknikleri, Mustafa Necati Sepetçioğlu.
Ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin üst bilişsel okuma stratejileri ve öğrenme stilleri
Bu çalışmanın amacı, ortaokul 7.sınıf öğrencilerinin kullandıkları üst bilişsel okuma stratejilerinin öğrencilerin öğrenme stillerine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini belirlemektir. Çalışma betimsel yöntemle gerçekleştirilmiş olup ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; öğrenciler üst bilişsel okuma stratejilerini sık sık kullanmaktadır. Öğrencilerin üst biliş okuma stratejilerini kullanmaları üzerinde cinsiyet değişkeni açısından anlamlı bir farklılığın olmadığı tespit edilmiştir. Ortaokul 7.sınıf öğrencilerinin üst biliş okuma stratejilerini kullanma düzeyleri ve öğrenme stilleri arasındaki anlamlı farklılığa bakıldığında analitik ve pragmatik düzeyler için anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir.
Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde eğitsel oyunların kullanımına ilişkin öğrenci görüşleri: Türkiye Maarif Vakfının Etiyopya Sebata Kampüsünde bir inceleme
Bu çalışmada eğitsel oyunlarla yabancılara Türkçe öğretimine ilişkin öğrenci görüşleri incelenmeye çalışılmıştır. Öğrencilerin yabancı dil olarak Türkçeyi öğrenirken özellikle temel dil becerilerini uygulama alanlarında karşılaşabilecekleri muhtemel sorunlara eğitsel oyunlarla çözüm üretmek, dil öğrenme sürecini daha eğlenceli ve ilgi çekici hâle getirmek ve öğrencilerin öğrenme sürecine yönelik olumlu tutumlar geliştirilebilmelerini sağlayabilmek bu araştırmanın temel dayanaklarını oluşturmaktadır. Araştırmada yöntem olarak eylem araştırması kullanılmıştır. Çalışma grubu, çeşitli sınıflardan seçilen 6 öğrenciden oluşmaktadır. Bu öğrenciler H.T, H.U, H.Y, H.A, M.Y ve A.Y şeklinde kodlanmıştır. Öğrenciler, 4 kız 2 erkek öğrenciden oluşmaktadır. Öğrenciler, ortalama 15 yaşındadır. Öğrencilerin seçiminde seviyeleri, dört temel dil becerileri ve Türkçe konuşabilme becerileri dikkate alınmıştır. Çalışma okul idaresinin uygun görüşü alınarak Türkçe sınıfında yapılmıştır. Çalışmalar, öğrencilerin derslerini aksatmayacak şekilde okul idaresinin uygun gördüğü saatlerde yapılmıştır. Çalışma kapsamında veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu ile eylem planının uygulanabilmesi amacıyla yine araştırmacı tarafından hazırlanan eğitsel oyunlar kullanılmıştır. Öğrencilerle yapılan görüşme kayıtları bilgisayar ortamına aktarılarak tematik analize tabi tutulmuştur. Tutarlılığı sağlamak için araştırmacı tarafından belirlenen kodların hem kendi aralarındaki ilişkiye hem de daha önce oluşturulan kuramsal yapı ile ilişkilerine bakılmış, anlamlı ve tutarlı bir bütün ortaya koydukları anlaşılmıştır. Araştırmanın teyit edilebilirliğini sağlamak için ise araştırmada izlenen bilimsel yöntem, örnekleme tekniği, veri toplama aracı ve veri analizi süreçleri ayrıntılı olarak belirtilmiştir. Çalışmanın inandırıcılığını sağlamak için katılımcılar tarafından dile getirilen görüşler; herhangi bir yorum yapılmadan, ifade edildikleri şekilde değerlendirilmiştir. Araştırmanın aktarılabilirliğini sağlamak için ise öncelikle araştırmacının veri toplama ve analizi süreçlerindeki rolü açık şekilde ifade edilmeye çalışmıştır. Araştırmanın sonunda eğitsel oyunlarla gerçekleştirilen yabancılara Türkçe öğretiminin öğrencilerin Türkçe öğrenmeye ilişkin tutumlarını olumlu yönde etkilediği, Türkçe öğrenmeye yönelik ilgilerinin arttığı, eğitsel oyunların Türkçenin yabancı dil olarak öğretimini kolaylaştırdığı, eğlenceli hâle getirdiği ve eğitsel oyunlarla Türkçe öğrenme etkinliklerinin, öğrencilerin dil öğreniminde karşılaştıkları zorlukları aşmalarında yardımcı olduğu anlaşılmıştır.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli çerçevesinde 5. sınıf Türkçe ders kitabındaki okuma metinlerinin erdem değer eylem temaları üzerine bir inceleme
Bu araştırmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında hazırlanan 5.Sınıf Türkçe Ders Kitabındaki okuma metinlerinin Erdem Değer Eylem çerçevesinde incelemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniğini kullanıldığı bu araştırmada, 5.Sınıf Türkçe Ders kitabındaki okuma metinleri incelenmiş, metinlerde işlenen değerler sınıflandırılmış ve bu değerlerin vurgulanma sıklıkları tespit edilmiştir. Bu çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde problem belirtilmiş, araştırmanın amacı, önemi, varsayım ve sınırlılıklar açıklanmıştır. Bunun yanında araştırmanın genel kavramları açıklanmış, tanımlar yapılmış ve daha önce yapılan çalışmalar analiz edilmiştir. İkinci bölümde kuramsal çerçeve üzerinde açıklamalar yapılmıştır. Değerler eğitiminin önemi, tarihsel gelişimi, değerleri eğitimi yaklaşımları ve uzmanlar tarafından yapılan sınıflandırmalar; Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli vizyonu, öğrenci profili, Erdem Değer Eylem çerçevesi ve öğretim programındaki değerler ve kavramlar açıklanmıştır. Üçüncü bölümde araştırmanın yöntemi, çalışmanın materyali ve verilerinin hangi yöntemlerle inceleneceği açıklanmıştır. Dördüncü bölümde okuma metinlerindeki değerler tespit edilmiş ve değerlerin geçtiği metinler tablo halinde sunulmuştur. Değerler ayrı başlıklar halinde metinlerde geçen örnek cümlelerle açıklanmıştır. Tablolarda metinlerde vurgulanan değer sayıları verilmiş ve örnek cümleler yorumlanmıştır. Beşinci bölümde ise araştırmanın sonucu tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur. Araştırma sonucu değerlerin anlam yönü, frekans analizi ve tematik olarak açıklanmıştır. Çalışmada TYMM çerçevesinde güncellenen 5. Sınıf Ders Kitabı okuma metinlerinde doğrudan ya da dolaylı bir şekilde değerler işlenmiştir. Değer ve Tema uyumlarını incelediğimizde TYMM Erdem Değer Eylem çerçevesi ile uyumlu bir şekilde hazırlandığı görülmektedir. Fakat bazı değerlerin çok fazla işlendiği bazı değerlerin ise çok az işlendiği tespit edilmiştir. Okuma metinlerinde toplam 326 değer iletisi işlenmiştir. En fazla işlenen değer sevgi, sorumluluk, çalışkanlık, duyarlılık, saygı, aile bütünlüğü, sağlıklı yaşam ve vatanseverlik en az ise estetik, temizlik, mahremiyet ve adalet değerlerinin işlendiği tespit edilmiştir.
Yapay zekâ destekli konuşma uygulamalarının Türkçe konuşma becerisine etkisi
Bu araştırma yapay zekâ destekli konuşma uygulamalarının (ChatGPT) ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin Türkçe konuşma becerisine etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Kocaeli ili Gebze ilçesinde bir devlet ortaokulunun 6. sınıfında öğrenim gören 60 öğrenci (30 deney, 30 kontrol) oluşturmuştur. Deney grubunda yapay zekâ destekli konuşma uygulamaları kontrol grubunda ise geleneksel konuşma etkinlikleri kullanılarak 12 haftalık deneysel işlem gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak Etkili Konuşma Ölçeği, Konuşma Öz yeterlik Algısı Ölçeği ve Konuşma Kaygısı Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler bağımsız gruplar t-testi, bağımlı gruplar t-testi ve ANCOVA kullanılmıştır. Araştırma sonuçları yapay zekâ destekli konuşma uygulamalarının öğrencilerin etkili konuşma becerilerini geliştirmede konuşma öz yeterlik algılarını artırmada ve konuşma kaygılarını azaltmada geleneksel yöntemlere göre daha etkili olduğunu göstermiştir. Deney grubunda özellikle etkili konuşma becerisinin "Sunum" ve "Ses" alt boyutlarında konuşma öz yeterlik algısının "Duyuşsal" alt boyutunda ve konuşma kaygısının "Fiziksel" alt boyutunda daha belirgin gelişmeler gözlenmiştir. Ayrıca etkili konuşma becerisi ile konuşma öz yeterliği arasında pozitif yönde konuşma kaygısı ile negatif yönde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda yapay zekâ destekli konuşma uygulamalarının Türkçe derslerinde etkili bir şekilde kullanılması önerilmektedir.
Divan edebiyatında su imgesi ve muhtelif tezahürleri (Yunus Emre, Fuzuli, Nabi ve Şeyh Galib örneği)
Bu çalışmada farklı yüzyıllarda yaşamış mühim şahsiyetlerin adından çokça söz edilen eserlerinde su ve suya dair yer verdikleri imgeler konu edilmektedir. Suyu ve suyun muhtelif tezahürlerini irdelemek amacıyla XIII. yüzyıldan Yunus Emre; XVI. yüzyıldan Fuzuli; XVII. yüzyıldan Nabi; divan edebiyatının gerilemeye yüz tuttuğu bir dönemde farklı mazmunlarla adından söz ettiren XVIII. yüzyıl şairlerinden Şeyh Galib seçilmiştir. Böylece dinî tasavvufi, klasik, hikemi ve sebk-i hindiden birer örnek temel alınmıştır. Çalışmanın giriş kısmında mitoloji, din, mimari ve sanatta ayrıca Türk edebiyatı ve ona etki etmiş Arapça-Farsça gibi dillerin edebiyatlarında suyun nasıl ele alındığına temas edilmiştir. Su ve suya dair her unsurun değerlendirildiği (yağmur, bulut, çiğ tanesi, deniz vb…) ibareler mahiyetlerine göre katagorize edilmiştir. Birinci bölümde dinî ve tasavvufi unsurların, ikinci bölümde insan başlığı altında sevgili, âşık, rakip, padişah ve köle gibi bazı tiplerin, üçüncü bölümde tabiat ve yaşantıya dair unsurların su ve muhtelif tezahürleriyle nasıl ilişkilendirildiği irdelenmeye çalışılmıştır. Dördüncü bölümde suyun diğer unsurlarla münasebeti yer almaktadır. Bu başlık altında suyun soyut bazı kavramlar, yazıya dair bazı kavramlar ve ses/musiki ile olan ilişkisine değinilmiştir. Ayrıca su yapılarına yer verilmiştir. Son olarak şairlerin suyu konu ettikleri deyimler ve atasözleriyle su ile yapılan geleneksel uygulamalara nasıl yer verdiklerine değinilmiştir. Anahtar Kelimeler: Divan şiiri, su imgesi, edebiyat.