Theses supervised by Prof. Dr. Hülya Arslan Erol
12 theses · Gaziantep University
Gaziantep ağzında kıpçak Türkçesi unsurları
Kıpçaklar, Türk boyları içerisinde önemli bir yere sahip olmuşlardır. Farklı topluluklar ile bir araya gelmiş bulundukları coğrafyalarda kültür, dil, din alışverişi yapmışlardır. 1237 yılına kadar Orta Asya'nın geniş topraklarında yaşamış olsalar da bu tarihten sonra tıpkı diğer Türk boylarının etkilendiği gibi Kıpçaklar da siyasi faktörlerden etkilenmiştir. Siyasi hamlelerden etkilenen Türk boyları bulundukları topraklardan farklı coğrafyalara göç etmişlerdir. 11. yüzyılda Anadolu'ya yapılan göçler sırasında Oğuz boyu ile birlikte Kıpçakların da bu bölgeye gelip yerleştikleri bilinmektedir. Anadolu'da bugün birbirinden farklı ağızlar bulunmaktadır. Bunun sebebi ise bu bölgenin 11. yüzyıldan bu yana göç almış olmasıdır. Anadolu'ya gelip yerleşen boylar farklı ağız özelliklerini de beraberinde getirmiştir. Bu boylar arasında çalışmamızda da ele aldığımız Kıpçak boyu önemli bir yer taşımaktadır. Dilin kendi içinde şekillendiği, üzerinde yaşanılan coğrafyadan da izler taşıyarak farklılaşıp geliştiği unutulmamalıdır. Çünkü dil yaşayan bir varlıktır. Tıpkı insan gibi bir dil de doğar, yaşar ve ölür. Bu canlılıktan dolayıdır ki Orta Asya'da yaşayan bir kelimenin, bir ses unsurunun Anadolu'da da yaşayıp geliştiğini söylemek mümkündür. Her dilde olduğu gibi Türkçede de bu böyledir. Orta Asya'dan kopup gelen Kıpçak boyu Anadolu'da belirli yerlerde kümelenmiş ve bu kümeler bugün dahi kendini koruyabilmiştir. Anadolu ağızları üzerine yapılan tasnifler; Doğu Grubu ağızları, Kuzeydoğu Grubu ağızları ve Batı Grubu ağızları olarak 3 başlık altında toplanmaktadır. Çalışmamızda Batı Grubu ağızları içerisinde yer alan Gaziantep ağzı üzerinde durulacaktır. Bu ağız içerisinde Kıpçak Türkçesine ait ses unsurları karşılaştırılarak örnekleriyle verilecektir. Anahtar Kelimeler: Ağız, Kıpçak, Gaziantep, Dil
Bayır-Bucak Türkmen ağzı ile Irak türkmen türkçesinin ses ve şekil bilgisi bakımından karşılaştırması
Bu çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümünde, çalışma alanı ve ağız araştırmaları ile ilgili genel bilgiler yer almaktadır. Ayrıca Suriye ve Irak Türkmenlerin tarihi ve günümüzdeki durumları hakkında detaylı şekilde bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde ise Suriye Türkmen Türklerinin bir grubu olan Bayır-Bucak Türkmen Ağzıyla Irak Türkmen Türkçesi fonetik ve morfolojik açıdan kıyaslanmıştır. Araştırmada Irak Türkmen Türkçesi ile ilgili en önemli kaynak olarak Hidayet Kemal Bayatlı'nın çalışması örnek alınmıştır. Araştırma sonucuna göre gerek Bayır Bucak Türkmen ağzında gerekse Irak Türkmen Türkçesinde zengin bir Türkçe kullanımının olduğu ve buna paralel olarak iki örneğin Türkçe kullanımında oldukça yoğun bir benzerlik bulunduğu görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Bayır-Bucak Türkmen Ağzı, Irak Türkmen Türkçesi, Ses bilgisi, Şekil bilgisi
Bulgaristan- Krumovgrad ağzı
Daha sonraTürkçe, geçmişten bugüne dilin dinamik yapısından dolayı gerek fonetik gerekse morfolojik değişikliklere uğramıştır. Bu çalışma, Oğuz Türkçesinin Türkiye sınırları dışındaki örneklerinden birine yönelmektedir. Çalışmada, Bulgaristan-Krumovgrad ağzı ele alınmıştır. Krumovrad; siyasi olarak Bulgaristan'a bağlı, demografisinin ağırlığını Türklerin oluşturduğu bir yerdir. Çalışmanın giriş kısmında Bulgaristan tarihi ve Bulgaristan Türklüğü ile ilgili bilgi verilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde kullanılan materyallere ve yönteme değinilmiştir. Üçüncü bölümde ses ve şekil bilgisi incelenmeye çalışılmıştır. Dördüncü bölümde metinlere yer verilmiştir. Beşinci bölümde ise dizin yer almaktadır. Bulgaristan-Krumovgrad, siyasi olarak Türkiye'nin sınırları dışında kalsa da hem fonetik hem morfolojik olarak Anadolu ağızlarının Batı Grubu'yla benzerlikler taşımaktadır. Bununla birlikte bilhassa söz varlığı anlamında Anadolu ağızlarından ayrılan yönleri de vardır. Anahtar kelimeler: Bulgaristan, ağız, Krumovgrad, Türkçe.
Çağatay Türkçesinden Özbek Türkçesine anlam değişmeleri
Yaşamımızın ve gelişimimizin temeli olan dil, gerek günümüzdeki varlığı gerek tarihi varlığı ve oluşumuyla bilim tarihinin her döneminde araştırma konusu olarak kendine yer bulmuştur. Toplumların kökenleri, akrabalıkları ve birbiriyle olan ilişkilerinden kültürü, inanışı hatta yaşadığı coğrafyaya kadar ipuçları ve izler barındırıp aslında bunların toplamından oluşan dil, incelendikçe varlığımıza ve benliğimize ışık tutmaya devam edecektir. Ülkemizdeki dil çalışmalarının en genç kollarından olan dil bilimi, bu kapsamda önemli bir alanı oluşturmaktadır. Dil biliminin en geniş kolu olan anlam bilimi zemininde oluşturulan bu çalışma, tarihi Çağatay Türkçesini bugünkü temsilcisi Özbek Türkçesi ile anlamsal boyutta karşılaştırıp incelemeyi amaçlar. Bu zeminde çalışma, Dr. Suat Ünlü'nün Çağatay Türkçesi Sözlüğü adlı eserini Nizamiddin Mahmud - Ertuğrul Yaman'ın Özbek Türkçesi- Türkiye Türkçesi ve Türkiye Türkçesi- Özbek Türkçesi Karşılıklar Kılavuzu adlı eseri ve Berdak Yusuf'un Türkçe-Özbekçe ve Özbekçe-Türkçe Sözlüğü adlı eseri ile karşılaştırarak oluşturulmuştur. Karşılaştırma sonucu ortak olan kelimelerin anlam alanı belirlenip anlam değişmelerine göre (anlam daralması, anlam genişlemesi, anlam iyileşmesi, anlam kötüleşmesi ve başka anlama geçiş) tasnif edilmiştir. Anlam alanı belirlenirken Emek Üşenmez'in Özbekçe - Türkçe Sözlük adlı eserinden faydalanılmıştır. Birbirini devam ettiren bu iki tarihi ve çağdaş lehçenin anlam değişmeleri ile sözcük kullanımındaki benzerlik ve farklılıklar belirlenmiştir.
Türkiye Türkçesi ve Kazak Türkçesindeki bitki adlarının yapı ve anlam bakımından karşılaştırılması
Bozkır kültürünün kurucusu kabul edilen Türkler, doğayla her zaman iç içe olmuşlar ve doğadaki unsurlara kutsallık atfetmişlerdir. Doğanın bir parçası olan bitkiler de Türkler için önem arz etmektedir. Türk toplumlarının kıvrak zekâlarını, benzetme ve gözlem yeteneğini kullanarak bitkilere isim vermeleri bu önemin bir göstergesidir. Türkler için önemli olan bitkiler üzerine yaptığımız, "Türkiye Türkçesi ve Kazak Türkçesindeki Bitki Adlarının Yapı ve Anlam Bakımından Karşılaştırılması'' isimli bu çalışmamızda amacımız, Türkiye Türkçesi ve Kazak Türkçesindeki bitki adlarını yapı ve anlam bakımından karşılaştırarak ortak yönlerinin veya farklılıklarının olup olmadığını tespit etmektir. Bunun için öncelikle, çalışmamızda yer alan Kazak Türkçesine ait bitki adları basit, türemiş ve birleşik olarak üçe ayrılmıştır. Basit, türemiş ve birleşik olarak üçe ayrılan bu bitki adları hem yapı bakımından hem de anlam bakımından derinlemesine incelenmiş, yapı ve anlam bakımından çeşitli başlıklar oluşturulup bitki adları bu başlıklar altında sınıflandırılmıştır. Bunların yanı sıra tezimizde Kazak Türkçesinde bitki adlarıyla oluşturulmuş atasözlerine, bilmecelere ve bitki adları için oluşturulmuş dolaylamalara da yer verilmiştir. Daha sonra Türkiye Türkçesi ve Kazak Türkçesindeki bitki adları hem yapı bakımından hem de anlam bakımından karşılaştırılmıştır. Ayrıca çalışmada geçen bitki adlarının ve onları oluşturan kelimelerin sözlüğüne de tezimizde yer verilmiştir. Tüm bunlar yapılırken kaynak tarama, Kazak Türkçesindeki kaynakların çevirisi, tasnifi ve fişlenmesi, Türkiye Türkçesindeki kaynakların tasnifi ve fişlenmesi gibi yöntem ve tekniklere başvurulmuştur. Bu çalışmamızla yaşayan bu iki Türk lehçesine ve bunlarla ilgili yapılacak çalışmalara katkıda bulunulacağı düşünülmektedir. Ayrıca bu çalışmamızın, sadece dil bilgisel olarak değil kültürel olarak da bu iki Türk lehçesine katkılar sağlayacak nitelikte bir kaynak olacağına inanılmaktadır.
El-Bâbûsü'l-Vasît fî Tercümeti'l-Kâmûsu'l-Muhît (27/b-52/b, 141/a-143/b, 246/b-277/a)
Sözlükler geçmişten günümüze kadar dilin yapısı ve işleyişi hakkında bilgi veren, bu bilgi birikimini yeni nesillere aktarılmasına yardımcı olan eserlerdir. Ayrıca sözlükler, içinde bulunduğu toplumun eğitim ve bilgi seviyesini ortaya koyarak başka dil ve toplumlarla olan ilişkilerini göstermektedir. Türk Dili ve Edebiyatı tarihi boyunca hazırlanmış sözlükler, dilimizin söz varlığını ve bazı dilbilgisi kurallarını içeren eserler olarak temel başvuru kaynakları içinde yer alır. Eski Anadolu Türkçesi'nin son dönemi, Osmanlı Türkçesi'nin ilk dönemi sayılan XV.-XVI. yüzyıl arası Arapça-Türkçe sözlüklere çok önem verilen bir dönemdir. Bu yüzyıllarda çeşitli gramer kitapları ve sözlükler yazılmaya başlamıştır. Türklerin İslamiyet'e geçişiyle birlikte Arapça ile ilişkilerin kuvvetlenmesi ve Kur'an'ı daha iyi anlama gayreti ile pek çok Arapça-Türkçe sözlük yazılmıştır. Buna bağlı olarak Osmanlı dönemi Arapça-Türkçe sözlük yazıcılık geleneği bu devrede ilk adımlarını atmaya başlar ve özellikle meşhur olan sözlükler bu dönemde kaleme alınmıştır. Merkezzâde Ahmed Efendi, Fîrûzâbâdî'nin El- Kâmûsu'l-Muhît adlı sözlüğünü kaynak alarak eserini oluşturmuştur. Merkezzâde Ahmed Efendi, eserine El-Bâbûsü'l-Vasît Fî Tercümeti'l-Kâmûsu'l-Muhît adını vermiştir. Çalışmamızda eserin 27b-52b, 141a-143b ve 246b-277a varak aralıkları traskripsiyonlu olarak incelenmiştir. Bu çalışma XVI. yüzyıl Osmanlı sözlük çalışmaları içerisinden, dönemin söz varlığını ortaya koyan ve dönemin dil özelliklerinin belirlenmesine yardımcı olan eserlerdendir. Eserin çalışılması Türk Dili, Arap Dili ve İlahiyat Fakülteleri açısından büyük önem arz etmektedir. Anahtar Kelimeler: El-Bâbûsü'l-Vasît Fî Tercümeti'l-Kâmûsu'l-Muhît'in Traskripsiyonlu Latin Harflerine Aktarımı, Merkezzâde Ahmed Efendi
Kıpçak Türkçesinden Kazak Türkçesine anlam değişmeleri
Doğadaki her şey gibi dil de kendini yenilemektedir. İnsanlar arasında temel iletişim aracı olan dilin bünyesindeki bu değişiklikler, başlangıçtan günümüze kadar araştırmacıların dikkatini çekmiştir. Bu çalışmada, Eski Kıpçak Türkçesinden Kazak Türkçesine anlam değişmeleri ele alınmıştır. Çalışmada, öncelikle Kıpçak Türkçe-sinde kullanılmış, Kazak Türkçesinin bugünkü yazı dilinde kullanılmayan kelimeler tespit edilmiştir. Daha sonra, Kıpçak Türkçesi – Kazak Türkçesi ortak kelimeleri tespit edilerek bu kelimelerin Kazak Türkçesinde kullanılan anlamları, anlam bilimi (anlam daralması, anlam genişlemesi, başka anlama geçiş, anlam iyileşmesi ve anlam kötüleşmesi) açısından Kıpçak Türkçesi ile karşılaştırılarak incelenmiştir. Çalışmada, Kıp-çak Türkçesi için Recep Toparlı'nın "Kıpçak Türkçesi Sözlüğü"'nde yer alan kelimeler, Kenan Koç'un "Kazakşa Türikşe Sözdik ve Türikşe Kazakşa Sözdik" adlı eserleriyle karşılaştırılmıştır. Ortak olan kelimeler tespit edilip anlam değişikliği bakımından Kıpçak Türkçesi – Kazak Türkçesi şeklinde karşılıklı verilmiştir. Ayrıca ortak kelime-ler, gerek duyulduğunda "қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (Ḳazaḳ Tiliniñ Tüsin-dirme Sözdigi)" ile anlam kapsamı açısından da karşılaştırılmıştır. Kıpçak Türkçesi – Kazak Türkçesi ortak kelimeler tespit edilirken dilin canlı bir varlık olduğu göz önünde bulundurularak tarama yapılmıştır. Elde edilen ortak kelimeler sadece anlam değişmeleri bakımından incelenmiş, kelimelerin köken bilgisine değinilmemiştir.
El-Bâbûsü'l-Vasît Fî Tercümeti'l-Kâmûsu'l-Muhît (11/a-15/b, 53/a-72/b, 150/a-152/b, 215/a-246/a)
Üzerinde yüksek lisans çalışması yaptığım bu eser, Merkezzȃde Ahmed Efendi tarafından el-Kâmûsü'l Muhît temelinde meydana getirilen el-Bâbûsü'l-Vasît Fî Tercümeti'l-Kâmûsu'l-Muhît isimli Arapça-Türkçe sözlüktür. Sözlük, 950/ 1543'te tamamlanmış, Kanuni Sultan Süleyman'a sunulmuş olup 312 varaktır. El-Bȃbûs, "Fi'l-Müfredȃt" ve "Fi'l-Murekkebȃt" olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. 11 nüshası olan eser, yazıldığı dönem olan Eski Anadolu Türkçesinin dil özelliklerini ve döneminin sözlük anlayışını göstermesi bakımından önemlidir. Çalışmamız, Atıf Efendi Kütüphanesi, Atıf Efendi Bölümü 2692 numaralı müellif nüshasının 11a-15b, 53a-72b, 150a-152b, 215a-246a varakları arasını kapsamaktadır. Çalışma, üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde çalışma hakkında genel bilgilere, Eski Türkçeden Eski Anadolu Türkçesine kadar tarihi devirlere, sözlük ve sözlük türlerine, Türk sözlükçülük tarihine ve literatür özetine yer verilmiştir. İkinci bölümde, Merkezzâde Ahmed Efendi'nin hayatı, eserleri ve el-Bâbûsü'l-Vasît Fî Tercümeti'l-Kâmûsu'l-Muhît'in özellikleri tanıtılmıştır. Üçüncü bölümde el-Bâbûsü'l-Vasît Fî Tercümeti'l-Kâmûsu'l-Muhît'in transkripsiyonlu olarak Latin harflerine aktarımı yapılmıştır. Çalışmanın sonununa el-Bâbûsü'l-Vasît Fî Tercümeti'l-Kâmûsu'l-Muhît'in tıpkıbasımı eklenmiştir. Anahtar Kelimeler: Eski Türkçe, Eski Anadolu Türkçesi, 16. yüzyıl, Sözlükçülük, Merkezzâde Ahmed Efendi, el-Bâbûsü'l-Vasît Fî Tercümeti'l-Kâmûsu'l-Muhît.
Kıpçak Türkçesinden Başkurt Türkçesine anlam değişmeleri
Dil, doğadaki her şey gibi değişir ve gelişir. Dilin temelini oluşturan ses, yapı özellikleri ve kelimeler de tarihsel süreç içerisinde değişime ve gelişime uğrar. Diller insanla birlikte var olmuş, insanların yaşam tarzları değiştikçe ve geliştikçe diller de değişime ve gelişime uğramıştır. Diller üzerinde yapılacak art zamanlı bir çalışma ile bu değişimi ve gelişimi takip edebiliriz. Dil; ulusların yaşadığı coğrafyanın, göçlerinin, kendi ve karşılaştığı diğer toplulukların kültürü hakkında izler taşımaktadır. Bu çalışma yazılı kaynaklar ile takip edebildiğimiz tarihi Kıpçak Türkçesi söz varlığının günümüzdeki temsilcilerinden biri olan Başkurt Türkçesi söz varlığında hangi yollarla anlam değişmelerine uğradığını göstermektedir. Bu çalışma tarihi Kıpçak Türkçesi ile Başkurt Türkçesi arasındaki ortak söz varlığındaki kelimeler belirlenmiş, bu kelimeler arasındaki anlam değişmelerini sınıflandırılmıştır. Bu sınıflandırma Recep Toparlı'nın Kıpçak Türkçesi Sözlüğü ve Murat Özşahin'in Başkurt Türkçesi Sözlüğündeki ortaklıklar tespit edilerek esas alınmıştır. Anlam değişmeleri; anlam daralması, anlam genişlemesi, başka anlama geçiş, anlam iyileşmesi ve anlam kötüleşmesi başlıkları altında sınıflandırılmıştır. Bu anlam değişmeleri art zamanlı dil bilimi yöntemi kullanılarak tespit edilmiştir. Tarihi Kıpçak Türkçesinin mirasçısı olan Başkurt Türkçesi söz varlığındaki Kıpçak Türkçesi dil yadigarları genel hatlarıyla belirlenmiştir.
El-Bâbûsü'l-Vasît fî Tercümetü'l-Kâmûsu'l-Muhît'in (113/a-140/b ve 277/b-312/b) transkripsiyonu
Sözlük çalışmaları; bir dilin söz varlığını, kültürünü ve sosyal yaşamını göstermesi bakımından Türk dilinde önemli bir yere sahiptir. Tarihi süreç içerisin-de devletler, siyasî ve ticarî faaliyetler sonucunda farklı din, dil ve ırklarla etkile-şimde bulunmuşlardır. Bu etkileşimler beraberinde yeni bir dil öğremini zorunlu hale getirmiştir. Türkler; göçebe yaşamaları, siyasî baskılar nedeniyle bulundukları bölgeleri terk etmeleri, yapmış oldukları savaşlardan dolayı yeni yerlerde hâkimi-yet kurmaları ve bazı dinlerden etkilenmeleri sonucunda çeviri eserler yazma ihti-yacı duymuşlardır. Türkler İslamiyet'i kabul ettikten sonra Arap ve Farslar ile etki-leşimde bulunmuş ve Arap ve Fars dilinde yazılan eser ve sözlüklerin Türkçeye çevirileri bir ihtiyaç haline gelmiştir. Türkçeye çevirisi yapılan ve döneminin en hacimli sözlüğü olan el-Bâbûs, bu dönemde yazılmış olan bir eserdir. Çalışmamız-da el-Bâbûs'un 113/a-144/b ve 277/b-312/b bölümlerinin Eski Anadolu Türkçesi döneminin ses ve şekil özellikleri göz önünde bulundurularak traskripsiyonu yapıl-mıştır. Atıf Efendi Kütüphanesi, nr. 2692 (müellif hattı) nüshada anlam verilmemiş madde başları ve açıklama kısımlarında eksik olan yerler, diğer nüshalardan (Milli Kütüphane, nr. 06 M.K Sam. Yz. 1068, Hamidiye Kütüphanesi (Sül.), nr. 1362, Ha-midiye Kütüphanesi (Sül.), nr. 1363, Hacı Beşir Ağa Kütüphanesi (Sül.), nr. 626,Esad Efendi Kütüphanesi (Sül.), nr. 3196, Yazma Bağışlar Kütüphanesi (Sül.), nr. 154.) bakılarak dipnot şeklinde gösterilmiş. Eserin, Eski Anadolu Türkçesi dö-neminin dil özellikleri tespit edilerek örneklerle çalışmamızda yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: el-Bâbûs, Sözlükçülük, Eski Anadolu Türkçesi, Mer-kezzade Ahmet Efendi, Transkripsiyon.
El-bâbûsü'l-Vasît fî tercümeti'l-Kâmûsu'l-Muhît'ın (22/a-27/a,73/a-92/b,144/a-146b,153/a,183b) transkripsiyonu
Bir dilin kelime hazinesini en güzel şekilde yansıtan sözlükler, geçmişten günümüze kadar çeşitli alanlarda kendini göstermiştir. Sözlükler, kelime hazinesinin yanında hazırlandığı dönemin dili ve kültürü hakkında bilgi vermesi bakımından literatürümüzde önemli bir yere sahiptir. Tarih boyunca farklı kültürlerle etkileşim içerisinde olan Türkler, etkileşim içinde olduğu milletlere kendi dilini öğretme ve onların dillerini öğrenme ihtiyacı duymuştur. Türkler, İslamiyeti benimsedikten sonra Arap ve Fars kültüründen etkilenmiş; dolayısıyla da Arapça-Türkçe, Farsça-Türkçe gibi sözlükler etkileşim dönemi içerisinde literatürümüze yerleşmeye başlamış ve bu ihtiytaç doğrultusunda dönemin devlet adamlarına hazırlanıp sunulmuştur. Çalışmamızın konusunu oluşturan, Merkezzâde Ahmed Efendi tarafından 16.yy.da yazılan el-Bâbûsü'l-Vasît Fî Tercümeti'l-Kâmûsu'l-Muhît adlı Arapça-Türkçe bir sözlük olan eser, Kanuni Sultan Süleyman'a ithaf edilmiştir. 312 varaktan oluşan eserin 22a-27a, 73a-92b, 144a-146b, 153a-183b varakları transkripsiyonlu olarak Latin harflerine aktarılmıştır. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölümde çalışma hakkında genel bilgilere, Eski Türkçeden Eski Anadolu Türkçesine kadar olan tarihi devirlere ve sözlükçülük geleneğine yer verilmiştir. İkinci Bölümde Merkezzâde Ahmed Efendi'nin hayatına, eserlerinin özelliklerine ve nüshalarına yer verilmiştir. Son olarak Üçüncü Bölümde eserin transkripsiyonlu olarak Latin harflerine aktarımı yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sözlükçülük, Merkezzâde Ahmed Efendi, el-Bâbûsü'l-Vasît Fî Tercümeti'l- Kâmûsu'l-Muhît, Nüshalar, Eski Türkçe, Eski Anadolu Türkçesi.
Halep Türkmen ağzının ses bilgisi
Türkçe, zaman ve mekanın çoğu noktasında değişik formlarda yaşayan ve dilin canlı bir varlık olduğu düsturundan hareketle sürekli değişim gösteren dillerden birisidir. Türkçe, tarihsel süreç boyunca lehçelere ve lehçelerin de kendi içerisinde oluşturduğu ağızlara ayrılarak çok boyutlu bir hâl almaktadır. Bu çok boyutluluktan hareketle Türkçe, siyasi sınırları aşmıştır. Bu çalışma her şeyden evvel Türkçenin hiçbir minvalde suni sınırlara sığmadığı, hâkim dilin hangisi olduğuna bakılmaksızın yaşamaya ve gelişmeye devam ettiği tezinin bir kanıtıdır. Çalışmada ilk olarak Halep şehri ve bölgedeki Türk boyları hakkında bilgi verilmiştir. Takip eden bölümlerde Oğuz Türkçesinin Türkiye sınırları dışındaki ağızlarından biri olan Halep Türkmen ağzının çeşitli açılardan Anadolu ağızlarıyla benzerlikleri ve farklılıkları aktarılmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada esas olarak Halep Türkmen ağzının ses bilgisi incelenmiştir. Ağız araştırmalarının temel dayanağı olan derleme çalışmaları yapılmış ve derlenen malzemeler transkribe edilmiştir. Metinlerden hareketle ünlüler, ünsüzler, ses olayları sınıflandırılmıştır. Çalışmada şekil bilgisine değinilmemiştir. Anahtar kelimeler: Halep Türkmen ağzı, ses bilgisi, derleme.