Theses supervised by Prof. Dr. Nihat Küçüksavaş
10 theses · Çukurova University, İstanbul Beykent University
İnşaat işletmelerinde maliyet hesapları ve vergi ilişkileri
İnsanlık tarihi kadar eski olan ve her türlü insan ve işletme ihtiyaçlarını karşılayan yapı oluşturma faaliyetlerini içeren inşaat işleri, son yıllarda tüm dünya ülkelerinin ekonomilerinde itici güç, başka sektörlere sağladığı büyük katkılar nedeniyle önemli bir sektör olma özelliğini sürdürmektedir. Bununla birlikte inşaat işlerinde üretim sürecinin 1 yılı aşması maliyetleri biriktirmeyi gerektirdiğinden bu özelliği nedeniyle de inşaat işletmeleri diğer sanayi ve ticaret işletmelerinden ayrılmaktadır. Çalışmanın ilk bölümü inşaat kavramını, inşaat çeşitlerini, inşaat işlerinin ayrımını, yıllara yaygın inşaat taahhüt ve onarım işletmelerinde yaygın bir uygulama olması nedeniyle teminat kavramını kapsamaktadır. İkinci bölümde ise. İnşaat muhasebesi ve özellikleri, inşaat işletmelerinde karı belirleme yöntemleri, defter düzeni, inşaat işletmelerinin tek düzen muhasebe sistemine göre kullanmaları gereken maliyet hesaplan (fiili * ve önceden saptanmış maliyet yöntemlerine göre) inşaat maliyetinin unsuru olarak direkt ilk madde ve malzeme giderleri, direkt işçilik giderleri, taşeron giderleri, genel üretim giderlerini ve dağıtımı yasalarca belirlenmiş müşterek giderler, yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri yapan işletmeler ve özel (yap- sat) inşaat işletmeleri açısından ayrı ayrı ele alınmaktadır. Son bölümde ise inşaat işletmelerinin inşaat faaliyetlerinden elde ettikleri kazançların vergilendirilmesi, gelir vergisi ve kurumlar vergisi yönünden şahıs işletmeleri ve kurumlar vergisi mükellefi işletmeler açısından incelenmiştir. Ayrıca inşaat işletmelerinin geçici vergi, katma değer vergisi, damga vergisi, gelir vergisi stopajı ve diğer vergi ve harçlar açısından vergi ilişkilerini kapsamaktadır. ANAHTAR KELİMELER : İnşaat, Taahhüt, İnşaat Muhasebesi, Vergiler, Maliyet.
Tekstil sektöründe standart maliyet sistemi uygulaması
Bu çalışmada ilk olarak, maliyet muhasebesinin tarihsel gelişimi anlatılmıştır. Maliyet sistemleri bu gelişmeye paralel olarak sırasıyla fiili, tahmini ve standart maliyet sistemi şeklinde anlatılmıştır. Ardından standart maliyet sisteminin teorik esasları anlatılmıştır. Ayrıca CİM (Bilgisayarla bütünleşik üretim), FMS (Esnek üretim sistemleri) gibi ileri üretim teknikleri ve TQM (Toplam kalite yönetimi) gibi yeni yönetim felsefesinin uygulanmasıyla meydana gelen yeni üretim ortamı ile ilgili bilgi verilmiştir. Standart maliyet sisteminin bu yeni üretim ortamında işletmeler tarafından kullanılabilirliği sisteme yönelik olumlu ve olumsuz eleştirilerden yararlanılmak suretiyle belirlenmeye çalışılmıştır. Standart maliyet sistemi 1900'lü yıllarm başında ilk olarak geliştirilmiş ve bugüne değin bir maliyet kontrol ve performans değerleme aracı olarak kullanılmıştır. Standart maliyetlerin Adana bölgesinde faaliyette bulunan 34 tane tekstil işletmesinde kullanılışını saptamak amacıyla bir anket çalışması ve bir kamu kuruluşunda bir olay çalışması yapılmıştır. Anahtar Kelimeler; Standart maliyet, yeni üretim ortamı, anket çalışması, olay çalışması.
Kısıtlar teorisi ve yönetim muhasebesi açısından değerlendirilmesi: Bir sanayi işletmesinde uygulama
ÖZET KISITLAR TEORİSİ VE YÖNETİM MUHASEBESİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: BİR SANAYİ İŞLETMESİNDE UYGULAMA Elif N.ÜNAL Yüksek Lisans Tezi, İstetme Anabilim Data Danışman: Prof. Dr. Nihat KÜÇÜKSAVAŞ Eylül, 2000, 137 sayfa Firmaların rekabet avantajı kazanabilmelerinde en önemli umurlardan birisi zaman unsurudur çünkü artan rekabet ortamında müşteri memnuniyetinin sağlanabilmesi ve dolayısıyla pazar paylarmın artabumesi için müşterilerin istek ve ihtiyaçlarına çabuk cevap vermek gerekmektedir, öyle ki en kaliteli bir ürün büe, ihtiyaç duyulduğunda mevcut değilse müşteri için bu ürünün değeri azalacaktır. Bu da müşterilerin firma ürünlerine olan bağlılığının ve dolayısıyla firmanın pazar payının ve kannm azalmasına neden olacaktır. Bu yüzden müşterilerin taleplerini zamanında yerine getirmek gerekmekte bunun için de ürünlerin zamanında tamamlanması gerekmektedir. Bunu başarabilmede kısıtlar teorisi oldukça büyük bir önem taşımaktadır. Çünkü üretim sürecinde ortaya çıkan kısıtların yönetilmesi ile aşın yan mamul stoklan ve dolayısıyla maliyetler azalmakta, süreç daha akıcı ve verimli hale gelmekte ve bu şekilde ürünler zamanında tamamlanıp müşterilere çabuk bir şekilde sunulabilmektedir. Bunların sonucu olarak da firmaların karlılığı artmaktadır. Bu çalışma üe, firmaların karlılıklarının arttırılabilmesi için, üretim sürecinde ortaya çıkan kısıtların tespit edilip ortadan kaldırılmasının yani yönetilmesinin önemine yönelik bir araştırma yapmak amaçlanmaktadır. Bu çerçevede, araştırmanın teorik bölümünde, kısıtlar teorisi süreç muhasebesi konusuyla birlikte yönetim muhasebesi açısından incelenmiştir. Uygulama bölümünde ise bir imalat firmasında yapılan tanımlayıcı ve keşifsel olay çahşmalan ile teorinin firma karma olan etkisi ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Kısıt, Darboğaz, Süreç, Kısıtlar Teorisi, Süreç Muhasebesi, Kısıt Yönetimi
Bilgisayar destekli işletme bütçelerinin düzenlenmesi ve bütçeleme tekniklerindeki son gelişmeler
Planlama açısından bütçe, satış ve üretim faktörlerinin optimal kombinasyonlarını araştıran bütün bu faaliyetler için gerekli fon ve bilhassa nakit ihtiyaçlarını saptayabilen ve gerekli ayarlamaları yapabilen bir plandır.Bu yönüylede hedefsizliğin neden olabileceği faktör, güç ve zaman kaybını önleyen bir yönetim aracıdır. Bütçe elde bir ölçü, bir standart teşkil ettiği için satıştan başlayarak satın almaya kadar konu edindiği her bölümde ve bu bölümler arasmda koordinasyonu ve rasyonel çalışmayı, dolayısıyla faktörlerin etkin ve ekonomik kullanılmasını sağlayıcı bir araçtır. Bütçe aracı ile işletmenin çeşitli fonksiyonları ve neticede tüm işletme için bir hedef ve çalışma düzeni saptamak suretiyle fiili faaliyetleri bu ölçülerle karşılaştırarak denetlemek imkan dahilindedir. Bütçeler işletme içindeki genel ahengi temin etmek kadar rakamsal olarak sonuçların kontrolüne olanak verir. Sapmaların analizi ve düzeltilmesini sağlar. Bunun içinde periodik bütçe analizi ve faaliyet raporları kullanılır. işletmelerde bütçe yapılırken dar boğaz oluşturacak en önemli olay satış tahminlerinin güvenilir olmamasıdır. Bu yüzden bütçe raporu hazırlanırken ilk önce satış ele alınır ve diğer bütçe tahminleri satış bütçesine göre yapılır. Bir işletmenin bütçe dönemine ilişkin satışlarını mamullere, örgütsel sorumluluklara ve zaman dönemlerine göre gösteren, ayrıca işletme amaçlarıyla stratejilerine uygun biçimde düzenlenen satış planlarına satış bütçesi denir. Satış bütçesinin hazırlanmasında ve bütçe döneminde satılması tahmin edilen mamul miktarlarının belirlenmesinden sonra düzenlenen üretim bütçesi, işletmede her mamul için satışlar, stok miktarları ve üretim arasmda optimum bir dengenin sağlanmasını amaç edinir. İşletmenin üretim bütçesi verilerine uygun olarak planlanan üretimin, bütçe döneminde zamanında gerçekleşebilmesi için gerekli direkt ilk madde ve malzeme miktarının tahmin edilmesi için hazırlanan ilk bütçe direkt ilk madde ve malzeme hütçeleridir.Daha sonra üretim ve kullanılacak malzeme miktarları dikkate alınarak satm alma ve stok bütçeleri hazırlanır.Direkt işçilik giderleri, Genel üretim giderleri, satış giderleri, genel yönetim giderleri bütçeleri ile işletmenin tüm giderleri planlanmış olur. Bunların dışında kalan yatırım bütçeleri, işletme için bütçe çeşitlerinin bir başka yönünü temsil eder.Yatırm bütçesinde yer alan yatırım harcamaları ile bir işletmenin uzun süre gelir sağlayacak üretim faaliyetlerini yürütmek amacıyla üretim araçlarının özellikle sabit varlıkların tedariki için yaptığı kaynak ayrımı kastedilir. MUİşletme faaliyetleri için gerekli uygun miktardaki paranın, uygun zamanda, uygun yerde ve uygun maliyetle hazır bulundurulmasında uygulanacak yöntem ve kararların gösterildiği tablo nakit bütçesini oluşturur. İyi bir bütçe sisteminin son aşamasını gelir tablosu ve bilanço oluşturur. Gelir tablosu, işletmenin belli bir faaliyet dönemine ilişkin faaliyet sonuçlarını ve işletmenin saptamış olduğu amaç ve hedeflere ulaşıp ulaşmadığını ortaya koyar.Aynca bütçe çeşitlerinden elde edilen verilerle ilgili dönem içinde işletmenin karının ne olacağım belirler. Proforma bilanço gelecek faaliyet dönemi için planlanan faaliyetlerle, ulaşılması beklenen faaliyet sonuçlarım ve işletmenin mali durumunu özlü bir biçimde ortaya koyar. işletmelerde her bütçe çeşidi işletme için önemli ve değişik bilgiler ihtiva etmektedir.Bu bilgilerin dolayısıyla bütçe çeşitlerinin ayrıntılı olarak incelendiği uygulama kısmında, işletme bütçeleri sistemli bir şekilde incelenmiş, özel sektör işletmelerinde bütçe çeşitleri ve bir bütün olarak bütçe raporu ortaya konmuştur. vuı
Bilgi sistemleri ve bir sanayi işletmesinde uygulama
ÖZET Günümüz işletmelerinde organizasyonların gittikçe karmaşık bir yapı alması; bunların yönetilmeleri, denetlenmeleri ve hedeflerine odaklanabilmeleri için daha fazla bilgi kullanma ve paylaşma ihtiyacına neden olmaktadır. Artan bilgi hacmi; ihtiyaç duyulan bilginin denetlenmesini, istenilen kapsam ve zamanda alınmasını güçleştirmiştir. Bu gelişmeler; işletmeleri kullanacakları bilginin ihtiyaçlarına yönelik olarak; sınıflandırılması, modellenmesi, saklanması ve işlenmesi doğrultusunda etkin BS kullanımına zorlamaktadır. Bu araştırmanın amacı, BS'nin işleyişi ve uygulama şekillerini teorik olarak incelemek, işletmelerde BS kurma ve kullanma aşamalarında karşılaşabilecek olası sorunlar ve yapılması gereken işlemlere değinmek olarak özetlenebilinir.. Uygulama yapılan şirkette BS'nin işleyişi, sorunları ve sorunlarının çözümüne yönelik tespitler yapılmıştır. Anket çalışması ile de bölgemiz işletmelerinin BS'ne yaklaşımı ve beklentileri değerlendirilmiştir. vii
Hisse senetleri yatırım kararlarında yapay zekâ uygulaması: Modern bir derin öğrenme algoritması önermesi
Finansal piyasa verileri davranışı çok sayıda unsura ve farklı faktörlere bağımlılığı nedeniyle karmaşıktır. Özellikle, pay senedi gelir tahmini için etkili modellerin geliştirilmesi zorlu bir çalışmadır. Uzun kısa süreli bellek (LSTM) yaklaşımı, tahmine dayalı finansal analiz için yaygın olarak kullanılmasa da bu alan için uygulanabilir bir yöntemdir. Ayrıca, Ayrık Dalgacık Dönüşümü (DWT) ile veri düzeltilmesi, Parçacık Sürü Optimizasyonu (PSO) ile LSTM ağları algoritmasının hibridizasyonu, bu çalışmada önerilen sıralı öğrenme için yenilikçi bir tekniktir. Model, performans analizlerine dayalı olarak PSO ile güçlendirilmiş LSTM ağları algoritması, diğer iyi bilinen denetimli ve denetimsiz sınıflandırma tekniklerinden daha iyi performans göstermektedir. Bu çalışmada, BIST 30 endeksi 2000-2021 yılları arasındaki pay senetleri ve medya haberleri verileri kullanılarak, portföy sepeti analizleri ve tahminleri yeni bir yapay zekâ yaklaşımıyla sağlanmaya çalışılmaktadır.
E-okul sisteminin ortaokul öğretmenleri tarafından değerlendirilmesi
Araştırmanın amacı, e-okul uygulamalarının değerlendirilmesine yönelik ortaokullardaki öğretmenlerin algılarını belirlemektir. Anket çalışmasındaki ölçek ve değişkenler ile öğretmenlerin e-okul sistemi ile ilgili algıları test edilmiştir. Araştırmanın evreni İstanbul ili Üsküdar İlçesinde 2018-2019 eğitim öğretim yılında devlet ortaokulu ve imam-hatip ortaokulunda görev yapan öğretmenlerden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi, İstanbul ili Üsküdar ilçesinde bulunan okullarda görev yapan basit tesadüfî örnekleme yöntemi ile seçilen 235 branş öğretmenini kapsamaktadır. Veri toplama aracı anketin devlet okullarından görev yapan branş öğretmenlerine uygulanabilmesi için ilgili yerlerden resmi izin alınmıştır. Ölçme aracıyla toplanan veriler, SPSS 22 programında çözümlenmiştir. Yapılan araştırmada şu sonuçlar elde edilmiştir: Katılımcıların görüşünün kurum işlemleri ve öğrenci işlemleri için "Yeterli", hızlı not girişi işlemi için "Tamamen Yeterli" olduğu görülmüştür. Katılımcıların alt faktörleri incelendiğinde cinsiyet, öğrenim durumu, mesleki kıdem, branş ve e-okula bağlandıkları mekân itibari anlamlı düzeyde bir farkın olmadığı görülmüştür.
Hasta bilgilendirme ve yönlendirmelerin hasta memnuniyeti üzerine etkisi; (Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi örneği)
Çalışmanın Amacı, "Ülkemizdeki kamu hastanelerinde hasta bilgilendirme ve yönlendirmelerin hasta memnuniyeti üzerine etkisini ve bu etkileşimin sayısal veriler olarak ortaya konmasını'' hedeflemiştir. Hastaları bilgilendirme yöntemleri olarak kitle iletişim araçları, yazılı, işitsel ve görsel iletişim araçları, elektronik iletişim araçları, yine hasta bilgilendirilmesinde genel olarak hastane içinde kullanılan broşür, pano, hasta danışma ve hasta yönlendirme birimleri olmak üzere seçenekler ortaya koyulmuştur. Hastanede yaşanan olumsuzluklar hastane kaynaklı, sağlık sistemi kaynaklı, fiziki koşulardan kaynaklı, doktor kaynaklı, sağlık personeli ve hasta kaynaklı başlıklar altında incelenmiştir ve bu olumsuzlukların hastaları nasıl etkilediği ve hasta yönünden önemi açıklanmıştır. Çalışmada, teknik olarak, literatür taraması ve anket uygulaması yapılmıştır. Anket sonuçlarının bilgisayar destekli istatistik programı yardımıyla yapılan analizlerini kapsamaktadır. Tez çalışması kapsamında Sağlık Bakanlığı Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim Araştırma Hastanesinde gönüllü 150 hastaya uygulanmıştır. Elde edilen bilgiler değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucu olarak, özellikle ev hanımlarının sağlık okur-yazarlığı ve sağlık bilgisi yeterlilikleri diğer katılımcılara göre daha düşük çıkmış olup, ev hanımlarına yönelik sağlık bilgilerini geliştirici programların hedef gruba yönelik iletişim araçlarıyla geliştirilmesi önerilmektedir.
Uluslararası işletmelerde çalışanların memnuniyeti ve performansları
Küreselleşme olgusu ile birlikte işletmeler artık ülke sınırları içerisinde kalmayıp uluslararası bir yapı haline gelmişlerdir. Günümüzde işletmelerin müşterileri artık tüm dünya vatandaşlarıdır. İster ulusal ister uluslararası olsun, bir işletmede çalışanların memnuniyeti performansları açısından oldukça önemlidir. "Uluslararası İşletmelerde Çalışanların Memnuniyeti ve Performansları" adlı bu çalışmanın evrenini İstanbul ilinde yer alan uluslararası firmalarda çalışan bireyler oluşturmuştur. Örneklem ise evrende yer alan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 293 bireyden oluşmaktadır. Araştırmada 3 bölümden oluşan anket formu kullanılmıştır. Anket formunun ilk bölümünde çoktan seçmeli ve 8 sorudan oluşan demografik bilgileri tespit etmek amacıyla yöneltilen ifadeler yer almış, ikinci bölümünde, katılımcı bireylerin iş doyum düzeylerini belirlemek amacıyla kullanılan Minesota İş Doyum Ölçeği kullanılmıştır. Anketin üçüncü ve son bölümünde iş görenlerin performanslarını tespit etmek amacıyla 6 soru yöneltilmiştir. Araştırma verileri, SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Kategorik değişkenler için frekans, yüzde değerleri hesaplanmıştır. Sürekli değişkenler için ortalama, standart sapma ve medyan değerleri verilmiştir. Sürekli değişkenlerin normal dağılım sınaması Kolmogorov Smirnov Testi ile yapılmıştır. Değişkenler arası nedensel ilişkilerin tespiti için regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda, çalışanların performans düzeylerinin cinsiyete göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Dışsal doyum düzeylerinin yaşa göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Çalışan performans düzeyinin yaşa göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Sonuç olarak çalışan memnuniyetinin iş performanslarıyla pozitif yönlü anlamlı bir ilişkisinin olduğu görülmüştür.
BİST sürdürülebilirlik endeksindeki şirketlerin hisse senedi değeri üzerine bir analiz
Sürdürülebilirlik dünyanın son dönemlerde yaşamakta olduğu global kriz ile birlikte önemini daha da fazla artırmıştır. Yatırımcıların şirketlerden beklentilerinin sadece finansal boyutta değil sosyal boyutta da gün geçtikçe artması şirketlerinde kurumsal sürdürülebilirlik konusuna önemini arttırmıştır. Bu doğrultuda, Borsa İstanbul A.Ş.' de Sürdürülebilirlik Endeksi' ni 4 Kasım 2014 tarihinden itibaren XUSRD koduyla fiyat ve getiri olarak hesaplanmaya ve yayınlanmaya başlanmıştır. Bu çalışmanın amacı BİST Sürdürülebilirlik Endeksinde yer almanın şirketlerin hisse senedi değerleri üzerine etkisinin ölçülmesidir. Bu amaç doğrultusunda korelasyon analizinde kurulan ilişkilere göre hisse senedi değeri ile beta, karlılık, hisse başına karlılık, fiyat kazanç, yatırılan sermaye getirisi, toplam borç öz sermaye oranı, cari oran, brüt karlılık, öz kaynak karlılık düzeyleri arasında çoklu düzeyde ilişkilerin incelenmesi için regresyon analizi yapılmıştır. Çalışmada 2015-2018 dönemleri arasında endekste işlem gören 65 firmanın 2010 – 2018 dönemlerindeki finansal verileri kullanılmıştır. Çalışma BIST Sürdürülebilirlik Endeksinde yer almanın şirketlerin finansal performansları üzerinde etkisinin olmadığını göstermektedir.