Theses supervised by Prof. Dr. Ülkü Eser Ünaldı
11 theses · Gazi University
Sanal sınıf uygulaması ve harmanlanmış öğrenme ortamlarının coğrafya dersi başarısı ile derse yönelik tutuma etkisi ve öğrenci görüşleri
Coğrafya dersi öğretim programında her türlü bilgi-iletişim teknolojilerinin coğrafya derslerinde öğretiminde kullanılması öngörülmektedir. Bu çalışmada, web destekli öğretimde sıklıkla kullanılan; sanal sınıf uygulamaları ile harmanlanmış öğrenme ortamlarının, sınıf ortamında yüz yüze öğrenme ortamlarına göre öğrencilerin coğrafya dersi başarılarına ve derse yönelik tutumlarına etkisi ile öğrencilerin bu uygulamalara yönelik görüşleri ortaya konulmaya çalışılmıştır.Araştırma hem nitel, hem de nicel karakterli, deneysel desen kullanılarak tasarlanmıştır. Çalışma grubunu Kırşehir İl Merkezindeki Kırşehir Lisesi'nin 9. sınıflarında öğrenim görmekte olan 73 öğrenci oluşturmaktadır. Uygulama sürecinde I. deney grubunda araştırma kapsamındaki konuların öğretiminde harmanlanmış öğretim yaklaşımına uygun olarak hazırlanmış çeşitli görseller, video ve animasyonlarla desteklenmiş web sayfası kullanılmıştır. Ders kapsamında oluşturulan yüz yüze öğrenme sürecinde ise öğretmen tarafından konu anlatılmış ve hazırlanmış olan web sayfasındaki görsellerle örneklendirilmiştir. II. deney grubunda da dersler benzer şekilde yürütülmüştür. Ancak II. deney grubunda sanal sınıf uygulamalarına yer verilmiştir. Kontrol grubunda ise dersler sınıf ortamında yüz yüze öğrenme yönteme uygun olarak işlenmiştir.Araştırmanın nicel verileri coğrafya dersi başarı testi (Kr-20=0,77) ile coğrafya dersine yönelik tutum ölçeği (?=0,918) kullanılarak toplanmıştır. Nitel veriler ise öğrenci görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Toplanan verilerin üzerinde tek faktörlü varyans analizi (ANOVA) ve kovaryans (ANCOVA) analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırmada ulaşılan sonuçlar şunlardır:-Deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin coğrafya dersine dönük tutumları hem başlangıçta hem de uygulamalar sonucunda yüksek bulunmuştur. Yani uygulanan yöntemler öğrencilerin coğrafya dersine yönelik tutumlarına önemli bir katkı sunmamıştır.-Harmanlanmış öğretim ortamları ve sanal sınıf uygulamaları sınıf ortamında yüz yüze öğretim uygulamalarına göre öğrencilerin coğrafya dersine yönelik akademik başarılarına anlamlı düzeyde katkı sağlamıştır.-Deney gruplarındaki öğrencilerin genel olarak harmanlanmış öğretim ortamlarında ve sanal sınıf uygulamalarında hoşlarına gitmeyen bir durum yoktur. Ancak öğrenciler sanal sınıf uygulamaları sürecinde; internet bağlantı hızı, ses ve görüntü problemleri gibi çok fazla teknik problem yaşadıklarını ifade etmişlerdir. Bu durum bir kısım öğrencide hoşnutsuzluğa neden olmuştur.
Liselerde coğrafya eğitiminin milli kimlik bilincine etkisinin öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi
Bu araştırmanın amacı, liselerde coğrafya eğitiminin milli kimlik bilincine etkisini öğrenci görüşlerine göre ortaya koymaktır. Araştırmaya katılan öğrencilerin coğrafya dersinin milli kimlik bilinci oluşturmadaki rolüne ilişkin görüşleri incelenmiş, öğrencilerin öğrenim gördükleri okul türü, öğrenim gördükleri alan ve cinsiyet değişkenlerine göre görüş farklılıkları ortaya konulmuştur.Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2012-2013 eğitim öğretim yılında Konya il merkezinde farklı türlerdeki 6 lisede ve farklı alanlarda öğrenim görmekte olan 481 ortaöğretim 12. Sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Öğrenci görüşlerini tespit etmek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen 29 soruluk bir anket kullanılmıştır. Elde edilen veriler bilgisayar ortamında SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) programı kullanılarak analiz edilmiştir. Gruplar arasındaki farklılıkların ortaya konulmasında parametrik olmayan istatistik yöntemlerinden Kruskal Wallis ve Mann Whitney U testleri kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre öğrenci görüşlerinde, öğrenim görülen okul türü, öğrenim görülen alan ve cinsiyet değişkenlerinde istatistiksel açıdan anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Öğrencilerin coğrafya dersini görme süreleri ile milli kimlik bilinci ve coğrafya derslerinin milli kimlik bilinci oluşturmadaki rolüne ilişkin olumlu görüşleri arasında paralellik olduğu tespit edilmiştir. Öğrenci görüşlerinden yola çıkarak coğrafya dersinin milli kimlik bilinci oluşturmada önemli bir rolü olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Coğrafya Eğitimi, Milli Kimlik Bilinci
Neden coğrafya? Neden coğrafya eğitimi?
Coğrafyanın öneminin gün geçtikçe arttığını şu andaki ekonomik ve politik olaylara baktığımızda daha net olarak görmekteyiz. Bu önemi fark eden ülkelerin coğrafya eğitimlerine eskisine oranla daha fazla önem verdikleri göze çarpmaktadır. Bu çalışmanın amacı coğrafya eğitiminin kişilere sağladığı avantajları bütün olarak göstermek ve dolayısıyla bu avantajın ülke kalkınması için nasıl kullanıldığını yeri geldikçe başka ülkelerden örnekler vererek açıklamaya çalışmak. Biz burada nitel veri toplama yöntemlerinden döküman analizi türünü kullanmış bulunmaktayız. Araştırmanın evrenini coğrafya eğitimine ilişkin literatür oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise bu konudaki ulaşabildiğimiz Türkçe literatür oluşturmaktadır. Araştırmayla ilgili doküman inceleme sürecinde çeşitli ders kitaplarından, makalelerden, coğrafya bildirilerinden yararlanılmıştır. Verilere ulaşmak için internetten, kütüphanelerden faydalanılmıştır. Döküman incelemesine bağlı olarak elde edilen veriler karşılaştırılmış ve tablolar haline getirilmiştir. Araştırma kapsamında neden coğrafya eğitimine ihtiyaç duyulmaktadır başlığı altında 6 kategoriye ayrılmıştır. Tablo 3 v 4 `e baktığımızda genel olarak genel eğitime katkı sağlamak başlığında çalışmaların az olduğu görülmektedir. Kaynaklarda değinme durumlarına baktığımızda olaylara bütüncül(holistik) bakabilmek için olan başlıkta %38,9 ve dünyayı anlamak için olan başlıkta %33,3 olan bir oran gözükmektedir. Fakat bu konularda ayrı bir başlık altında bir çalışma yapılmamıştır. Bu da büyük bir eksikliktir. Bu konularda ayrı başlık altında çalışmaların yapılması coğrafya eğitiminin öneminin anlaşılması açısından büyük bir eksikliğin giderileceği kanaatindeyiz. İster coğrafyacı olalım ister olmayalım. Hangi tarafta olursak olalım coğrafya öğrenmeli ve eğitimini almalıyız. Çünkü vatanına faydalı, dünyaya duyarlı bireyler yetiştirmek istiyorsak insanlarda coğrafi bakış açısı kazandırmak zorundayız. Ama ülkemize baktığımızda coğrafya eğitiminin halen gerektiği şekilde verilmediği ve buna bağlı olarakta coğrafyanın gelişmediği görülmektedir.
Tasarruf bilinci oluşturmada coğrafya eğitiminin yeri ve önemi
Bu araştırmanın temel amacı, tasarruf bilincine sahip bireylerin yetiştirilmesinde coğrafya eğitiminin yerini ve önemini ortaya koyarak coğrafya biliminin gelişimine katkı sağlamaktır. Belirlenen amaç ekseninde elde edilen sonuçların değerlendirilmesi ile hem doğal ve beşeri kaynakların sürdürülebilirliğine yönelik adımlar atılabilecek, hem de alınacak önlemler ve yapılacak düzenlemeler ile ülke ekonomisine büyük katkılar sağlanmasında önayak olacaktır.Araştırmanın amacına ulaşabilmek için 2009-2010 Eğitim Öğretim yılında Ordu İli merkez ilçesinde Ortaöğretim 9. ve 12. sınıfta öğrenim gören 498 öğrenciye anket uygulanmıştır.Araştırmanın alt problemlerinin çözümlenmesinde; tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yapılmış; frekans, yüzde ve aritmetik ortalama değerleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgularda cinsiyet ve sınıf değişkenine göre anlamlı bir fark olup olmadığını belirlemek amacıyla t-testi uygulanmıştır. Araştırmanın anlamlılık düzeyi 0.05 olarak kabul edilmiştir.Araştırma sonucu elde edilen verilere göre; öğrencilerin tasarruf bilinci oluşturmasında aile ve eğitim en önemli etkenlerdir. Ortaöğretim kademesinde yer alan dersler arasında tasarruf bilinci oluşturmada en etkili olan ders coğrafyadır. Öğrenciler tasarruf konularını öğrenebilecekleri ve öğrendikleri en uygun dersi coğrafya olarak belirtmişlerdir. Tasarruf bilinci düzeyi bakımından 9. sınıf öğrencileri ile 12. sınıf öğrencileri arasında 12. sınıf öğrencilerin lehine; sözel bölüm öğrencileri ile sayısal bölüm öğrencileri arasında sözel bölüm öğrencilerin lehine anlamlı fark ortaya çıkmıştır. Bu sonuçlar ise öğrencilerin aldıkları coğrafya eğitimi arttıkça tasarruf bilincine sahip olma düzeylerinin de arttığını ortaya koymuştur. Ayrıca, gelir seviyesi arttıkça tasarruf bilincinin azaldığı ve kız ile erkek öğrenciler arasında tasarruf bilinci bakımından anlamlı bir fark olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Coğrafya Eğitimi, Tasarruf Bilinci, Sürdürülebilirlik.
Türkiye'de coğrafya eğitimi: Öğretim programı, öğretmen eğitimi ve ders kitapları boyutu
Araştırmanın amacı, 1923-2008 yılları arasında Türkiye'de Coğrafya Eğitiminde, ?öğretim programı, öğretmen eğitimi ve ders kitapları? konularında uygulanan politika ve uygulamaları belirlemek, bu politika ve uygulamaların nicel ve nitel yönden yeterliliğini ortaya koymaktır.Araştırmanın birinci bölümünde; problem durumu, amacı, önemi, varsayımları, sınırlılıkları ve araştırmada verilen çeşitli kavramların tanımları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ortaöğretim coğrafya öğretim programı geliştirme çalışmalarına, öğretim programı değişikliklerine bağlı olarak yazılan ve geliştirilen coğrafya ders kitapları ile öğretim materyallerine, coğrafya öğretmenlerinin hizmet öncesi ve hizmet içi eğitimlerle kapasitelerini geliştirme bileşenlerine değinilmiştir. Üçüncü bölümde araştırmanın modeli, veri toplama araçları, verilerin toplanması ve verilerin analizi ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Dördüncü bölümde araştırmadan elde edilen verilerin değerlendirilmesi sonucu ortaya çıkan bulgular ve bunların yorumları sunulmuştur. Beşinci bölümde ise analizlerle ulaşılan sonuçlara ve önerilere yer verilmiştir.Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşundan 2008 yılına kadar geçen süreçte coğrafya bilimine ilişkin olarak öğretim programı, öğretmen eğitimi ve ders kitapları boyutunda ulaşılabilen kaynaklardaki çalışmalar dokümantasyon analizi yöntemine göre taranmıştır. Elde edilen bulgular ve yorumlara bağlı olarak ulaşılan sonuçların çözümüne yönelik olarak öneriler geliştirilmiştir.
Öğrencilerin 9.sınıf coğrafya konularına yönelik hazır bulunuşluk düzeyleri
Bu araştırmanın amacı, öğrencilerin 9.sınıf Coğrafya dersi konularına yönelik hazır bulunuşluk düzeylerini belirlemektir.Öğrencilerin Coğrafya dersi konularına hazır bulunuşlukları ile kişisel değişkenlerden cinsiyet, Coğrafya konularına ilgi, Coğrafya dersini başarma inançları ve Coğrafya öğrenmenin gerekliliği arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını ortaya koymaktır.Öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeylerini ölçmek için araştırmacı tarafından başarı testi geliştirilmiştir. Bunun için öncelikle ilköğretim 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıf kazanımları incelenerek, bu kazanımlardan 9. sınıf öğrenmeleri için ön koşul olanlar belirlenmiştir. Belirlenen kazanımlara paralel test maddeleri yazılmış, yazılan test maddelerinin kapsam geçerliliği için, uzman görüşüne başvurulmuştur. Test maddelerindeki düzeltmelerden sonra yapılan ön uygulama sonucunda maddeler analiz edilerek, madde güçlük ve ayırt edicilik indeksleri belirlenmiştir.Çalışma, Muğla merkezde bulunan beş ortaöğretim okulunun 9. sınıflarından, rastlantısal yöntemle seçilen, 520 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir.Elde edilen veriler SPSS 19.0 (Statistical Package for Social Sciences) paket programında analiz edilmiştir. Analiz kapsamında, sıklık tabloları, betimleyici istatistikler, pasta ve çubuk grafikler, Kolmogorov Smirnov normallik testi, Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis H testinden faydalanılmıştır.Araştırma sonucunda öğrencilerin 9. Sınıf Coğrafya dersi konularına yönelik hazır bulunuşluklarının yeterli düzeyde olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeylerinin cinsiyete göre farklılaşmadığı, Coğrafya dersine ilgi, Coğrafya dersini öğrenme gerekliliği ve Coğrafya dersini başarma inancına göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Coğrafya Dersi, Dokuzuncu Sınıf, Hazır Bulunuşluk Düzeyi
Ortaöğretim IX. Sınıf Coğrafya Dersi Öğretim Programı'nın uygulanmasında yaşanan sorunların öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi (Ankara ili örneği)
Araştırmada; 2005 yılında uygulamaya konulan IX. Sınıf Coğrafya Öğretim Programı'yla ilgili öğretmenlerin yaşadıkları sorunlar, öğretmen görüşleriyle değerlendirilmiştir. Öğretmenlerin uygulayıcılar olarak programa ilişkin görüşleri araştırmanın temel noktasıdır.Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Ankara ilindeki ortaöğretim okullarında görev yapan coğrafya öğretmenleri oluşturmaktadır. Örneklemi ise; Ankara ilinde ortaöğretim kurumlarında görev yapan 207 coğrafya öğretmeni oluşturmaktadır. Programın uygulamasına ilişkin öğretmen görüşleri araştırılmış, ayrıca programa ilişkin öğretmen görüşlerinin ?okul türü? ve diğer değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu çerçevede öğretmenlere uygulanmak üzere 51 sorudan oluşan bir anket formu geliştirilmiştir. 60 öğretmen üzerinde pilot uygulaması yapılarak güvenilirliği az olan 3 anket maddesi anketten çıkarılmıştır. 48 sorudan oluşan anket formunun uygulanmasıyla elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın alt problemlerinin analizinden elde edilen cevapların frekans ve yüzde değerleri hesaplanmıştır. Değişkenlere göre farklılıkların tespit edilmesi amacıyla t-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi Testi ve anlamlı farklılık olan gruplarda, anlamlı farklılığın hangi gruplar arasında oluştuğunu tespit etmek için Scheffe Çoklu Karşılaştırma Testi yapılmıştır.Araştırma sonucunda; öğretmenlerin programın geneli, genel amaçları, içeriği öğrenme-öğretme süreci ve ölçme-değerlendirme boyutlarına ilişkin görüşleri incelenmiş, sadece ölçme-değerlendirme boyutuna ilişkin görüşlerin ?hizmet süresi? değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği görülmüştür.Öğretmenlerin en fazla sorun olarak; programın uygulamasıyla ilgili verilen öğretmen eğitim faaliyetlerini yetersiz buldukları, programın felsefesi ile yetiştirildikleri sistem arasında büyük ölçüde farklık görüldüğü, Coğrafya Öğretim Programı'nın uygulanmasına başlanılmadan önce gerekli alt yapı hazırlıklarının oluşturulmadığı, kılavuz kitaba ihtiyaç duydukları, okullarda coğrafya sınıfı oranının düşük olduğu, Coğrafya sınıfı olan okulların ise yeterli donanıma sahip olmadığı, CBS kullanma düzeylerinin henüz çok düşük olduğu, Programı'nın dilinin açık, sade ve anlaşılır nitelikte olduğu düşüncesinin zayıf olduğu, Programda bulunan uygulama ile ilgili açıklamaların öğretmenlere rehberlik etme konusunda bazı sıkıntıların yaşandığı, kazanımlar için bir yıllık sürenin az olduğu, Programı'nın kazanımlarla ilgili öngördüğü etkinlik uygulamaları için haftalık 2 ders saatinin yetersiz olduğunu düşündükleri, Coğrafya Öğretim Programı'nın öngördüğü gezi gözlem, arazi çalışmaları gibi uygulamalarda sıkıntılarla karşılaşıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca okullarda CBS için gerekli ve yeterli şartların olmadığı, mevcut ders kitabının uygulamayı kolaylaştırmadığı, ölçme değerlendirme etkinlikleri yaparken ölçme ve değerlendirme yöntemlerinin hepsini kullanmakta çeşitli sorunlarla karşılaşıldığı gibi? sonuçlara ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Ortaöğretim, IX. Sınıf Coğrafya Öğretim Programı
Öğrencilerin öğrenme ve düşünme stillerinin coğrafya dersi akademik başarılarına etkileri (12.sınıf)
Öğrenmeyi öğrenme, bilgi çağı ve bilgi toplumu kavramları ile birlikte ortaya çıkan ve üzerinde durulan bir kavramdır. Öğrenmeyi öğrenme etkili öğrenme sürecinde bireylerde geliştirilmesi amaçlanan boyutlardan birisidir. Öğrenmeyi öğrenme öğrencilerin kendi öğrenme ve düşünme özelliklerini tanıyarak öğrenmede kullanılan stratejileri bilmesi ve bunları seçip kullanmasıdır.Bu araştırmanın amacı, 12. sınıf öğrencilerinin öğrenme ve düşünme stillerini belirlemek, coğrafya dersi başarı puanları ve öğrenme stilleri ile düşünme stilleri arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığını incelemektir.Çalışma Sivas il merkezinde bulunan iki ortaöğretim kurumunun 12. sınıfında coğrafya dersini alan 160 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Araştırmada öğrencilerin öğrenme ve düşünme stillerinin coğrafya başarıları üzerindeki etkileri belirlenmiştir.Araştırmanın belirlenen amacına ulaşabilmesi için öğrenciler üzerinde bazı ölçekler uygulanmıştır. Bunlar; öğrencilerin öğrenme stillerini belirlemek için `Kolb'un Öğrenme Stilleri Envanteri' ,düşünme stillerini belirlemek için `Sünbül (2004) tarafından geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış olan Stenberg' in Düşünme Stilleri Ölçeği ` ve öğrencilerin başarılarını ortaya koymak için 2009- 2010 eğitim öğretim yılının 1. dönem sonu karne puanları kullanılmıştır.Çalışmada kullanılan ölçeklerden elde edilen veriler ve katılımcılara ait bilgiler SPSS veri giriş sayfalarına işlenmiştir. Verileri analiz etmek için, SPSS(statictical package for the sociel sciences) 13. 0 paket programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde ki-kare, çapraz tablo, bağımsız t-testi, yüzde ve frekans teknikleri kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi olarak 0,05 alınmıştır. Öncelikle ölçeklere ait geçerlik ve güvenirlik analizi yapılmış;Düşünme stili ölçeği anlamlılık değeri = .87 Soru sayısı = 94 için,Öğrenme stili ölçeği anlamlılık değeri = .60 Soru sayısı = 48 için bulunmuştur.Buna göre hem düşünme stili ölçeği ile hem de öğrenme stili ölçeği ile ölçülmek istenilen olguların, başarıyla ölçüldüğü sonucuna varılmıştır.Araştırma sonunda değiştiren, ayrıştıran, birleştiren öğrenme stillerine sahip öğrenme stilleri ile coğrafya başarıları arasında anlamlı bir ilişki gözlenmekte iken, özümseyen öğrenme stiline ilişkin olarak ise, öğrencilerin coğrafya başarıları açısından anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Öğrencilerin cinsiyetleri ile baskın öğrenme stilleri arasında anlamlı farklılık vardır. Coğrafya dersinden başarılı olan ve olmayan öğrencilerin düşünme stilleri arasında anlamlı farklılık ortaya çıkmamıştır. Bireylerin cinsiyetlerine göre düşünme stilleri arasında önemli sayılabilecek bir farka, anlamlı bir ilişkiye rastlanılmamıştır.Anahtar kelimeler: Öğrenme Stili, Düşünme Stili, Coğrafya Başarısı
Jeosit alanlarının coğrafya eğitiminde kullanılması (Gazi Üniversitesi örneği)
Bu çalışmada Kızılcahamam'daki jeosit alanının eğitimde kullanımından yola çıkarak jeolojik miras alanlarının korunması, coğrafya eğitiminde kullanılması ve bu alanların eğitim potansiyellerinin değerlendirilmesi araştırılmıştır. Çalışmanın amaçları arasında jeositlerin coğrafya eğitiminde kullanımının değerlendirilmesinin yanı sıra derslerde aktif öğrenmeye yardımcı olmak, öğrencilerin doğaya yönelik farkındalıklarını artırmak, öğrencilere yerinde görme ve öğrenme fırsatı vermek, jeosit alanlarının amaç dışı kullanılmasını önleyerek gelecek nesillere korunmuş bir şekilde aktarılmasını sağlamak yer almaktadır. Araştırma nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji esas alınarak yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu 2019–2020 Gazi Üniversitesi Coğrafya Eğitimi Ana Bilim Dalı 4'üncü sınıfta öğrenim gören 14 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Katılımcıların seçiminde 2019- 2020 eğitim öğretim döneminde Prof. Dr. Ülkü ESER ÜNALDI tarafından arazi çalışması dersi kapsamında Kızılcahamam jeosit alanını ziyaret etmeleri etkili olmuştur. Arazi çalışmasına katılan 14 kişi ile arazi sonrasında görüşme yapılmış ve yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizi için betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda jeosit alanlarının coğrafya eğitiminde kullanımının uygun olduğu, eğitimde kullanımının kalıcı bilgi ve yerinde öğrenme fırsatı verdiği için öğrenmeleri kalıcı hale getirdiği görülmüştür. Araştırmadan elde edilen bulgular ışığında jeosit alanlarının eğitim potansiyellerinin değerlendirilmesi için derslerin konulması gerektiği ve bu alanların eğitim ortamı haline dönüştürülmesi başta olmak üzere birtakım öneriler sunulmuştur.
Teknopedagojik Alan Bilgisi (TPAB) hizmet içi eğitiminin coğrafya öğretmenlerine etkisi ve öğrenci başarısına yansımaları
Günümüz dünyasının şu andaki seviyeye gelmesini sağlayan ve aynı zamanda hiç durmadan gelişimini sürdüren teknoloji, geleceğimizi de şekillendirmeye devam edecektir. Geleceğin dünyasında da teknolojiyi bulan ya da geliştiren toplumların dünyada daha çok söz sahibi olacağı aşikardır. Toplumların gelişmesinde de en önemli etkenin eğitim olduğu düşünüldüğünde eğitim çıktısı olarak teknolojinin geliştirilmesi bekleniyorsa önce eğitimin kendisine teknolojinin entegre edilmesi gerekmektedir. Teknolojinin eğitime entegre edilmesinde en önemli role sahip olan paydaş ise öğretmenlerdir. Tüm öğretmenlerin olduğu gibi coğrafya öğretmenlerinin de eğitime teknoloji entegrasyonunu gerçekleştirecek yeterliklere sahip olmaları gerekmektedir. Günümüzden 30 yıl önce yeterliği yüksek bir coğrafya öğretmeninin tanımı "alan bilgisine hâkim olan coğrafya öğretmeni" iken zaman geçtikçe bu tanım yeterli olmamış ve "alanına ve pedagojiye hâkim olan coğrafya öğretmeni"ne dönüşmüştür. Teknolojinin artık hava ve su gibi vazgeçilmez hale geldiği günümüzde ise artık yeterliği yüksek coğrafya öğretmeni tanımının karşılığı "alanına, pedagojiye ve teknolojiye hâkim olan coğrafya öğretmeni"dir. Teknolojiyi eğitime entegre edebilmek için literatürde çok sayıda model bulunmaktadır. Bunlardan pedagoji odaklı olan az sayıdaki modellerden biri Teknopedagojik Alan Bilgisi (TPAB) modelidir. Günümüzde z kuşağı olarak tanımlanan direkt olarak teknolojinin içine doğmuş öğrenci kitlesine hitap edebilmek için coğrafya öğretmenlerinin de TPAB seviyeleri yüksek olmalıdır. Bu bağlamda bu araştırmanın amacı FATİH Projesi kapsamında düzenlenen TPAB yeterliklerini kazandırmayı amaçlayan bir hizmet içi eğitimin (HİE) coğrafya öğretmenlerine ve bu HİE'ye katılan coğrafya öğretmenlerinin öğrencilerinin başarısına etkilerini araştırmaktır. Bu genel amaca ulaşabilmek için ise karma yöntem araştırma desenlerinden "Yakınsayan Paralel Desen" tercih edilmiştir. Araştırmanın her bir alt amacı doğrultusunda veri toplamak çeşitli veri toplama araçları geliştirilmiştir. Bu veri toplama araçları geliştirilirken ve analiz edilirken "Teknopedagojik Öğretmen Yeterlikleri"nden coğrafya öğretimine uyarlanan yeterlikler kullanılmıştır. Araştırma kapsamında HİE'ye katılan 37 coğrafya öğretmeninden ders planları, vinyetler, günlükler, ders gözlem kılavuzları, yarı yapılandırılmış görüşme formu ve başarı testi gibi veri toplama araçlarıyla; 254 öğrenciden ise başarı testi aracılığı ile veriler toplanmıştır. Araştırmanın nicel bölümünde, coğrafya öğretmenleri için deneysel desenlerden "tek gruplu ön test-son test", öğrenciler için ise yarı deneysel desenlerden "kontrol gruplu ön test-son test" deseni kullanılmıştır. Nitel bölümde ise "durum çalışması" desenlerinden biri olan "Tek Durum Deseni (Tür 1)" kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel veriler SPSS 27.0 istatistik programı ve Microsoft Excel elektronik tablolama programına girilerek bağımlı örneklemler t-testi, Mann-Whitney U testi ve bağımsız örneklemler t-testi kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel veriler ise "İçerik Analizi" metoduyla analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre düzenlenen HİE, coğrafya öğretmenlerinin TPAB seviyelerini genel olarak yükseltmiş ancak bu yükselmenin TPAB'ın tüm yeterlik alanlarında aynı seviyede olmadığı tespit edilmiş, coğrafya öğretmenlerinin HİE ile ilgili genellikle olumlu görüşlere sahip olduğu görülmüş, TPAB'ın coğrafya öğretimine entegresi için yaşadıkları problemler ve bu problemlere karşı sundukları çözüm önerileri belirlenmiştir. Ayrıca TPAB modeline uygun işlenen coğrafya derslerinde TPAB yeterlikleri yüksek olan coğrafya öğretmenlerinin öğrencilerinin başarılarının bu yeterlikleri yüksek olmayan coğrafya öğretmenlerinin öğrencilerinin başarılarına göre daha fazla artış gösterdiği belirlenmiştir. Elde edilen tüm nicel ve nitel bulgular harmanlandıktan sonra sonuçlar ortaya konulup tartışılmış ve araştırmanın sonunda yüksek öğretimdeki müfredatların ve Coğrafya Dersi Öğretim Programı'nın TPAB'a uygun şekilde düzenlenmesi, HİE tasarımlarının alan bazlı ve eğiticilerin de öğrenenlerle aynı branştan olması ve Millî Eğitim Bakanlığının teknoloji entegrasyon politikalarında bazı düzenlemeler yapılmasına yönelik öneriler sunulmuştur.
Liselerde okul bahçelerinin Coğrafya eğitiminde kullanımı
Okullardaki eğitim ve öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirildiği mekanlar, sınıf içi ortamlar ve sınıf dışı ortamlar olarak sınıflandırılır. Okulda gerçekleştirilen eğitsel sürecin genellikle büyük kısmı sınıf içi öğrenme alanında gerçekleşse de sürece sınıf dışı öğrenme ortamları da dahil edilmelidir. Sınıf dışı öğrenme ortamları eğitim ve öğretim sürecini destekleyecek biçimde düzenlenip verimli hale getirilmelidir. Sınıf dışı etkinlikler; sınıf içinde yapılan çalışmaları anlamlı hale getiren, soyut unsurlara somutluk kazandırabilme imkanı sağlayan, sınıf içinde yapılamayacak etkinlikleri içeren öğretim faaliyetleridir. Sınıf dışı öğrenme ortamlarının başında ise ulaşılabilirliği kolay olan okul bahçeleri gelmektedir. Okul bahçelerinin doğa insan etkileşimini ve bu etkileşim sonucunda meydana gelen olayları inceleyen coğrafya bilimi için disiplinler arası etkileşimi sağlayan bir ders laboratuvarı olabileceğine ilişkin birçok araştırma vardır. Bu bağlamda araştırmada, liselerde okul bahçelerinin coğrafya eğitimi faaliyetlerine hangi boyutta dahil edildiği tespit edilmeye çalışılmıştır. Tarama deseninde gerçekleştirilen çalışmaya Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde yer alan okullarda görev yapan coğrafya öğretmenleri katılım göstermiştir. Bu bağlamda 9'u devlet okullarında, 9'u özel okullarda görev yapan 18 coğrafya öğretmeni ile görüşme yapılmıştır. Okul bahçelerinin kullanılma durumunda görülebilecek farklılıklardan dolayı devlet okullarında görev yapan öğretmenlerin yanı sıra özel okullarda görev yapan öğretmenlerle de görüşülmüştür. Verilerin toplanması aşamasında yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu nitel veri toplama yöntemlerinden biridir. Görüşme formu geliştirilerek katılımcılardan elde edilen verilerin çözümlenmesi aşamasında betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırmada çeşitli bulgular elde edilmiştir. Katılımcılar okul bahçelerinin kullanımının coğrafya eğitimine yapabileceği katkılara ilişkin olarak çoğunlukla olumlu görüş bildirmişlerdir. Öğretmenler bu ortamların; öğrencilerde öğrenilenlerin kalıcılığını vi arttırdığını, yaparak yaşayarak öğrenmelere imkan sağladığını ve dersi eğlenceli hale getirdiğini belirtmişlerdir. Katılımcıların okul bahçelerinin kullanımını engelleyen sorunlara ilişkin ifadelerinde benzer görüşler tespit edilmiştir. Öğretmenler; bahçedeki alan yetersizliği, zaman yetersizliği, bütçe yetersizliği, idarecilerin ve velilerin olumsuz tutumu gibi etmenlerin kendilerini sınırladığını düşünmektedir. Öğretmenlerin okul bahçelerinin coğrafya eğitiminde işlevsel bir biçimde kullanılmasına yönelik önerilerine bakıldığında bu önerilerin çalışma kapsamında tespit edilen sorunlarla örtüştükleri görülebilir. Özellikle okul bahçelerinin öğrenme sürecini destekleyecek biçimde düzenlenmesi, gerekli araç gereç temininin sağlanması ve idare kaynaklı engellerin azaltılması dile getirilen başlıca önerilerdir. Araştırmada öğretmenlerin görüş ve önerilerinin yanında coğrafya dersi kazanımları da dikkate alınarak, okul bahçelerinin coğrafya eğitiminde kullanımına yardımcı olabilecek proje tasarımı gerçekleştirilmiştir.