Theses supervised by Prof. Dr. Vahap Tecim
18 theses · Dokuz Eylül University
Spatial information management for health campus: An application
The importance of information has been realized by today?s communities that our time is called the ?information age? and on this issue, countries have engaged in a great race. In this age, information is considered as a source and it might be optimized (Yomralıoğlu, 1994).Use of information technology comes to the fore as a reflection of the transition process on the information age. As in all disciplines, it is also required as well as in the realization of the map-based applications to use information effectively with taking the maximum advantage of information. Particularly, spatial aided graphic and non-graphic information, which is described as mapping information, needs to be integrated within a system.Universities are assumed as the leader institutions that inform the society so today also they must be the institutions that use information most effectively. It is also inevitable for the development of the universities to evaluate and update information and obtain new information with them. So universities are required to establish a system that based on an information technology in order to serve with the understanding of modern management.In this paper, spatial information system?s design and implementation was carried out using Geographic Information Technologies regarding to the case study with emphasizing how such a system?s basic infrastructure should be.With this study, an environment was provided for making graphic and non-graphic questioning about the study area, after an appropriate database structure was created by transferring the basic map layers into the computer. For this purpose, it was used ArcMap and ArcCatalog software, which are technological tools of Geographic Information System, in order to collecting data and processing queries. Thus, with the appropriate software and hardware, required test studies carried out under the project.Keywords: Spatial information system, geographic information systems, campus information system
Intelligent geographical information system for criminology
Many researchers have worked on understanding crime occurrences as crime prevention studies. The best practice for crime prevention is to investigate the cause of crime and to prevent it before it occurs again. Correspondingly, it can be said that crime occurrences are not distributed randomly in space and also they can be affected by various factors. Thus, if factors affecting the crime occurrences are identified, a spatial decision support system could developed for decision makers in Police Departments to make high accuracy crime prevention studies. This research aims predicting the potential risk areas of singular criminal activities before they occur according to examine the factors affecting Theft occurrences. The research was performed on two different scale, regional and local scales, to determine which scale is suitable for predicting potential locations of future Theft incidents with various data from a wide range of data sources. Geographically weighted regression method was used to determine factors affecting Theft incidents. Despite crime can be described better at regional scale, security units which take measures of prevention activities has responsibility areas limited by neighborhood borders. Therefore, spatial prediction was performed at local scale. Prediction was carried out in two different output set by using artificial neural networks and geographical information systems together to make spatial decision support system. One of them was estimating the actual number of Theft incidents. The other one was estimating whether a Theft committed in that location or not. Input variables which obtained from geographically weighted regression results were used in the structure of artificial neural networks. At the end of the process, predicted Theft incidents were explained target values with the accuracy of 32.6 percent better than regression methods. As a result, prediction algorithm was performed 91 percent successfully while predicting whether a Theft committed in that location or not.
Medya yönetimi amaçlı platform tasarımı ve uygulaması
Posterler, bildiriler ve panolar gibi basılı materyaller kullanılarak yapılan klasik bilgilendirme yöntemleri günümüzde etkisini halen korumaktadır. Bu yöntemlerin tercih edilmesinin sonucu olarak baskı, mürekkep, kâğıt ve işgücü girdilerini içeren maliyetler yükselmektedir. Dijital bilgilendirme panoları, birey ve toplumları bilgilendirme ya da davranışlarında teşvik edici değişiklik yaratmak amacıyla ses, video, grafik veya metin gibi dijital içerikler vasıtasıyla iletişim kurmaya yarayan, maliyet etkili dinamik bir iletişim aracı olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışma, geleneksel ve dijital bilgilendirme platformlarının tanımlarını ve çeşitlerini genel bir bakış altında inceleyerek, birbirlerine göre olumlu ve olumsuz yönlerini ortaya koymaktadır. Karşılaştırmalı sonuçlar irdelenerek, geleneksel mecralardan dijital platformlara geçiş süreçlerinin neden ve sonuçları aydınlatılmaya çalışılmıştır. Dijital iletişim araçlarının eğitim kurumlarında ne ölçüde etkili olabileceği, bu etkilerin hangi faktörler tarafından desteklenebileceği örneklerle ortaya konmuştur. Eğitim kurumlarında açık kaynak lisansına sahip içerik yönetimi yazılımı ve mevcut donanımların yeniden kullanılarak medya oynatıcıların düşük maliyet ile yapılandırılması sağlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Dijital Bilgilendirme Ekranları, İçerik Yönetim Yazılımı.
Mini bilgisayarların akıllı kart sistemleri için tasarlanması ve uygulanması: Üniversite örneği
Günümüz toplumunda kurumlar, işletmeler ve yöneticiler bilgiye çok fazla gereksinim duymaktadırlar. Bunun önemli sebeplerinden biri de, bilgiyi oluşturan verinin çeşitliliğinin ve sayısının artmasıdır. Bilgisayar donanım, yazılım ve iletişim sistemlerinde oluşan bilgi teknolojileri de örgütsel mimarinin önemli unsurları arasında yer alır. Teknolojik gelişmelere bağlı olarak bilgi teknolojilerinin de büyük bir hızla gelişmesi bilgi ihtiyacının daha etkin ve hızlı şekilde giderilmesini sağlamaktadır. Akıllı kartlar ve bunlara bağlı olarak birçok uygulamalar günümüzde bilgi teknolojileri alanında çok önemli rol oynamaktadır. Üniversiteler de artık modern anlamda idari iş akışlarından, yemekhane, kütüphane, öğrenci ve personel devam sistemlerine kadar her türlü hizmette bu teknolojiyi sistemlerine dahil etmeye başlamışlardır. Akıllı kart sistemlerinin sağladığı yararlardan birçok üniversite yararlanmakla beraber, kendi sistemini kuran sayılı üniversite bulunmaktadır. Üniversiteler gibi bilim üreten, teknolojiyi takip eden, teknik imkanları olan kurumlar gerektiğinde farklı isteklere cevap verebilecek, geliştirme imkanı olan akıllı kart sistemlerini kendi bünyelerinde oluşturmaları doğabilecek her türlü ihtiyaca cevap verebilmeleri açısından gereklilik göstermektedir. Bu çalışma, üniversite bünyesindeki yerleşkelerde kullanılmak üzere, mini bilgisayarların tasarlanması ile, her türlü geçiş sistemleri, öğrenci devam kontrol sistemi ve personel devam kontrol sistemi yazılımlarının nasıl geliştirilebileceğini kapsamaktadır. Veri işleme sistemleri (VİS) olarak tasarlanan bu bilgi sisteminin kullanıcıları; geçiş sistemleri için üniversite bünyesindeki akademik ve idari personel ile üniversite öğrencileridir. Öğrenci devam kontrol sisteminin kullanıcıları üniversite öğrencileri, personel devam kontrol sisteminin kullanıcıları ise idari personeldir. Bütün bu sistemlerin yönetici ve kurumun ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde geliştirilen yazılımlarında özellikle farklı pozisyondaki yöneticilerin karar alma sürecini kolaylaştıracak bir YBS oluşturulması hedeflenmiştir. Uygulama alanı olarak Dokuz Eylül Üniversitesi yerleşkeleri dikkate alınarak, sistemin yönetim bilişim sistemleri ve karar destek sistemleri olarak kullanılma olanağı yaratılmıştır. Akıllı Kart Sistemleri tasarlanırken kullanılan yazılımları: Python, Sqlite, Oracle ve PHP'dir. Anahtar Kelimeler: Akıllı Kart Sistemi, Veri İşleme Sistemi, Yönetim Bilişim Sistemi, Dokuz Eylül Üniversitesi
Çok kriterli karar verme tekniklerine dayalı hisse senedi seçimi:PROMETHEE üzerine bir uygulama
Son yıllarda kişilerin birikimlerini değerlendirilmesi ve para kazanma konusunda daha duyarlı olduğu bir gerçektir. Günden güne gelişen teknoloji ve yükselen hayat standartları kişilerin para ihtiyacında önemli bir artışa sebep olmuştur ve olmaya devam etmektedir. Bu gelişmelere ayak uydurmak, daha konforlu ve daha lüks bir yaşam için daha çok çalışarak para kazanmak yerine, kişiler alternatif yollar arayışına girmişlerdir. Para kazanmak için alternatif yollar, günümüz olanaklarından olan internet sayesinde de gelişim göstermektedir. İnternetten yürütülecek alternatif işler, yapılan işe ek olarak yapılıp, ek kazanç elde edilmesi daha kolay hale gelmektedir. Ama bu yöntemlerin hepsinin güvenli, yasal yöntemler olduğunu söylemek pek mümkün değil. Hem güvenli hem yasal hem de kazançlı olan borsa para kazanmak için alternatif yolların ilk sırasında yer almaktadır. Borsada para kazanmak için başvurulan yolların başında ise hisse senedi alım satımı gelmektedir. Doğru hisse senedi seçimi için, karar vericinin belirlemiş olduğu alternatifler arasından en uygun olan hisse senedi seçilmelidir. Hisse senedi seçme problemi seçim sürecinde birden çok alternatifin değerlendirmesini gerektiren çok kriterli bir karar problemidir. Bu çalışmada, hisse senedi seçim süreci incelenmiş ve Promethee sıralama yöntemi ile alternatif bir seçim yöntemi geliştirilmiştir. Enerji sektöründe yer alan firmaların hisse senetleri ele alınmış ve her bir hisse senedine ilişkin uygun olan değerlendirme faktörleri belirlenmiştir. Ayrıca çalışmada hisse senedi seçimi için mali tablolardan ve reel piyasadan elde edilmiş değerlendirme faktörleri belirlendikten sonra Promethee sıralama yöntemi ile iki farklı uygulama yapılarak sonuçlar karşılaştırılmıştır. Çalışmalar sonucunda mali tablolar ve reel piyasalardan yararlanılarak hisse senedi seçimine etki eden on bir adet değerlendirme kriteri belirlenmiştir. Bu kriterler fiyat/kazanç oranı, piyasa değeri/defter değeri oranı, piyasa değeri/net satışlar, temettü verimi, beta katsayısı, esas faaliyet kar marjı, net kar marjı, öz sermaye karlılığı, cari oran, likidite oranı ve borçlanma oranıdır. Kriterler AHP yöntemi ile ağırlıklandırılmış olup, her iki durum için PROMETHEE I ile kısmi sıralama, PROMETHEE II ile tam sıralama yapılarak alternatifler önceliklendirilmiş ve GAIA analizi yapılmıştır. Böylece karar vericiye gerekli kriterler sağlayan hisse senetleri arasında en uygun olan hisse senedinin belirlenmesinde yardımcı olunması sağlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Promethee, Hisse Senedi Seçimi, Çok Kriterli Karar Verme, Enerji.
Ulaşım hizmetlerinin geliştirilmesine yönelik optimizasyon tekniklerinin kullanılması üzerine bir çalışma
Metropolitan bölgelerde nüfus gelişimine paralel olarak ulaşım sistemlerinin geliştirilmesi ve iyileştirilmesine yönelik çalışmalar gerek yerel yönetimler ve gerekse merkezi yönetimler için büyük önem arz etmektedir. Bu amaçla yerel yöneticiler ve uzmanlar tarafından ulaşım modelleme çalışmaları yapılmaktadır. Ulaşım modelleme çalışmaları içerisinde türel ayrım aşaması önemli bir yere sahiptir. Gerek bireysel gerekse toplu ulaşım imkanlarının ortaya konulduğu bu aşamada, ulaşım hizmetlerinin nasıl gerçekleştirildiği, karar vericilerin ve şehirde yaşayan bireylerin ulaşım hizmetlerinden beklentilerinin neler olduğu dikkate alınmaktadır. Ulaşımda, yolculukların ve yolculuk edenlerin özellikleri türel ayrımı etkileyen faktörler olarak ele alınmaktadır. Tez kapsamında, kent içi ulaşımda toplu ulaşımın önemi ve entegrasyonu, mevcut durumdaki ve geçmişte yapılan ulaşım planları ve bunların başarısı hakkında bilgilendirme yapma, kentiçi ulaşım hizmetlerini belirlemede ihtiyaç duyulacak parametrelerin tespiti yapılmıştır. Çalışma alanındaki nüfusun günlük yolculukları dikkate alınarak türel ayrımda etkili olan parametreler ortaya konulmuştur. Günlük seyahat davranışlarından hareketle belirlenen bölgelerde yolculuklar simüle edilerek en uygun sonuca ulaştıracak kent içi ulaşım yapısı önerilmiştir. Ulaşım hizmetlerinin verimliliğini artırmak amacıyla kent içi ulaşımdaki türel ayrımın belirlenmesinde izlenen model ortaya konulmuştur. Çalışma alanı kapsamında türel ayrımı etkileyen faktörler veri madenciliği yöntemlerinden karar ağaçları süreç modeli takip edilerek ortaya konulmuştur. Elde edilen faktörlerle zamana göre ulaşım araçlarının değişimi için çok etmenli trafik simülasyonu gerçekleştirilmiştir. Bu simülasyonun mekansal olarak gösteriminde coğrafi bilgi sistemlerinden faydalanılmıştır. Ayrıca kullanılan türel ayrım modeli hakkında da bilgi verilmiştir. Elde edilen sonuçlar farklı günlük yolculuklar, bireysel özellikler gibi farklı etmenler dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Bireysel seyahat hareketlerinin ve davranışlarının, ulaşım türü seçimi üzerindeki etkilerinin çok etmenli simülasyon yardımıyla karar vericiler için belirlenmesinin faydalı olduğu sonucu ortaya konulmuştur.
Web GIS based infrastructure information system development
Definitely, universities are the institutions where information flow and share occurs at highest levels. Information related with new buildings and units which are constructed regarded with developments and needs of university are in continuous change. Evaluation, updating and acquiring information from those data is inevitable for institutions development. Therefore formation of systems based on information technologies is very important for universities to serve in modern administration point of view.As a reflection of transition period of information age; using information technologies for administration of spatial information came into prominence like Geographical information systems. Internet which is the most effective global mass medium brought a new dimension to usage style of spatial information of organizations and mapping applications began to be active on web.Computer medium is widespread preferred for getting faster information flow in rapid developing world. One part of this preference is performed by Geographical information systems (GIS). GIS is the whole of hardware and software system which have got many features like presenting data, developing models, analyzing, changing, correcting, managing, storing and gathering spatial data in the real world.GIS based Software has been developed in order that Geographical Information System enables spatial analysis and interrogation. Also, an internet based system in which foreign people can obtain spatial and visual information about campus and departments has been created. Users can reach the information about campus not with any GIS software but with internet scanner. It is aimed that more users can reach the information after study is transferred to the internet.
Acil servis hizmetlerinin simülasyonu: Karşıyaka Devlet Hastanesi uygulaması
Bu tez çalışmasında; bir devlet hastanesi acil servisinin işleyişini iyileştirmek amacıyla karar destek aracı olarak simülasyon ve optimizasyon teknikleri kullanılmıştır. Sınırlı personel sayısı ile hastaların acil serviste kalma sürelerini en aza indirmek ve hasta akışını maksimize etmek amacıyla gerekli sayıdaki doktor, hemşire ve yatak sayılarını tespit etmek için simülasyon ve optimizasyon teknikleri kombine edilmiştir. Bu karar destek araçlarının kullanılmasında ki en önemli amaç çeşitli sayıdaki personel ve malzeme istihdamının acil servis hizmetlerindeki etkinliğinin etkilerini değerlendirebilmektir. Deneysel sonuçlar göstermiştir ki, mevcut hastane kaynaklarını kullanarak elde edilen optimize edilmiş simülasyon modeli hastaların hastanede geçirdikleri ortalama süreyi %28,27 kısaltmıştır.
Akıllı tahliye sistemlerinin tasarımında teknoloji tabanlı karar verme tekniklerinin modellenmesi
20. yüzyılın sonlarından günümüze kadar geçen süre içerisinde özellikle bilgisayar ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler hayatın her noktasını kolaylaştırmada önemli bir rol oynamıştır. Bunun yanı sıra mobil cihazların hızlı gelişimi ve bu teknolojilerle entegrasyonu, eskiden imkansız gibi görünen birçok çözümü beraberinde getirmiştir. 1900'lü yılların başından bu yana kapalı ya da açık mekanlarda oluşan yangın, su baskını, deprem ya da terörist saldırılar gibi vahim durumlar neticesinde oluşan birçok can ve mal kaybı dikkatle kayıt altına alınmıştır. Bu kayıpların büyük bir kısmı acil tahliyeye neden olacak durumun oluşmasından, tahliyenin bitişine kadar geçen süre içerisinde gerçekleşmektedir. Bilinçsiz bir topluluğun, panik halinde bina tahliyesini gerçekleştirmek için rasgele çıkışlar, merdivenler yada çıkış kapılarına doluşması, izdiham gibi vahim durumların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu da göstermektedir ki; tahliye edilecek kalabalığın sistemli bir şekilde yönlendirilmesi can kayıplarının en aza indirgenmesi hususunda büyük önem arz etmektedir. Bu sistematik yönlendirme, binanın yapısından, kişilerin tahliye esnasındaki hızına, tehlike yaratan durumun karakteristiklerinden, bina içerisindeki herhangi bir koridorun genişliğine varıncaya dek çeşitli özellikler gösterebilmektedir. Günümüz teknolojik gelişmelerinin sonucunda oluşan yeni tahliye sistemleri, akıllı tahliye sistemleri olarak bilinmektedir. Bu teknolojik gelişmelerin tahliye sistemlerine en iyi şekilde entegrasyonu, sistemlerin başarısını ve dolayısıyla acil durumlarda, tedbirsizlik ya da herhangi bir tahliye sisteminden yoksun olma sonucunda oluşacak maddi ve manevi kayıpları minimuma indirebilecektir. Bu sistemlerin oluşturulmasında birçok değişkenin titizlikle incelenip doğru tahlillerin yapılması gerekmektedir. Özellikle farklı birçok acil durum senaryosunun, simulasyon teknikleri ile sınanması gerekmektedir. Maalesef ülkemizde yeterli önem verilmeyen bu sistemlerin, Kuzey Amerika, Avrupa ve Uzakdoğu ülkelerinde son derece önemsendiği bir gerçektir. Özellikle iletişim ve mobil teknolojilerindeki gelişmelerin bu sistemlere entegrasyonu ile binalardaki tahliye kusurlarını en aza indirgemek mümkün olabilecektir. Bu çalışma, yeni iletişim teknolojileri kullanılarak karar verme tekniklerinin tahliye sistemlerine entegrasyonunu en iyileyen bir sistem geliştirmeyi hedeflemektedir. Çalışmada, çok kriterli karar verme tekniklerinden AHP, TOPSIS, VIKOR, ELECTRE, PROMETHE, MOORA ve COPRAS kullanılmıştır. Geliştirilen sistem, web-tabanlı bir platformdur ve tüm kapalı mekanlarda uygulanması oldukça kolaydır. Sistem uygulaması geliştirilirken, PHP, Javascript, HTML5, CSS, MySQL ve JAVA programlama dilleri kullanılmıştır. Sistem, bina içerisine konumlandırılmış izleyici ekranları tarafından bina içindekilere anlık olarak kendileri için en iyi alternatif rotayı gösteren bir mantık üzerine temellendirilmiştir.
Parmak izi ve yüz tanıma teknolojileri ile web tabanlı personel devam kontrol sisteminin tasarlanması ve uygulanması
Bilgi ve iletişim teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte, işletmelerin bilgiye olan gereksinimleri her geçen gün artmaktadır. Artan verinin etkin ve verimli bir şekilde, işletmelerin amacına uygun olarak kullanılması hayati bir önem taşımaktadır. Bu durum da, işletmelerin iş süreçlerini yeni teknolojilere uyumlu bir şekilde tekrardan tasarlamalarını gerektirmektedir. Devam kontrol sistemi kavramı uzun yıllardır var olmasına rağmen, son zamanlarda uygulanma şeklinde değişimler olmuştur. Manuel devam kontrol sistemlerinden kaynaklanan sorunlarla baş etmek zorunda kalan işletmeler, yeni teknolojileri operasyonlarına entegre edebilmek için biyometrik sistemlerden yararlanmaya başlamışlardır. Özellikle parmak izi ve yüz tanıma, benzersizlik açısından en güvenilir yöntemler olarak kabul edilmektedir. Bunun yanında, web tabanlı personel devam kontrol sistemleri, anlık veri akışı ve raporlamayı mümkün kılan ve en hızlı büyüyen teknolojilerden biri haline gelmiştir. Bu çalışma, personel devam kontrol sistemlerinde etkili sonuçlar elde etmek için kullanılan yeni nesil bir teknolojik yapı önermektedir. Bu çalışmanın amacı, parmak izi ve yüz tanıma sistemleri kullanarak idari personeller için web tabanlı bir devam kontrol sistemi tasarlamak ve uygulamaktır. Aynı zamanda uygulamanın, yöneticilerin etkili ve verimli karar alma sürecini desteklemesi amaçlanmaktadır. Tasarlanan bu bilgi sisteminin kullanıcıları idari personellerdir. Uygulama alanı olarak Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi seçilmiştir. v Personel Devam Kontrol Sistemi tasarlanırken kullanılan yazılımlar: C#, SQL ve PHP'dir. Anahtar Kelimeler: Personel Devam Kontrol Sistemi, Üniversite, Biyometrik Sistemler, Parmak İzi ve Yüz Tanıma.
Kurumsal kaynak planlama yazılımlarında yapay zeka teknikleri kullanılarak kullanıcı destek sistemine yönelik model tasarımı ve geliştirilmesi
Organizasyonlar açısından iş süreçlerinin hatasız, tutarlı ve şeffaf yönetilmesi çok önemlidir. Süreçlerin yönetimi de verinin doğru yönetilmesi ile ilgilidir. Bu da merkezi bir veritabanı etrafında kurgulanmış tüm departmanların entegre çalışabildiği kurumsal kaynak planlama (KKP) yazılımları ile mümkündür. Organizasyon açsından KKP yazılımlarının başarılı olmasında en önemli etkenlerden birisi kullanıcılardır. Eğitim ve tecrübe eksikliği, teknik sorunlar gibi birçok nedenden dolayı kullanıcılar KKP yazılımları kullanımı sırasında destek ihtiyacı duymaktadır. Bu destek ister iç ister dış kaynaklardan sağlanıyor olsun bir maliyete neden olmaktadır. Bu çalışmada, kullanıcıların destek taleplerini kendilerinin çözebilecekleri bir yapı geliştirilip geliştirilemeyeceği sorusuna yanıt aranmaktadır. Bu amaç doğrultusunda KKP kullanıcılarına yönelik yapay zeka tabanlı süreç motoruna sahip akıllı bir kullanıcı destek sistemi modeli önerilmektedir. Bu modelle, doğal dille oluşturulmuş yapısal olmayan kullanıcı destek talepleri, doğal dil işleme yöntemleri ile yapısal hale getirilip çok sınıflı makine öğrenmesi algoritmaları ile sınıflandırılmaktadır. İlgili sınıfa ait süreç işletilerek kullanıcının sorununa çözüm üretebilmesi sağlanmaktadır. Yapılan çalışmada, gerçek verilere dayanan 10 farklı kategoride 1000 adet doğal dille yazılmış metin örneği öğrenme sürecinde kullanılmıştır. Verilere doğal dil işleme yöntemlerinden sonra farklı terim ağırlıklandırma yöntemleri uygulanmıştır. Ardından makine öğrenmesi algoritmaları ile (K-En Yakın Komşu, Naive (Naif) Bayes, C4.5, Destek Vektör Makinesi, Rastgele Orman, Sıralı Minimal Optimizasyon, LibSVM) ve derin öğrenme algoritması (Uzun Kısa – Vadeli Bellek) ile analiz edilmiştir. En iyi sınıflandırma TF-IDF ağırlıklandırma ile Sıralı Minimal Optimizasyon (SMO) ile elde edilmiştir. Tezin uygulama geliştirme kısmında ise SMO sınıflandırma algoritması ile akıllı bir destek robotu geliştirilmiştir. Destek robotunun sahip olduğu süreç motoru sayesinde kullanıcı destek talepleri, önceden tanımlanan akışlara yönlendirilmektedir. Ayrıca bu kısımda kullanıcı destek sisteminde insan bilgisayar etkileşimini sağlamak için sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik teknolojisinin kullanımına yer verilmiştir. Bu tez çalışması, hem kullanıcıların sorunlarına odaklanan bir destek robotu geliştirilmesi hem de bu süreçte kullanılan teknolojiler açısından alana katkı sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Kurumsal Kaynak Planlama, Kullanıcı Destek, Yapay Zeka, Sanal Gerçeklik, Artırılmış Gerçeklik, a-KKP
Web tabanlı yıllık tasarımı ve geliştirilmesi
Üniversiteler, öğrenci ve öğretim elemanları arasındaki iletişimin daha sağlıklı yürütülmesi için birçok farklı sistem kullanmaktadır. Öğretim elemanları ile öğrencilerin birbirleriyle yaşadıkları tüm anıları ölümsüzleştirebilmesi amacıyla web tabanlı yıllık geliştirilmiştir. Bu sayede bu anılar web tabanlı bir platforma kaydedilecek, kullanıcılar istedikleri zaman bu bilgilere ulaşabilecek ya da çıktısını alabileceklerdir. Eski usul yıllıkların oluşturulmasında bilgilerin toplanma sürecinde yaşanan zorluklar nedeni ile herkes katılımda bulunamamaktaydı. Ayrıca yıllıklar oluşturulurken kişiye maddi ve manevi külfet oluşturmaktaydı. Bu ve benzeri nedenlerle üniversite genelinde bütünlük sağlanamamaktaydı. Web tabanlı yıllığın geliştirilmesiyle, zorlayıcı etkenler ortadan kalkmış ve yıllıklara kolay ulaşım sağlanmıştır. Geliştirilen web tabanlı yıllığa internet aracılığı ile mobil, tablet veya bilgisayar gibi çeşitli platformdan ulaşılabilmektedir. Herhangi bir tarayıcı ayırt etmeden, canlı olarak tüm kullanıcılar kendilerine verilen süre içerisinde birbirleri hakkındaki görüşleri paylaşabileceklerdir. Gerektiğinde kullanıcılar sistem üzerinden birbirleriyle mesajlaşabileceklerdir. Ayrıca kişiler kendi profillerine ekledikleri fotoğraf ve videolar ile geleceğe daha interaktif bilgiler saklamış olacaktır. Bu tez kapsamında uygulama geliştirilirken, Codeigniter framework kullanılmış, PHP yazılım dili ile geliştirilmiş ve MySQL veri tabanı sistemi kullanılmıştır.
Kurumsal karar destek sistemlerinde yapay zekâ kullanımı: Tasarım ve uygulama
Hızlı ve isabetli kararlar alabilmek kurumlar için kritik öneme sahiptir. Sonuçlarında belirsizlik içeren kararlar alınırken yöneticiler sezgilerini ve kurum hafızasını oluşturan bütünleşik veri sistemlerinden gelen bilgileri bu tip kararlara dayanak olarak kullanmaktadırlar. Geçmiş bilgilerin modellenerek yöneticilere sunulması ve yöneticilerin öngörüleri doğrultusunda bunları manipüle edebilmesi karar destek sistemleri ile mümkün olmaktadır. Bu tezin amacı kurumsal karar destek sistemlerinde yapay zekânın uygulanabilirliğini araştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda öncelikle yapay zekânın tanımı, zaman içindeki gelişimi, kurumsal karar destek sistemlerinde kullanımı ve son olarak bir örnek tasarım ve uygulama ile savunulan tezin hayatın olağan akışında uygulanabilirliği anlatılmıştır. Bu araştırma kapsamında orta düzey yöneticilerin taktik düzeyde ve belirsizlik içeren kararlar alırken yararlanabilecekleri model tabanlı ve yapay zekâ uzman sistem destekli bir karar destek sistemi geliştirilmesi hedeflenmiştir. Doğru yöntemlerle işlenmiş bilgilerin yapay zekâ kullanımı ile kurumsal karar destek sistemlerinin bilgi temelli ve model odaklı karar alma süreçlerinde ne ölçüde faydalar sağlayacağı bir örnek tasarım ve uygulama ile ortaya konulmuştur.
Üniversitelerin yabancı diller yüksekokullarında etkileşimli bilgi ihtiyacının analizi ve buna uygun mobil geliştirme
Yükseköğretim kurumlarında zamanında ve doğru bilgi paylaşımları eğitim öğretim kalitesini olumlu yönde etkilemektedir. Eksik veya zamansız bilgi ise başarısızlığa neden olabilmektedir. Hazırlık eğitimi alacak üniversite öğrencilerinin, yükseköğretim ile ilk buluşmalarını ve yükseköğretime bir yıllık adaptasyon sürecini yaşadıkları Yabancı Diller Yüksekokullarında etkileşimli bilgi ihtiyacının tespiti bu çerçevede çok önemlidir. Üniversitelerde bilgi paylaşımlarının afiş, poster vb. geleneksel yöntemlerle yapılmasına alternatif olarak teknolojik gelişmelerle birlikte yeni paylaşım alanları da ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma, Yabancı Diller Yüksekokullarının etkileşimli bilgi ihtiyaçlarını tespit ederek buna uygun bir mobil geliştirme amacıyla yapılmıştır. Denek grup ile yapılan anket çalışmaları sonucu mobil uygulamada olması gereken özellikler tespit edilip, YDY MOBİL adında bir mobil uygulama geliştirilmiştir. Bu sayede öğrencilerin zaman ve mekân kavramı olmaksızın, mobil cihazlar aracılığı ile bilgi ve belgeye ulaşabildiği, gerektiğinde anlık bildirimler ile hızlı bir iletişim sağlayabildiği faydalı bir ürün ortaya çıkarılmıştır. Anahtar Kelimeler: Yabancı Diller Yüksekokulu, Mobil Uygulama, Yönetim Bilişim Sistemleri, Etkileşimli Bilgi.
Mobil tabanlı otomatik tanıma ve veri toplama sistemleri kullanılarak etkinliğe katılım takip sistemi uygulaması
Bireyler gerek kişisel ve gerekse profesyonel donanımlarını geliştirmek için ilgi duydukları veya eksiklik hissettikleri alanlarda düzenlenen etkinliklere (konferans, kongre, sempozyum, seminer vb.) katılım göstermektedirler. Etkinlikler aynı zamanda ilgi duyulan alanla ilgili profesyonellerin oluşturdukları sosyal çevreyi genişletme amacını da taşımaktadır. Bu organizasyonlar kişileri, ilgi duydukları alanlarda daha donanımlı hale getirmekte ve genişleyen profesyonel ağ neticesinde daha iyi imkanlar sağlayan işlere sahip olmalarının yollarını açmaktadır. Etkinliklerin talep görmesi ve devamlılığın sağlanması için düzenleme komitesi tarafından etkinlik temalarının ve katılımcılarının iyi planlanması gerekmektedir. Bu etkinlikleri düzenlemek ise düzenleyicilerin oldukça yoğun bir emek harcamalarını gerektirmektedir. Bu aşamada organizasyon sahibi kurul iş yükünü hafifletmek ve kolaylaştırmak için güncel teknolojilere başvurmaktadır. Ne yazık ki bu amaç için kullanılması gerekli donanım ve yazılımlar yüksek maliyetli oldukları için kuruluşlar, daha düşük maliyetli alternatif arayışı içerisine girmektedirler. Bu çalışma, etkinliğin amaçlarına ulaşacak şekilde iyi planlanması, yönetilmesi ve kontrol edilmesi için minimum maliyet ile sistem tasarım ve uygulamasını kapsamaktadır. Çalışmada, donanım olarak güncel ve yaygın bir mobil işletim sistemine sahip akıllı telefonlar ile telefonların bağlanıp veri alışverişini sağlayan bir sunucu bilgisayar kullanılmaktadır. Sunucu bilgisayarı, kullanıcılar ile veri tabanı arasındaki bağlantıyı sağlayan, yapılan çalışmaya bağlı olarak Web Api yazılımını barındırma görevini yapmaktadır. Bu çalışmada ortaya çıkarılan uygulama ile etkinliği düzenleyen kuruma; etkinlik süresince katılımcıların hareketlerini ve tercihlerini anlık olarak takip edebilmeyi, katılımcıları istedikleri etkinliğe yönlendirebilmeyi ve etkinlik sonrasında toplanan verilerden farklı raporlar elde edebilmeyi mümkün kılmaktadır.
Kampüs geçiş kontrol sistemlerinin yönetimi ve tasarlanması: Üniversite örneği
Gelişen bilgi ve iletişim teknolojileri beraberinde mevcut sistemlerin geçerliliği ve yeterliliğini de sorgulatmaktadır. Sistemlerin daha akıcı, hızlı ve kolay olması beklenmektedir. İsteklere cevap veremeyen sistemlerin geliştirilmesi veya değiştirilmesi kaçınılmaz görülmektedir. Üniversitelerin yoğun öğrenci ve personel sayısı, kampüs ve bina girişlerinde güvenliği tehdit etmektedir. Üniversite ile ilişkisi olmayan kişilerin üniversite içerisine girmesi ve üniversite imkânlarından faydalanması istenen bir durum değildir. Üniversiteye girişlerde bir ayrımın güvenlik personelleri tarafından etkin bir şekilde yapılmasının tek yolu her kişi için kimlik kontrolü yapılmasıdır. Bu uygulamanın da gerçekleştirilmesi pek mümkün değildir. Bu tip sorunlar, Akıllı Kart Sistemleri kullanarak çözüme kavuşturulabilmektedir. Akıllı kartlar günümüzde geçiş kontrolü, ödeme sistemleri, stok kontrolü, kütüphane, yurt gibi pek çok kampüs otomasyonlarında kullanılmaktadır. Özellikle öğrenci yoğunluğu olan üniversitelerde personel yetersizliğinin önüne geçebilmek adına kontrollerin akılı kart otomasyonları ile yapılması önerilmektedir. Akıllı kart sistemleri düşük maliyet ve güvenlik avantajları yanı sıra hız ve asgari sayıda personel ihtiyacı ile tercih sebebi olarak düşünülmektedir. Akıllı kart sistemlerinin sağladığı imkanlardan birçok üniversite yararlanmakla beraber, kendi sistemini kuran sayılı üniversite bulunmaktadır. Dokuz Eylül Üniversitesinde de akıllı kart sistemleri kullanılmaktadır. Fakat kullanılan sistemin raporlama ve işlevsellik gibi kritik konularda zayıf kaldığı gözlenmiştir. Sistemin çok fazla kullanım ve yönetim kısıtlarının olması ve geliştirilmeye açık olmamasından dolayı sistem gelişen teknolojiden geri kalmış bir yapıda olarak değerlendirilmektedir. Kullanılan yöntem ve sistemler, Yönetim Bilişim Sistemleri bakış açısı ile ele alındığında yenilenmesi gerektiği görülmektedir. Yapılan çalışmada Dokuz Eylül Üniversitesi akıllı kart sistemleri incelenmiş, avantajları ve eksik yönleri belirlenmiştir. Bu bilgiler ışığında Yönetim Bilişim Sistemlerine uygun bir şekilde geçiş kontrol sistemi modeli tasarlanmış ve geliştirilen yeni modelleme yapısı ile yazılımlar gerçekleştirilmiştir.
Eğitim yönetimi için bilgi sistemi tabanlı çevrimiçi iş birliği aracı ve kurumsal sosyal medya tasarımı
Günümüzde enformasyon ve bilgi teknolojilerinin hızlı gelişmesiyle, iş hayatında da daha çok yer almaya başlayan iş birliği araçları, kurumsal sosyal ağlar ve bilgi sistemleri, iş süreçlerini hızlandırmakta ve işbirliğini artırmaktadır. Özellikle küreselleşen dünya ekonomisinde, aynı proje üzerinde çalışan dağınık çalışma ekipleri iletişim, senkronizasyon ve bilgi paylaşımı açısından sorunlar yaşamaktadır. Gelişen web teknolojileri ve altyapısı ile birlikte, web tabanlı işbirlikçi teknolojiler, organizasyonun ve geleneksel işbirliği yöntemlerinin ötesine uzanmakta, farklı coğrafyalardaki katılımcıların senkronize bir şekilde birlikte çalışmasına yardımcı olmaktadır. Aynı kapsamda üniversitelerde kullanılan çeşitli bilgi sistemleri ve iş birliği araçları iş süreçlerini pratikleştirmekte ve kolaylaştırmaktadır. Bu tür bilgi sistemleri ve işbirliği araçları kullanılarak, öğrencilerin, akademik ve idari personelin süreçleri yönetmesi, planlaması ve kontrol etmesi daha kolaydır. Bu çerçevede incelenen üniversite bilgi sistemleri genellikle çeşitli bilgi ve belge paylaşımı amacı ile kullanılmakta olup bir iş birliği aracı olarak tasarlanmamışlardır. Özellikle lisansüstü eğitim çerçevesinde tez çalışmaları öğretim elemanları ve öğrenciler arasında bir grup çalışması olarak değerlendirildiğinde iş birliği v araçları bu yapı çerçevesinde oldukça önem kazanmaktadır. Yapılan araştırmalar sonucunda lisansüstü tez aşamasındaki öğrencilerin, enstitü, danışman öğretim elemanı ve anabilim dalı ile iletişim ve işbirliği probleminden kaynaklanan sorunları olduğu tespit edilmiştir. Özellikle tez aşamasındaki öğrencilerin tez süreçlerini yönetmek, danışman öğretim elemanı ile süreci planlamak ve enstitüden gerekli bilgi almak gibi konularda güçlük çektiği tespit edilmiştir. Bu sebeplerin lisansüstü tezlerin bitirilme oranını etkilediği ifade edilmektedir. Bu sorun kapsamında çalışmanın amacı çeşitli web teknolojilerini kullanarak geliştirilen geniş iş birliği aracı vasıtasıyla öğrenci ile danışman öğretim üyesi, anabilim dalı ve enstitü işbirliğini ve iletişimini artırmak ve böylelikle süreci daha yönetilebilir hale getirmektir. Önerilen yapı sayesinde, danışman, anabilim dalı / bölüm ve enstitünün de öğrencilerin tez aşaması ile ilgili süreci takip etmesi mümkün olacaktır. İnteraktif bir platform olarak tasarlanan bu iş birliği aracı vasıtasıyla süreç anlık olarak takip edilebilecek ve gerekli iletişim ağı bu platform üzerinde gerçekleştirilebilecektir.
Mobil tabanlı randevu yönetim sistemi: Bir halı saha örneği
Bu çalışmada mevcut halı saha işletmelerinin rezervasyon sistemleri, çalışma yöntemleri incelenmiş, eksik ve aksayan yönleri tespit edilerek teknoloji yardımıyla çözüm yolları aranmıştır. Halı saha işletmelerindeki mevcut fiziksel rezervasyon sisteminin kullanıcılara olan etkileri, olumlu ve olumsuz yönleriyle incelenmiştir. Günümüzde hayatın vazgeçilmez bir parçası olan teknolojiyi sporseverlerin kendilerine ayırdıkları zamandan kısıntı yapmadan, hızlı ve kolay bir şekilde halı saha rezervasyonu yapmak amacıyla hem mobil tabanlı hem de web uyumlu kullanılabilir hybrid bir uygulama geliştirilmesi bu çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Halı saha işletmelerinin ve müşterilerinin gereksinimleri analiz edilerek uygulamanın kullanıcı dostu olması, mekan ve zamandan bağımsız tek tık ile rezervasyon yapabilmesi, rezervasyonların yönetilebilmesi, online ödeme yapabilmesi yanında, soyuna odası akıllı giriş anahtarı, raporlama araçları gibi bir çok yenilikçi özellikleri ile kurulan sistemin işlerlik kazanması sağlanmıştır. Uygulamanın test aşamasında kullanıcıların sistemden memnun kalmaları ve uygulamayı kullanan halı saha işletmelerinin kurumsal kimlik ve kalite algısını arttırması önerisine özellikle vurgu yapılmıştır. Sürekli geliştirilebilme özelliğine sahip olan mobil tabanlı ve web uyumlu halı saha rezervasyon sistemi, mevcut koşullarda rezervasyon yapma ve iptal gibi işlemlerde zaman kaybını ortadan kaldıracağı gibi işletmelerin daha sağlıklı, daha verimli yönetilmesine imkân sağlayacaktır. Teknolojinin getirdiği ve getireceği birçok yeni olanaklarla sisteme farklı modüllerin eklenmesi mümkün olacaktır.