Theses supervised by Y.doç.dr. Ahmet Doğanay
17 theses · Çukurova University
Bilişsel farkındalık stratejilerinin Türkçe dersine ilişkin tutum, okuduğunu anlama ve kalıcılığa etkisi
Araştırmada geliştirilen BFOA stratejisinin uygulandığı deneysel yapıdaki Türkçe öğretimi ile, kontrol grubunda uygulanan geleneksel yapıdaki Türkçe öğretiminin öğrencilerin; bilişsel farkındalık becerilerinin gelişimine, okuduğunu anlama başarılarına, ve derse ilişkin tutumlarına olan etkisi ve bunların kalıcılığı karşılaştırılmıştır. Araştırma öntest- sontest kontrol gruplu deneme modelinde tasarlanmıştır. BFOA stratejisi araştırmanın bağımsız değişkenini oluştururken, okuduğunu anlama başarısı ve Türkçe dersine ilişkin tutumlar ise bağımlı değişkenini oluşturmaktadır. Stratejinin kullanılabilir olup- olmadığını sınamak için bir ay süreyle pilot uygulama yapılmıştır.Asıl uygulama ise farklı gruplarda bulunan deney ve kontrol grupları üzerinde bir yarıyılda yapılmıştır. Araştırma Hatay- Antakya merkez ilçede tanımlanan B.G.ve H.M. İlköğretim Okullarının 7. sınırlarındaki deney ve kontrol grupları üzerinde gerçekleştirilmiştir. Örneklem, amaçlı örneklem yöntemlerinden benzeşik örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışma evreninde belirlenen 8 okulda birbirine; basan, sosyoekonomik düzey, tutum ve bilişsel farkındalık becerileri açısından en çok benzeyen iki denk grup deney ve kontrol grubu olarak tanımlanmıştır. Deney grubunda BFOA stratejisi uygulanırken, kontrol grubunda geleneksel yapıdaki Türkçe öğretimi uygulanmıştır. Araştırmada; BFOA Ölçeği, IOWA Okuduğunu Anlama Başarı Testi, Türkçe Dersi Tutum Ölçeği, SED Ölçeği, Bilişsel Farkındalık Görüşme Formu, Bilişsel Farkındalık Gözlem Formu, Araştırma Güncesi, Öğrenci Değerlendirmesi ve Haftalık İzleme Testleri olmak üzere toplam 9 adet ölçme aracı kullanılmıştır. Böylece nicel olarak elde edilen bulgular, nitel olarak da kontrol edilmiş ve desteklenmiştir. Bu ölçme araçlarından "BFOA Ölçeği" deney grubunda uygulanan stratejinin etkililiğini ölçmek için, bu araştırmada geliştirilmiştir. Ölçeğin Cr. Alpha değeri.83 ve ölçümler arası Pearson Momentler çarpım korelasyonu.77 olarak hesaplanmıştır. Nicel verilerin analizinde; frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, eşli gruplar t testi, bağımsız gruplar t testi, yinelenmiş ölçümler varyans analizi (ANOVA) ve kovaryans analizi (ANCOVA) istatistiksel teknikleri kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise her ölçme aracının yapısına özgü nitel veri analiz yöntemleri kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlarda deney grubunda uygulanan BFOA stratejisinin, kontrol grubunda uygulanan geleneksel öğretime göre;. öğrencilerin Türkçe dersindeki bilişsel farkındalık düzeylerini hem artırmada (p=.000), hem de bunun kalıcılığını sağlamada (p=.0O0) anlamlı fark oluşturduğu,. öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerini hem artırdığı (p-.000), hem de kalıcılığını sağlayarak (p=.000) anlamlı fark oluşturduğu,. öğrencilerin Türkçe ders tutumlarını olumlu ve anlamlı olarak etkilediği (p=.000), ancak tekrar geleneksel eğitime dönüş ile birlikte bu tutumların olumsuz yönde etkilendiği (p=.50) ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak; bilişsel farkındalık stratejisinin Türkçe dersinde; öğrencilerin bilişsel farkındalık becerilerini artırdığı, öğrencilerin okuduğunu anlama başarısını artırdığı, öğrencilerin derse ilişkin tutumlarını olumlu yönde artırdığı ve buna ek olarak bilişsel farkındalık becerileri ve okuduğunu anlama başarıları açısından kalıcılığı sağladığı söylenebilir.Anahtar Kelimeler: Bilişsel Farkındalık, Strateji, Okuduğunu Anlama, Türkçe Eğitimi, Düşünme Becerileri, Öğrenme, Öğretme
Düşünme aracı olarak metinsel ve metinsel-grafiksel tartışma yazılımının tartışma becerilerinin geliştirilmesine etkisi
Bu çalışmada bilgisayar destekli metinsel ve bilgisayar destekli metinsel-grafiksel araç kullanımının tartışma öğelerini kullanma düzeyi üzerindeki etkileriincelenmiştir.Araştırma yarı deneysel, eşit olmayan kontrol grup desenidir. Öğrenmedekullanılan araç bağımsız değişken, tartışma öğelerini kullanma düzeyi ise bağımlıdeğişken olarak belirlenmiştir.Araştırma 2002-2003 öğretim yılının bahar yarıyılında, Çukurova ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü'nde 100 öğrenci ile yapılmıştır.Metinsel, metinsel-grafiksel ve kontrol olmak üzere üç grup belirlenmiştir. Öğrenmesürecinde metinsel deney grubundaki öğrencilerden öğrenme kuramlarına ilişkintartışma metni, metinsel-grafiksel deney grubundaki öğrencilerden ise tartışmametinlerine ek olarak tartışmalarının grafiksel formu istenilmiştir. Kontrol grubundakiöğrencilere tartışma öğretimi verilmemiştir. Bu gruptaki öğrencilerden öğrenmesürecinde herhangi bir çalışma istenilmemiştir. Grafiksel araç için Belvedere 4.0,metinsel araç için kelime işlemci kullanılmıştır. Ayrıca tartışma öğelerinin öğretimi içinhazırlanan yazılım kullanılmıştır.Araştırma verilerini toplamak için Öğrenme Kuramları Testi, BütünselPuanlama Rehberi ve Analitik Puanlama Rehberi geliştirilmiştir. Verileri incelemek içinkovaryans analizi kullanılmıştır.Tartışma ön-öğe düzeyi kontrol edildiğinde veri, garanti, garanti desteği, olasılıkniteleyeni, güçlendirici niteleyen öğeleri, öğetoplam ve bütünsel puanlarda anlamlıfarklılaşma sırasıyla metinsel-grafiksel, metinsel ve kontrol grupları lehinedir. İddiaöğesinde deney grupları lehine, veri desteği öğesinde metinsel-grafiksel grup lehine,sınırlılık niteleyeninde metinsel grup lehine, reddedici öğesinde metinsel-grafiksellehine, karşıreddedici öğesinde ise kontrol grubuna karşı metinsel-grafiksel gruplehinedir.Bilgi düzeyi kontrol edildiğinde ise garanti, güçlendirici niteleyen öğeleri ileöğetoplam ve bütünsel puanlarda gruplar arasındaki farklılaşma sırasıyla metinsel-grafiksel, metinsel ve kontrol grupları lehinedir. İddia, veri ve veri desteği ve olasılıkniteleyeni öğelerinde deney grupları lehinedir. Karşı reddedici ve sınırlılık niteleyeniöğesinde metinsel-grafiksel ve kontrol grupları arasında metinsel-grafiksel grup lehine,reddedici öğesinde ise metinsel-grafiksel grup lehine anlamlı bir farklılaşmagözlenmiştir.Tartışma öğretimi öğrencilerin dikkatlerini tartışma öğelerine çekmektebaşarılıdır. Tartışmayla öğrenmede öğrenenin tartışmasını yapılandırırken, metinsel araçyanında grafiksel tartışma aracından da yararlanması, tartışma öğretiminin olumluetkilerini artırmaktadır. Metinsel-grafiksel araç kullanan grup pek çok öğeyi diğergruplara oranla daha etkili kullanmaktadır. Tartışmayla öğrenmede grafiksel araçkullanımı önerilebilir.Anahtar sözcükler: Tartışma, tartışma öğeleri, tartışma haritaları, Toulmin'in tartışmaöğeleri modeli, bilişsel araç, Belvedere
Sınıf öğretmenlerinin ögretimi planlama aşamasında karar verme sürecine etki eden etmenlerin analizi
Bu araştırma öğretmenlerin, planlama aşamasında karar verme süreçlerine etki edenetmenleri saptamak amacıyla tarama modelinde betimsel bir çalışma olarak yapılmıştır. Buaraştırmada veri toplama tekniği olarak anket ve görüşme teknikleri kullanılmıştır.Araştırmanın çalışma evrenini; 2004-2005 eğitim-öğretim yılında Adana ili merkezilçelerindeki (Seyhan-Yüreğir) ilköğretim okullarında görev yapan sınıf öğretmenleri,araştırmanın örneklemini, ise Adana'da alt, orta ve üst sosyo-ekonomik düzeylerdekiilköğretim okullarında görev yapan, I. Kademe sınıf öğretmenleri (1-5) oluşturmuştur.Araştırmada veri toplama araçları olarak öğretmenlerin planlama aşamasındakararlarını etkileyen etmenlerin belirlenmesi amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilenanket, anket soruları göz önünde bulundurularak düzenlenen ?görüşme formu? veöğretmenlerin sahip oldukları eğitim felsefelerine ilişkin algılarını belirlemek amacıyla,Doğanay ve Sarı (2002) tarafından geliştirilen ?Felsefi Tercih Değerlendirme FormuÖlçeği? (FTDF) kullanılmıştır.Araştırmada öğretmenlerin en çok göz önünde bulundurdukları etmenlerin? lköğretim programı?, ?Sınıfta kullandığımız ders kitapları?, ? şlenecek konu?, ?Amaç vedavranışlar?, ? şlenecek dersin özellikleri?, ?Öğrencilerimin seviyesi?, ?Amaca uygunluğu?etmenleri olduğu, öğretmenlerin en az göz önünde bulundurdukları etmenlerin ise ?Ünitedergilerindeki planlar?, ? nternette hazırlanmış planlar?, ?Liselere Giriş Sınavlarında (LGS)çıkan sorular?, ?Piyasadaki hazır planlar?, ?Eski planlarım?, ?Ünite dergilerindekideğerlendirme testleri? etmenleri olduğu belirlenmiştir.Araştırmada öğretmenlerin ankette yer alan etmenlerin çoğunu ?her zaman?gözününde bulundurduklarını belirttikleri görülmüş ve planlamaya gereken önemiverdikleri sonucuna varılmıştır.Araştırmada ankette yer alan 69 etmenin 36 (%52,17) tanesinde anlamlı farkbulunan ?kıdem? değişkeninin en önemli değişken olduğu belirlenmiş ve öğretmenlerinkıdemi arttıkça planlarını daha titiz çalışarak hazırladıkları sonucuna varılmıştır.Araştırmada incelenen diğer değişkenlerde ise 24 etmende (%34,78) mezun olunan okultürü, 12 etmende (%17,39) cinsiyet, 11 (%15,95) etmende okuttuğu sınıf, 3 etmende(%4,34) ise sahip oldukları eğitim felsefeleri bakımından anlamlı fark olduğubelirlenmiştir. Bu sonuçlardan yola çıkılarak cinsiyet, okuttuğu sınıf ile sahip olduklarıeğitim felsefeleri değişkenlerinin çok önemli olmadığı sonucuna varılmıştır.Anahtar Sözcükler: Karar Verme, Öğretimin Planlanması, Öğretmen Planları,Öğretmenlerin Planlama Kararları, Öğretmen Kararlarını Etkileyen Etmenler,
İlköğretim 7. sınıf sosyal bilgiler dersinde edebiyat temelli öğretim yönteminin öğrencilerin akademik başarısına ve kalıcılığa etkisi
ÖZETİLKÖĞRETİM 7. SINIF SOSYAL BİLGİLER DERSİNDEEDEBİYAT TEMELLİ ÖĞRETİM YÖNTEMİNİN ÖĞRENCİLERİNAKADEMİK BAŞARISINA VE KALICILIĞA ETKİSİMehmet TEKGÖZYüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Anabilim DalıDanışman: Yrd. Doç. Dr Ahmet DOĞANAYMayıs-2005, 165 sayfaBu araştırmanın genel amacı; Sosyal Bilgiler öğretiminde, edebiyat temelli öğretimyöntemini ders aracı olarak kullanmanın öğrencilerin akademik başarısına ve kalıcılığaetkisini belirlemektir.Öntest-sontest kontrol gruplu deneme modelinde olan araştırma; 2003-2004 öğretimyılı, Adana ili Karaisalı ilçesi 1 Nisan Pansiyonlu İlköğretim Okulu 7. sınıflarından 64 öğrenciile gerçekleştirilmiştir. Çalışma için seçilen ?Türkiye'nin Coğrafi Bölgeleri?, ?İstanbul'unFethi ve Sonrası?, ?Avrupa'da Yenilikler? üniteleri, kontrol grubunu oluşturan 32 öğrenciylegeleneksel ders araçları kullanılarak, deney grubunu oluşturan 32 öğrenciyle ise gelenekselders araçlarının yanında Edebiyat Temelli Öğretim Yöntemi kullanılarak işlenilmiştir.Araştırmacı tarafından hazırlanan Türkiye'nin Coğrafi Bölgeleri, İstanbul'un Fethi ve Sonrası,Avrupa'da Yenilikler üniteleri ile ilgili akademik başarı testi her iki gruba üniteninişlenilmesinden önce öntest, ünitenin işlenilmesinden sonra son test ve ünitelerinişlenilmesinden sonra yaklaşık 4 hafta sonra da kalıcılık testi olarak uygulanmıştır. Deneygrubuna ayrıca yine araştırmacı tarafından hazırlanan Öğrenci Görüşü Anketi uygulanmıştır.Verilerin çözümlenmesi SPSS programı kullanılarak, ?t? testi, kovaryans analizi, frekans,yüzde hesaplamaları yapılmıştır.Yapılan analizler sonucunda aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır.1. Edebiyat temelli sosyal bilgiler öğretim yönteminin kullanıldığı deney grubu ilegeleneksel öğretim yönteminin kullanıldığı kontrol grubunun akademik başarısında deneygrubu lehine anlamlı farklılaşma göstermektedir.2. Edebiyat temelli sosyal bilgiler öğretim yönteminin kullanıldığı deney grubu ilegeleneksel öğretim yönteminin kullanıldığı kontrol grubunun kalıcılık testinde deney grubulehine anlamlı farklılaşma göstermektedir.3. Öğrenci Görüşü Anketi analizi; edebiyat temelli sosyal bilgiler öğretim yöntemininders aracı olarak kullanıldığı sosyal bilgiler öğretiminde öğrencilerin derse olan ilgisiniartırdığı, okuma alışkanlığını etkilediği, derse katılımını, konular arasında ilişkili bağlantıları,öğrenileni zihinde canlandırmayı, rahat bir anlatımı, öğrenileni kolay hatırlamayı sağladığınıortaya çıkarmıştır.Anahtar Kelimeler: Edebiyat temelli sosyal bilgiler öğretimi, akademik başarı vekalıcılık testi.
İlköğretim okullarında toplam kalite yönetimi kapsamında performans değerlendirmeye ilişkin yönetici ve öğretmen görüşleri
IÖZETİLKÖĞRETİM OKULLARINDA TOPLAM KALİTE YÖNETİMİKAPSAMINDA PERFORMANS DEĞERLEMESİNE İLİŞKİN YÖNETİCİ VEÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİSenar TAMAMYüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Anabilim DalıDanışman: Yrd.Doç.Dr.Ahmet DOĞANAYMayıs 2005, 130 sayfaBu Araştırma, Toplam Kalite Yönetimi (TKY) kapsamında ilköğretimokullarında uygulanmakta olan performans değerlendirmeye ilişkin yönetici veöğretmenlerin görüşlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Performans değerlendirmeyeilişkin yönetici ve öğretmen görüşleri Müfredat Laboratuar Okullarında görev yapanyönetici ve öğretmenlerden geliştirilen anket formuyla toplanarak, aralarında anlamlıfark olup olmadığı karşılaştırılmıştır.Anket formu iki bölümden oluşturulmuştur. Birinci bölümde kişisel bilgilere,ikinci bölümde performans değerlendirme ile ilgili önermelerin yer aldığı ?çalışanboyutu?, ?ekip boyutu? ve ?örgüt boyutu?ndaki 38 önermeye yer verilmiştir. Anketformunun bu son şeklini alması için, performans değerlendirme ile ilgili literatürtaraması sonucu oluşturulan 52 maddelik Likert tipi beş derecelendirmeli ölçek formuuzman görüşleri alınarak düzeltilip faktör analizi için ön uygulama yapılmıştır. Yapılanfaktör analizi sonucu, öncelikle ölçek kapsamına alınan maddelerin çarpıklık ve sivrilikkatsayıları, madde-toplam puan korelasyonları, maddelerin korelasyon matrisideğerleri, faktör yükleri ve birden fazla faktöre yüklenen maddelerin faktör yükleriarasındaki farklar incelenmiş ve bu incelemeler sonucunda 14 maddenin ölçektençıkarılması gerekmiştir. Kalan 38 maddeye ait madde ve güvenilirlik analizlerindeCronbach alpha değerlerinin, madde toplam puan korelasyonlarının yeterli düzeydeolduğu görülmüştür.Anket Adana ili Seyhan ve Yüreğir merkez ilçelerinde 2004-2005 eğitim-öğretimyılında görev yapan 366 öğretmen, 37 yönetici olmak üzere toplam 403 kişiyeIIuygulanmıştır. Çalışılan okul türüne göre 311 kişi MLO, 92 kişide özel ilköğretimokullarında çalışan yönetici ve öğretmene ulaşılmıştır. Verilerin analizinde frekans,yüzde ve kay kare kullanılmıştır.Araştırmada elde edilen bulgulardan şu sonuçlar çıkartılmıştır:Araştırmaya katılan yönetici ve öğretmenlerin, performans değerlendirmeninçalışan boyutunda yer alan çalışanların performans değerlendirme uygulamalarındanelde etmeyi düşündükleri kişisel beklentiler ve bireysel kazançlara ilişkin önermelerekatılımları genelde yüksek olmuştur. Bu boyutta yer alan önermelerden bazılarınakatılımlar okul türüne, cinsiyete, çalışma yılına, hizmet içi eğitime katılım durumuna veçalışılan branşa göre farklılık göstermiştir.Araştırmaya katılan yönetici ve öğretmenlerin, performans değerlendirmeninekip boyutunda yer alan, performans değerlendirmenin okul iklimine, çalışma şartlarınaetkisine ilişkin önermelere katılımları genelde yüksek olmuştur. Bu boyutta bulunansadece bir önermede çalışılan okul türüne göre anlamlı faklılık görülmüştür.Araştırmaya katılan yönetici ve öğretmenlerin, performans değerlendirmeninörgüt boyutunda yer alan, performans değerlendirme sisteminin ve bu sistemin millieğitim örgütündeki etkilerine ilişkin önermelere katılımları cinsiyet, branş, çalışma yılıve okuldaki görev durumlarına göre anlamlı farklılık göstermiştir.Anahtar Kelimeler: Performans, Performans Değerlendirme, Toplam KaliteYönetimi, İlköğretim Okulları.
İlköğretim okulları 4. sınıf öğretmenlerinin sosyal bilgiler dersinde düşünme becerilerini kazandırma yeterliklerinin değerlendirilmesi
ÖZET İlköğretim Okulları 4. Sınıf Öğretmenlerinin Sosyal Bilgiler Dersinde Düşünme Becerilerini Kazandırma Yeterliklerinin Değerlendirilmesi İsmail GELEN Yüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı Danışman: Yard. Doç. Dr. Ahmet DOĞANA Y ( Haziran 1999, 160 sayfa ) Bu araştırmada, ilköğretim okulları 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersinde öğretmenlerin problem çözme, karar verme, soru sorma, eleştirel ve yaratıcı düşünme becerilerini kazandırma yeterlikleri değerlendirilmiştir. Araştırmanın temel amacı bu düşünme becerilerinin öğrencilere kazandınlıp-kazandınlmadığını betimlemek ve öğretmenlerin branş, mesleki kıdem, branş ve cinsiyetlerinin, bu becerilerin öğretilmesinde farklılık yaratıp- yaratmadığını saptamaktır. Araştırma genel tarama türünde betimsel bir çalışma olmuştur. Araştırmada, Antakya merkezdeki 30 adet ilköğretim okulu 4. sınıflarını okutan 97 Öğretmene uygulanan anket ve bunların içinden random ile seçilen 24 öğretmene uygulanan gözlem, veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Öğretmenlerin, sınıfta düşünmeyi geliştirici etkinlikleri uygulama düzeyini belirlemek amacıyla geliştirilen anket ve gözlem formları birbirine paralel 6 alt bölümden oluşmuştur. Bu formların I. bölümünde öğretmenlerin kişisel bilgileri, II. bölümünde problem çözme, karar verme, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme ve soru sorma becerilerine ait toplam 29 madde ile bu beceriler betimlenmiştir. Yapılan istatistikler sonucunda ankete katılan öğretmenler belirtilen düşünme becerilerinin kazandırılmasında kendilerini yeterli bulmuşlardır. Buna karşın araştırmacı tarafından yapılan gözlemde, öğretmenlerin bu becerileri kazandırmada, yetersiz ya da VIItamamen yetersiz oldukları ortaya çıkmıştır. Tek yönlü varyans analizi (one way ANOVA) sonuçlarına göre öğretmenlerin mesleki kıdeminin, cinsiyetinin, branşının ve mezun olunan okul türünün problem çözme, karar verme, soru sorma ve eleştirel düşünme becerilerini kazandırmada anlamlı bir fark oluşturmamasına karşın, 16-20 yıllık mesleki kıdeme sahip öğretmenlerin yaratıcı düşünme becerilerini kazandırmalarında anlamlı bir fark çıkmıştır. Öğretmen eğitiminde, düşünme becerileri ile ilgili ders okutulmaması, programda bu becerilerin kazandırılması ile ilgili herhangi bir düzenleme olmaması, eğitimin öğrenciyi merkeze almaması ve öğretmenlerin kendilerini geliştirme çabası içinde olmamaları gibi nedenler, bu becerilerin sınıfta istenen düzeyde uygulanamaması sonucunu ortaya çıkarmıştır. Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Düşünme Becerileri, Problem Çözme, Karar Verme, Soru Sorma, Eleştirel Düşünme, Yaratıcı Düşünme VIII
Ortaöğretim biyoloji öğretiminin biyolojik nedensellik bağlamında incelenmesi
ÖZET ORTAÖĞRETİM BİYOLOJİ ÖĞRETİMİNİN BİYOLOJİK NEDENSELLİK BAĞLAMINDA İNCELENMESİ Hasan Güner BERKANT Yüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Danışman: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DOĞANAY Haziran 2002, 178 Sayfa Bu araştırma, ortaöğretim biyoloji öğretiminin biyolojik nedensellik bağlamında incelenmesi amacıyla hazırlanmıştır ve nitel bir çalışmadır. Çalışma, doğadaki her biyolojik olayın/olgunun nedeni ve sonucu olduğu, nedenlerin ve sonuçların birbirlerine neden-sonuç ilişkileri ile bağlı oldukları ve biyoloji derslerinin de bu neden-sonuç ilişkilerine dayalı olarak işlenmesi gerektiği düşüncesine dayanmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu, 2001-2002 eğitim-öğretim yılında Adana İli'nin Seyhan İlçesi 'nde bulunan 12 ortaöğretim kurumunun 1., 2. ve 3. sınıflarında görev yapan ve branşı biyoloji olan 18 öğretmenden oluşmaktadır. Öğretmenlerin altısı 1. sınıfların, altısı 2. sınıfların, altısı da 3. sınıfların biyoloji dersine girmektedir. Araştırma ile ilgili verileri toplamak amacıyla gözlem ve görüşme formları kullanılmıştır. Formlar araştırmacı tarafından, araştırmanın amacı, pilot uygulamalar, literatür taraması ve uzman görüşleri dikkate alınarak hazırlanmıştır. Çalışma grubunu oluşturan öğretmenler önce ders ortamında gözlemlenmiş, daha sonra gözlemlenen her öğretmen ile görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler sırasında veri kaybını önlemek amacıyla ve öğretmenlerden izin alınarak ses kayıt cihazı kullanılmıştır. Gözlem ve görüşme verileri nitel araştırma yöntemlerine uygun olarak analiz edilmiştir ve elde edilen bulgular yorumlanmıştır. Öğretmenlerden dördünün diğer 14 öğretmene kıyasla biyoloji derslerinin biyolojik nedenselliğe dayalı olarak işlenmesi bakımından daha yeterli oldukları belirlenmesine karşın, biyoloji derslerinin yeterince biyolojik nedenselliğe dayalı olarak işlenmediği sonucuna varılmıştır.HI Anahtar Kelimeler: Ortaöğretim, Biyoloji, Biyoloji Öğretimi, Nedensellik, Biyolojik Nedensellik.
Almanya, Fransa, İngiltere ve Türkiye'de sınıf öğretmeni yetiştirme programlarının karşılaştırılması
ÖZETALMANYA, FRANSA, İNGİLTERE VE TÜRKİYE'DE SINIF ÖĞRETMENİYETİŞTİRME PROGRAMLARININ KARŞILAŞTIRILMASISongül KİLİMCİDoktora Tezi, Eğitim Bilimleri Anabilim DalıDanışman : Yrd. Doç. Dr. Ahmet DOĞANAYAralık 2006, 320 sayfaBu araştırmada, Avrupa Birliği'ne üye olan Almanya, Fransa ve İngiltere'nin sınıföğretmeni yetiştirme programları incelenmiş ve Türkiye'deki sınıf öğretmeni yetiştirmeprogramı ile karşılaştırılmıştır. Araştırmada eğitimin ulusal ve uluslararası yönlerine,program geliştirme aşamalarına, karşılaştırmalı eğitim alanındaki araştırmalara,karşılaştırmalı eğitim ile ilgili yöntemlere dair kısa bilgiler verilmiştir. Ayrıca, Almanya,Fransa, İngiltere ve Türkiye'nin sınıf öğretmeni yetiştirme sistemlerinin yanı sıra geneleğitim sistemlerine ve çeşitli kademelere öğretmen yetiştirme sistemlerine de yerverilmiştir.Bu çalışmada, karşılaştırmalı eğitim çalışmalarında sıklıkla kullanılan ortayakoyma, tanımlama, analiz etme gibi teknikler kullanılmış olmakla birlikte kısmen dikey,ağırlıklı olarak da yatay yaklaşım kullanılarak incelemeler yapılmıştır. Yazışmalarla ilgilialan yazım kaynakları, görüşme ve internet aracılığı ile elde edilmiş olan kaynaklar biraraya getirilmiş, incelenen dört ülkenin eğitim sistemlerindeki benzerlik ve farklılıklarortaya konmuş, bu benzerlik ve farklılıklar tablolaştırılarak karşılaştırılmıştır.iAlmanya, Fransa, İngiltere ve Türkiye'nin sınıf öğretmeni yetiştirme programlarıkarşılaştırılırken, bu ülkelerin genel eğitim sistemleri, bu bölümlere kabul koşulları,bölümlerin amaçları, içerikleri, öğretim süreçleri, öğretmenlik uygulamaları,değerlendirme sistemleri konusundaki benzerlik ve farklılıkların ortaya konmasıamaçlanmış ve elde edilen bilgiler tablolaştırılarak karşılaştırılmıştır.Araştırma sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda yorum ve önerileryapılmış, Avrupa Birliği'ne üyelik süreci içinde bulunan Türk eğitim sisteminde, sınıföğretmeni yetiştirme programlarında, yeniden yapılanmaya gidilmesinin uygun olacağısonucuna varılmıştır. Özellikle üniversiteye giriş şartları, içerik düzenlemesi ve okuldeneyimi ve öğretmenlik uygulaması konusunda yeniden düzenleme yapılması gerektiğisonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler : Karşılaştırmalı Eğitim, Karşılaştırmalı Araştırma, Almanya, Fransa,İngiltere ve Türkiye Genel Eğitim Sistemleri, Sınıf Öğretmeni Yetiştirme Programları,İlköğretim Sınıf Öğretmenliğiii
Öğrencilerin istenmeyen davranışları ve bu davranışlarla baş edilme stratejilerinin öğretmen, öğrenci ve veli görüşlerine göre incelenmesi ve güvengen disiplin modeli temele alınarak uygulanan eğitim programının öğretmenlerin baş etme stratejilerine
iÖZETÖĞRENCİLERİN İSTENMEYEN DAVRANIŞLARI VE BU DAVRANIŞLARLABAŞ EDİLME STRATEJİLERİNİN ÖĞRETMEN, ÖĞRENCİ VE VELİGÖRÜŞLERİNE GÖRE İNCELENMESİ VE GÜVENGEN DİSİPLİN MODELİTEMELE ALINARAK UYGULANAN EĞİTİM PROGRAMININÖĞRETMENLERİN BAŞ ETME STRATEJİLERİNE ETKİSİFatma SADIKDoktora Tezi, Eğitim Bilimleri Anabilim DalıDanışman: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DOĞANAYAralık -2006, 513 sayfaEğitimsel bir çevre iyi bir disiplin gerektirmektedir. Problem davranışlarınsınıfta yönetim ve disipline duyulan gereksinimi arttırması nedeniyle öğrencilerinistenmeyen davranışlarının yönetimi, sınıf yönetiminin önemli boyutlarından biri olarakher geçen gün daha fazla ilgi odağı olmaktadır. İlgili araştırmalar incelendiğinde bukonuya genellikle öğretmen perspektifinden yaklaşıldığı görülmüştür. Ayrıca incelenençalışmaların; öğretmen, öğrenci ve velilerin sınıf içindeki hangi davranışları niçinistenmeyen davranış olarak tanımladıkları, öğrencilerin öğretmenlerinin istenmeyendavranışlarla baş etme stratejilerini nasıl algıladığı, aile içinde bu davranışlarla nasıl başedildiği ve bu süreçte öğretmenlerin ailelerden, öğrenci ve ailelerin öğretmenlerdenbeklentileri ile ilgili konulara açıklık getirmede yetersiz kaldığı düşünülmektedir.Bunun yanı sıra öğretmenlerin gerek hizmet-öncesi eğitimlerinde gerekse hizmetsırasında sınıf yönetimine yönelik pratik uygulamalara olan ihtiyaçlarının arttığınınvurgulanmasına rağmen, bu amaçla yapılan hizmet içi eğitim çalışmalarının sonuçlarıdeğerlendiren herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu araştırma, öğrencilerin sınıfiçinde istenmeyen davranışları ve bu davranışlarla baş etmede kullanılan stratejilerhakkında öğretmen, öğrenci ve veli görüşleri ile Güvengen (Atılgan) Disiplin Modelinitemele alarak uygulanan eğitim programının öğretmenlerin baş etme stratejilerine nasıliibir etkisinin olduğunu, aynı okulda derinlemesine inceleyen nitel/durumsal birçalışmadır.Araştırma için belirlenen ilköğretim okulu, şehrin dış taraflarında, alt sosyo-ekonomik düzeyde bir okuludur. Verilerin toplanmasında iki aşamalı bir desenizlenmiştir. Birinci aşamada yöntem ve veri üçgenlemesi birlikte kullanılmıştır.Araştırma verileri üç farklı kaynaktan (öğretmen, öğrenci ve veli), nitel veri toplamatekniklerinden eleştirel olay, gözlem, görüşme ve doküman incelemesi ile nicel veritoplama yöntemlerinden kişisel bilgi formları ve anket kullanılarak elde edilmiştir.Öğretmenlerden biri kadın, dördü erkektir. Beş öğretmenin üçü 4. sınıf, ikisi 5. sınıföğretmenidir. Öğrencilerin 75' i kız, 97' si erkektir, 4 ve 5. sınıfa devam edenöğrencilerdir. Yirmi öğrenci velisinin ise tamamı kadındır. İkinci aşamada beşöğretmene araştırmacı tarafından geliştirilen program uygulanmış ve eğitim öncesi-sonrası sınıf gözlemleri yapılarak öğretmen davranışları gözlenmiştir. Araştırmabulgularından elde edilen sonuçlar şu şekilde özetlenebilir.Hangi davranışların istenmeyen davranış olduğu konusunda katılımcılar benzertutum içinde olmuşlar, çoğunlukla toplumsal beklentilere uygun olmayan davranışlarısınıf içinde istenmeyen davranış olarak nitelendirmişlerdir. Davranışın niçin problemolduğu ile ilgili olarak öğretmenler, davranışın daha çok kendilerine ve diğerlerinegetirebileceği olumsuz akademik sonuçları, veliler kendilerinde yaratacağı olumsuzpsikolojik ve sosyal sonuçları belirtmişlerdir. Öğrencilerin davranışlarınınsonuçlarından haberdar olduğu, ancak erkek öğrencilerin, davranışlarının diğerleriüzerindeki psikolojik etkilerinin farkında olmadığı görülmüştür. Öğretmenler,davranışın sınıf içinde gözlenme sıklığını öğrenci ve velilere daha yüksekalgılamışlardır. Sınıf gözlemlerine göre, problem davranışların gözlenme sıklığıöğretmen ve öğrenci algılamalarından daha yüksek olmuştur. Veliler, istenmeyendavranışları öğretmen ve öğrencilere göre ?en ciddi? algılayan grup olmuştur.Araştırmaya katılan gruplar problem davranışların nedenlerini öncelikle dışsalfaktörlere bağlamış ve başkalarını suçlama yönünde tutum sergilemişlerdir.Öğretmenler, istenmeyen davranışlarla baş etme stratejilerini önleyici ve iyileştirici birdiğer ifadeyle olumlu algılamakta, öğrenciler ise öğretmenlerinin davranışlarınıncezalandırıcı, korkutucu ve adaletsiz olduğunu düşünmektedir. Sınıf gözlemleriiiisırasında öğretmenlerin en yaygın kullandığı stratejiler sözlü uyarı (yüksek seslebağırma), görmezden gelme, beden diliyle uyarı, azarlama ve gözdağı verme olmuştur.Öğrenci ve veliler evde istenmeyen davranışa karşı ilk tepkinin sinirli bir seslebağırma, azarlama ve gözdağı verme olduğu, davranış tekrarlandığında ise fiziksel cezauygulandığı konusunda hemfikir olmuşlardır. Öğretmenler ve veliler, disiplinproblemlerinin çözümünde öğretmen-veli işbirliğinin gerekli olduğuna inanmaktadır.Veliler öğretmenden istenmeyen bir davranış yaptığında çocuğa kızmasını-bağırmasınıve dayak atmasını beklediğini, öğretmenler ise velilerden öncelikle çocuğa dayakatmamasını, sevgi ve ilgi göstermesini beklediklerini belirtmişlerdir. Öğrenciler iseöğretmenlerinden en çok dayak atmamasını, ceza vermemesini ve sinirlenip bağırarak,onları korkutmamasını beklemektedir. Öğretmenler, okuldaki disiplin sorunlarınınçözümüne yönelik öncelikle okulun fiziksel koşullarının iyileştirilmesi, eksik araç-gereçve materyallerin tamamlanması, aile ile ilişkilerin geliştirilmesi gerektiğinidüşünmektedir. Veliler ise, fiziksel koşulların düzeltilmesinin yanı sıra, okulda güvenlikönlemlerinin alınması, çok ciddi sorunlar yaratan öğrencilerin okuldanuzaklaştırılmasını gerektiğini belirtmişlerdir.Öğretmenlerin istenmeyen davranışlarla baş etme stratejilerinde eğitim sonrasıen büyük değişiklik ?görmezden gelme? stratejisinin kullanımında gerçekleşmiş, sorundavranışı ?görmezden gelme?, %23.5 oranında daha az kullanılan bir strateji olmuştur.Eğitim sonrası sözel uyarıların içeriğinde ve ifadesinde önemli değişiklikler meydanagelmiş, bağırma, azarlama ve gözdağı verme, aşağılayıcı söz söyleme-alay etme vezorla özendirme yöntemleri daha az kullanılmıştır. Olumlu yöntemleri uygulayabilenöğretmenlerin, kaçınılması gereken stratejileri de kullanmaya devam ettiklerigözlenmiştir. Sonuç olarak, davranış problemlerini azaltmak ve okullardaki düzeniarttırmak için var olan ve önerilen stratejilerin etkililikleri konusunda da araştırmalaryapılmasına, davranış yönetiminde ailelerin bilinçlendirilmesine, öğrenci ve velilereyönelik destekleyici programların koordine edilmesine ihtiyacımız olduğu söylenebilir.Anahtar Kelimeler: Sınıf Yönetimi, Problem Davranışlar, ProblemDavranışlarla Baş Etme, Güvengen (Atılgan) Disiplin, Öğretmen-Veli İşbirliği, Aile.
Sosyal bilgiler öğretiminde yapıcı öğrenme ve otantik değerlendirme yaklaşımlarının öğrencilerin akademik başarı, kalıcılık ve sosyal bilgiler dersine yönelik tutumlarına etkisi
iÖZETSOSYAL BİLGİLER ÖĞRETİMİNDE YAPICI ÖĞRENME VE OTANTİKDEĞERLENDİRME YAKLAŞIMLARININ ÖĞRENCİLERİN AKADAMİK BAŞARI,KALICILIK VE SOSYAL BİLGİLER DERSİNE YÖNELİK TUTUMLARINAETKİSİFazilet KARAKUŞDoktora Tezi, Eğitim Bilimleri Anabilim DalıDanışman: Yrd. Doç.Dr. Ahmet DOĞANAYAralık 2006, 278 sayfaBu deneysel çalışmada, ilköğretim 4. sınıf sosyal bilgiler dersi ?Tarih, İlk Yurdumuzve Tarihte Anadolu I ve II? ünitelerinin öğretiminde yapıcı öğrenme ve otantik değerlendirmeyaklaşımlarının öğrencilerin akademin başarı, kalıcılık ve sosyal bilgiler dersine yöneliktutumlarına etkisi araştırılmıştır.Araştırma 2004-2005 öğretim yılının bahar yarı yılında Adana İli Seyhan İlçesi'ndekiiki devlet ilköğretim okulunda yürütülmüştür. Araştırma bir deney ve iki kontrol grubu olmaküzere 90 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Gruplar ?Tarih, İlk Yurdumuz ve TarihteAnadolu Ünitesi Otantik Kağıt Kalem Testi?, Sosyal Bilgiler Tutum Ölçeği ön test puanları,Kişisel bilgi formları ve araştırmadan önce yaptırılan resim ve öykülerdeki verilere göreeşitlenmiştir. Dersler deney grubunda yapıcı öğrenme ve otantik değerlendirmeyaklaşımlarına, kontrol gruplarında ise geleneksel öğretime dayalı olarak işlenmiştir. Deneyve kontrol gruplarına ?Tarih, İlk Yurdumuz ve Tarihte Anadolu Ünitesi Otantik Kağıt KalemTesti? ve Sosyal Bilgiler Tutum Ölçeği öntest- sontest-kalıcılık testi olarak uygulanmıştır.Deney grubuna Sosyal Bilgiler Dersi Yapıcı Öğrenme Sürecini Değerlendirme Formu, SosyalBilgiler Dersi Otantik Değerlendirme Sürecini Değerlendirme Formu verilmiş, uygulamalaröncesi ve sonrasında resim yaptırılmış ve öyküler yazdırılmıştır. Bu yolla araştırmada nitelveriler elde edilmiştir.Araştırmada elde edilen verilerin tek yönlü varyans analizleri ve kovaryans analizleriyapılmıştır. Analizlerde anlamlılık düzeyi olarak p<.05 olarak alınmıştır. Nitel veriler ise,nitel veri analizi yönteminin içerik analizi tekniği ile değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularısonuçları aşağıda verilmiştir.Yapıcı öğrenme ve otantik değerlendirme yaklaşımlarına dayalı öğretim uygulanandeney grubu ile geleneksel öğretim uygulanan kontrol gruplarının ön test başarı puanlarıkontrol atına alındığında, son test puanları açısından deney grubu ile kontrol grupları arasındaanlamlı fark bulunmuştur. Deney grubunun sosyal bilgiler başarı kalıcılık puanları, kontroliigruplarının kalıcılık ortalamalarından bir miktar yüksek olmasına karşın, öğrencilerin başarıtoplam son test puanları kontrol altına alındığında, kalıcılık puanları açısından deney grubu ilekontrol grupları arasında anlamlı fark bulunmamıştır.Yapıcı öğrenme ve otantik değerlendirme yaklaşımlarına dayalı öğretim uygulanandeney grubu ile geleneksel öğretim uygulanan kontrol gruplarının sosyal bilgiler tutumölçeğinden aldıkları ön test puanları kontrol altına alındığında, son test puanları arasındadeney grubu lehine anlamlı fark bulunmuştur. Benzer olarak, deney ve kontrol gruplarınınsosyal bilgiler tutum ölçeğinden aldıkları son test puanları kontrol altına alındığında, kalıcılıkpuanları arasında deney grubu ile kontrol grupları arasında anlamlı fark bulunmuştur.Yapıcı öğrenme ve otantik değerlendirme yaklaşımlarına dayalı öğretim uygulanandeney grubu öğrencilerinin süreci değerlendirmeye yönelik formlara verdikleri yanıtlarüzerinde yapılan içerik analizi sonuçları, deney grubu öğrencilerinin yapıcı öğrenme veotantik değerlendirme sürecini algıları üzerinde etkili olduğu sonucunu göstermiştir.Anahtar Sözcükler: Yapıcı öğrenme, otantik değerlendirme, sosyal bilgiler öğretimprogramları, derse yönelik tutum, öğrenme ve öğretme.
Konu ve beceri temelli eleştirel düşünme öğretiminin öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimi ve düzeyine etkisi
iÖZETKONU VE BECERİ TEMELLİ ELEŞTİREL DÜŞÜNME ÖĞRETİMİNİNÖĞRETMEN ADAYLARININ ELEŞTİREL DÜŞÜNME EĞİLİMİ VE DÜZEYİNEETKİSİBirsel AYBEKDoktora Tezi, Eğitim Bilimleri Anabilim DalıDanışman: Yard. Doç.Dr. Ahmet DOĞANAYEylül 2006, 250 sayfaBu çalışmada, Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimi vedüzeyine Edward De Bono'nun beceri temelli Cort1 düşünme programı ve Sosyal BilgilerÖğretimi dersinde konu temelli bir yaklaşımla öğretilecek eleştirel düşünme programınınetkisi araştırılmıştır. Araştırma, deneysel araştırma modellerinden biri olan ön test-son testkontrol gruplu deneme modeline göre desenlenmiştir. Çalışmada gruplar iki deney ve birkontrol grubu desenine göre oluşturulmuştur. Araştırmacı deney gruplarının derslerinegirmiştir.Araştırma, 2004-2005 öğretim yılı Bahar döneminde Çukurova Üniversitesi EğitimFakültesi Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Anabilim Dalı ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıföğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Deney-1 grubunda 22, Deney-2 grubunda 27,Kontrol grubunda ise 27 öğrenci olmak üzere, toplam 76 öğrenci çalışma grubunda yeralmıştır. Gruplar; California Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği (CCTDI) ve Ennis-WeirEleştirel Düşünme Yazılı Testi (E-WCTET) ön test sonuçları ile Kişisel Bilgi Formusonuçları dikkate alınarak eşitlenmiştir.Araştırma sürecinde elde edilen veriler, SPSS 10.0 istatistik paket programıaracılığıyla çözümlenmiştir. Verilerin aritmetik ortalamaları, standart sapmaları betimselolarak verildikten sonra, tek yönlü varyans analizleri (Anova) ve kovaryans analizleri(Ancova) yapılmıştır.Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlar aşağıdaki gibi özetlenebilir:1. Edward De Bono'nun beceri temelli Cort1 düşünme programı uygulanan birincideney grubu, konu temelli eleştirel düşünme programı uygulanan ikinci deney grubu vekontrol grubunun California Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği (CCTDI) ön test puanlarıkontrol edildiğinde son test puanları açısından;iia) Deney grupları ve kontrol grubu arasında deney grupları lehine anlamlı bir farkbulunmuşturb) Deney grupları arasında, Deney-1 grubu lehine anlamlı bir fark bulunmuştur2. Edward De Bono'nun beceri temelli Cort1 düşünme programı uygulanan birincideney grubu, konu temelli eleştirel düşünme programı uygulanan ikinci deney grubu vekontrol grubunun Ennis-Weir Eleştirel Düşünme Yazılı Testi (E-WCTET) ön test puanlarıkontrol edildiğinde son test puanları açısından;a) Deney grupları ve kontrol grubu arasında deney grupları lehine anlamlı bir farkbulunmuşturb) Deney grupları arasında, Deney -1 grubu lehine anlamlı bir fark bulunmuştur3. Deney gruplarındaki öğrencilerin California Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği veEnnis-Weir Eleştirel Düşünme Yazılı Testi'nden aldıkları puanlar ile akademik başarılarıarasında bir ilişki bulunamamıştır.4. California Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği ile Ennis-Weir Eleştirel DüşünmeYazılı Testi ön test puanları arasında düşük ve anlamlı olmayan bir ilişki bulunurken, son testpuanları arasında orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur.5. Araştırma sonunda, Deney-1 grubundaki öğrencilerin uygulamadan önce eleştireldüşünmeyi daha dar bir kapsamda ele alırken, uygulama sonrasında bu kavramı daha geniş vefarklı boyutları ile ayrıca, daha bilimsel bir yaklaşımla ele aldıkları saptanmıştır. Aynızamanda bu gruptaki öğrencilerin özellikle Cort1 düşünme programındaki becerileri deiçerecek şekilde eleştirel düşünme kavramını açıkladıkları belirlenmiştir. Konu temelliprogramın uygulandığı Deney-2 grubundaki öğrencilerin ise, uygulamadan sonra da eleştireldüşünmeyi genel olarak uygulama yapılmadan önceki şekilde algıladıkları bir başka deyişleeleştirel düşünme kavramına ilişkin algılarında çok fazla bir değişiklik olmadığı görülmüştür.6. Araştırma sonunda, Cort1 düşünme programının uygulandığı Deney-1 grubundakiöğrencilerin genel olarak derste yapılan eleştirel düşünme etkinliklerine karşı olumludüşüncelere sahip oldukları, bu derste kazandırılmaya çalışılan eleştirel düşünme becerilerinintüm öğretmenlere kazandırılması gerektiği ve bu becerilerin aynı zamanda günlük yaşamda daönemli olduğu konusunda ortak bir fikre sahip oldukları saptanmıştır. Konu temelli eleştireldüşünme programının uygulandığı Deney-2 grubundaki öğrencilerin ise hemen hemeniiihepsinin başlangıçta, kendilerine dersle ilgili fazla sorumluluk yüklenmesinden dolayı dersinişleniş yönteminden çok memnun olmadıkları ancak, zamanla bu sorumluluklar sayesindekonuyu daha iyi ve ezberden uzak bir öğretim ortamında öğrendiklerini gördükleri zamandersin işlenişine yönelik olumlu düşünceler içerisine girdikleri, derse aktif olarak ve zevkalarak katıldıkları görülmüştür.Anahtar Sözcükler: Düşünme, Eleştirel düşünme, Eleştirel düşünmeye yöneliktutum, Eleştirel düşünmeye yönelik tutum ölçeği, Sosyal bilgiler, Vatandaşlık eğitimi.
İlköğretim altıncı sınıf sosyal bilgiler programında geçen kavramların kazanımı ve kalıcılığında kavram analizi yönteminin etkisi
ÖZETİLKÖĞRETİM ALTINCI SINIF SOSYAL BİLGİLER PROGRAMINDA GEÇENKAVRAMLARIN KAZANIMI VE KALICILIĞINDA KAVRAM ANALİZİYÖNTEMİNİN ETKİSİAslıhan YÜKSELİRYüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Anabilim DalıDanışman: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DOĞANAYEylül 2006, 98 sayfaBu deneysel çalışmada, ilköğretim altıncı sınıf sosyal bilgiler programı ?coğrafya vedünyamız? ünitesinde geçen kavramların kazanımı ve kalıcılığın da kavram analizi vegeleneksel yöntemin nasıl etkilediğini araştırılmıştır.Araştırma 2005-2006 öğretim yılının güz yarıyılında Adana ili Seyhan İlçesindeki birdevlet ilköğretim okulunda yapılmıştır. Araştırma bir deney ve bir kontrol grubunda bulunantoplam 90 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma 8 hafta sürmüştür. Deney grubundakavramlar öğretilirken kavram analizine dayalı olarak öğretim yapılmıştır, kontrol grubundaise geleneksel yönteme göre hazırlanan ders planları doğrultusunda işlenmiştir. Deney vekontrol gruplarına Kavram Anlama Testi öntest-sontest ve kalıcılık testi olarak verilmiştir. Önölçüm ve son ölçümden elde edilen veriler üzerinde kovaryans analizi uygulanmıştır.Araştırma bulguları; sosyal bilgiler programı ?coğrafya ve dünyamız? ünitesindegeçen kavramların kazanımında, kavram analizi yönteminin geleneksel yönteme göre dahaetkili olduğunu ortaya koymuştur. Kalıcılık testi puan ortalamaları açısından ise deney vekontrol grupları arasında anlamlı bir farklılığın olmadığı ortaya çıkmıştır.Anahtar Kelimeler: Kavram, Kavram Analizi, Geleneksel Yöntem.
Üniversite öğretim elemanı ve öğrencilerinin demokrasi anlayışlarının siyasal toplumsallaşma bağlamında cinsiyet, bilim alanı, akademik aşama ve siyasal katılımcılık değişkenleri açısından incelenmesi
Bu çal mada Çukurova Üniversitesi ö retim elemanlar ve ö rencilerinindemokrasi anlay lar , siyasal toplumsalla ma ba lam nda, cinsiyetleri, bilim alanlar ,siyasal kat l mc l k düzeyleri ve ö retim elemanlar n n bulunduklar akademik a amaaç s ndan incelenmi tir.Ara t rma 2004-2005 akademik y l nda Çukurova Üniversitesi'nde görevli olan160 ö retim eleman ve yine ayn dönemde Çukurova Üniversitesi'nde okuyan 600ö renci üzerinde gerçekle tirilmi tir. Ö retim eleman ve ö rencilerin demokrasianlay lar n belirleyebilmek için Demokrasi Anlay Ölçe i, siyasal kat l mc l kdüzeylerini, cinsiyetlerini, bilim alanlar n ve akademik a amalar n ö renebilmek içinde Siyasal Kat l mc l k Anketi uygulanm t r. Ayr ca ö retim elemanlar ve ö rencilerindemokrasi anlay lar n n nedenlerini anlayabilmek amac ile yar yap land r lmgörü me formu kullan larak görü meler yap lm t r.Ölçek ve anket ile toplanan verilerin çözümlenmesinde frekans da l m vekaykare teknikleri kullan lm t r. Analizlerde anlaml l k düzeyi p 05 olarak al nm t r.Demokrasi Anlay Ölçe i ile elde edilen bulgular, Çukurova Üniversitesiö retim elemanlar ve ö rencilerinin, militan demokrasi anlay ndan çok özgürlükçüdemokrasi anlay n benimsediklerini göstermi tir. Cinsiyet de i keni aç s ndanbak ld nda, k z ö rencilerin erkek ö rencilerden anlaml bir biçimde farkl la arak,daha fazla oranda özgürlükçü demokrasi anlay n benimsedikleri görülmektedir.Ö retim eleman boyutunda ise cinsiyete göre anlaml bir farkl l k yoktur. Ö rencilerindemokrasi anlay lar bilim alanlar aç s ndan da anlaml farkl l k göstermektedir.Özgürlükçü demokrasi anlay n benimseyen ö rencilerin oran sa l k bilimlerinde enyüksek, daha sonra sosyal bilimler alan nda ve en dü ük de fen bilimlerinde okuyanö rencilerde belirlenmi tir. Ö retim elemanlar nda, çal t klar bilim alan vebulunduklar akademik a ama aç s ndan anlaml bir farkl l k bulunmamaktad r.Siyasal Kat l mc l k Anketi bulgular na göre, Ç.Ü. ö retim eleman veö rencilerinin siyasal kat l mc l k düzeyleri genelde dü ük bir profil göstermektedir.Ara t rmada, onyedi farkl kat l mc l k türü (güncel siyaseti izleme, oy kullanma,mitinglere kat lma vb.) ve dört farkl örgütlülük biçimi (siyasi parti, dernek, sendika,meslek örgütü üyeli i) üzerinden veri toplanm t r. Siyasal kat l mc l k biçimlerinindördünde, ö rencilerin demokrasi anlay lar aç s ndan anlaml bir farkl l k mevcuttur.?Güncel siyaseti izleme, imza kampanyas düzenleme, imza kampanyalar na kat lma,toplumsal veya siyasal içerikli konferanslarda dinleyici olarak bulunma? türlerindeözgürlükçü demokrasiyi benimseyen ö rencilerin siyasal kat l mc l k oran , militandemokrasi anlay n benimseyen ö rencilerin oran ndan daha yüksektir. Ö retimelemanlar ise siyasal kat l mc l k türlerinin hiçbirinde demokrasi anlay lar aç s ndanbir farkl l k göstermemektedirler. Yaln zca, siyasal örgütlülü ün ölçüldü ü k s mda, birderne e üye olmak boyutunda özgürlükçü demokrasiyi benimseyen ö retimelemanlar n n oran daha yüksektir ve istatistiksel olarak, militan demokrasiyibenimseyen ö retim elemanlar ndan anlaml bir biçimde farkl la maktad rlar.Sonuç olarak, Çukurova Üniversitesi örne inde, siyasal toplumsalla masürecinin etkili ekilde i ledi i söylenebilir. Ö retim elemanlar ve ö rencilerindemokrasi anlay lar ve siyasal kat l mc l k düzeyleri paralellik göstermektedir.Üniversitenin olu turdu u siyasal kültür, siyasal toplumsalla man n özgürlükçü biryönde i lemesini sa lamaktad r. Öte yandan siyasal kat l mc l n gösterdi i dü ükdüzey ise gerek ö retim eleman gerek ö renci boyutunda dü üncelerin davran adönü mesine engeldir.Anahtar Sözcükler: Militan demokrasi anlay , özgürlükçü (liberal) demokrasianlay , siyasal kat l m, siyasal toplumsalla ma, Demokrasi Anlay lar Ölçe i, Yükseke itim.
Öğretmen ve veli görüşlerine göre farklı sosyoekonomik düzeydeki ailelerin ilköğretim birinci sınıf öğrencilerinin okuma yazma sürecini etkileme biçiminin değerlendirilmesi
Bu ara tırmanın amacı, ilkö retim birinci sınıf ö rencilerinin ba arılarının,sosyoekonomik boyutlarda aile ili kisini de erlendirmektir.Örneklem, alt, orta ve üst sosyoekonomik yapıda ilkö retim birinci sınıfdüzeyinde 20' er ö rencinin velisi ve bu ö rencilerin ö retmenlerinden olu mu tur.Ara tırmanın amacı do rultusunda veri toplamak için yapılan alan çalı ması, ö retmenve veli görü me formunu içermektedir. Ara tırmada elde edilen bulgular u ekildeözetlenebilir:Üst ve orta sosyoekonomik düzeydeki aileler çocuklarına daha elveri li ya amko ulları sa lamakta, çocukları ile ileti imleri daha yo un ve yapıcı olmakta, çocu unözerkli ine ve geli imine uygun beklentilerde bulunmakta, çocu un okuldakietkinlikleri ile ilgili olup, ö retmeni ile daha sık ileti imde bulunmaktadırlar. Bu düzeyedahil çocukların okulda ço unlukla ba arılı oldukları belirlenmi tir. Üst sosyoekonomikgrupta, bu bulgular di er sosyoekonomik grup çocuklarına göre oldukça farklılıkgöstermi tir.Alt sosyoekonomik sınıf ailelerinin ya am ko ulları çocu un zihinsel geli imineelveri siz bulunmakta, anne-babaların çocukları ile diyalogları yetersiz olup, ö retim ileileti im istenilen seviyede bulunmamaktadır. Bu aile ortamı ile çocu un ba arısızlı ıarasında ili ki belirlenmi tir.Alt, orta ve üst sosyoekonomik grup velilerinin çocuklarının e itim-ö retimgördü ü okullarda görev yapan üç ö retmenle yapılan görü meler sonucunda da orta veüst sosyoekonomik grup ö retmenlerinin aileden ve çocu un ba arısı ile ilgili konulardayardımlarından alt sosyoekonomik grup ö retmeninden daha memnun olduklarıbelirlenmi tir. Özellikle üst grup ö retmeninin aile ve çocu a dair beklentilerinin tamolarak kar ılandı ı belirlenmi tir. Alt grup ö retmeni; anne-babaların e itim durumları,sosyoekonomik düzeyleri, evlerinin uygun bir çalı ma ortamına sahip olmaması, anne-babaların okula olan olumsuz yakla ımları gibi nedenlerden dolayı beklentilerinin en altdüzeyde gerçekle ti ini belirtmi tir.Anahtar Sözcükler: lkö retim, Sosyoekonomik Düzey, Okuma-Yazma Ö retimi,Okul-Aile li kileri
İlköğretim öğretmenlerinin küresel eğitime yönelik görüşlerinin değerlendirilmesi
Bu çalışma, ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin ?KüreselEğitime? yönelik görüşlerinin belirlenmesi amacıyla yapılmış tarama modelindebetimsel bir çalışmadır. ?İlköğretim okulunda görev yapan sınıf ve branşöğretmenlerinin küresel eğitimle ilgili konuların programda ne kadar yer almasıgerektiği ve küresel eğitimle ilgili konuların programda yer almasının doğurgularınailişkin görüşleri? araştırmanın konusunu oluşturmuştur. Araştırmanın çalışma evrenini,2005-2006 yılında, Ankara ili merkez ilçelerinde ilköğretimde görev yapan 232 sınıf vebranş öğretmeni oluşturmuştur. Araştırma ile ilgili veriler araştırmacı tarafındanhazırlanan üç farklı anket formu aracılığıyla toplanmıştır.Bağımsız gruplar t testi, tek yönlü varyans analizi ve betimsel istatistikteknikleriyle yapılan analizler sonucunda şu bulgulara ulaşılmıştır:Küresel eğitimle ilgili konuların programda ne kadar yer alması gerektiğineilişkin olarak; öğretmenler bir taraftan insan haklarına, bilim ve teknolojinin tüminsanlığa katkılarına, dil, din, ırk, ayrımı gözetmeden tüm insanların eşitliğine ilişkin,çevre kirlenmesine, asit yağmurları, nükleer atık, deniz hayvanlarının korunmasına, sukirlenmesine vb. ilişkin uluslararası konuların, ve demokrasiye ilişkin konuların çok yeralması gerektiği görüşünde olumlu bir tutum sergilerlerken diğer taraftan da diğer dinve kültürlere ait özel günlerin tanıtımı, uluslararası kurulmuş politik ve ekonomikbirlikler, örgütler, farklı dini inanışlara ilişkin bilgiler, uluslararası savaş, güvenlikkonuları ve farklı kültürlere ait sanat ve müzik eserlerine ilişkin konuların az yer almasıgerektiği görüşündedirler. Öğretmenlerin küresel eğitimle ilgili konuların programda nekadar yer alması gerektiği ile ilgili görüşleri arasında bazı maddelerde cinsiyete,kıdeme, branşa ve üye oldukları sendikaya göre anlamlı bir farklılık görülmüştür.Öğretmenler bir taraftan küresel eğitimin programda yer alması durumundaküresel eğitimin dünya sorunlarına duyarlı bireyler yetiştirmeye, bireylerin hemkendilerinin hem de kendi ülkelerinin dünyadaki yerini anlamalarına, dünya sorunlarınaçözüm üretebilen, yeni stratejiler geliştirebilen bireyler yetiştirmeye, uluslararası barışınsağlanmasına demokrasiyi benimseyen bireyler yetişmesine katkı sağlayacağınainanırlarken diğer taraftan ekonomik ve politik adaletsizliklerin azalmasına, savaşlarınve uluslararası terörizmin azalmasına, bazı çok uluslu şirketlerle bağlantılı olanadaletsizliklerin farkına varılmasına, tüm insanlığın paylaşabileceği ortak bir kültüroluşumuna katkı sağlayacağına ve ülkeler arasında dayanışma ve işbirliğini artıracağınadair daha az olumlu tutum sergilemektedirler. Öğretmenlerin küresel eğitimle ilgilikonuların programda yer almasının doğurguları ile ilgili görüşleri arasındacinsiyetlerine, kıdemlerine, branşlarına, üye oldukları sendikaya göre anlamlı birfarklılık olmadığı görülmüştür.Sonuç olarak ilköğretimde görev yapan öğretmenlerin küresel eğitime ve küreseleğitimin doğurgularına ilişkin olarak olumlu tutum sergiledikleri söylenebilir.Anahtar Kelimeler : Küresel Eğitim, Küreselleşme, İlköğretim, Öğretmen
Demokratik değerlerin kazanımı sürecinde örtük program: Düşük ve yüksek okul yaşam kalitesine sahip iki ilköğretim okulunda nitel bir çalışma
IÖZETDEMOKRATİK DEĞERLERİN KAZANIMI SÜRECİNDE ÖRTÜKPROGRAM: DÜŞÜK VE YÜKSEK ?OKUL YAŞAM KALİTESİ?NE SAHİP İKİİLKÖĞRETİM OKULUNDA NİTEL BİR ÇALIŞMAMediha SARIDoktora Tezi, Eğitim Bilimleri Anabilim DalıDanışman: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DOĞANAYMart- 2007, 459 sayfaToplumun beklentilerine uygun iyi vatandaşı yetiştirme sorumluluğunu taşıyaneğitim kurumlarının, bu sorumluluklarını sadece resmi programlarda öngörülen dersiçerikleriyle kazandırmaları çok zordur. Çünkü açık programla kazandırılmayaçalışılanların çoğu bilgi aktarımından öteye geçememektedir. Bu durum, özellikleöğretilmekten çok yaşatılması gereken demokratik değer ve tutumların kazandırılmasıbakımından önem taşımaktadır. Bu nedenle okullarda demokratik değerlerin yaşandığıve yaşatıldığı bir örtük program yaratılarak, açık programlarla kazandırılmaya çalışılanbilgi, beceri ve değerlerin bir yaşam biçimi olarak benimsenmesi sağlanmalıdır. Budoğrultuda yapılacak düzenlemelerle okuldaki yaşam kalitesinin de yükseleceği veöğrencilerin kendilerini okulda daha mutlu ve güvende hissedecekleri, böylece birtaraftan sağlıklı karakterlere sahip vatandaşlar olarak yetişirken bir taraftan da yaşamdagereken bilgi ve becerileri en etkili şekilde öğrenecekleri söylenebilir. Bu nedenlerleyapılması gereksinimi duyulan bu araştırmanın temel amacı, Adana ili merkezilçelerindeki ilköğretim okullarının okul yaşam kalitesi düzeylerinin belirlenmesi veokul yaşam kalitesi düzeyi düşük ve yüksek olan iki okulda temel demokratikdeğerlerden olan eşitlik, insan onuruna saygı ve çevreye saygı değerlerinin kazanılmasısürecinde örtük programın işlevinin ayrıntılı bir şekilde irdelenmesidir.Nicel ve nitel araştırma desenlerinin bir arada kullanıldığı bu araştırmanınevrenini (nicel veriler için) 2004-2005 öğretim yılında Adana ili merkez ilçelerindekiilköğretim okullarında görev yapan tüm öğretmenlerle bu okullarda öğrenim gören tümIIöğrenciler oluşturmaktadır. Örneklem seçimi ise iki aşamada gerçekleştirilmiştir: İlkaşamada alt, orta ve üst sosyo-ekonomik düzeydeki ilköğretim okulları arasındantabaka örnekleme yöntemiyle belirlenen ilköğretim okullarında görev yapan vearaştırmaya katılmaya gönüllü olan tüm öğretmenler ile bu okulların 4., 5., 6. ve 7.sınıflarından seçkisiz olarak belirlenen birer şubede okuyan öğrenciler, Okul YaşamKalitesi Ölçeğinin (OYKÖ) uygulaması için örneklemde yer almışlardır. Bu çerçevede17 ilköğretim okulundan 2254 öğrenci ve 428 öretmenden veri toplanmıştır. OYKÖ iletoplanan veriler analiz edilerek, gözlem ve görüşmeleri yapmak üzere, ölçekten aldıklarıpuana göre, en düşük ve en yüksek ?okul yaşam kalitesi? düzeyine sahip iki okulbelirlenmiştir. İkinci aşamada, belirlenen bu iki ilköğretim okulundaki 595 beşinci sınıföğrencisine Demokratik Değerlere Bağlılık Ölçeği uygulanarak gözlem ve görüşmeleriyapmak üzere her iki okuldan birer 5. sınıf şubesi belirlenmiştir. Gözlemler bittiktensonra her iki okuldan sayıları eşit olmak üzere 10 öğretmen, 16 öğrenci ve 10 veliylegörüşmeler yapılmıştır.Veriler, araştırma kapsamında geliştirilen ?Okul Yaşam Kalitesi Ölçeği?(OYKÖ), ?Demokratik Değerlere Bağlılık Ölçeği? (DDBÖ), görüşme formları, kişiselbilgiler formu ve yapılandırılmamış gözlemler aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmadaelde edilen nicel verilerin analizinde betimsel istatistiklerin incelenmesinin yanısıra,faktör, korelasyon, güvenirlik, t testi, varyans, Kruskall Wallis ve Mann-Whitney Uanalizleri kullanılmıştır. Gözlem ve görüşmelerle elde edilen nitel veriler üzerinde iseiçerik analizleri yapılmıştır.OYKÖ'den elde edilen bulgulara göre, Adana ili merkez ilçelerindeki ilköğretimokullarında okul yaşam kalitesi düzeyi hem toplam puanlar hem de alt boyutlar bazındaortalamanın üzerindedir ve öğrenciler, öğretmenlerine göre okullarındaki yaşamkalitesini daha olumlu algılamaktadır. Okulların yaşam kalitesi sosyo-ekonomik düzeybakımından karşılaştırıldığında ise, öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre en düşük okulyaşam kalitesi ortalaması, alt sosyo-ekonomik düzeydeki okullara aittir.Gözlem ve görüşme bulgularına göre, yüksek OYK'sine sahip okulda sınıfındagözlem yapılan öğretmen, düşük OYK düzeyine sahip okuldaki öğretmene göre eşitlikve insan onuruna saygı değerine uygun davranışları daha çok sergilemektedir. Bunaparalel olarak, OYK düzeyi yüksek olan okuldaki öğrencilerin eşitlik ve insan onurunasaygı değerlerine, OYK düzeyi düşük olan okuldaki akranlarından daha yüksek düzeydeIIIsahip oldukları belirlenmiştir. Bunların yanısıra, iki okuldaki öğretmen-öğrenciiletişimi, kural belirleme süreci ve kuralların yaptırımları, okulda düzenlenen sosyaletkinlikler, okul-aile işbirliği ve öğrencilerin aile ortamının niteliği bakımından daokul yaşam kalitesi düzeyi yüksek olan okuldaki örtük programın, düşük yaşamkalitesine sahip okula göre daha olumlu özellikler gösterdiği belirlenmiştir. Bununlabirlikte, iki okuldaki örtük program, okul yöneticilerinin gerek öğrenci gerekseöğretmenlere karşı bir takım antidemokratik davranışlar sergilemeleri, öğretmenlerinçevreye saygı değerine ilişkin model davranışları az sayıda sergilemeleri, sınıflardageleneksel sıra düzeninde oturma biçimlerinin tercih edilmesi, öğrenciler arasındagörevlendirme ve işbölümü yapılırken öğrenci ilgi, istek ve yeteneklerinin yeterincedikkate alınmaması ve okulun fiziksel koşullarının yetersiz bulunması gibi etkenlerbakımından benzer özellikler taşımaktadır.Sonuç olarak, dozu farklı olmakla birlikte, her iki okuldaki örtük programındemokratik değerlere uymayan özellikler taşıdığı söylenebilir. Araştırmada ele alınandeğişkenlerin çoğu bakımından, düşük OYK düzeyine sahip okuldaki örtük programdaha antidemokratik özellikler taşımaktadır. Buna paralel olarak bu okuldakiöğrencilerin de antidemokratik davranışları daha sık sergilediklerinin belirlenmişolması, okuldaki örtük programın öğrencilerin temel demokratik değerleri kazanmalarıbakımından önemli bir işleve sahip olduğunu göstermektedir.Bu sonuçlar doğrultusunda, okuldaki yönetici ve öğretmenlerin temeldemokratik değerlerle gerçek anlamda donatılmaları ve bu değerler doğrultusundaokulda demokratik değerleri temele alan bir kültür yaratma konusunda eğitilmeleri,Milli Eğitim Bakanlığı yetkililerinin sadece açık programı değil, okuldaki örtükprogramı da kapsayacak düzenlemeler yapmaları, okullar arasındaki fiziksel ve maddiolanaklar açısından gerçek bir fırsat eşitliğinin sağlanması, okulun uygun olduğuzamanlarda velilere değişik konularda eğitim olanakları yaratılması gibi önerilerdebulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Örtük Program, Açık Program, Okul Yaşam Kalitesi, OkulYaşam Kalitesi Ölçeği, Demokratik Değerler
Dokuzuncu sınıf biyoloji dersinde yapıcı öğrenme temelli hazırlanan anlamlı nedensel düşünmeye dayalı öğretimin öğrencilerin anlamlı nedensel düşünmelerine, akademik başarılarına, kalıcılığa ve günlük yaşam davranışlarına etkisi
Bu araştırmanın genel amacı, dokuzuncu sınıf biyoloji dersinde yapıcı öğrenme temelli anlamlı nedensel düşünmeye dayalı öğretimin öğrencilerin anlamlı nedensel düşünmelerine, akademik başarılarına, kalıcılığa ve günlük yaşamdaki davranışlarına etkisini araştırmaktır. Araştırma deneysel modele dayalı olarak, öntest-sontest kontrol gruplu desene göre yapılmıştır. Araştırma, 2004-2005 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde, yedi haftalık bir sürede Adana İli Seyhan İlçesi'nde bulunan bir genel lisenin süper lise dokuzuncu sınıf öğrencileri üzerinde Ekoloji ünitesi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Deney grubunda 32, kontrol grubunda 30 öğrenci yer almıştır. Deney grubunda dersler anlamlı nedensel düşünmeye dayalı öğretimle işlenirken, kontrol grubunda dersler geleneksel öğretime dayalı olarak işlenmiştir. Veri toplama araçları olarak; Biyoloji Akademik Başarı Testi, Anlamlı Nedensel Düşünme Değerlendirme Testi (ANDET), Okuduğunu Anlama Testi (IOWA), Görüşme Formu ve Kişisel Bilgiler Formu kullanılmıştır. Nicel veriler SPSS 11.5 programında bağımsız gruplar t-testi, ANOVA ve ANCOVA ile çözümlenmiştir. Nitel verilerin çözümlenmesinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Çalışmanın sonunda, anlamlı nedensel düşünmeye dayalı öğretimin geleneksel öğretime kıyasla öğrencilerin biyoloji akademik başarıları ve anlamlı nedensel düşünme becerileri üzerinde daha etkili olduğu belirlenirken, anlamlı nedensel düşünmeye dayalı öğretimin geleneksel öğretime kıyasla akademik başarının kalıcılığı ve anlamlı nedensel düşünme becerisinin kalıcılığı üzerinde daha etkili olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, deney grubundaki öğrencilerle yapılan görüşmeler sonucunda, anlamlı nedensel düşünmeye dayalı öğretimin, öğrencilerin görüşlerine göre, öğrencilerin okul içi ve dışı günlük yaşam davranışları üzerinde olumlu yönde etkisinin olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Anlamlı nedensel düşünme, anlamlı öğrenme, yapıcı öğrenme, biyoloji öğretimi, ekoloji öğretimi, akademik başarı, kalıcılık, günlük yaşam davranışları.