Theses supervised by Doç. Dr. Atilla Yücel
20 theses · Fırat University
Nöropazarlamada marka maskotları : Eye-Trackıng çalışması
Rekabetin her geçen gün arttığı ticaret alanında çeşitli sektörlerden birçok firma marka yaratarak satışlarını artırmayı hedeflemektedir. Ancak marka yaratmak için özellikle akılda kalıcı olmak ve tüketiciyi duygusal boyutta etkileyebilmek gerekmektedir. Tüketici ile markalar arasındaki iletişimi kalıcı ve hızlı bir biçimde kurabilecek reklam öğelerinden biri de maskotlardır. Markayı tanıtan, hedef kitleyle doğrudan ilişki kurabilen, doğru konumlandırılmış bir marka maskotu markaya değer katacaktır. Marka maskotları, markanın tüketici ile sıkı bir iletişim kurarak dost olmasını sağlayan bir unsur olarak görevlendirilmektedir. Pazarlama araştırmacıları geleneksel pazarlama yöntemlerinden yola çıkıp farklı yöntemlere yönelerek tüketicilerin tercihlerinin altında yatan nedenleri daha doğru bir şekilde anlamak ve etkili pazarlama stratejilerini oluşturmak için nöropazarlama araştırma yöntemini kullanmaktadırlar. Bu doğrultuda markalar, pazarlama faaliyetlerinde olduğu gibi marka maskotlarının olumlu ve olumsuz katkılarını belirlemek, bu katkılar doğrultusunda içeriklerini değiştirmek ve yeni stratejiler geliştirmek için tüketicilerin marka maskotlarına yönelik görsel dikkat düzeylerini tespit etmek için nöropazarlama ve maskotları birleştirerek, tüketicilerin reklamlarda kullanılan maskotları nasıl algıladıklarını nöropazarlama teknikleriyle incelemiştir. Çalışma tüketicilerin televizyon reklamlarında kullanılan marka maskotlara yönelik algılarının tespit edilmesi amacıyla nöropazarlama yöntemlerinden biri olan Eye-Tracking yöntemi ( Göz izleme) kullanılarak deneysel bir çalışma yapılmıştır. Katılımcılara belirlenmiş olan markalara ait 5 adet marka maskot görseli izlettirilerek Eye-Tracking çıktıları analiz edilmiş marka maskotlarının görsellerine verdikleri tepkiler incelenmiş ve değerlendirmelerde bulunulmuştur. "Reklam Mesajlarında Dikkat Çekici Unsur Olarak Marka Maskotlarının Nöropazarlama İle İlişkisi" başlıklı tez çalışmasının Türkiye'deki reklam ve pazarlama literatürüne önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.
Bağımlılık içerikli afişlerin farkındalık etkisinin eye-tracking ile incelenmesi: Yeşilay örneği
Bağımlılık kişinin zarar gördüğü halde madde kullanmaya devam etmesi, kullandığı madde¬yi uzun süre bırakamaması, sürekli madde arayışı içinde olması, kullandığı madde dozunu giderek art¬tırması ile karakterize fiziksel, bilişsel ve davranışsal belirtilerle seyreden bir tablodur. Genel tanımıyla bağımlılık, haz veren ve içsel huzursuzluktan uzaklaşmayı sağlayan bir davranışın yaratmış olduğu olumsuz sonuçlara rağmen kontrolün kaybedilmesiyle birlikte sürekli olarak gerçekleştirilme halidir. Nöropazarlama; sinirbilimdeki ilerlemeleri kullanarak insan beyninin pazarlama uyaranlarına vermiş olduğu cevaplara güçlü bir bakış açısı kazandıran, hem akademisyenler hem de kendisini bir araç olarak kullanan şirketler tarafından savunulan yeni bir araştırma alanını tanımlamaktadır. Beyin aktiviteleri ve nöro tepkileri ölçülmesi Nörometrik ölçümler ile amaçlamaktadır. Bilişsel ve duygusal tepkileri anlamak üzere beyindeki nöral aktiviteleri ölçmektedir. Bu çalışmada; Yeşilay'ın bağımlılık içerikli afişlerinin farkındalık yaratma etkisinin ölçmek amacıyla eye-tracking cihazı kullanılarak deneysel bir araştırma yapılmıştır. Araştırma; Fırat Üniversitesi Pazarlama ve Nöropazarlama Araştırma Merkezi kapsamında 30 gönüllü katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. YEŞİLAY tarafından hazırlanan bağımlılık içerikli afişlerin, ülkemizde yeni yeni kullanılmaya başlanılan nöropazarlama teknikleriyle değerlendirilecek olması pazarlama literatürüne zenginlik katacaktır. Bağımlılık içerikli afişlere karşı insanların davranışlarını bu yeni ve farklı yöntemle anlamaya çalışmak önemli bir yenilik sağlayarak kamu kaynaklarının daha etkin kullanılması için de fayda sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Nöropazarlama, Bağımlılık, Yeşilay, Eye tracking
Covid-19 kamu spotu görsellerinin dikkat çekme düzeylerinin eye-tracking ile incelenmesi
İnsanların bilinçlenmesi, uyarılması veya olumlu davranış değişikliği meydana getirilmesi adına kamu spotları önem arz etmektedir. Ülkeler arasında hızla yayılan Covid-19 salgınında insanlar, hastalığın bulaşması hastalıktan korunma yolları ve hastalığa yakalanma sonrasında yapması gerekenler hakkında bilgisinin olmaması, panik ortamının oluşmasına, hastalığın insanlar arasında hızlı yayılmasına neden olmaktadır. Ülkeler, sağlık sisteminin çökmemesi ve toplumun tedavi ihtiyaçlarına cevap verebilmesi amacıyla ucuz, toplumun her kesimine ulaştırılması kolay, hızlı ve etkili bir yöntem olan kamu spotlarını yayınlamaya başlamışlardır. Ancak kamu spotlarının acil şekilde yayınlanması nedeniyle eksikleri olduğu gibi insanlar üzerinde ne kadar etkili olduğu konusunda yeterli veri elde edilememiştir. Kamu spotlarının etkinliği ve gelişimi akademisyenler tarafından araştırma konusu olmuştur. Akademisyenler, teorik veya deneysel araştırma yaparak katkıda bulunmayı amaçlamışlardır. Son zamanlarda birçok alanda kullanımı artan nöropazarlama yöntemleri ile bireylerin kamu spotlarına vermiş olduğu olumlu veya olumsuz tepki ölçümlenebilmektedir. Bireyin kamu spotlarına karşı oluşturduğu biyolojik, nörolojik ve psikolojik tepkilerin ölçülmesi ile spotların eksiklikleri ve etkinliği tespit edilebilmektedir. Bu ölçüm teknikleri kullanılarak daha etkili kamu spotları tasarlanabilmektedir. Bu tez çalışmasında kamu spotu kavramı ve gelişimi, sağlık alanında yapılan kamu spotu çalışmaları, Sağlık Bakanlığı'nın resmi sayfasındaki Covid-19 bilgilendirme platformunda paylaştığı videolar, konusu ve içerikleri, nöropazarlama kavramı, nöropazarlama tekniklerinin üstün ve zayıf yönleri, etik yönü ve nöropazarlama çalışmaları ele alınmıştır. Sağlık Bakanlığı' nın Covid-19 sürecinde paylaşmış olduğu kamu spotu ve videolarından alınan görsellerin kişilerde dikkat çekme düzeyleri nöropazarlama araştırma yöntemlerinden biri olan Eye-Tracking yöntemi ile araştırılmıştır. Araştırma; Fırat Üniversitesi Pazarlama ve Nöropazarlama Araştırma Merkezinde 15 kadın ve 15 erkek olmak üzere toplam 30 gönüllü katılımcı ile deneysel çalışma gerçekleştirilmiştir. Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan kamu spotları ve videolarından alınan görsellerin, son zamanlarda kullanımı yaygınlaşan nöropazarlama tekniklerinin kullanılarak değerlendirilmesi, pazarlama literatürünün gelişimine zenginlik katacaktır. Covid-19 kamu spotları ve video görsellerine karşı insanların davranışlarını, ilgisini ve insanlar üzerinde yarattığı etkiyi anlamaya çalışarak kamu kaynaklarının daha verimli kullanılmasına olanak sağlayacaktır. Bu alanda yapılan deneysel çalışmada Eye-Tracking yönteminin analizi olan ısı haritası ve bakış grafiklerinin birlikte kullanılarak yapılan geniş kapsamlı bir çalışma literatürde olmaması araştırmayı değerli kılmaktadır.
Biyomimikri tasarımlarına nöropazarlama analizi- Eye-tracking çalışması
Sanayi devrimi günümüz teknolojilerinin oluşmasına öncülük etmiştir. Teknolojik gelişmelerin sağladığı yararların yanında zararları da olmuştur. Günümüzde insan nüfusunun hızla artması doğal kaynakların hızla tüketilmesine ve doğanın zarar görmesine neden olmuştur. İşte tam da bu noktada biyomimikri kavramı önem kazanmaktadır. Biyomimikri; enerji, mimari, ulaşım, ziraat ve daha birçok mühendislik dalı için doğanın tasarım ilkelerini ve dehasını köken alarak sürdürülebilir çözümler arayan bir bilim dalıdır. Yüzyıllar boyunca insanlar problemlerine etkili çözümler üretebilmek için değişik yollar denemişlerdir. Özellikle tasarımcılar ve mühendisler özgünlüklerini göstermek ve tasarımda söz sahibi olabilmek için yenilikçi çözümler üretmeye yönelmişlerdir. Bu yenilikçi çözümlere ilham veren kaynak ise doğadır. Bu çalışmayla; bir tasarımcının tabiattaki canlıların görünüş ve sistemlerinden etkilenerek tasarladığı ürün görsellerinin insanlar üzerindeki etkinliğinin ve çağrışım unsuru olarak insanların dikkatini çekme ve farkındalıklarının insanlar üzerindeki etkileri Eye-Tracking yöntemi ile deneysel olarak incelenmiştir. Araştırma, 30 gönüllü katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Gönüllü katılımcılara 5 farklı biyomimikri tasarımları ile ilgili görseller sıralı olarak izlettirilmiştir. Nöropazarlama yöntemlerinden biri olan eye-tracking analiz yöntemi ile katılımcıların göz hareketleri incelenerek biyomimikri tasarımlarına ait görsellere verdiği tepkilere ilişkin veriler analiz edilerek yorumlanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; bir tasarımcının tabiattaki canlıların görünüş ve sistemlerinden etkilenerek tasarladığı ürünlerde dikkatini çeken ve odaklandığı noktalara aynı şekilde katılımcılar tarafından da odaklanıldığı ve dikkatlerini çektiği sonucuna ulaşılmıştır. Problemleri çözerken sürdürülebilir olan ve az enerji harcayan sistemleri veya tasarımları ortaya koyarak uzun ömürlü ve yüksek performanslı ürünler ve sistemler geliştirilerek pazarlama açısından pazarlanabilir ürünler haline getirmenin tüketicilerin dikkatinin daha çok çekilmesine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.Yapılan çalışmanın biyomimikri ve nöropazarlamayı birleştiren ilk çalışma olması biyomimikri içerikli görsellere karşı insanların vereceği tepki ve davranışları nöropazarlama yöntemleri ile anlamaya çalışmak önemli bir yenilik ve yarar sağlamasının yanı sıra bundan sonra yapılmak istenen diğer deneysel çalışmalara yol gösterici özgün bir çalışma olma niteliği taşımaktadır.
Covid-19 salgını sürecinde hemşirelerin tükenmişlik düzeylerinin inovasyon algısına etkisi: Elâzığ ili örneği
Bu çalışma, Elazığ ili kamuda çalışan hemşirelerin tükenmişliklerinin inovasyon algısına etkisinin belirlenmesi amacıyla kurgulanmıştır. Çalışmanın örneklemini Elazığ ili kamuda çalışan 310 hemşire oluşturmuştur. Araştırmada veriler "Maslach Tükenmişlik Envanteri" ve "Bireysel Yenilikçilik Ölçeği" anket formu toplama araçları ile toplanmıştır. Çalışma sonucunda, İnovasyon ve tükenmişlik düzeyleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki olup olmadığına bakıldığında, katılımcıların inovasyon ve tükenmişlik düzeyleri arasında hafif düzeyde, olumlu ve anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca katılımcıların tükenmişlik düzeyleri cinsiyet, medeni duruma göre kıyaslandığında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık bulunamamışken, yaş durumu ve aylık gelir durumuna göre anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Bunun yanında katılımcıların tükenmişlik düzeyleri görev yapılan hastane, pozisyon ve birimlere göre anlamlı farklılık göstermemiştir. İnovasyon düzeyleri incelendiğinde ise görev yapılan birime göre anlamlı farklılık bulunmuşken, eğitim durumlarına göre anlamlı farklılık tespit edilmemiştir. Bu ulaşılan sonuçlar neticesinde İnovasyona dayalı düşünce yaklaşımını benimseyen okul ve enstitülerin kurulması ve disiplinler arası yaklaşımla sağlık başta olmak üzere tüm eğitim alanına hâkim bir yaklaşımın benimsenmesi önerilebilir.
Hedonik tüketim reklamlarının nöropazarlama açısından eye-tracking ile incelenmesi
Gelişen günümüz koşullarında insanların tüketim alışkanlıkları da gitgide değişim göstermektedir. Tüketim alışkanlıkları değiştikçe bireyler çevre, psikolojik, gündelik hayatın stresinden kaçma, birbirine benzeme ya da birbirinden ayrışma gibi çeşitli nedenlerle alışverişlerini rasyonel faktörlerin etkisinde olan faydacı tüketimden, hedonik tüketime yani haz odaklı satın alma davranışına kaydırmışlardır. Nöropazarlama da kişinin gerçekte hangi duygularla tüketime yöneldiğini yani satın alma kararına yön veren bilinçaltı düşünceleri, duyguları ve arzuları ortaya çıkaran bir süreçtir. Bu çalışmayla tüketicilerin günlük hayatta haz alma duygusu ile ürün tercih etmelerine beynin nasıl tepki verdiğinden yola çıkıp; hedonik tüketim ve nöropazarlamayı birleştirerek, tüketicilerin hedonik içerikli reklamlara olan tepkileri ve bu reklamları gerçekte nasıl algıladıkları nöropazarlama tekniklerinden Eye-Tracking (Göz İzleme) yöntemi ile deneysel olarak incelenmiştir. Bu çalışmada Algida Magnum markasına ait Hedonik tüketime yönelik 5'er saniyelik slayt haline getirilmiş 7 görsel izlettirilmiştir. Eye-Tracking analiz yöntemi ile katılımcıların göz hareketleri incelenerek bu reklam görsellerine verdikleri tepkilere ilişkin veriler analiz edip yorumlanmıştır. Bu çalışma teorik anlamda nöropazarlama ve hedonik tüketim literatürüne katkı sağlamasının yanı sıra akademik çalışmalar arasında yeni bir çalışma özelliği de taşımaktadır. Uygulama anlamında da bundan sonra yapılacak deneysel çalışmalara yol gösterici bir çalışma niteliğindedir.
Dijital pazarlama açısından blockchain firmalarının etkinliklerinin değerlendirilmesi: Paribu örneği
Bu araştırmanın amacı dijital pazarlama açısından blockchain firmalarının etkinliklerini paribu firması örneğinde değerlendirmektedir. Paribu hem internet hem de mobil uygulama üzerinden kripto para alım satımı yapılan bir platformdur. Dijital pazarlama, demografik, coğrafi, ilgi alanı gibi faktörlere dayalı olarak hedef kitleyi daha iyi tanımlama ve segmentlere ayırma imkânı sunmaktadır. Bu sayede, pazarlama çabaları daha spesifik ve kişiselleştirilmiş olabilir, böylece hedef kitlenin ilgisini çekme ve etkileme potansiyeli artmaktadır. Geleneksel pazarlama yöntemlerine kıyasla, dijital pazarlama genellikle daha düşük maliyetli olabilir. Örneğin, sosyal medya veya e-posta pazarlaması gibi kanalların kullanımı, reklam alanı satın almaya veya basılı materyallerin üretimine göre daha ekonomiktir. Türkiye'nin önde gelen kripto para platformlarından birisi olan paribunun pazarlama faaliyetlerinin farklı sektörler olduğu görülmektedir. Bu sektörlerinin başında futbol token pazarlaması, sinema pazarlaması ve reklamlar gelmektedir. Tüketici tabanına yayılarak pazarlama faaliyeti yürüten paribu firmasının temel pazarlama etkinliğini ise gelecek fikrinin oluşturduğu gözlemlenmiştir. Özellikle geleneksel medya araçlarından olan televizyonlarda da yayınlanan arkasında yarın var temalı reklamlarla paribunun ve blockhain teknolojilerinin geleceğinin yatırım açısından uygun olduğu vurgulanmıştır. Son yıllarda kullanımı artan kripto para kullanımı üzerinden paribu firması gelecek teması üzerinden kripto para kullanımının daha artacağını ön görerek pazarlama çalışmalarını gelecek fikri üzerine bina etmiştir.
Marka farkındalılığının eye tracking ile analizi: Bebek bezi örneği
Günümüz iletişim ve teknoloji çağıdır. Gelişen ve globalleşen dünyada her geçen gün yenilikler olmaktadır. Bu değişim ve gelişmeler tüketicilerin ihtiyaç ve taleplerini de değiştirmektedir. Yani ürün ve hizmet sektöründe daha fazla çalışma isteğini beraberinde getiriyor. Ürün ve hizmet sektöründe faaliyet gösteren firmalar, markalarını kullanarak tüketicilerine ulaşmayı hedeflemektedir. Farklı markaların yükselişi rekabeti de beraberinde getirmekte ve firmaların bu rekabet ortamında farklı yenilik ve tanıtım faaliyetlerinde ön planda olmaları sağlanmaktadır. Şirketinizin markasını en iyi şekilde tanıtmak, sınıfında öne çıkarmak ve müşterinin zihninde yerleştirmek için marka bilinirliği oluşturmanız gerekir. Firmalar bu farkındalığı yaratmak için genellikle nöropazarlama yöntemini tercih etmektedirler. Bu çalışmada ; Bebek bezi markalarının farkındalık düzeyi göz izleme yöntemi kullanılarak ile incelenmiştir.
Afganistanda hizmet sektörüne yönelik pazarlama uygulamaları: kabil belediyesi üzerine bir uygulama
Bulunduğu bölgenin ekonomik, sosyal ve kültürel refahını arttırmaya çalışan belediyeler bunları yaparken halkın memnuniyetini ayrıca gözetmek zorundadırlar. Bu çalışmanın amacı, Afganistan'ın başkenti Kabil Belediyesi'nin sunmuş olduğu hizmetlerin kalitesini ve tüketicilerin bu hizmetlerden memnun olma düzeylerini belirlemektir. Bu amaçla Kabil il merkezinde yaşayan 419 seçmenin görüşlerine başvurulmuş ve bu seçmenlere araştırmacı tarafından oluşturulan anket formu uygulanmıştır. Anket formlarından elde edilen veriler SPSS paket programına aktarılarak analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda Kabil halkının belediyenin sunmuş olduğu toplu taşıma hizmetleri ve doğal afetler sonrasında barınabilecekleri alanların oluşturulması hizmetlerini yeterli bulduklarını; cadde, sokak ve tabel işaretlemeleri, caddelerin genişletilmesi, cadde ve sokak aydınlatmaları, kaldırım hizmetleri, park-bahçe ve yeşil alan hizmetleri ve yaşam alanlarını güzelleştirmeye ve iyileştirmeye yönelik hizmetlerin ise yeterli olmadığını düşündükleri tespit edilmiştir. Araştırmada ulaşılan başka bir sonuçta da Kabil Belediyesinin esnaf, Pazar, fiyat, seyyar satıcı, asansör ve temizlik denetimlerinin halk tarafından yeterli bulunmadığı; çöp toplama, ilaçlama, temizlik, doğal afetlere yönelik önlem alma, umuma açık alanların denetimi, alt yapı hizmetleri, katı, sıvı atık depolama hizmetleri, içme suyu sağlama ve yol yapım-bakım hizmetleri gibi uygulamalarının yetersiz olduğunu düşündükleri belirlenmiştir. Araştırmada Kabil halkının genel olarak belediyenin hizmetlerinden memnun olmadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Belediye, Kabil, Afganistan, Hizmet Pazarlaması, Yerel Yönetimler
Müşteri yolculuk haritası ve marka temas noktaları: Yetişkin bakım kategorisi incelemesi
Bu çalışmada, pazarlamada yeni bir kavram olan müşteri yolculuk haritası ve tüketici temas noktaları ilişkisi ele alınmıştır. Müşteri yolculuk haritası, günümüzde birçok bilim adamı tarafından tanımlanmaktadır. Genel olarak müşteri yolculuk haritası, bir tüketicinin marka ile ilk etkileşime geçtiği ilk aşamadan, markayı farketme, satın almaya karar verme, satın alma sonrası gibi tüm aşamalardan geçtiği sürecin görsel bir grafiğe dönüşütürülmüş halidir . Müşteri yolculuğu kavramı uzun yıllardır pazarlama yönetiminin bir parçası olsa da son dönemlerde müşteri odaklılığın yükseliş trendine girmesi nedeniyle daha fazla önem kazanmıştır. Müşteri yolculuk haritasının bahsinin geçtiği en eski bilgi kaynaklarından birisi, Hollanda'daki bir grup tasarımcı ve danışman tarafından yazılan "Hizmet Tasarımı: Evrimleşen Bir Alana Pratik Erişim" adlı 2003 yılında yayınlanmış bir kitaptır. Kitabın "müşteri yolculuk haritaları" adında bir bölümünde; bir hizmet veya ürününün tüketici ile ilk buluşmasından satış sonraki aşamalara kadar çeşitli temas noktalarını ve etkileşimlerini haritalandırma sürecini anlatıyordu. Tipik bir müşteri yolculuk haritasında farkındalık, değerlendirme, satın alma, satın alma sonrası gibi farklı aşamaları içerir. Bu yolculuğun her aşamasında, müşteri ile ürün veya hizmetler arasında etkileşim kurulan farklı temas noktaları ortaya çıkar. Televizyon reklamları, açıkhava reklam panoları, web siteleri, sosyal medya etkileşimleri ve satış sonrası destek hizmetleri gibi birçok farklı unsur, tüketici temas noktalarına örnek teşkil edebilir. Müşteri yolculuk haritasının ana hedefi, tüketicinin ürün veya hizmetlerle etkileşimde olduğu tüm süreç hakkında detaylı ve kapsamlı bir şekilde yol göstermektir. Müşteri yolculuk haritasında bulunan tüm temas noktaları detaylı bir analiz ile belirlenerek, tüketicilerin işletmelere ait ürün veya hizmetler ile nasıl bir etkileşime girdikleri tespit edilebilir. Haritalar yolculuğun her aşamasında tüketici deneyimine dair gelişim noktaları ve düzeltilmesi gereken adımlar hakkında işletmelere ışık tutabilir. Böylece müşterilerin marka ile uzun süre etkileşim halinde kalması, sadık bir tüketiciye dönüşmesi ve müşteri yaşam döngüsünün optimize edilerek sürdürülebilir bir ilişki oluşturulması sağlanabilir, bu optimizasyon çalışması da işletmenin stratejik hedeflerine ulaşmasına yardımcı olabilir. (Müşteri Yolculuğu Haritası Nedir? Müşteri Yolculuk Haritası Örnekleri, 2023) Konu ile ilgili literatür Türkiye'de henüz yenidir bu sebeple araştırma yapabilmek için bir ölçek bulunmadığından mümkün görülmemektedir. Konu teorik olarak da az sayıda incelenmiştir. Konunun teorik olarak geniş bir şekilde ele alınıp incelendiği bir çalışma bulunmadığından çalışma teorik olarak bütün yönleriyle ele alınıp incelenecektir. Ayrıca yetişkin bakım kategorisi üzerine yapılacak bir inceleme ile müşterinin yolculuk haritası ve tüketici temas noktaları değerlendirilecek, bunlar arasındaki ilişkinin ve marka stratejisine etkisi araştırılacaktır. Anahtar Kelimeler: Tüketici Yolculuk Haritası, Marka Temas Noktaları, Pazarlama, Marka Yönetimi, Müşteri Deneyimi
Sosyal pazarlama görsellerinin görsel ve mesaj etkilerinin insan-bilgisayar etkileşimi kapsamında Eye Trackıng yöntemi ile incelenmesi
Sosyal pazarlama, sosyal olarak arzu edilen sonuçlara ulaşmayı amaçlayan pazarlama tekniklerini kullanan bir alandır (Dos Santos vd., 2015: 39). Sosyal pazarlama, genel olarak hedef kitleyi sosyal olaylara karşı uyaran kitle iletişim araçları reklamları gibi çeşitli olumlu davranışları teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Eye Tracking (Göz İzleme) çalışmaları, mesajlarını ve hedef kitlelerinin davranışlarını analiz ederek bu reklamların iyileştirilmesine katkıda bulunabilmektedir. Hedef kitlenin kendi içerisinde görsel dikkati arasındaki farkı anlamaya yönelik çabalar, Eye Tracking için harika bir potansiyel çalışma alanı olacaktır. Göz izleme, görsel davranışları kaydetmek ve incelemek için bir araç olarak tıbbi ve psikolojik araştırmalarda uzun bir geçmişe sahiptir. Son teknolojik gelişmelerin ve uygun fiyatlı göz takip cihazlarının ortaya çıkışının ardından, ana akım insan teknolojisi etkileşiminde devrim yaratma potansiyeline sahip yaygın dikkat farkındalığa sahip sistemlere ve arayüzlere artan bir ilgi vardır. Bu araştırmanın amacı; Birleşmiş Milletler tarafından hazırlanan sosyal pazarlama temalı görsellerin görsel ve mesaj etkisinin tespit edilmesidir. Bu doğrultuda, gönüllü katılımcıların sosyal mesaj içerikli görsellere yönelik ilgi düzeylerinin saptanması hedeflenmiştir. Böylece, gönüllü katılımcıların görsellere bakarken nerelere odaklandıkları, nerelere daha fazla yoğunlaştıklarının belirlenmesi ve görsellerin mesaj ve görsel etkisinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Eye Tracking cihazı ile gönüllü katılımcılardan elde edilen gerçek zamanlı veriler yorumlanarak çeşitli çıkarımlar yapılmıştır.
Elazığ'da imalat yapan firmaların lojistik sorunları
Lojistik hizmet sağlayıcıları, ulusal ve uluslararası düzeyde ticari faaliyetlerde bulunan şirketlerin iş başarısında önemli bir faktördür. Uluslararası ticarette doğrudan alım ve satım faaliyetlerinde bulunan işletmelerin rekabet avantajı elde etmelerinde önemli bir rol oynarlar. Lojistik hizmet sağlayıcıları gibi lojistik aracıların devreye alınmasının temel amacı, malların sevkiyatının ve/veya teslimatının organizasyonunun uluslararası düzeyde alım satım yapan şirketlerin işleyişini kolaylaştırmaktır. Uluslararası ticaretteki iş süreçleri ve ticari kuruluşlar daha karmaşık hale geldikçe, tüm faaliyetleri tek başına yönetmek giderek zorlaşmaktadır. Lojistik yönetimi, herhangi bir şirketin operasyonlarının başarısında önemli bir rol oynar ve şirketin kârlılığı üzerinde doğrudan bir etkiye sahiptir. Daha da önemlisi, lojistik süreçler, düşük ürün maliyetlerinden daha önemli olan müşteri memnuniyetinde büyük bir rol oynar. Lojistik uzmanları kendilerini şirketin müşteriye dönük bir parçası olarak görmeli ve her gün müşterilerine değer katmak için çaba göstermelidir. Bu çalışma ile Elazığ'daki işletmelerin yaşadığı lojistik sorunlar tespit edilecektir. Önem derecesine göre sıralaması yapılacağından sorunun kaynağının ne olduğu ve nasıl çözümlenebileceği konusunda gelecek çalışmalara yardımcı bir kaynak olması açısından önemlidir. Lojistik sorunların doğru algılanması, engellerin tespiti ve giderilmesine yönelik önerilerin oluşturması ile hem Elazığ ekonomisine hem de ülke ekonomisine katkıda bulunabilecek bir araştırma olacaktır. Ayrıca Elazığ'da lojistik sektörüne yönelik akademik bir çalışma olmaması hem konunun önemini arttırmakta hem de çalışma sonucunda elde edilecek bilgiler akademik anlamda paydaşlara katkı sağlayacaktır. Bu çalışmanın amacı, Elazığ'da üretim yapan firmaların lojistik açıdan karşılaştıkları sorunların tespit edilmesi, sorunların önem derecesine göre sıralanmasıdır. Genel amaç bu olmakla beraber Elazığdaki lojistik sektörünün mevcut durumu firmaların hem yurtiçi piyasada hem yurtdışı pazarlarda karşılaştıkları taşıma, depolama, ambalajlama, ulaşım gibi lojistik unsurlara ilişkin alt sorunları belirlemek ve bunlar için çözüm önerileri üretmek çalışmanın alt amaçlarını oluşturmaktadır. Çalışmada literatür taraması ile lojistik kavramları detaylı bir şekilde incelenmiştir. Nicel araştırma yöntemlerinden anket yöntemi ile araştırma yürütülecektir. Literatür sonucunda ulaşılan kaynakların incelenmesi sonucunda çalışmada kullanılacak anket formu tasarlanmıştır. Anket formu oluturulurken Kaymakçı'nın Yüksek Lisans Tez'inde kullandığı anket ölçeklerinden istifade edilmiştir. Hazırlanan anket formu Elazığ'da imalat yapan işletmelere uygulanmıştır. Elazığ'da imalat yapan firmalar ile yüz yüze anket yöntemi ile bilgiler toplanmıştır. Anket yöntemi, çok çeşitli bilgilerin toplanabilmesi, hız ve maliyet avantajlarından, cevaplama oranının yüksek olması ve yanlış anlamaların giderilebilmesi avantajlarından dolayı seçilmiştir. Anket uygulaması sonucunda elde edilen veriler SPSS 25 paket programı ile analiz edilmiştir. Araştırmada kullanılan ölçeğin Güvenilirlik Analizi yapılmış ve ilgili katsayı 0,83 olarak hesaplanmıştır. Elazığda imalat yapan işletmelerin lojistik olarak karşılaştıkları sorunların siparişlerin eksik ve hatalı alınması olması, 'Depolamada ürünlerin, zarar görmesi ve elleçleme gibi durumlar firmamıza ekstra maliyet yüklemeleri, Ürünlerin ambalajlanmasında profesyonel davranılmadığı, Ürünlerin müşterilere geç teslim edildiği, Sorumsuz ve tecrübesiz şoförlerden lojistik sektöründe bulunması, "Karayolu ulaşımında yaşanan altyapı sorunlarından dolayı taşınan ürünlerin hasar görmesi, gecikmesi ve yol uzaması gibi nedenlerle maliyet artışı, Hava yolu taşımacılığıyla lojistik imkanını bulunmaması acil sevkiyatlar yapılaması sonucu müşteri kaybı, 'Savaş / Terör nedeni ile bazı pazarlara girilememesi gibi nedenler sıralanmıştır. Bu sonuçlara göre; Elazığ da lojistik hizmet sağlayıcıların alanında yetişmiş elaman yetiştirilmesi, lojistik firmaların taşıma alanında özel makine ve ekipmanlara sahip olmaları, ilimizde ana lojistik toplama merkezlerinin oluşturulması, karayolu taşıma hizmeti sağlayan söförlerin eğitim ve sertifikasyon çalışmalarına önem verilmesi, ilimiz havayolunun sivil kargı taşıma hizmeti vermesine yönelik alt yapı çalışmalarını yapılması, güvenlik nedeniyle girilmeyen Pazarla güvenlik güclerinin kontrolunde pazarlara girilmesi yönünde öneriler verilebilir. Anahtar Kelimeler: Lojistik, İmalat sanayi, Elazığ ili, Lojistik sorunlar
Pazarlamada yapay zeka uygulamaları: Yapay zeka temelli logo tasarımlarının eye-trackıng analizi
Bu çalışmada, yapay zekâ ve pazarlama ilişkisi ele alınmıştır. Zekâ, günümüzde birçok bilim adamı tarafından tanımlanmaktadır. Ancak bu tanımlar arasında herkes tarafından kabul gören ortak bir tanım bulunmamaktadır. Genel olarak zekâ, canlıları anlama ve kavrama yeteneği ve bu yeteneği kullanabilme kapasitesi olarak tanımlanır. Anlama, çözüm üretebilme, yorumlama, yargılarda bulunma olarak da ifade edilen zekâ, kişisel bilgi ve tecrübelerle ilgilidir. Geçmişten günümüze birçok araştırma ve konusu olan yapay zekâ farklı disiplinlerde de yer almaya başlamıştır. Bu disiplinlerden biri de işletme bilimidir. İşletmeciliğin üretim, insan kaynakları, arge ve pazarlama fonksiyonları açısından da yapay zeka uygulamaları günümüzde de kullanılmaktadır. Makine destekli cihazların insana özgü nitelikleri anlama, çözüm yolu bulma, geçmiş ve gelecek deneyimlerinden fikirler üretme, diğer birimlerle iletişim kurabilme ve üst düzey bilişsel fonksiyonları insan seviyesinde sergileyebilen sistemlerdir. Tıbbı yayınlarda yapay zekâ uygulamalarını kullanabilmek için PubMed veri tabanı uygulamaları kullanılmış ve yıllara göre artış sağlanmıştır. Dijital pazarlama ve yapay zekânın iş birliği, birbiriyle iyi uyum sağlama, verilerle tüketici davranışlarının çevrimiçi etkileşim süreçleri, analitik ve veri sistemlerine dayanmaktadır. Her alanda adından söz ettiren yapay zeka, makine destekli cihazların insana özgü nitelikleri anlama, çözüm yolu bulma, geçmiş ve gelecek deneyimlerinden fikirler üretme, diğer birimlerle iletişim kurabilme, algılama, hatırlama ve üst düzey bilişsel fonksiyonları insan seviyesinde sergileyebilen sistemlerdir. Geçmişten günümüze birçok araştırma konusu olan yapay zekâ farklı disiplinlerde de yer almaya başlamıştır. Tıbbı yayınlarda yapay zekâ uygulamalarını kullanabilmek için PubMed veri tabanı uygulamaları kullanılmış ve yıllara göre artış sağlanmıştır. Bir diğer kullanım alanı ise işletmeciliktir. İşletmeciliğin üretim, insan kaynakları, arge ve pazarlama fonksiyonları açısından da yapay zeka uygulamaları günümüzde de kullanılmaktadır. Pazarlama doğal olarak yapay zekâ uygulamalarından faydalanabilmektedir; metin, görsel, sesli, sanal sistemler, chat botlar, satın alma, yönlendirme ve önerilerdir. Dijital teknoloji sayesinde yüz tanıma, cilt ve vücut şekli tanıma gibi hizmetleri kişiye özel olarak oluşturulan veri tabanlarına aktarabilmektedir. Bu veri tabanlarında kullanılan pazarlama 5.0 uygulamaları yapay zekâ ve pazarlama ilişkisi açısından sıkça kullanılan bir kavramdır. Yapay zekâ, doğal dil işleme, robotik uygulamalar, sanal gerçeklik, bilim gözü ve blok zinciri teknolojik kombinasyonlarının arttığı dönemdir. Pazarlama 5.0 yapay zekâ uygulamalarını mümkün kılan diğer teknolojileri bir araya getirerek müşteriye doğru teklifi sunmaktadır. Büyük veri analizleri kullanılarak müşteriler için kişiselleştirilmiş veri tabanları tek kişilik segmentler şeklinde oluşturulmuştur. Yapay zekâ makineler ve kestirici algoritmalar sayesinde firmaların ürettiği yeni bir ürünün piyasalarda tutup tutmayacağı konusunda ön bilgi sahibi olmaktadırlar. Pazarlama alanında yapay zeka kullanımı, Dijital pazarlama ve yapay zekânın iş birliği, birbiriyle iyi uyum sağlama, verilerle tüketici davranışlarının çevrimiçi etkileşim süreçleri, analitik ve veri sistemlerine dayanır. Pazarlama doğal olarak yapay zekâ uygulamalarından faydalanabilmektedir; metin, görsel, sesli, sanal sistemler, Chat botlar, satın alma, yönlendirme ve önerilerdir. Dijital teknoloji sayesinde yüz tanıma, cilt ve vücut şekli tanıma gibi hizmetleri kişiye özel olarak oluşturulan veri tabanlarına aktarabilmektedir (Kamran, 2021: 40). Yapay zekâ uygulamalarını kullanırken pazarlama açısından Endüstri 5.0 uygulamaları da çok fazla kullanılmaktadır. Yapay zeka;;Siber güvenlik ve savunma sanayi,Sesli asistanlar, Dil çevirileri,Öneri sistemleri,Navigasyon,Sosyal güvenlik,Sağlık hizmetleri, e-Ticaret ve yardımcı robot uygulamalarıyla günlük hayatımızda yer almaktadır. Siber güvenlik ve savunma sanayi gibi sektöre özel stratejik çalışmalarda da kullanılmaktadır.
Gösteriş tüketimi: Tüketicilerin gösteriş tüketimine ilişkin tutumlarının incelenmesi
Tüketici davranışı alanı, bireylerin, grupların ve kuruluşların ihtiyaç ve isteklerini karşılamak için malları, hizmetleri, fikirleri veya deneyimleri nasıl seçtikleri, satın aldıkları, kullandıkları ve elden çıkardıkları çalışmaları ile ilgilidir. Geçmişten günümüze tüketimdeki gelişmelerle birlikte tüketicilerin tüketim davranışlarında da değişiklikler olmuştur. Genel olarak tüketicilerin ihtiyaçları doğrultusunda ürün ve hizmetleri satın almak ve kullanmak olarak tanımlanan tüketim davranışı, günümüzde sadece fiziksel ihtiyaçların değil aynı zamanda sosyal ve psikolojik ihtiyaçların da karşılanması zorunluluğu olarak ortaya çıkmıştır. Günümüzde tüketiciler, yiyecek, su gibi temel ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik faaliyetlerin yanı sıra itibar ve prestij kazanma, kendini gerçekleştirme, bir gruba ait olma gibi ihtiyaçları için de tüketim faaliyetlerine girişmektedir. Bu gelişmelerle birlikte tüketiciler, ait oldukları gruplara kendilerini göstermeye yönelik gösterişçi tüketim davranışına, ihtiyaç dışı tüketim faaliyetleriyle israfçı tüketim davranışına ve fiziksel ihtiyaçların yanı sıra zevk almak için gerçekleştirilen tüketim faaliyetlerini ifade eden hedonik tüketim davranışlarına da sahip olmaktadır. Gösteriş tüketimi, tüketicilerin genellikle sosyal statü, prestij ve lüksün vurgulanması amacıyla belirli ürünleri veya hizmetleri satın almasıdır. Bu tür tüketim, ürünlerin veya hizmetlerin maliyeti, marka değeri veya nadirliği gibi faktörlere odaklanır ve tüketicinin başkaları tarafından algılanan sosyal statüsünü yükseltmeyi amaçlar. Bu bağlamda çalışmanın amacı gösterişçi tüketim davranışı nedenlerini ve etkilerini belirlemek ve gösterişçi tüketim davranışının insan davranışı üzerindeki etkisinde olup olmadığını araştırmaktır. Araştırma üç bölümden oluşmaktadır; Birinci bölümde kavramsal çerçeve ve literatür taraması, ikinci bölümde yöntem ve bulgular, son bölümde ise sonuçlar yer almaktadır. Bu çalışmada yöntem olarak anket araştırması uygulanmıştır. Araştırma iki aylık zaman diliminde hazırlanmış Haziran 2023 tarihinde Elazığ'da uygulanmıştır. Anket iki bölüm olarak hazırlanmıştır Anket araştırması, tüketicilerin gösteriş tüketimi ile ilgili tutumlarının tespiti için yapılmıştır. Araştırma kullanılan anket maddeleri Quliyev (2012)'de yaptığı doktora tezinde kullandığı 8 maddenin dışında 10 maddede kullanılarak anketin tamamı uygulanmıştır. Araştırma evreninde 18yaş üzerindeki tüm tüketiciler yer almaktadır. Araştırma bağlamında örneklem çerçevesi Elazığ şehri seçilmiştir. Üniversiteler, Kamu kuruluşları, özel iş yerleri mahallelerde 1086 kişiye ulaşılmış. Anket araştırmasında kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. KMO değerinin (0.878)'dir. İki faktörlü yapıya sahip anketin Öz değeri sırasıyla (8,82) ve (2,636) olarak belirlenmiştir. Anketin toplam açıklanan varyansı %63,68 olarak bulunmuştur. Anketin güvenirlik katsayısı 0,916 olarak belirlenmiştir. Tüm boyut ve alt boyutları dağılımın normal olduğu görülmüş ve parametrik testler kullanılmıştır. Çalışma sonuçlarına göre gösteriş tüketimini Yaş, gelir, internet kullanımı, eğitim, çalışma durumu, meslek, Kredi kartı kullanımı, tüketici türü, tüketim öncelikleri, marka tercihi, reklamlar, Moda ve Markası gibi pek çok faktör etkilemektedir.
Dijital pazarlama ve kadın girişimciler
ÖZET DİJİTAL PAZARLAMA VE KADIN GİRİŞİMCİLER Başar ALTUNYUVA Yüksek Lisans Tezi FIRAT ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimleri Enstitüsü GİRİŞİMCİLİK VE YENİLİK YÖNETİMİ ANA BİLİM DALI Girişimcilik ve Yenilik Yönetimi Programı ŞUBAT 2025, Sayfa: X + 63 Bu çalışma, kadın girişimciler ve dijital pazarlamayı birlikte ele alarak bu iki unsura dair temel kavramları, bu kavramların işletmelerin dijital dönüşüm süreçlerinde oynadığı roller nedir ve pazarlama stratejilerindeki etkileri nelerdir, kadın girişimcilerin dijital pazarlamaya olan bakış açıları nedir, dijital pazarlamayı başarıyla girişimlere uyarlamak mümkün mü gibi sorulara cevap aramaktadır. Ayı zamanda geleneksel ve dijital pazarlama arasındaki farkların kıyaslanmasını da içermektedir. Dijital pazarlama, internet ve dijital teknolojilerin hızla yaygınlaşmasıyla birlikte işletmelerin hedef kitlelerine ulaşmada kullandığı en önemli araçlardan biri haline gelmiştir. Çalışma kapsamında kadın girişimcilerin karşılaştıkları sorunlar, ekonomiye katkıları ve kadın girişimciliğin tarihsel gelişimi, dijital pazarlamanın tarihsel gelişimi, temel unsurları ve işletmeler açısından sunduğu fırsatlar ele alınmaktadır. İçerik pazarlaması, sosyal medya yönetimi, arama motoru optimizasyonu, e-posta pazarlaması ve dijital reklamcılık gibi dijital pazarlama araçları, mevcut literatür üzerinden açıklanmakta ve bu araçların pazarlama süreçlerine olan katkıları değerlendirilmektedir. Tez konusu olan çalışmada dijital pazarlamayı kullanan kadın girişimciler kimlerdir, bunlar dijital pazarlama ile ilk ne zaman tanışmışlardır, hangi dijital pazarlama stratejilerini kullanmışlardır gibi sorulara cevap aramakla beraber her geçen gün dijitalleşen günümüz dünyasında ülkemizde dijital pazarlamayı kendini girişimlerine uygulayan kadınlar kimlerdir gibi diğer merak uyandıran durumların aydınlatılması amaçlanmıştır. Bu sorulara cevap olarak kadın girişimcilerden elde edilen verilerin tablolara dönüştürülmesi tekniğinde NVİVO uygulaması kullanılmıştır. Tablolardan elde edilen sonuçlarda detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Dijital pazarlamanın işletmelere müşteri ilişkilerini güçlendirme, marka bilinirliğini artırma ve rekabet avantajı sağlama gibi önemli faydalar sunduğu vurgulanmaktadır. Ayrıca, dijital pazarlama süreçlerinde veri analitiği ve teknolojinin kullanımıyla, işletmelerin hedef kitlelerini daha iyi anlayarak daha etkili stratejiler geliştirebileceği ifade edilmektedir. Bu çalışma, dijital pazarlamanın işletmelerin gelecekteki başarıları üzerindeki kritik önemini kavramak ve bu alandaki mevcut bilgi birikimini genişletmek amacıyla hazırlanmıştır. Literatürde kadın girişimciliği kavramları farklı zamanlarda farklı konu başlıklarıyla ele alınmakla beraber bu çalışmada da kadın girişimcilik kavramı farklı konu başlıkları altında detaylı bir şekilde açıklanmaya çalışılmıştır. Özellikle Türk kadın girişimcilerin hem İslamiyet'le beraber hem de Anadolu'daki varlıklarıyla beraber ekonomiye yaptıkları katkılar ve girişimlerine yer verilmeye çalışıldı bunlara ek olarak kadın yoksulluğu ve cam tavan sendromu da kadın girişimcilerin karşılaştıkları sorunlar arasına eklenerek detaylı bir şekilde açıklanmaya çalışıldı. Bu nedenle hem kadın girişimcilerin hem de dijital pazarlama kavramının bir arada incelenerek çalışmaya dahil edilmesi, literatüre sağladığı katkı ile dijital pazarlamanın teorik altyapısını güçlendirmektedir. Anahtar Kelimeler: Kadın girişimciler, Dijital pazarlama, Dijital dönüşüm, Girişimciler, Pazarlama,
Girişimcilik açısından metaverse incelemesi: Metaverse girişimcilik ve öngörüler
Metaverse kavramı ilk olarak 1992 yılında Neal STEPHENSON tarafından Snow Crash eserinde kullanılmıştır. Metaverse gittikçe popülerlik kazanan, kendini sürekli geliştiren ve teknolojinin gelişiminden güç almasının yanında girişimciler için ilgi çekici bir alan olmuştur. Yeni dünya düzeni ile sosyal, ekonomik, siyasi, bilimsel ve teknolojik gelişmeler hızla artmaktadır. Bu alanlardaki gelişimlerde girişimcilerin payı oldukça büyüktür. Günümüzde sıkça kullanılmaya başlayan Metaverse'e ise girişimciler açısından girişimcilik abidesi diyebiliriz. Bu çalışmada, Girişimcilik açısından Metaverse'ün incelemesi yapılmış, Girişimcilik ve Metaverse konularıyla ilişkili alt başlıklar derinlemesine ele alınıp bunun yanı sıra Metaverse 'ün olumlu ve olumsuz tarafları incelenmiştir. Bu inceleme mevcut literatür, uygulama ve yatırımları inceleyerek; Metaverse ve onu oluşturan teknolojilerin girişimcilik alanına etkisi ile ilgili kapsamlı bir yaklaşım sunmayı amaçlamaktadır. Girişimciliğin yeni boyutu olarak ortaya çıkan ve geleneksel girişimcilikten farklı özelliklere sahip olan Metaverse Girişimcilik, teknolojik gelişmelerin ilerlemesiyle ortaya çıkmıştır ve gelişim sürecini devam ettirmektedir. Girişimciliğin Metaverse açısından incelendiği bu çalışma ile görülmüştür ki, girişimcilik faaliyetleri yeni bir döneme doğru geçiş yapmaktadır. Girişimcilerin pazar koşulları değişmekte ve yeni ekonomik sistemler ortaya çıkmaktadır. Teknoloji yatırımlarına ağırlık veren girişimcilerin, Metaverse pazarında rekabeti şekillendireceği bir gerçektir. Bu sebeple Metaverse konusu çok disiplinli olarak ele alınması gereken bir konudur. Bu çalışma ile sosyal bilimler alanındaki Girişimcilik ve Metaverse ilişkisi konusunda bilgi birikime katkı vermeyi de hedeflemiştir.
KOBİ'lerin pazarlama sorunları ve e-ticaret uygulamaları: Bingöl ilindeki KOBİ yöneticileri üzerine bir uygulama
Çalışmanın konusu, KOBİ'lerin web tabanlı e-ticaret kullanımı ve firma yöneticilerinin e-ticarete yönelik bilgi düzey ve tutumları ile pazarlama alanındaki yeri, önemi ve pazarlama sorunlarının belirlenmesidir. Bu kapsamda, Bingöl ilinde faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli işletmelerin e-ticaret uygulamalarını ne ölçüde benimsedikleri, yöneticilerin e-ticaret hakkındaki bilgi ve tutum düzeyleri ile pazarlama performanslarına etkileri araştırılmıştır. Çalışma, KOBİ'lerin dijitalleşme sürecinde web tabanlı e-ticaret uygulamalarının pazarlama sorunlarının çözümündeki rolünü ortaya koyarak, bölgesel kalkınma ve rekabet gücüne katkı sağlamayacak önerilerin geliştirilmesidir. KOBİ'lerin dijitalleşme süreçlerine adaptasyonu, özellikle pazarlama faaliyetlerinde dijital kanalları etkin şekilde kullanmaları açısından oldukça önemli bir yere sahiptir. Buradan hareketle KOBİ'lerin pazardaki rekabet seviyesinin yükselmesini sağlayan ''web tabanlı e- ticaret'' potansiyel müşteri sayısını büyütmekte ve işlevsel sürecin etkinliğini geliştirmektedir. Ancak bu sistemlerin işletmelerde yaygın olarak kullanılabilmesi, yöneticilerin bilgi düzeyi, teknolojik altyapı, personel yeterliliği ve stratejik vizyonu gibi çeşitli faktörlere bağlı bulunmaktadır. Bu bakış aşısına uygun biçimde tezde yürütülen araştırmanın evrenini Bingöl ilindeki KOBİ'ler oluşturmakta olup; örneklem, tesadüfi yöntemle belirlenmiştir. Veriler, anket yöntemiyle toplanmış ve SPSS22,0 programı ile analiz edilmiştir. Anket formu, yöneticilerin demografik özellikleri, e-ticaret sistemlerinin kullanımı, bilgi düzeyi, tutumlar ve yaşanan pazarlama sorunlarına ilişkin sorulardan oluşturulmuştur. Elde edilen bulgular, e-ticaret kullanan işletmelerde pazarlama sorunlarının daha az yaşandığını ve bilgi düzeyi arttıkça sistemin daha etkin kullanıldığını göstermektedir. Sonuç olarak, KOBİ'lerde web tabanlı e-ticaret sistemlerinin benimsenme düzeyinin artırılması, pazarlama sorunlarının çözümünde etkili bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Yöneticilerin bilgi düzeyleri ile e-ticarete yönelik tutumları arasındaki pozitif ilişki dikkate alındığında, eğitim ve teknik destek hizmetlerinin yaygınlaştırılması önemli bir ihtiyaç olarak belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: KOBİ, Pazarlama, E-ticaret, Yönetim, Yönetici, Bingöl İli.
Sosyal medya pazarlamasının satın alma niyeti üzerindeki etkisi: Marka farkındalığının aracı rolü
Bu çalışma, Irak'ın Erbil kentindeki fast-food zinciri Burger King'i odak noktası alarak, marka bilinirliğini aracı değişken olarak sosyal medya pazarlamasının tüketici satın alma niyetine etkisini araştırmaktadır. Sosyal medya platformları modern tüketici davranışını etkilemeye devam ederken, marka algısını ve satın alma kararlarını şekillendirmedeki rollerini anlamak, pazarlama başarısı için çok önemli hale gelmiştir. Nicel, kesitsel bir araştırma tasarımı kullanılmış ve veriler, yapılandırılmış bir anket aracılığıyla 400 aktif sosyal medya kullanıcısından toplanmıştır. Veriler, değişkenler arasındaki doğrudan ve aracılık ilişkilerini test etmek için korelasyon ve regresyon analizleri kullanılarak SPSS yazılımı ile analiz edilmiştir. Sonuçlar, sosyal medya pazarlamasının hem marka bilinirliği hem de satın alma niyeti üzerinde önemli bir olumlu etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Spesifik olarak, sosyal medya pazarlaması satın alma niyetindeki varyansın %49,3'ünü ve marka bilinirliğindeki varyansın %53,3'ünü açıklamaktadır, her iki faktör birlikte satın alma niyetindeki varyansın %56,9'unu oluşturmaktadır. Ayrıca, marka bilinirliğinin sosyal medya pazarlaması ile satın alma niyeti arasındaki ilişkiyi kısmen aracılık ettiği ve bu da tüketici katılımını artırmada ve satın alma davranışını yönlendirmede önemli rolünü doğruladığı bulunmuştur. Bu bulgular, etkili sosyal medya pazarlamasının sadece marka bilinirliğini güçlendirmekle kalmayıp, tüketicilerin satın alma niyetini de doğrudan etkilediğini vurgulamaktadır. Bu çalışma, marka görünürlüğünü artırmak, müşteri sadakatini geliştirmek ve rekabetçi pazarlarda genel satın alma niyetini artırmak için stratejik, veriye dayalı sosyal medya kampanyaları geliştirmek isteyen pazarlamacılar ve işletme yöneticileri için değerli çıkarımlar sunmaktadır.
Hizmet pazarlamasında yurtdışı yolcularının gümrük hizmetlerinden memnuniyet düzeylerinin incelenmesi: İstanbul Havalimanı örneği
Küreselleşme, teknolojik gelişmeler, refah ve gelişmişlik düzeyinin artması, tüketim ihtiyaçlarının birbirine benzemesi ve alım gücünün çoğalmasıyla beraber insanlar daha fazla hizmet satın almaya yönelmiştir. Böylece hizmet işletmelerinin gün geçtikçe sayısı artmış ve piyasada rekabet ortamı git gide artmıştır. Hizmet sektöründeki bu büyüme birlikte piyasada sunulan ürün veya hizmetlerin birbirine benzemesinden dolayı, rekabet ortamının yarattığı yıkıcı etkilerden sıyrılarak, uzun dönemli kar sağlamak isteyen işletmelerin özellikle müşteri memnuniyeti ve sadakati oluşturabilmeleri bir ihtiyaç olarak hissedilmektir. Böylece, modern pazarlama gereği, işletmelerin, müşteri ilişkileri yönetimine daha fazla önem vermeleri müşteriyi odak noktalarına oturtarak onlara beklentilerinin de ötesinde bir değer sunmaları gerekmektedir. Bu çalışmada, İstanbul havalimanı tarafından sunulan hizmetlerden yararlanan yolcuların sunulan hizmetlerden bilgilerinin olup olmadığı, istanbul havaliamanın gümrük işletmesinin yapmış olduğu bu hizmetleri ne derece sunabildiği ve sunulan hizmetlerin yolcuların beklentileri ile örtüşüp örtüşmediği, hizmetlerin belirli başarı düzeyinde devam edip etmediği, yapılan hizmetlerin hizmeti alan yolcuların talep ve istekleri aynı doğrultuda olup olmadığı gibi başlıca konular yapılan anket çalışmasıyla değerlendirilmiştir. Anket; cevaplayıcının demografık özelikleri, yolcuların ne sıklıkla gümrükleri kullandığı, Gümrükleri kullanırken dikkat ettiği özellikler, Yolcuların gümrük işlemleri sırasında gümrük çalışanlardan memnuniyetine ilişkin 5 li likert tipi toplam 25 sorudan oluşmaktadır. Bu Araştırmanın Evrenini İstanbul Havalimanı bünyesinde yolcu salonu gümrük müdürlüğü bünyesine giren dış hatlar yolcuları oluşturmaktadır. Aralık 2023 verilerine göre toplam giden yolcu sayısı 2.292.349 kişidir. Evreni temsil edecek örneklem sayısı 384 yolcu olarak belirlenmiştir. Toplam 410 yolcudan elde edilen veriler istatistiki analizlerle değerlendirmeye alınmıştır. Çalışmanın amaçları şu başlıklar altında toplanmıştır. Yurt dışı yolcularının gümrük hizmetleri sunanlardan ve gümrük işlemlerinden memnuniyet düzeylerini belirlemek, karşılaşılan hizmet pazarlaması sorunlarını tespit etmek. Bu çalışmanın sonuçlarının hem ilgili literatüre hem de kurumsal anlamda, gümrüğe ve hizmeti alan yolcuya hizmetin sürekliliği açısından katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Kozmetik sektöründe sosyal medya faaliyetlerinin satınalma niyetine etkisi
İletişim teknolojisinin hızlı gelişimi, genç nüfus artışı ve kuşak değişimleriyle birlikte geleneksel medya kavramına ek olarak, sosyal medya kavramı da son zamanlarda önem kazanmıştır. Bilgisayarlar, tabletler ve cep telefonları gibi teknolojik gelişmeler, dünyanın her yerinde her an iletişim kurmayı mümkün kılar hale gelmiştir. Bu durum, sosyal medyanın gücünü ve etkisini geleneksel medyanın önüne koymayı başarmış gibi görünmektedir. Geleneksel medyanın tek yönlü iletişimine karşılık, sosyal medya çift yönlü etkileşimi destekleyerek önemli bir iletişim aracı haline gelmiştir. Bu çalışmanın amacı, "Sosyal Medyanın Tüketici Satınalma Niyetini" incelemektir.Çalışma kapsamında öncelikle sosyal medya kavramı ve sosyal medya araçları detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Ardından, tüketici, tüketici davranışı, bu davranışı etkileyen faktörler ve tüketici satın alma davranışı olgusu açıklanmıştır. Bu bağlamda, sosyal medyanın tüketici satın alma davranışları üzerindeki etkileri incelenerek, modern iletişim ortamlarının tüketicilerin alım kararlarına nasıl etki ettiği anlaşılmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Tüketici, Tüketici Davranışları, Tüketici Satın Alma Davranışları, Sosyal Medya