Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi Ediz Şaykol
13 theses · İstanbul Beykent University
Farklı servis odaklı yaklaşımların performans değerlendirmeleri
Gelişen teknoloji ile değişen ihtiyaçlar, yazılım geliştirme projelerini ve onların kullandıkları teknolojileri de etkilemiştir. İnternet kullanımının artmasıyla insanların ihtiyaçlarının büyük bölümünü internet ortamından çözüme kavuşturmaya başlamışlardır. Sağlık alanındaki gelişmeler, e-ticaret sektöründeki gelişmeler yazılım sektörü ile iç içe geçmiştir. Mobil uygulamaların kullanımının artmasıyla ve Iot (internet of things) kullanımının yaygınlaşmasıyla yazılım alanında dağıtık mimari yaklaşımının da değişmesine yol açmıştır. İnternet ortamında dolaşan veri trafiğinin artması ile daha düşük veri ile daha yüksek performans sağlayacak araç ve gereçleri kullanma konusunda düşünmeye sevk etmiştir. 90 'lı yıllarda kullanıma başlanan dağıtık mimari olan SOA, ihtiyaç duyulan veri miktarının artması ve artan cihaz çeşitliliği nedeniyle performans sorunlarını beraberinde getirmiştir. Mobil cihazların ve e-ticaret sistemlerinin kullanımındaki zorluklar, geliştiricileri yeni teknolojileri kullanmaya sevk etmiştir. Ayrıca veri yönetim sistemlerinin merkezi yapıdan çıkıp çok merkezli hale gelmesi kurumsal ölçekli büyük uygulamaların kullanımını ve geliştirilmesini zorlaştırmıştır. 2000' li yılların ortasına doğru ortaya çıkan Mikroservis mimarisi, değişen ihtiyaçlar ve artan cihaz çeşitliliği ile daha kolay bağlantı yapma ve daha düşük veri transferi sağlaması neticesinde kullanımı yaygınlaşmıştır. Mobil cihazların kullanımının artması ile bu cihazların Mikroservisler ile kolay bağlantı kurabiliyor olması teknoloji şirketlerinin de geliştirmelerini bu teknolojiyi kullanarak ilerlemeye sevk etmiştir. Bununla birlikte Google tarafından geliştirilen açık kaynaklı gRPC altyapısının artan veri miktarı ile ortaya çıkan performans sorunlarına çözüm için yeni bir bakış açısı getirmiştir. Ağ trafiğindeki transfer edilen veri miktarı düşürülmeye çalışılmış, böylece performans artışı sağlanması hedeflenmiştir. Yapılan bu çalışmanın amacı SOA, Mikroservisler ve gRPC teknolojilerinin kıyaslamasını yaparak nasıl performans kazanımları elde edilebileceğini anlamaya yardımcı olmaktır. Çeşitli alanlarda teknoloji kullanımı artarken, ihtiyaçlar değişmeye başlamıştır. Değişen ihtiyaçlara göre yeni teknolojiye geçiş yapmak oldukça maliyetli ve uzun soluklu bir süreçtir. Bu çalışma yeni teknolojiye geçiş yapmanın getirdiği performans kazanımlarını incelemektedir.
Alfa kanalı ile steganografi
Bu çalışmada, Steganografi bilimi yöntemlerine yeni bir yöntem getirilmesi amaçlanmıştır. Bilinen bazı Steganografi yöntemleri üzerine incelemeler gerçekleştirilmiş ve güncel konular üzerinden teknikler açıklanmaya çalışılmıştır. Steganografi alanlarından bir tanesi olan görüntü ile mesajlaşma yöntemi üzerinde durulmuş ve bazı görüntülerde yer alan alfa kanalı üzerinden Steganografi gerçekleşebileceği gösterilmiştir. Görüntüler üzerinden gizli mesaj gönderimi esnasında ilgili resimde yer alan görüntünün de bozulmaması esasına dayalı olarak fikir geliştirilmiş ve yeni yöntem sunulmuştur.
JPEG dosyalarının hafıza boyutlarının düşürülmesi
Bu çalışma ile, JPEG dosyalarının bilgisayar hafızasında kapladıkları boyutun küçültülmesi amaçlanmıştır. Çalışma süresince dijital görüntü işleme ve tekniklerine ilişkin incelemeler yapılmış ve mevcut bazı yöntemler günümüz örnekleri ile açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın detaylandırıldığı, tez önerisinin sunulduğu bölümde ise, hali hazırda bu tez konusunu belirli yöntemlerle gerçekleştiren diğer çalışmalara yer verilmiş ve yeni yaklaşım ortaya atılmıştır.
Türkiye'deki ödeme sistemlerinin kullanıcılar açısından karşılaştırılması
Bu çalışmada Türkiye' de ödeme sistemlerinin, bugünü ve geleceğini etkileyen faktörlerle birlikte teknik olarak ödeme sistemleri incelenmiş ödeme sistemleri kullanıcıları arasında yapılan anket çalışmasıyla desteklenmiştir. Akıllı cihazların giderek yaygınlaşması, teknolojideki hızlı gelişmeler, küreselleşme, finansal alanlardaki iyileşmeler, ticari ve finansal faaliyetlerin gelişmesi, yurt içi ve yurt dışı ödeme işlemlerinde artışa neden olurken bunun neticesinde e-ticaretin günlük hayatın önemli bir parçasına dönüşmesiyle birlikte alışveriş alışkanlıklarımız ve birçok konuda değişmeler yaşandı. İnsanların bilgiye en hızlı, en pratik, en hızlı ve en güvenli karşılaştırma yaparak ekonomik araçlarla ulaşma çabaları günümüz dünyasının değişiminin ana nedeni olarak görülmektedir. Mağazacılık alışkanlıkları da internete paralel gelişim ve değişim göstermeye başladı. E-ticaretin sanal POS'lar sayesinde bütün bankalarla kullanılabiliyor olması, uluslararası e-ticaret firmaları ile kullanıcılar arasındaki bağı daha da kuvvetlendirdi. Böylece ödeme sistemleri daha da yaygınlaştı. Ödeme sistemleri, online alışveriş sitelerinde müşterilere sunulan ödeme seçenekleri, kampanyaları, taksit ve erteleme imkanlarıyla , kredi kartının güvenliği konusunda verdiği destekle kullanımı yaygınlaşmıştır. İnsanların günlük rutinlerinde bir mağazaya gidip alışveriş yapmayı zaman kaybı olarak görmeye başlaması ve günümüzde alışveriş, al/sat yapmanın online ortamlarda bu kadar kolaylaşmasıyla ödeme sistemlerine olan ihtiyaç git gide artmıştır. Ve böylece çeşitli ödeme sistemleri geliştirilmeye başlandı. Bu çalışmanın ana amacı Türkiye'de ki ödeme sistemlerinin alt yapısı hakkında bilgi vererek, ödeme sistemleri kullanıcıları arasında düzenlenen anketle ödeme sistemlerini kullanıcıları açısından değerlendirilmiştir. Ödeme sistemlerinin kullanıcıları iki farklı açıdan ele alınmıştır. Doğrudan ödeme sistemlerini kullanarak herhangi bir e-ticaret sitesinde siparişini tamamlayan son kullanıcılar ve ödeme sistemi altyapısını kullanarak müşterilerine güvenli, hızlı, kaliteli ödeme altyapı hizmeti sunan ödeme sistemlerini entegre etmiş e-ticaret sitelerini kodlayan developerlar açısından ele alınmıştır.
Web destekli hızlı android tabanlı haber uygulaması geliştirme altyapısı
Türkiye'de gerek ulusal gerek yerel haber sitelerinin android marketteki uygulamaların gerek kendi incelemelerim ve gerek android marketteki uygulama yorumları referans aldığımızda kalite bakımından çok zayıf ve yetersiz durumda olduklarını görmekteyiz. Web ortamında çok iyi rate oranı yapan bazı haber sitelerinin android uygulamaları bulunmamaktadır. .Net ortamında hazırlanacak bir içerik ekleme ve belli bir standarda sahip web servisten veri okuma sistemi ile android tarafında hazırlanacak olan android geliştirme altyapısı ile haberleşip android tarafında hiç kod yazmadan haber uygulaması hazırlama amaçlanmaktadır. Bu çalışmada haber uygulamalarında kaliteyi artırmak, haber uygulamalarında güncelleştirmeyi hızlandırmak,. uygulama ile ilgili design ve diğer her şey web arayüzden değiştirilebilinecektir. Haber uygulamalarında zamandan ve efordan tasarruf sağlamaktadır. Web içerikten alınan bilgilere göre fonksiyonel ve düzen değişikliği yapılabilmektedir. Çalışmada temel olarak web arayüzden uygulama arayüzü değiştirilebilinmektedir. Buton menü gibi tasarımı oluşturan unsurların uygulama içerisindeki renkleri, görünümleri gibi özellikleri web arayüzden değiştirilebilinmektedir. Android geliştirme altyapısında belirlenen standartlarda hazırlanan haber web servisinden haber kaynağından bağımsız veri çekebilmektedir.
Bulut bilişim teknolojisi yakın gelecekte vazgeçilmez olacaktır
Bilişimin teknolojilerinin 21. Yüzyılda her geçen yıl kullanım alanlarının artması ile bu alanda kullanıcıların ihtiyaçları çeşitlenmektedir. Bulut bilişim kullanıcılarının ihtiyaçlarını minimize etmek için bilgisayar ve benzeri cihazların sistemleri ile ilgili yazılım, donanım, veri saklama ve depolama gibi gereksinimleri internet vasıtası ile sağlandığı bir hizmet şekli olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu tezde Bulut bilişim teknolojisinin; neden gün be gün daha fazla ihtiyaç ihtiva edeceği ve yakın gelecekte neden vazgeçilmez bir teknoloji olacağı incelenmiştir. Anket soruları Türkiye'de Bulut bilişim kullanan ya da sunan, BT firmaları çalışanları tarafından cevaplanmıştır. Veriler analiz edilirken SPSS programından yararlanılmıştır. Analiz bulgularında Bulut bilişim teknolojisinin gelecek yıllarda da vazgeçilmez bir teknoloji olacağı anlaşılmıştır.
WEB uygulamaları için yenilikçi yaklaşımları kullanan uygulama çatısı
Bileşen tabanlı web uygulamaları son yıllarda yazılım dünyasında hızla kendine yer edilmeye başlamıştır. Öyle ki dünyaca ünlü yazılım şirketleri(Facebook, Google, Ebay vs…) bu konsepti uygulayan kütüphane ya da uygulama çatılarını piyasa sürmüşler ve kendi uygulamalarını bu tabanda geliştirmişlerdir. Günümüzde yeni başlayan ve devam eden çoğu proje bileşen tabanında geliştirilmektedir. Tezin amacı, web uygulamalarının geliştirilmesinde bileşen adı verilen bu yapıların uygulama geliştirme süreçlerine etkilerini incelemek ve gelecekteki gidişatına bir projeksiyon tutmaktır. Bu konuda, birden fazla test aşaması oluşturulmuştur. Bununla birlikte tez konusunun birebir uygulandığı bir kullanıcı ara yüz kütüphanesi olan Anatolia geliştirilmiştir. Bileşen yapısı, eklenti ve pure js tekniklerine nazaran hem geliştirme süresinde, hem de bileşenin içerisinde kullanmış olduğu algoritmalar bağlamında performansa ve yüksek etki gözlemlenmiştir. Bileşen yapısının geliştirme süreçlerinden kullanılması, uygulama geliştirilmesini ve bakımının kolaylaştırıldığını göstermiştir. Pure Javascript' e nazaran daha anlaşılır bir kod yapısı sunduğu, tekrar kullanım olasılığını yükselttiği ve bu sayede yazılan kodun daha işlevsel hale geldiği gözlemlenmiştir. Bileşen tabanlı geliştirme yaklaşımı, ön yüz geliştirme dünyasında kodun nasıl yapılandırılması gerektiği algısını değiştirmiştir. Bu teknik aynı zamanda birden fazla platform üzerinde de uygulanabilir olmuş ve Javascript topluluğu tarafından kabul edilmiştir.
Böbrekten taş alma ameliyatlarına yönelik, eğitime destek amaçlı, üreteroskopik simülatör sistemlerinin geliştirilmesi
Ülkemizde böbrek taşı hastalığına yakalanma oranı çevresel koşullara göre değişiklik göstermekle birlikte %13 civarındadır (Yalçınkaya, 2007). Ayrıca su içme alışkanlığına bağlı olarak da bu oranda artışlar da olmaktadır. Böbrek taşı ameliyatlarına bakıldığında ise hasta ve hekim hakları açısından birçok yanlış teşhis ve tedavi uygulamaları görülmektedir. Bu durum hastaların böbreklerini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kaldıklarını göstermektedir. Cerrah adaylarının reel hayatta hasta üzerinde deneyimlemeden önce simülatör yardımıyla eğitimlerine destek olunması, tezimizin konusunu oluşturmaktadır. Geliştirilecek olan simülatör tezi; tasarım, yazılım ve donanım-elektronik olmak üzere üç farklı alanda AR-GE çalışmaları içermektedir. Bunun yanı sıra simülatör tezi kapsamında insan anatomisi ve sağlık bilgisine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu bilgileri karşılamak amacıyla Medipol Üniversitesi'nden tıbbi danışmanlık alınmaktadır. Geliştireceğimiz simülatör ile sağlık alanındaki dışa bağımlılığın düşürülmesi ve ulusal anlamda ülke katma değerine katkı sağlanması düşünülmektedir
3 boyutlu objelerin poz normalizasyonu ile birlikte histogram tabanlı benzerlik kontrolü
Son teknolojik başarılar ve çalışmalar, 3B nesnelerin özelliklerinin çıkarılması ve yorumlanmasının önemli hale geldiğini ve etkin ve verimli bir şekilde ele alındığını göstermektedir. Tıpta, mühendislikte, endüstride ve hatta arkeolojide, karşılaşılan 3B nesnelerin gömülü platformlarda bile analiz edilmesi bir zorunluluk haline gelmiştir, bu nedenle etkili temsiller ve verimli benzerlik hesaplama tekniklerinin geliştirilmesi gerekmektedir. 3B nesnelerin şekil içeriğini tanımlamaya yönelik mevcut tekniklerin çoğunun kendi sınırlamaları ve eksiklikleri vardır. Burada, kullanılan histogramların iki boyutta etkili olduğu gösterilen basit ancak düşük karmaşıklıklı histogram tabanlı benzerlik modeli sunulmaktadır. Bu histogramların uygun normalleştirme adımlarıyla üç boyuta genişletilmesi, entegre kullanımı kolaylaştırmak için radyal serileştirme şemasıyla birlikte sunulur. Bu histogramlar döndürme, ölçekleme ve öteleme altında değişmezdir. Önerilen tekniğin etkinliğini doğrulamak için her bir nesne kümesinde zorlu değişiklikler içeren bir veri kümesi oluşturuldu. Ayrıca Princeton Shape Benchmark üzerinde yapılan performans deneyleri bulguların literatürle karşılaştırıldığında makul olduğunu göstermektedir.
Kredi kartı harcamalarının makine öğrenmesi yöntemleriyle tahmin edilmesi
Günümüzde artan harcama isteği ve teknolojik gelişmelerin sonucunca kredi kartı kullanımı oldukça yaygınlaşmıştır. Bu çalışmada kredi kartı harcamalarının makine öğrenmesinin alt dalı olan derin öğrenme yöntemleri kullanılarak tahmin edilmesi gerçekleşmiştir. Özel bir ödeme sistemleri firmasından alınan 10000 adet örnek içeren veri setine ait veriler üzerinden incelemeler yapılmış ve LSTM, ARIMA ve PROPHET algoritmaları ile veri seti derin öğrenmeye tabi tutulmuştur. Uygulama geliştirilirken Python ortamı kullanılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda LSTM yönteminin ARIMA ve PROPHET yöntemlerine göre daha başarılı sonuçlar vermiş olduğu görülmüştür.
E-ticaret sitelerinde yer alan yorumların bert ve albert dil modelleri ile analizi
Günümüzde popüler hale gelen çevrimiçi alışveriş (e-ticaret) platformları hızlı, kolay, güvenli ve temassız bir alışveriş deneyimi sunmaları nedeniyle pek çok insan tarafından sıklıkla tercih edilmektedir. Müşterilerin çevrimiçi alışveriş sırasında satın alma işlemini gerçekleştirmeden önce doğru karar verebilmelerini sağlamak amacıyla başvurdukları ürün ve hizmet ile ilgili çevrimiçi platformlar üzerinden yapılan olumlu veya olumsuz yorumlar alışveriş tercihlerinde önemli bir rol oynamaktadır. E-ticaret platformlarında yer alan ürünlere ait müşteri yorumları, müşterilerin ürün/hizmet hakkında gerçekçi bir fikir edinmelerine ve işletmelerin bu yorumları değerlendirerek performanslarını arttırmasına katkı sağlamaktadır. Ancak bu yorumların müşteriler tarafından tek tek okunması ve analiz edilmesi oldukça zaman alıcı ve zor bir süreçtir. Bu süreç aynı zamanda dikkat dağınıklığı gibi etkiler nedeniyle ürün yorumlarının analizinde insan hatası riskini de beraberinde getirmektedir. Müşterilerin ilgilendikleri ürün ve hizmet hakkında hızlı ve doğru karar verebilmelerini sağlamak için makine öğrenimi algoritmalarına dayalı dil analiz modellerinin geliştirilmesi üzerine çeşitli çalışmalar yapılmaktadır. Ele alınan bu tez çalışmasında BERT ve ALBERT dil modelleri kullanılarak, e-ticaret siteleri üzerinde yer alan ürünlere/hizmetlere ait müşteri yorumları kullanılarak ürün/hizmet hakkında duygu analizi yapılması planlanmıştır. Çalışmada elde edilen analiz sonuçlarının e-ticaret platformları üzerinde müşteri memnuniyetini artırması ve buna bağlı olarak pazarlama stratejileri ve ürün geliştirme gibi konulara katkı sağlaması öngörülmektedir.
Artırılmış gerçeklik teknolojisi kullanarak turistik rehber uygulaması geliştirilmesi
Son yıllarda dijitalleşmeninde etkisiyle diğer her sektörede olduğu gibi turizm sektöründe de büyük bir dönüşüm yaşanmaktadır. Çalışmanın konusu olan artırılmış gerçeklik sistemleri ise bu dönüşüm de oldukça etkili olan bir diğer teknolojik faktördür. Ziyaret etmek istediğiniz bir müzede, ya da turistik olarak gitmeyi planladığınız bir şehirde, karşılaşmanız kuvvetle muhtemel olan artırılmış gerçeklik uygulamaları, turizm sektörünün gözdesi ve hayatımızın bir parçası olmuş durumdadır. Bu çalışma, beş temel bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, araştırmanın teknik ayrıntıları başlığı altında çalışmanın problemi, amacı, önemi, varsayımları ve sınırlılıkları açıklanmıştır. İkinci bölümde, artırılmış gerçeklik kavramı detaylıca incelenerek, artırılmış gerçeklik sistemlerinin kısa tarihçesi, donanım ve yazılım özellikleri incelenirken üçüncü bölümde dijitalleşmenin turizme olan etkisi, artırılmış gerçeklik ve turizm ilişkisi, turizm sektörüne yönelik yapılmış güncel artırılmış gerçeklik uygulamaları görsellerle desteklenerek aktarılmaya çalışılmıştır. Dördüncü bölüm, araştırma konusu olan artırılmış gerçeklik teknolojisi ile geliştirilen Porto şehri turistik rehber uygulamasını ve anket çalışmasını konu alırken, çalışmanın son kısım olan beşinci bölüm de elde edilen veriler doğrultusunda araştırmanın sonuçlarına yer verilmiştir.
Sınıf videosu görüntülerinde arka plan çıkararak kopya teşebbüsü yakalama
Bu çalışma, sınıf ortamında yapılan yüz yüze sınavlarda kullanılan dijital kameralar tarafından kayıt altına alınan görüntülerin analizi ve normal olmayan davranışların tespiti ve arka planda bulunan objelerin çıkarılmasıyla oluşacak performans artışına odaklanmakta ve sınıf ortamında yapılan sınavlardaki eylemleri yüksek hassasiyetle tespit etmek için yeni bir model geliştirmeye odaklanmaktadır. Çalışaya COPYNet Veri Kümesi oluşturmayla başlanmıştır. Yaklaşık 30.000 görüntüden oluşan oldukça büyük bir koleksiyon olan bu veri seti, normal olmayan davranışları algılama algoritmalarının oluşturulması, doğrulanması ve arka plan nesnelerinin çıkartılması sonrası oluşan performans artışının değerlendirilmesi için kullanılmaktadır. Veri seti, davranış kategorilerine bağlı olarak beş farklı gruba bölünmüştür. Bu amaçla, görüntü sınıflandırma probleminin çözümünde yüksek performans elde etmek için transfer öğrenme yöntemi, ResNet ön eğitimli modeli kullanılarak Faster R-CNN ve YOLOv5 algoritmalarıyla ayrı ayrı hibritleştirilmekte ve normal davranışı modelleyerek bir normal olmayan davranış puanı elde etmek için derin bir sinir ağı çerçevesi (COPYNet) oluşturulmaktadır. COPYNet çerçevesi %90' lık bir hassasiyet, %88' lik bir geri çağırma ve %88' lik bir doğruluk sergilemektedir. Bu rakamlar, mevcut literatürle karşılaştırıldığında anormallik tespitinde önemli bir sıçramaya işaret etmektedir. Sunulan sonuçlar, modelin farklı davranış sınıflarını doğru bir şekilde ayırt etme yeteneğini vurgulamakta ve modeli yüz yüze sınavlar sırasında şüpheli davranışları tespit etme zorluğunun üstesinden gelmek için bir araç haline getirmektedir. Sonuç olarak, model normal olmayan bir aktivite tespit ettiğinde, gözetmene gönderilebilecek bir uyarıyı tetiklemeyi ve sınav gözetmenleri için bir karar destek mekanizması olarak çalışmayı amaçlamaktadır. Elde edilen başarı oranlarına göre çalışmamız, sınıf ortamında yapılan sınavlar sırasında kuşkulu hareketleri yakalamak etmek için literatürdeki önceki çalışmalara kıyasla daha iyi sonuçlar vermektedir.