Theses supervised by Prof. Dr. Mehmet Fatih Özmantar
13 theses · Gaziantep University
Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin aritmetik ve geometri sembollerine yükledikleri anlamların incelenmesi
Bu tez çalışması kapsamında ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin aritmetik ve geometri sembollerine yüklemiş oldukları anlamların, sembollere dair yaptıkları yorumlamaların ortaya konması amaçlanmıştır. Tarama modelinin kullanıldığı bu çalışma betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunu Şanlıurfa ili Karaköprü ilçesinde bulunan bir devlet okulunda öğrenim gören 120 ortaokul 8. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı ve uzman tarafından oluşturulan aritmetik ve geometri sembollerini içeren açık uçlu basılı bir form kullanılmıştır. Verilerin analizi, nitel analiz yöntemlerinden içerik analizi ile yapılmıştır. Verilerin analizinden elde edilen bulgular aritmetik ve geometri sembolleri olmak üzere 2 ana başlık altında toplanmıştır. Elde edilen bulgular incelendiğinde öğrencilerin sembollere ilişkin farklı, eksik ve yanlış anlamlandırmaları olduğu görülmüştür. Ayrıca geometri sembolleri için yapılan yorumlamaların aritmetik sembollere göre daha az olduğu da tespit edilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçların semboller üzerine yapılacak çalışmalara ve matematik eğitimine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Matematik öğretmenlerinin eğitim hayatlarına ilişkin hatıraları üzerine bir inceleme
Bu çalışmada ilköğretim matematik öğretmenlerinin okul yıllarında unutamadıkları öğretmenler ile bu öğretmenlerin öğretmenlik mesleğinin tercihinde ve mesleki uygulamalara etkisinin ortaya konması amaçlanmaktadır. Nitel bir araştırma olan bu çalışma betimsel modelle desenlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Türkiye'nin farklı bölgelerinde görev yapmakta olan 56 ilköğretim matematik öğretmeni oluşturmaktadır. Çalışmanın verileri araştırmacı ve uzman tarafından oluşturulan 4 açık uçlu soruya göre yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile toplanmıştır. Elde edilen veriler, içerik analizi tekniği ile analiz edilmiştir. Verilerin analizi sonucu elde edilen bulgular; Öğretmenlik Mesleğinin Tercih Nedenleri, Olumlu Anlamda Unutulmayan Öğretmenlerin Özellikleri, Olumsuz Anlamda Unutulmayan Öğretmenlerin Özellikleri, Olumlu Anlamda Unutulmayan Öğretmenlerin Örnek Alınan Yönleri, Olumsuz Anlamda Unutulmayan Öğretmelerin Kaçınılan Yönleri ve Unutulmayan Öğretmenlerin Branşlara Göre Dağılımı olmak üzere 5 ana başlık altında toplanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre ilköğretim matematik öğretmenlerinin öğretmenlik mesleğini tercih etmesinde etkili olan nedenlerin başında birtakım zorunluluklar gelmekte ve bu nedenler farklılık göstermektedir. İlköğretim matematik öğretmenlerinin, olumlu ve olumsuz anlamda olmak üzere öğretmenlerini birçok farklı özellikleriyle net bir şekilde hatırlayıp anlatabildikleri görülmüştür. Ayrıca unutulmayan öğretmenlerin, ilköğretim matematik öğretmenlerinin meslek hayatlarına yansıttıkları örnek alınan veya kaçınılan yönleri olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma ile okul anılarında yer alan unutulmayan öğretmenlerin, öğretmenlerin meslek hayatlarına etkileri üzerine yapılacak çalışmalara katkı sağlanacağı düşünülmektedir.
Bilim sanat merkezlerindeki matematik öğretmenlerinin üstün yetenekli öğrencilerin matematiksel gelişimine dönük yaptıkları uygulamalara ilişkin deneyimleri
Bu araştırmada, Bilim ve Sanat Merkezlerinde (BİLSEM) görev yapan matematik öğretmenlerinin yaptığı matematiksel uygulamaların, üstün yetenekli öğrencilerin gerçekliğine ne ölçüde hizmet ettiğine yönelik genel resmi ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırmanın modeli nitel araştırma yöntemi kapsamında fenomenoloji (olgubilim) deseninde yürütülmüştür. Bu desende amaç, bir fenomene ilişkin günlük yaşam tecrübelerimizin doğasını derinlemesine anlamaya çalışarak özüne ulaşmaktır. Fenomene ilişkin deneyimlere ulaşmak amacıyla gönüllü katılımcılara yarı yapılandırılmış görüşme formunda bulunan sorular çevrimiçi görüşme ortamında yöneltilmiştir. Araştırmanda katılımcıların deneyimlerine yönelik görüşleri fenomenoloji analiz yöntemi ile incelenmiştir. Analize araştırmacı, veri analizine katkı sunan akademisyen ve bilim uzmanı önyargıları ayraç içine aldıktan sonra başlanmıştır. Analizde katılımcıların deneyimlerine ilişkin kendi görüşleri, indirgeme, anlam birimleri ve temalar tablo halinde düzenlenmiştir. Fenomene ilişkin katılımcı deneyiminin özü, dokusal ve yapısal betimlemelerle okuyucuya sunulmuştur. Araştırma sonunda BİLSEM'lerde alt yapı eksikliği tespit edilmiştir. Öğretmenlere sunulan özerk alanın standart temelli yapılandırılmasının, öğrencilerin düşünce sistematiğini temellendirmeye yönelik bakış açısını geliştireceği sonucuna ulaşılmıştır. BİLSEM'de üstün yeteneğin resmini ortaya koyan niteliklerin ve karakteristik özelliklerin kanıta dayalı ilkelerle belirlenmesi önerilmiştir.
Ortaokul öğrencilerinin temel işlem önceliği konularındaki zorlukları
Bu tez çalışması kapsamında ortaokul öğrencilerinin işlem önceliğine yönelik problem çözme becerilerini ve temel işlem önceliği konusunda aritmetik bağlamda yaşadıkları zorlukları amaçlanmıştır. Ayrıca yaşanılan zorlukların farklı sınıf düzeylerinde nasıl değişim gösterdiği ve hangi zorlukların kendini tekrar ettiği belirlenmiştir. Tarama modelinin kullanıldığı bu çalışma betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunu Gaziantep ili Şahinbey ilçesinde bulunan bir devlet okulunda öğrenim gören 392 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler araştırmacı ve uzman tarafından oluşturulan bir test ile toplanmıştır. Verilerin analizi, nitel analiz yöntemlerinden içerik analizi ile yapılmıştır. Verilerin analizinden elde edilen bulgular beş başlık altında toplanmıştır. Bu başlıklar; üslü ifade içeren sorular, parantez içeren sorular, çarpma işleminin önceliği, bölme işleminin önceliği ve aynı önceliğe sahip işlemler içeren sorulardır. Elde edilen bulgular incelendiğinde Herhangi bir matematiksel problemi çözülebilmesi için gerekli olan temel işlemlerin yapılış sıralamasında zorluklar yaşayan öğrencilerin bulunduğu görülmüştür. Araştırmadan elde edilen sonuçların işlem önceliği üzerine yapılacak çalışmalara ve matematik eğitimine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Matematik dersi öğretim programlarının veri işleme öğrenme alanına ilişkin karşılaştırmalı analizi
Bu araştırmada 2005, 2013 ve 2018 yıllarına ilişkin ortaokul matematik öğretim programlarının genel yapısı ile veri işleme öğrenme alanına ilişkin alt öğrenme alanları ve kazanımların program geliştirme çalışmaları açısından değişiminin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç kapsamında ilgili içeriğin öğretim programlarında nasıl güncellendiği belirlenmeye çalışılmıştır. Bu araştırmanın modeli doküman incelemesidir. Bu çalışmada, veri işleme öğrenme alanına ilişkin içeriklerin analizi gerçekleştirilmiştir. Öğretim programlarına ilişkin alan yazın ve uzman görüşlerine dayalı olarak analiz çerçevesi oluşturulmuştur. İlgili içerik incelemesine yönelik temalar şunlardır: (1) programın genel yapısını düzenleme, (2) içerik düzenleme, (3) kazanım düzenleme, (4) öğrenme alanı düzenleme. İncelemeler sonucunda öğrenme alanı isim değişikliği, alt öğrenme alanı birleştirme, alt öğrenme alanı sadeleştirme, içerik sadeleştirme, içerik genişletme, kazanım birleştirme, kazanım ayrıştırma, kazanım zenginleştirme yapıldığı görülmüştür. Elde edilen bulgular ve bulgulara ilişkin örnekler her bir tema altında tablolar halinde sunulmuştur. Çalışmada kazanımları sınıflandırma düzeyinde güncellemeler yapıldığı tespit edilmiş ve bu durum alan yazındaki araştırmalarla ilişkilendirilmiştir. Program güncelleme çalışmalarına ilişkin kopuklukların olduğu yapılan çalışmada belirlenmiştir. Bu araştırma sonucunda, güncellenen programların eğitim sürecini detaylı bir şekilde yönlendirmediği, içeriği genel hatlarıyla sunduğu görülmektedir. Öğretim programlarının incelenmesi sonucunda program yoğunluklarının azaldığı ancak veri işleme öğrenme alanının program içerisindeki yerinin arttığı tespit edilmiştir.
Tayvan-Türkiye 5-8. sınıf matematik öğretim programı karşılaştırmalı analizi
Bu çalışmada Tayvan-Türkiye 5-8. sınıf matematik öğretim programlarının öğrenme alanları, alt öğrenme alanları, kazanımlar ve yapı olarak benzerlik farklılıklarının incelenmesi amaçlanmıştır. Uluslararası sınavlardaki matematik başarısıyla dikkat çeken Tayvan'ın matematik öğretim programının Türkiye ile karşılaştırılması, Tayvan'ın matematik başarısının matematik öğretim programıyla ilişkisini saptamak açısından önemlidir. Bu amaç kapsamında Tayvan 5-8. sınıf matematik öğretim programı çeviri programından Türkçeye çevrilmiş ve orijinal programdan fayda sağlanarak alt öğrenme alanları, öğrenme alanları, kazanımlar şeklinde tablolar halinde analiz edilmiştir. Tayvan'ın eğitim sistemleri ve matematik öğretim programlarına ait bilgiler nitel araştırma tekniklerinden biri olan doküman incelemesi ile toplanmıştır. Doküman analizi yapılırken kodlamalar oluşturulmuş ve bu kodlamalar şekil ve tablolar halinde açıklanmıştır. Bu araştırmadan elde edilen sonuçlara göre Tayvan ve Türkiye'nin matematik öğretim programı öğrenme alanları benzerlik göstermesine rağmen programların yapısı, kazanımları, alt öğrenme alanları farklıdır. Ayrıca Tayvan ve Türkiye'nin kazanımları arasında öncelik sonralık ilişkisi olduğu, Tayvan'daki öğrencilerin Türkiye'deki öğrencilerle aynı yaşlarda üst sınıf seviyesindeki kazanımları öğrendikleri sonucuna ulaşılmıştır. Tayvan matematik öğretim programı kazanımlarının 5. ve 6. sınıf seviyelerinde daha sade 7. ve 8. sınıf seviyelerinde daha yoğun olduğu ulaşılan sonuçlardan birisidir. Son olarak ulaşılan sonuçların alanyazın ve uluslararası sınavlarla ilişkisi değerlendirilmiş Türkiye matematik öğretim programını daha iyi seviyeye taşımak için önerilerde bulunulmuştur.
Ortaokul matematik öğretmenlerinin etkinlik tercihlerinde belirleyici olan olgular
Etkinlik temelli öğretim ders uygulamalarında etkinlik kullanımını önceler ve öğrenme kazanımlarını bu etkinlikler üzerine inşa eder. Öğretmen rehberliğinde, belli bir öğrenme çıktısına erişmek için, öğrenciler tarafından gerçekleştirilen görevler olan etkinlikler, tasarım, uygulama, değerlendirme gibi farklı boyutlarıyla araştırmacıların ilgisini uzun zamandır çekmektedir. Etkinlik kavramını merkezine alan bu araştırma ortaokul matematik öğretmenlerinin etkinlik seçerken ve etkinlikleri kullanım tercihleri doğrultusunda sıralarken göz önünde bulundurdukları olguları belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaca ulaşmak için yöntem olarak çoklu durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada ele alınan durumlar aynı zamanda çalışmanın katılımcıları da olan ve derslerinde etkinlik kullandığı bilinen üç ortaokul matematik öğretmenidir. Çalışmada, araştırma grubu tarafından tasarım ilkeleri doğrultusunda geliştirilen 24 etkinlik hedefledikleri kazanımlarına göre üç gruba ayrılmış her katılımcıyla bir grup verilerek bunlar temelinde görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmeler 6 hafta boyunca haftada bir kez olacak şekilde devam etmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme formları yardımıyla katılımcılardan elde edilen veriler, oluşturulan altı kişilik analiz incelenmiş ve katılımcıların değerlendirmelerini yansıtan anlam birimleri ortaya çıkarılmıştır. Bu analiz birimleri tematik analiz yöntemiyle ele alınmış ve öğretmenlerin etkinlik tercihinde etkisi olan olgular belirlenmiştir. Araştırma sonucunda bu olgular, ilişki durumları temel alınarak temalar altında toplanmıştır. Bu sonuçlara göre ortaokul matematik öğretmenlerinin etkinlik tercihini şekillendiren niteliklerin; dikkat yönetimi, uygulanabilirlik, öğretimsel fayda, materyal kullanımı, duyuşsal uyumluluk, kişisel ve eğitimsel geçmiş, kişisel yönelimler ve algılanan paydaş beklentileri olarak ifade edilen 8 tema altındaki toplamda 29 olgudan meydana geldiği tespit edilmiştir. Belirlenen bu olgular hem etkinlik tasarımcıları hem de uygulayıcıları tarafından etkinliklerin hazırlanması ve değerlendirilmesi kapsamında kullanılabilecek bütüncül bakış açısına sahip bir teorik çerçeve oluşturmaktadır. Bununla birlikte öğretmenlerin tercihlerinde hangi olgunun daha yaygın olarak ortaya çıktığını belirlemeye yönelik ileri araştırmaların yapılması önerilmektedir.
İlkokul matematik ders kitaplarının kök değerler açısından incelenmesi
Araştırmanın amacı, ilkokul matematik ders kitaplarının matematik dersi öğretim programında yer alan kök değerler açısından incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma desenlerinden doküman analizi yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmanın veri toplama sürecinde, 2022-2023 yıllarında okullarda kullanılan Milli Eğitim Bakanlığı'na ait 1, 2, 3 ve 4. sınıf matematik ders kitapları incelenmiştir. Ders kitaplarından toplanan veriler, nitel araştırma veri analizi yöntemlerinden olan betimsel ve içerik analizi ile ifade edilmiştir. Betimsel analiz aşaması ile kitaplarda yer alan kök değerler belirlenmiş ve bu kök değerlerden hangi ünitelerde, ne kadar bahsedildiği, kök değerlerin nasıl yer aldığı tespit edilmiştir. Bu süreçte veriler, içerik analizine tâbi tutulmuştur. Araştırma kapsamında öğretim programında yer alan kök değerler çerçevesinde (adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik) ilkokul matematik ders kitaplarında bulunan; konular, konuşma balonları, bilgi kutusu, oyun zamanı, birlikte yapalım, sıra sizde, ünite değerlendirme, hatırlayalım, çalışalım, öğrenelim, acaba öğrendik mi? , eğlenelim, etkinlik, örnek, yapalım, bölüm değerlendirme) bölümleri incelenmiştir. Bu incelemeler sonucunda toplamda 856 bölüm belirlenmiş ve bu bölümler içerisinde en çok kök değerin; 1. sınıfta 'birlikte yapalım' , 2. sınıfta 'öğrenelim' , 3. sınıfta 'bölüm ve konu başlıkları' , 4. sınıfta ' hatırlayalım ve çalışalım' kısımlarında olduğu saptanmıştır. Ayrıca incelenen ilkokul matematik ders kitapları içerisinde en çok sevgi kök değerine; en az ise dostluk, dürüstlük ve vatanseverlik kök değerlerine vurgu yapıldığı görülmüştür. Sınıf düzeylerine göre ise; 1. sınıfta 'vatanseverlik ve dürüstlük'; 2. sınıfta 'vatanseverlik ve dostluk'; 3. sınıfta 'saygı, vatanseverlik ve dostluk'; 4. sınıfta 'dostluk ve dürüstlük' değerlerine ait mesaj iletimine rastlanılmamıştır. Buna bağlı olarak araştırmanın sonucunda, incelenen 2022-2023 MEB yayınları ilkokul matematik ders kitaplarının kök değerleri, istenilen yeterlilikte yansıtmadığı görülmüştür. Aynı zamanda, içerik kapsamında bulunan kök değerlerin ders kitaplarına dağılımının yeterli eşitlikte yapılmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Ortaokul matematik öğretmenlerinin beceri temelli soru kavramına ilişkin görüşleri ve öğretim sürecinde kullanım durumları
Bu çalışmanın amacı, MEB'de görev yapan ilköğretim matematik öğretmenlerinin beceri temelli sorulara ilişkin görüşlerini ve kullanım durumlarını incelemektir. Araştırmanın ilk bölümünde alan yazında yer alan beceri temelli sorular ile ilgili çalışmalardan esinlenerek, beceri temelli soru kavramının önemi, LGS' de yer alan soru tarzları, matematik eğitimi ve temel beceriler, matematik okuryazarlığı, merkezi sınavlar ele alınmış olup bu çerçevede oluşturulmuştur. Katılımcıların beceri temelli sorulara ilişkin görüş ve kullanım durumlarının incelenmesi nedeniyle bu araştırma nitel bir araştırmadır. Araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 eğitim öğretim yılında Türkiye genelinde, MEB' e bağlı resmi orta okullarda görev yapan 115 ortaokul matematik öğretmeni oluşturmuştur. Öğretmenlere yönelik yapılan görüşme formunda (Google Forms) elde edilen veriler içerik analiz yöntemi ile değerlendirilmiştir. Verilerin analiz edilirken, frekans ve yüzde değerleri kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda beceri temelli sorulara ilişkin eğitimcilerin görüşlerinde sınav sisteminin etkili olduğu, LGS grubunda kullanım oranının diğer kademelere göre daha fazla olduğu, katılımcıların beceri temelli soruları derse entegre ederken zorluk yaşadıkları bulgularına rastlanırken bu konuda hizmet içi eğitim veya çeşitli rehberlik hizmetleri verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
İlkokul matematik ders kitaplarındaki etkinlikler üzerine bir inceleme
Bu araştırmanın amacı ilkokul matematik kitaplarındaki etkinliklerin niteliklerine ilişkin eksik ya da geliştirilmesi gereken yönleri ortaya koymaktır. Bu kapsamda ilkokul 4. Sınıf kademesinde okullarda okutulması uygun görülen üç farklı yayınevine ait matematik ders kitabındaki etkinliklerin doküman analizi yöntemi ile incelemesi yapılmıştır. Nitel bir araştırma olarak tasarlanan bu çalışmada elde edilen bilgilerin analizinde betimsel analiz yaklaşımı kullanılmıştır. Analizler yapılırken etkinliklerin değerlendirilmesinde EDGA (Etkinlik Değerlendirme ve Geribildirim Aracı) ölçeği kullanılmıştır. Bir rubik olan EDGA ile değerlendirilen etkinliklerin etkinlik metni boyutu ve matematiksel potansiyel bileşenlerinden aldıkları puanlar her üç kitapta da matematiksel potansiyelin geliştirilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Öğrencilerin grup halinde çalışmalarına da az sayıda etkinlikte yer verilen kitapların ayrıca kullanılan materyaller yönünden kısıtlı çeşitlilikte (defter, kalem vb) oldukları görülmüştür. Yeni öğretim programında eğitim öğretimin etkinlikler ile somutlaştırılmasının kalıcı öğrenmeyi desteklediği önemle vurgulanmıştır. Dolayısıyla ilkokuldan ortaokula geçiş senesi olan 4. Sınıf matematik ders kitaplarındaki etkinliklerin daha nitelikli bir şekilde öğrencilere sunulması bu etkinlikler kullanılarak yapılan öğrenme faaliyetlerinin verimliliğini arttıracaktır. Bu durum öğrencilerin ortaokul matematik başarılarını olumlu yönde etkilemesi beklenebilir. Anahtar Sözcükler: Matematik ders kitapları, etkinlik, etkinliklerin niteliği
Etkili matematik öğretimine ilişkin öğretim elemanlarının perspektifleri ve bilgi kaynakları üzerine bir inceleme
Bu araştırmanın amacı üniversitelerin matematik eğitimi programlarında görev alan öğretmen eğitimcilerinin etkili matematik öğretimine ilişkin yaklaşımlarını ve bilgi kaynaklarını incelemektir. Araştırmada ilk olarak alanyazında etkili öğretim ve etkili matematik öğretimine ilişkin yer alan analiz çerçeveleri incelenmiştir. Bu incelemeler neticesinde etkili matematik öğretimi üzerine konuşabileceğimiz genel bir çerçeve oluşturulmuştur. Öğretmen eğitimcilerinin etkili matematik öğretimine ilişkin yaklaşımları ve bilgi kaynaklarını incelemek amacıyla araştırma soruları oluşturulmuş ve uzman görüşleri alınmıştır. 2015-2016 öğretim yılı itibari ile üniversitelerin matematik eğitimi programlarında görev yapan 522 öğretim elemanına elektronik posta yoluyla veri toplama aracı gönderilmiş ve araştırmanın amacı hakkında bilgi verilmiştir. Elektronik postalara geri dönüş yapan bu 281 öğretmen eğitimcilerinin tamamı katılımcı grubunu oluşturmaktadır. Karma araştırma yöntemi ile tasarlanan bu araştırmada nitel ve nicel yöntemlerden yararlanılmıştır. Nitel boyuttta etkili matematik öğretimine ilişkin yaklaşımların incelenmesi için betimsel analiz, etkili matematik öğretimine ilişkin bilgi kaynaklarının neler olduğunu incelemek için de içerik analizinden; nicel boyutta ise frekans, yüzde ve ki-kare analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırma bulgularına göre öğretmen eğitimcilerinin; planlama ve hazırlık, sınıf içi uygulama ve ürün değişkenleri boyutları özelinde etkili matematik öğretimini kavramsallaştırdıkları saptanmıştır. Gerçekleştirilen matematik öğretiminin etkililiğine karar verirken ise planlama ve hazırlık, sınıf içi uygulama, değerlendirme ve ürün değişkenlerine odaklandıkları görülmüştür. Bu bulgulardan, öğretmen eğitimcilerinin etkili matematik öğretimini kavramsallaştırırken ve matematik öğretiminin etkililiğine karar verirken daha çok ölçülebilir, gözlemlenebilir eylemlere odaklandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanında öğretmen eğitimcilerinin on altı bilgi kaynağından beslendiği araştırmada ortaya çıkan bir diğer bulgudur. Bu bilgi kaynaklarına atıfta bulunan öğretmen eğitimcisi sayısı göz önüne alındığında etkili matematik öğretimine hangi bilgi türünün daha çok etkide bulunduğuna ilişkin bir hükümde bulunmak olası gözükmemektedir. Anahtar Kelimeler: Öğretmen Eğitimcileri, Etkili Matematik Öğretimi, Bilgi Kaynağı
Türkiye ve Singapur 5. sınıf matematik ders kitaplarının karşılaştırmalı analizi
Bu çalışma, Türkiye (Ortaokul Matematik 5. Sınıf Ders Kitabı) ve Singapur (My Pals are Here) 5. sınıf matematik ders kitaplarının yatay ve dikey analizini yapmayı amaçlamıştır. Bunun için, alan yazına dayalı karma bir analiz çerçevesi kullanılarak doküman analizi yapılmıştır. Yatay analizde, her iki ülkenin ders kitapları konulara ayrılan ortalama sayfa sayısı, konuların yapısal düzeni, başlıklar ve sıralanışı gibi yapısal özellikler açısından karşılaştırılmıştır. Dikey analizde kitaplar, yüzdeler, üçgenler ve dörtgenler konusunda kazanımlarla uyum, konuların öğrencilere sunumu (matematiksel içerik, çözümlü örnekler), öğrenciden beklenenler (potansiyel bilişsel istem, cevap türü, muhakeme ve ispat) ile hatalar ve muğlaklıklar açısından karşılaştırılmıştır. Araştırmanın yatay analiz bulguları, Türkiye kitabında konu başına düşen ortalama sayfa sayısının daha fazla olduğunu, konuların içerik düzeninde daha fazla sayıda yapı (hazır mıyız?, hatırlayalım!, birlikte yapalım! gibi) kullanıldığını, konuların organizasyon şemasının daha karmaşık olduğunu ve her iki kitabın kullandığı konu başlıklarının ve bunların sıralanışının farklılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Araştırmanın dikey analiz bulguları, her iki kitabın da öğretim programı kazanımlarına sadık kaldığını, Singapur kitabında sadece bir soruda kelime tekrarına dayalı hata bulunduğunu, Türkiye kitabında bazı hatalar ve muğlaklıklar bulunduğunu ortaya koymuştur. Çözümlü örnekler açısından Singapur kitabının daha fazla görsel temsil içerdiği, modellemeye daha sık başvurduğu, farklı çözüm yollarına daha fazla yer verdiği, Türkiye kitabının ise günlük hayatla ilişkili çözümlü örneklere daha fazla yer verdiği sonucuna ulaşılmıştır. Potansiyel bilişsel istem bakımından Singapur kitabındaki soruların göreceli olarak daha yüksek seviyede bilişsel istem gerektirdiği fakat her iki ülke kitabında da soruların çoğunun hatırlama düzeyinde olduğu bulunmuştur. Ayrıca, Singapur ders kitabında daha fazla muhakeme ve ispat gerektiren soru olduğu, her iki ülke kitabında da gerekçeleri değerlendirmeye, kapsamlı örneğe ve denemeye dayalı argümana teşvik eden sorulara rastlanmadığı tespit edilmiştir. Çalışmada ders kitapları arasındaki içeriksel ve yapısal farklılıkların ülkelere ait geleneksel felsefi ve öğretimsel yaklaşımlardan kaynaklanabildiği de tartışılmıştır. Anahtar kelimeler: Matematik ders kitabı karşılaştırması, çözümlü örnekler, bilişsel istem, muhakeme ve ispat
4+4+4 Eğitim Sisteminde 5. sınıf matematik dersi ile ilgili sınıf öğretmenleri ve ortaokul matematik öğretmenlerinin görüşleri
Bu tez çalışmasının amacı 4+4+4 eğitim sisteminde 5. sınıf matematik dersi ile ilgili sınıf öğretmenleri ve ortaokul matematik öğretmenlerinin görüşlerini ortaya koymaktır. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim (fenomenoloji) desenine uygun şekilde yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu Şanlıurfa ili Haliliye, Karaköprü ve Eyyübiye merkez ilçelerindeki devlet okullarında görev yapan 16 ortaokul matematik öğretmeni ve 17 sınıf öğretmeninden oluşmaktadır. Veri toplama aracı araştırmacı ve uzman tarafından oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formudur. Bu form aracılığı ile yapılan görüşmeler ses kaydı altına alınarak yazıya dökülmüştür. Görüşme verilerinin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Verilerin analizinden elde edilen bulgular 3 ana başlıkta toplanmıştır. Bulgulardan elde edilen sonuçlara göre matematik branş öğretmenleri öğrencilerin yaşlarının küçük olmasından kaynaklı birtakım sınıf yönetimi sorunları ile birlikte öğrencilerin ilkokulda kalan alışkanlıklarını sürdürdüklerini, ve kendilerinin de hem iletişimde hem de ders anlatımında öğrencilerinin seviyelerine inmekte zorlandıklarını belirtmişlerdir. Sınıf öğretmenleri ise aynı şekilde 5.sınıf öğrencilerinin farklı branş öğretmenlerine alışmakta zorlanacaklarını, yaşlarından dolayı ortaokula uyum sağlayamayacağını, branş öğretmenlerinin öğrencilerin seviyelerine inerek ders anlatımı yapamayacağını düşünmektedir. Her iki öğretmen grubu da matematik dersinin matematik öğretmeni tarafından okutulmasının matematik öğretmenin branşa hâkim olması yönünden daha iyi olduğunu düşünmektedir.