Theses supervised by Prof. Dr. Tacettin Yağbasanlar
16 theses · Çukurova University
Bazı yabani gernik genotiplerinin morfolojik ve fizyolojik özelliklerinin saptanması
Bu çalışma, 70 adet yabani gernik (T. turgidum ssp. dicoccoides), 5 adet makarnalık (T. turgidum ssp. durum) ve 5 adet ekmeklik buğdayda (T. aestivum ssp. aestivum) bazı morfolojik ve fizyolojik özellikleri saptamak amacıyla 2005?2006 yetiştirme yılında yürütülmüştür. Araştırmada, bitki boyu (cm), başakta başakcık sayısı (adet), başakta dane sayısı (adet), bitki verimi (g), biyolojik verim (g), hasat indeksi (%), büyüme habitusu, coleoptil rengi, yaprak genişliği, kulakçık rengi, başaklanma tarihi (gün), bin tane ağırlığı (g) ve doğal koşullar altında oluşan sarı pas (Puccinia striiformis) ve kahverengi pas (Puccinia recondita) gibi hastalıklar incelenmiştir.Çalışma sonucunda, yabani gernik genotiplerinin incelenen bazı morfolojik ve fizyolojik özellikler bakımından tetraploid ve hekzaploid kültür buğdaylarından daha fazla genetik varyasyon gösterdikleri saptanmıştır.
Buğday ve yabani türlerinin beslenme ve verim yönünden mikorizaya bağımlılığının araştırılması
2 yıllık çalışmada, buğday ve yabani türlerinin mikorizaya bağımlığı sera koşullarında araştırılmıştır. I. yıl mikorizaya bağımlılığı test etmek için, buğdayın yabani ve primitif formlarını da içeren 21 diploid, 29 tetraploid ve 7 hekzaploid buğday genotipi saksı denemesinde materyal olarak kullanılmıştır. Bitkiler 71 gün için mikorizalı (Glomus mossea) ve mikorizasız olarak yetiştirilmişlerdir. Herbir genotip için, kök, sap, ve toplam kuru madde ağırlığı, büyüme tepkisi, kök infeksiyonu ve mikorizaya bağımlılık hesaplanmıştır. Yapılan bu ölçümlerden, mikoriza inokulasyonu kontrolle kıyaslandığında, kök, sap ve toplam kuru madde ağırlığını sırasıyla, 3.97, 5.23 ve 4.77 kat arttırmıştır. Ploidy düzeylerine göre yüksek bir varyasyon gösteren mikorizaya bağımlılık, diploid, tetraploid ve hekzaploid türler için sırasıyla, % 70.4-91.1, 56.8-90.5 ve 70.9-79.5 arasında değişim göstermiştir ve diploid türler, tetraploid ve hekzaploid türlerden daha yüksek bağımlılık sağlamışlardır. Büyüme tepkisi de mikorizaya bağımlılıkta olduğu gibi, diploid > tetraploid > hekzaploid buğdaylar olarak sıralanmasına karşın, kök infeksiyonu tür içi ve türler arasında daha düşük bulunmuştur. I. yıl sonucunda mikorizaya bağımlılığa göre 20 genotip (11 tür) II. yıl için denenmek için seçilmiştir. II. yılda tüm bitkiler fizyolojik olgunlukta hasat edilmişlerdir. I yılda incelen tüm özellikler, ayrıca verim ve verim öğeleri ve bitki besin elementleri incelenmiştir. İncelenen özellikler tür içi ve türler arasında büyük bir varyasyon göstermiştir. İncelenen özellikler arasında mikoriza inokulasyonu kontrolle kıyasladığında, kök, sap ve toplam kuru madde ağırlığını, bitkideki başak sayısını, bitki boyunu, başak uzunluğunu, başaktaki başakcık sayısını ve başaktaki dane sayısını arttırmasına rağmen, başaklanma süresini kısaltmış; başak verimini ve 1000 dane ağırlığını ise değiştirmemiştir. Mikoriza inokuleli bitkilerden elde edilen danelerin P ve Zn konsantrasyonu artmasına karşın, K, Mg, Fe, Mn ve Cu konsantrasyonları ya azalma (Mn, Cu), yada değişim göstermemişlerdir (K, Mg, Fe). Mikorizaya bağımlılık ploidy düzeylerine göre yüksek bir varyasyon göstermiş olup, diploid, tetraploid ve hekzaploid türler için sırasıyla, %11.5-50.0, -0.10-35.4 ve 13.4-21.2 arasında değişim göstermiş ve diploid türler, tetraploid ve hekzaploid türlerden daha yüksek bağımlılık sağlamışlardır. Bu çalışma sonuçları, buğdayın S(B) genomunun yüksek düzeyde mikorizaya bağımlılık gösterdiğini, AA ve BBAA genomlarının hem bağımlılık, hem de bağımsızlık, buna karşın BBAADD genomunun ise en düşük tepki sağladığını göstermiştir. Böylece yabani ve primitif türler bitki ıslah programlarında yeni kültür buğdayların geliştirilmesinde yabani gen kaynağı olarak kullanılabilirler. Anahtar kelimeler: Triticum, Aegilops, Genom, Mikorizaya Bağımlılık, Arbuskular Mikoriza
Adana yöresi buğday ekilişlerinde kök hastalıkları nedenlerinin araştırılması
Bu çalışma, 2006?2007 buğday yetişme ve 2007-2008 fide dönemlerinde Adana'nın Yüreğir, Ceyhan, Karataş, Kozan, Yumurtalık, Karaisalı, İmamoğlu ve İçel'in Yenice ve Tarsus ilçelerindeki buğday alanlarında yürütülmüştür. Sörvey yapılan toplam 68 buğday tarlasında kök ve kök boğazı hastalıkları, ayrıca toprak üstü aksamında karşılaşılan bazı hastalık ve zararlılar belirlenmiştir. Yapılan izolasyonlar sonucunda beş Fusarium, iki Rhizoctonia ve bir Pythium türü patojen olarak elde edilmiştir. Tanımlama çalışmaları sonucunda Fusarium oxysporium, F. semitectum, F. crookwellense türleri belirlenmiştir. Survey sırasında tarlada yapılan gözlemler sonucunda sapa kalkma döneminden sonra külleme (Bulmeria graminis tritici), çiçeklenme devresinde kahverengi pas (Pucinia recondita tritici), buğday açık rastığı (Ustilago tritici) ve birçok tarlada buğdayda zarar oluşturan yaprak bitleri ve buğday sülüğü (Oulema melanopus L.) belirlenmiştir.Çukurova Bölgesi buğday ekim alanlarında buğdayın optimal olarak yetişmesi ve ürün vermesi ile dip çürüklüğü hastalıklarının ürünü etkilemesi yönünden bir kriter olan ekimden hasat zamanına kadar gerekli sıcaklık birikimini yansıtan zaman-sıcaklık penceresi oluşturulmuştur. Zaman-sıcaklık penceresi oluşturulurken maksimum ve minimum sıcaklık değerleri kullanılarak gün-derece birikimi hesaplanmıştır. 2006-2007 buğday yetiştirme döneminde Kasım ayında yapılan buğday ekiminde gün-derece birikimi 2568 iken, Aralık ayı buğday ekimlerinde 2147 olarak hesaplanmış, her iki değerin de yazlık buğday yetiştiriciliğinde, iyi bir ürün için gerekli 1700 civarındaki gün-derece birikiminden daha fazla olduğu saptanmıştır.
Güneydoğu Anadolu bölgesinde, farklı dozlarda uygulanan çinko (ZnSO4) gübresinin makarnalık buğday çeşitlerinde verim, verim unsurları ve kalite özelliklerine etkisi
Bu çalışma, 2007/2008 yetiştirme periyodunda, Diyarbakır ve Elazığ ekolojik koşullarında, yaygın bir şekilde üretilen ve ürünü değişik şekillerde tüketilen, Aydın 93, Balcalı 2000, Fırat 93 ve Sarıçanak 98 makarnalık buğday çeşitlerinde farklı dozlarda (0, 1, 2, 3 ve 4 kg/da) uygulanan çinkonun (ZnSO4) dane verimi ve verim unsurlarına etkisini belirlemek amacıyla ele alınmıştır.Araştırma sonucunda her iki lokasyonda uygulanan çinko dozlarının, makarnalık buğday çeşitlerinde dane verimi ve hektolitre ağırlığı üzerine olumsuz etkisi görülmüştür. Dane verimi 113 - 201 kg/da arasında değişim gösterirken en yüksek dane verimi, Diyarbakır lokasyonunda çinko dozunun uygulanmadığı Sarıçanak 98 çeşidinden (201 kg/da) elde edilmiştir. Araştırma sonuçlarına bağlı olarak aşırı çinko yetersizliği görülmeyen alanlarda makarnalık buğdaylarda verim kaybının söz konusu olmadığı saptanmıştır.Yetiştirme sezonu boyunca iklim koşulları uzun yıllardan farklı geçtiğinden dolayı uygulanan çinko dozlarının, verim ve verim unsurları üzerindeki etkisi tam olarak belirlenememiştir.Anahtar Kelimeler: Makarnalık Buğday, Çinko Dozları, Verim ve Verim Unsurları
Diyarbakır koşullarına uygun tritikale genotiplerinin belirlenmesi
Bu araştırma Güneydoğu Anadolu bölgesi Diyarbakır ekolojik koşullarına uygun tritikale hatlarının belirlenmesi amacıyla 2009-2010 kışlık tahıl yetiştirme sezonunda tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Yürütülen çalışmada 20 tritikale hattı, 2 ekmeklik buğday çeşidi ve bir ileri arpa hattı materyal olarak kullanılmış, tane verimi ve bazı agronomik özellikler ile klorofil içeriği yönünden değerlendirilmiştir. Tritikale genotipleri arasında en yüksek tane verimi DZ9-04 (601.8 kg/da) hattından elde edilmiştir. Bu genotipte tane verimi kontrol olarak kullanılan ekmeklik buğday (Nurkent, Pehlivan) ve arpaya göre sırasıyla %81, %36 ve %126 oranında yüksek bulunmuştur.Çalışma sonucuna göre, bazı tritikale hatlarının bölgede yetiştirilen buğday ve arpa çeşitlerine alternatif olarak kullanılarak daha yüksek tane verimi elde edilebileceği öngörülmektedir.
Çukurova koşullarında farklı ekim sıklıklarında yetiştirilen ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinde ana sap ve kardeş verimi arasındaki ilişkilerin belirlenmesi üzerine bir araştırma
Bu çalışma, 2016-2017 yetiştirme döneminde Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Deneme Alanında, tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Çalışmada; üç ekmeklik buğday çeşidinde (Adana-99, Gemini ve Özkan) farklı ekim sıklıklarının (300,500,700 ve 900 tohum/m2) m2'de bitki sayısı, m2'de sap sayısı, m2'de başak sayısı, başaklanma süresi, başaklanma-erme süresi, bitki boyu, başak uzunluğu, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı ve tane verimi yönünden etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. İncelenen özelliklerde; m2'de bitki sayısı, m2'de sap sayısı, m2'de başak sayısı, başaklanma-erme süresi, bitki boyu ve tane verimi artarken; başak uzunluğu, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı ve bin tane ağırlığı azalmış, başaklanma süresi ve hektolitre ağırlığında değişim olmamıştır. Ayrıca denemede kullanılan çeşitlerde, tesadüfi olarak seçilen onar bitkinin ana sap ve fertil kardeşleri ayrı ayrı işaretlenmiş olup bitki boyu, başak uzunluğu, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı ve bitki verimi yönünden karşılaştırılması amaçlanmıştır. Denemede kullanılan çeşitlerin; bitki boyu, başak uzunluğu, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı yönünden ilk sırayı ana sap, ikinci sırayı 1. kardeşler, üçüncü sırayı 2. kardeşler ve dördüncü sırayı 3. kardeşler almıştır. Ekim sıklığı arttıkça bitki verimi yönünden azalma görülmüştür.
Çukurova koşullarında bazı yemlik arpa çeşitlerinde farklı azot dozlarının verim ve verim unsurları üzerine etkisi
Bu çalışma; Çukurova koşularında arpanın azot ihtiyacını belirlemek amacıyla 2018-2019 yetiştirme sezonunda 6 farklı azot dozu ve 4 arpa çeşidi ile Adana'da Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünde yürütülmüştür. Deneme; tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Denemede, ana parsele 6 farklı azot dozu (0-5-10-15-20-25 kg N/da) ve alt parsele 4 farklı arpa çeşitleri (Akhisar-98, Dolunay, Güldeste ve Vamıkhoca-98) yerleştirilmiştir. Azot dozlarının 1/3'ü ekimle birlikte ve geriye kalan 2/3'lük kısmı ise kardeşlenme döneminde üre (%46 N) formunda verilmiştir. Bu çalışma kapsamında; birim alandaki bitki, sap ve başak sayıları (adet/m2), başaklanma ve başaklanma-erme süreleri (gün), bitki boyu ve başak uzunluğu (cm), bindane (g) ve hektolitre (kg/hl) ağırlıkları, başakta başakcık ve dane sayıları (adet) ile başakta dane ağırlığı (g/başak) ayrıca dane verimi (kg/da) değerleri incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; azot dozu x çeşit interaksiyonu istatistiki olarak önemli çıkmış olup, en fazla dane verimi 648,28 kg/da ile Akhisar-98 çeşidinden 15 kg/da azot dozunda elde edilmiştir. Birim alandaki başak ile sap sayıları arasında pozitif ilişki (r=0,769**) tespit edilirken, başaklanma ve başaklanma-erme süreleri arasında negatif ilişki (r=-0,652*) bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Yemlik arpa, azot dozları, çeşit, verim
Çukurova koşullarında bazı yemlik arpa çeşitlerinde farklı ekim sıklıklarının verim ve verim unsurları üzerine etkisi
Bu çalışma, 2019-2020 yetiştirme döneminde Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Deneme Alanında, tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre dört tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Çalışmada; üç arpa çeşidinde (Akhisar, Dolunay, Güldeste) farklı ekim sıklıklarının (250, 350, 450, 550, 650 tohum/m2) m2'de bitki sayısı, m2'de sap sayısı, m2'de başak sayısı, bitkide sap sayısı, bitkide başak sayısı, başaklanma süresi, başaklanma-erme süresi, bitki boyu, başak uzunluğu, başakta başakçık sayısı, başakta dane sayısı, başakta dane ağırlığı, bin dane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, nişasta oranı, rutubet oranı, protein oranı ve dane verimi üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çeşitler bakımından durum incelendiğinde, en yüksek dane verimi Dolunay çeşidinden elde edilirken, en düşük dane verimi Akhisar çeşidinden elde edilmiştir. Ekim sıklığı bakımından durum incelendiğinde ekim sıklığı arttıkça m2'de bitki sayısı, m2'de sap sayısı, m2'de başak sayısı artarken; bitkide sap sayısı, bitkide başak sayısı, bitki boyu, başakta başakçık sayısı, başakta dane sayısı, başakta dane ağırlığı, bin dane ağırlığı, dane verimi azalmıştır. Başaklanma süresi, başaklanma-erme süresi, başak uzunluğu, hektolitre ağırlığı, nişasta oranı, rutubet oranı, protein oranında ise değişim olmamıştır.
Çukurova koşullarında farklı ekim sıklıklarında yetiştirilen tritikale (X Triticosecale Wittmack) çeşitlerinde verim ve verim ögeleri üzerine bir araştırma
Bu çalışma, 2019-2020 yetiştirme döneminde Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Deneme Alanında, tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre dört tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Çalışmada; iki tritikale çeşidinde (Tacettinbey ve Ege Yıldızı) farklı ekim sıklıklarının (300, 400, 500, 600, 700 ve 800 tohum/m2) m2'de çıkış yapan bitki sayısı, m2'de sap sayısı, m2'de başak sayısı, bitki boyu, başak uzunluğu, başakta başakçık sayısı, başakta dane sayısı, başakta dane ağırlığı, bin dane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, protein oranı ve dane verimi üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çeşitler genel olarak değerlendirildiğinde; Tacettinbey çeşidinden Ege Yıldızı çeşidine kıyasla daha yüksek dane verimi elde edilmiştir. Ekim sıklığı bakımından özellikler incelendiğinde; ekim sıklığı arttıkça m2'de çıkış yapan bitki sayısı, m2'de sap sayısı, m2'de başak sayısı, hektolitre ağırlığı ve dane verimi artarken; bitki boyu, başak uzunluğu, başakta başakçık sayısı, başakta dane sayısı, başakta dane ağırlığı, bin dane ağırlığı azalmış, protein oranında değişim olmamıştır.
Fosforlu gübre ve bakteri (Bacillus subtilis) uygulamalarının buğday (Triticum aestivum L.) verimi ve bazı tarımsal özellikleri üzerine etkilerinin belirlenmesi
Bu çalışma; Çukurova bölgesi buğday yetiştiriciliğinde, fosfat çözücü bakteri (Bacillus subtilis) ve farklı dozlarda fosforlu gübre uygulamalarının, verim ile bazı tarımsal ve kalite özellikleri üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, 2021 yılında, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Araştırma ve Uygulama Alanında, bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak kurulmuş ve yürütülmüştür. Araştırmada; fosfat çözücü bakteri (Bacillus subtilis) ve farklı dozlarda fosforlu gübrenin (0 kg/da P2O5, 10 kg/da P2O5, 15 kg/da P2O5, 20 kg/da P2O5 ve 25 kg/da P2O5) uygulaması yapılmıştır. Materyal olarak, Özkan ekmeklik buğday çeşidi kullanılmıştır. Yapılan bu çalışmada; bitki boyu, kardeş sayısı, başak sayısı, başak uzunluğu, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı, hektolitre ağırlığı, 1000 tane ağırlığı, protein oranı, gluten oranı ve tane verimi gibi önemli özellikler incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, bakteri aşılamasının ve fosforlu gübrelemenin verim ve incelenen özellik üzerine olumlu etkisinin olduğu görülmüştür. En yüksek tohum verimi (720.7 kg/da) bakteri aşılaması ile birlikte 25 kg/da fosforlu gübre uygulamasından elde edilmiştir.
Çukurova koşullarında güncel ekmeklik buğday çeşitlerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma
Bu çalışmanın amacı, Çukurova bölgesi buğday yetiştiriciliğinde yaygın olarak kullanılan çeşitler ile yeni tescil edilmiş çeşitleri karşılaştırarak tane verimi ile verim unsurları ve kalite özelliklerini incelemektir. Çalışma 2021 yılında, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Araştırma ve Uygulama Alanında, Tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak kurulmuş ve yürütülmüştür. Araştırmada; 18 ekmeklik buğday çeşidi (Adana-99, Sagittario, Özkan, Vittoria, Gökkan, Seri-2013, Masaccio, Yakamoz, Altıöz, Toros-1003, Candaş, Ekinoks, Tekfen-1013, Beyazhan, Tekfen-1016, Karmen, Simge ve Şahika) materyal olarak kullanılmıştır. Yapılan bu çalışmada; metrekaredeki bitki sayısı, metrekaredeki sap sayısı, metrekaredeki başak sayısı, bitki boyu, başak uzunluğu, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı, başakta dane ağırlığı, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, hasat indeksi, protein oranı ve tane verimi gibi özellikler incelenmiştir. Sonuç olarak, tane verimi bakımından en yüksek değere Şahika, Beyazhan ve Yakamoz çeşitleri sahip olmuştur. Kalite özellikleri bakımından en yüksek değere ise Karmen ve Yakamoz çeşitleri sahip olmuştur. Bu bilgiler ışığında verim ve kalite özelliklerinin ters ilişkili olduğu, tane veriminin arttıkça kalitenin düştüğü belirlenmiştir. Tane verimi bakımından Şahika çeşidi tercih edilmesi gerektiği ancak tane verimi bakımından üçüncü sırada yer alan ve kalite değeri bakımından ikinci sırada yer alan Yakamoz çeşidinin kalite ve verim özellikleri bakımından orantılı olması nedeniyle tercih edilebilir çeşit olduğu belirlenmiştir.
Çukurova koşullarında ekmeklik buğdayda farklı gübre uygulamalarının verim unsurları ve kaliteye etkileri
Bu çalışma; Çukurova koşularında buğdayın farklı gübre ve doz uygulamalarında verim ve kalite farklılıklarını belirlemek amacıyla 2020-2021 yetiştirme sezonunda 6 farklı gübre ve 3 buğday çeşidi ile Adana'da Tarla Bitkileri Bölümünce yürütülmüştür. Deneme; bölünmüş parseller deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Denemede, ana parsele 6 farklı gübre uygulama (kontrol-çiftçi koşulları-organamineral-solucan) ve alt parsele 3 farklı buğday çeşitleri (Özkan-Adana99-Ceyhan99) yerleştirilmiştir. Ekimden önce 30 kg/da 20-20-0 gübresi ile gübreleme yapılarak azotun bir kısmı ve fosforun tamamı taban gübresi olarak uygulanmıştır. Bu çalışma kapsamında; birim alandaki bitki, sap ve başak sayıları (adet/m2),, bitkide sap ve başak sayıları (adet/bitki) , bitki boyu ve başak uzunluğu,(cm), bin dane (g) ve hektolitre (hl) ağırlıkları, protein oranları, başakta başakcık ve dane sayıları (adet) ile başakta dane ağırlığı (g) ve tane verimi (kg/da) değerleri incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; dekar verimine etkileri bakımından çeşit ve gübre uygulamaları arasındaki interaksiyon, istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Düşük doz organomineral gübre uygulaması yapıldığı Ceyhan 99 (468 kg/da ) çeşidinde parsellerde en yüksek dekar verimine ulaşılmıştır.
Bazı ekmeklik buğday çeşitlerinde ekim öncesi tohum uygulamalarının çimlenme ve fide gelişimine etkileri
Bu çalışma, 2020-2021 yetiştirme döneminde Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Araştırma Uygulama Laboratuvarlarında, tesadüf parseller deneme desenine göre 5 tekrarlamalı olarak, çimlendirme testleri petri kaplarında, fide gelişimi gözlemleri saksı çalışmaları olacak şekilde kurulmuş ve yürütülmüştür. Çalışmada; üç ekmeklik buğday çeşidinde (Adana-99, Özkan ve Toros 1003) farklı ekim öncesi tohum uygulamalarına (%10'luk polietilenglikol (PEG), 200 mM'lük potasyum nitrat (KNO3), 100 ppm'lik Salisilik Asit (SA), 1.5 g ZnSO4/1 kg tohum (ZnSO4), 10 ml BSN/1 kg tohum, kontrol) tabi tutulmuştur. Çimlenme gücü, çimlenme oranı, çimlenme indeksi, turgor ağırlığı, oransal su içeriği (RWC), koleoptil uzunluğu, sürgün uzunluğu, kök uzunluğu, sürgün yaş ağırlığı, kök yaş ağırlığı, sürgün kuru ağırlığı, kök kuru ağırlığı ve fide büyüme hızının incelenmesi amaçlanmıştır. Çeşitler genel olarak değerlendirildiğinde; çimlenme, fide gelişimi değerleri bakımından Toros-1003 çeşidinin diğer çeşitlerden üstün olduğu, ekim öncesinde tohum uygulamalarında BSN'nin etkisinin olmadığı ve sırasıyla PEG ve ZnSO4'ün incelenen özellikler bakımından olumlu etkisinin olduğu belirlenmiştir.
Bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum) çeşitlerinde tuz stresinin çimlenme ve fide gelişimine etkisi
Bu çalışma 2021 yılında Çukurova Üniversitesi Tarla Bitkileri Bölümü Tohumluk Laboratuvarında 5 farklı ekmeklik buğday çeşidi ve 4 farklı tuz dozu faktöriyel düzende analiz edilerek 4 tekrarlamalı olarak, çimlendirme testleri petri kaplarında, fide gelişimi gözlemleri saksı çalışmaları olacak şekilde kurulmuş ve yürütülmüştür. Bu çalışmada; Özkan, Adana-99, Toros-1003, Ceyhan-99, Seri-2013 materyal olarak kullanılmış olup tuz dozları ise 0 (kontrol), 50, 100 ve 150 mM NaCl olarak çeşitlere uygulanmıştır. Çim kını uzunluğu, sürgün uzunluğu, kök uzunluğu, sürgün yaş ve kuru ağırlığı, kök yaş ve kuru ağırlığı, fide sürgün yaş ve kuru ağırlığı, fide kök yaş ve kuru ağırlığı, çimlenme gücü ve çimlenme hızının incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmadan elde edilen verilere göre çeşitlerin tuz stresinde incelenen tüm özelliklerde istatistiksel olarak önemli farklılıklar görülmüştür. Tuz stresi artışına bağlı olarak, çim kını uzunluğu kök uzunluğu, sürgün uzunluğu, kök yaş ve kuru ağırlığı, sürgün yaş ve kuru ağırlığı, fide sürgün yaş ve kuru ağırlığı, fide kök yaş ve kuru ağırlığı, çimlenme hızı ve çimlenme gücü kontrol koşulları ile karşılaştırıldığında incelenen bu özelliklerde azalma meydana geldiği tespit edilmiştir. Yapılan araştırma neticesinde tuzluluk dozu artışı ekmeklik buğday genotiplerinin erken gelişim dönemlerinde olumsuz yönde etkilediği görülmüştür. Genotipler arasında tuzluluk stresine en iyi yanıt veren genotip Seri-2013 ve Özkan ekmeklik buğday çeşidi olurken Toros-1003 çeşidinin diğer çeşitlere göre tuzluluğa daha hassas olduğu belirlenmiştir.
Ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) genotiplerinin hasat öncesi başakta çimlenmeye dayanıklılık yönünden karakterizasyonu
Bu araştırma, toplam 144 ekmeklik buğday genotipinin hasat öncesi dönemde oluşan başakta çimlenmeye duyarlılığının ve dayanıklılığının incelenmesi ve başakta çimlenmenin buğdayda bazı kalite özelliklerine etkisinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Hasat öncesi çimlenme, ülkemizin çoğu bölgesinde hasat döneminde yağışların aşırı olduğu yıllarda önemli bir sorun olabilmektedir. Buğdayda verim ve kaliteyi olumsuz etkileyen bu sorun, hasat öncesi başakta çimlenmeye toleranslı genotiplerin belirlenmesi gereğini ortaya çıkarmaktadır. Araştırmanın ikinci yılında (2021-2022 yetiştirme yılı) denemeler, 2020-21 yetiştirme yılı sonunda 144 genotip içerisinden seçilen 49 genotip ile kurulmuştur. Denemeler, tarlada kurulan kontrol ve uygulama-Ⅰ denemeleri ile iklim odasında uygulama-Ⅱ denemesi olmak üzere üç ayrı ortamda yürütülmüştür. Genotiplerde tarlada incelenen ölçüm ve gözlemlerin yanı sıra dormansi durumları ve düşme sayısı da test edilmiş ve özellikler başakta çimlenme oranı ile ilişkilendirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, başakta çimlenmeye en tolerant çeşit her iki denemenin ortalamasına göre, beyaz taneli Clark's Cream (%52.7) olarak belirlenmiş, bu çeşidi beyaz taneli 29 numaralı hat (%62.6) izlemiştir. Beyaz taneliler içerisinde 34 (%65.0), 22 (%65.2) ve 25 (%68.0) numaralı hatlar düşük başakta çimlenme oranlarıyla dikkat çekmiştir. Hasat öncesi çimlenmeye dayanıklılık çalışmalarında başaklanma süresi, bitki boyu, başakta mumsuluk ve düşme sayısı gibi özelliklerin seleksiyon ölçütü olarak kullanılabileceği görülmüştür.
Çukurova koşullarında bazı 2 ve 6 sıralı arpa (Hordeum vulgare L.) çeşitlerinin verim ve verim unsurları üzerine bir araştırma
Bu çalışma, 2022-2023 yetiştirme döneminde Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme alanında, tesadüf blokları deneme desenine göre dört tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Çalışmada; 8 adet 6 sıralı arpa çeşidi (Altıkat, Ay, Bayrak, Egebeyi, Finola, Güldeste, Kendal, Placidia), 8 adet 2 sıralı arpa çeşidi (Alastro, Burakbey, Explorer, Gte Ahat, Harman, Manava, Samyeli, Sentosa) olmak üzere toplam 16 arpa çeşidinde; m2'de bitki sayısı, m2de sap sayısı, m2de başak sayısı, bitkide sap sayısı, bitkide başak sayısı, başaklanma süresi, başaklanma-erme süresi, bitki boyu, başak uzunluğu, başakta başakçık sayısı, başakta dane sayısı, başakta dane ağırlığı, bin dane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, protein oranı, nişasta oranı ve dane veriminin incelenmesi amaçlanmıştır. Altı sıralı arpa çeşitleri arasında en yüksek dane verimi 679.2 kg/da ile Bayrak ve 625.0 kg/da ile Finola çeşidinden, iki sıralı arpa çeşitleri arasında en yüksek dane verimi 628.3 kg/da Gte Ahat ve 579.0 kg/da ile Explorer çeşidinden elde edildiği saptanmıştır. Altı sıralı arpa çeşitlerinin dane verimi ortalama değerleri (571.7 kg/da) ile iki sıralı arpa çeşitlerinin ortalama değerleri (530.7 kg/da) karşılaştırıldığında altı sıralı arpa çeşitlerinin dane verimi değerlerinin daha fazla olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Arpa, Altı sıralı arpa, İki sıralı arpa, Çeşit, Verim