Maliyetleme
54 theses under this subject heading
Sürece dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme yöntemi ve bir üretim işletmesinde örnek uygulama
Sürece dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme (SDFTM), faaliyetleri gerçekleştirmek için gerekli olan zamanı dikkate alan ve geleneksel faaliyet tabanlı maliyetleme (FTM) yönteminin eksikliklerini gidermek amacıyla geliştirilen bir yöntemdir. SDFTM yönteminde yalnızca iki veriye ihtiyaç duyulmaktadır. Bunlardan birincisi faaliyetleri gerçekleştirmek için ihtiyaç duyulan kaynak miktarı, ikincisi ise bu faaliyeti ne kadar sürede gerçekleştirdiğimizdir. Bu yöntemi geleneksel FTM yönteminden ayıran en önemli özelliği, atıl kapasitenin hesaplanabilmesidir. SDFTM yöntemi ile faaliyeti gerçekleştirmek için gerekli olan zaman ve kaynak bilindiğinden, toplam zamandan işin yapılması için ihtiyaç duyulan gerekli zaman çıkarılarak atıl kapasite hesaplanabilmektedir. Geleneksel FTM yöntemine göre SDFTM yönteminin daha az değişkene ihtiyaç duyması, bu yöntemin uygulanmasını ve güncellenmesini kolaylaştırmaktadır. Bu çalışmanın amacı, SDFTM yönteminin bir mobilya üretim işletmesinde uygulanması ve maliyetlerin SDFTM yöntemine göre belirlenmesidir. Çalışmada örnek olay çalışması yapılmış ve SDFTM yönteminden yararlanılarak mobilya işletmesinde üretilen ürünlerin maliyetleri hesaplanmıştır. Yapılan çalışma sonucunda, SDFTM yöntemi kullanılarak atıl kapasite maliyeti hesaplanmış ve bu maliyetler ürün hatlarına yüklenmeyerek ürünlerin gerçek maliyetleri bulunmuştur.
Veri zarflama analizi ile maliyet performansı ölçümü: BİST tekstil sektöründe bir uygulama
Günümüzde küreselleşme ile birlikte artan rekabet ve teknoloji olanakları sayesinde işletmelerin, güncel olayları takip ederek rakiplerine ve modernleşen dünyaya ayak uydurması gerekmektedir. Her işletmenin amacı, kâr maksimizasyonu sağlamaktır. Bunu başarmak için, girdi ve çıktı düzeylerini doğru tanımlamalı ve güncel olayların firmaya yansımasını doğru bir şekilde konumlandırmalıdır. İşletmelerin büyüyüp kâr elde edebilmesi için, işletme; yöneticilerine ve çalışanlarına önemli sorumluluk yüklemektedir. Bu da çalışan herkesin bilgi düzeyini optimum noktada tutmayı gerektirir. Firma yetkilileri, işletmenin niteliğine göre, girdi-çıktı düzeyini maksimum noktada kullanıp kullanmadıklarını ölçmek için bazı performans ölçüm kriterleri belirlerler. Geçmişe yönelik yapılan performans ölçümleri sayesinde, işletme yöneticilerinin işletmenin geleceği hakkında karar verip, yön tayin etmesi bakımından bazı stratejiler geliştirmeleri gerekmektedir. Yapılan birçok araştırma sonucunda yapılan yanlışların düzeltilmesi için, performans ölçümlerinin varlığı yadsınamaz. İşletmeler, performans ölçümleri sonucunda farklı hedef ve stratejiler geliştirip istenilen optimal seviyeye ulaşabilir. Pek çok performans ölçüm modelleri mevcut olsa da, çalışmamızda veri zarflama analizi ele alınıp, elde edilen sonuçlar incelenecektir.
Hedef maliyetleme açısından muhasebe bilgi sistemine ilişkin bir model önerisi ve bir işletme uygulaması
Bu çalışma, hedef maliyetleme açısından muhasebe bilgi sistemine ilişkin bir model önerisi koymak ve bu modelin işletme uygulamasının analiz edilmesine yöneliktir. Ayrıca, konuyla ilgili olması yönüyle, maliyet yönetimi, maliyet yönetim sistemleri ve çağdaş maliyet sistemleri de açıklanmış bulunmaktadır. Bunların yanında, çalışmanın esasını oluşturması açısından hedef maliyetleme ile muhasebe bilgi sistemi detaylı olarak incelenmiş ve bu iki konunun bütünleştirilmesi neticesinde de bir model önerisi ortaya konulmuştur. Çalışma, 3 bölümden oluşmaktadır. Birinci ve ikinci bölüm teorik kısım olup üçüncü bölümde bilgi sistemi modeli ortaya konulmuş ve ardından bu modelin işletme uygulaması yapılmış ve uygulamanın sonuçları analiz edilerek öneriler ifade edilmiştir.
İşletmelerin sürdürülebilir rekabet gücü ve rekabet üstünlüğü sağlamada verecekleri stratejik kararların kaynak tüketim muhasebesi modeliyle doğrulanmasına yönelik amprik bir çalışma
Dünya çapında artan küreselleşme olgusu ile birlikte günümüzde faaliyet gösteren işletmeler, kendilerini şiddetli bir rekabet ortamının içinde bulmaktadır. İşletmelerin böyle bir ortamda hayatta kalabilmelerinin yolu rakip işletmeler ile rekabet edebilme yeterliliğine sahip olmalarından ve hatta rakipleri karşısında sürdürülebilir rekabet üstünlüğü elde edebilmelerinden geçmektedir. İşletmelerin rakiplerine karşı sürdürülebilir rekabet üstünlüğü elde edebilmelerini sağlayan temel argümalarından birisi de maliyet bilgileridir. Bu nedenle üretim işletmelerinde üretim süreci sonucunda ortaya çıkan maliyetlerin doğru, güvenilir, yeterli, gerçeğe uygun ve detaylı olarak saptanması ve üretilen mamul maliyetlerinin de benzer niteliklere sahip maliyet bilgilerine dönüştürülmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, geliştirilen maliyetleme modellerinin en temel amacı, üretilen mamullerin maliyetlerinin; doğru, güvenilir, yeterli, gerçeğe uygun ve detaylı olarak hesaplanmasını sağlamaktır. Ancak gerek geleneksel maliyetleme modelleri gerekse çağdaş maliyetleme modelleri istenilen nitelikte maliyet bilgilerini tam olarak üretmekte yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle çağdaş maliyetleme modellerinin eksikliklerini gidermek amacı ile kaynak tüketim muhasebesi modeli adı altında yeni bir maliyetleme modeli geliştirilmiştir. Bu çalışmanın temel amacı; geliştirilen kaynak tüketim muhasebesi modelini bir üretim işletmesinde kurmak, modelde üretilen maliyet ve yönetim muhasebesi bilgileri aracılığıyla, işletme yöneticilerinin sürdürülebilir rekabet üstünlüğü sağlamada verecekleri fiyatlandırma kararlarını desteklemektir. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kavramsal çerçeve başlığı altında rekabet kavramı ve kaynak tabanlı yaklaşım kavramı ayrıntılı olarak ele alınmıştır. İkinci bölümde kaynak tüketim muhasebesi modeli ve analize tabi diğer maliyetleme modelleri (geleneksel maliyetleme modeli, faaliyet tabanlı maliyetleme modeli ve zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme modeli) açıklanmış ve karşılaştırmalı olarak ele alınıp değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde analize tabi maliyetleme modelleri (kaynak tüketim muhasebesi modeli, geleneksel maliyetleme modeli, faaliyet tabanlı maliyetleme modeli ve zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme modeli) bir üretim işletmesinde uygulanarak sonuçlar alınmıştır. Alınan sonuçlar karşılaştırmalı olarak analiz edilerek değerlendirilmiştir. Son bölümde ise işletme yöneticileri tarafından verilecek fiyatlandırma kararları analize tabi maliyetleme modelleri kapsamında analiz edilmiştir.
Birleşik ve yan ürünlerde maliyet hesaplama yöntemlerinin TÜPRAŞ`ta uygulanması
ÖZET Bir endüstri işletmesinin hayatiyetini devam ettirebilmesi; sadece işletme dışı faaliyetlerini bir düzen dahilinde yürütebilmesine bağlı değildir. Bunun yanında işletme içindeki miktar ve değer hareketlerinin ihtiyaçlara en uygun şekilde yürütülmesi, bu hareketlerin sistematik bir şekilde kayıtlara geçirilmesi ve iktisadi faaliyetleri asgari emek ve fedakarlık felsefesi çerçevesinde basara bilmek amacıyla kayıtlardan elde edilen bilgilerin devamlı surette değerlendirilmesi gerekir. Bu bakımdan günümüzde bütün işletmeler maliyet hesaplarına büyük önem vermektedir. Maliyet muhasebesi, maliyet kontrolü işlerini iki alt işlev olarak yerine getirmektedir. Birinci olarak maliyetleri azaltmak (böylece rekabet gücünü artırmak) ya da aynı düzeyde tutmak; ikinci olarak yönetimin performansım ve verimliliğini ölçmektir. Maliyet muhasebesinden elde edilen çeşitli veriler ve bunların analizi sonucunda üretimi artırıcı ve maliyeti düşürücü çalışma şekillerinin ve politikaların uygulaması mümkün olur ve bundan da milli ekonomi kazançlı çıkar. Birleşik imalatta kullanılan esas sistem safha maliyeti olmakla beraber her işletme kendi bünyesinin özelliğine göre, birleşik mamullerin maliyetini değişik yöntemlerle hesaplayabilir. Üretim işletmelerinin bir kısmında, işletmeler üretimi amaç edindikleri ona ürünlerin yanı sıra, zorunlu olarak (teknolojik zorunluluk ve bunun gibi sebepler) bir ya da birden fazla ürünlere üretebilirler. Üretimin esas kısmını ve asıl gayesini temsil eden mamullere birleşik ürün, birlikte elde edilen diğer mamullere yan ürün denir. Birleşik ürünle, yan ürünlerin ayırt edilmesinde bazı güçlükler olmakla beraber; genellikle satış değeri, göreli olarak oldukça düşük olanlar ve teknolojik zorunluluk ve bunun gibi sebeplerle üretilenler yan ürün kapsamına girer.m Gerçek maliyetlerin bulunması, maliyet hesaplama yöntemlerini gerektirir. Gerek üretilen ürünlerin maliyetlere bağlı olarak fiyatlarını saptama, gerekse ulusal-uluslararası rekabet edebilmesi; üretilen ürünlerin maliyetini doğru saptamayı gerektirir. Çalışmamızda birleşik ürünlerin ve yan ürünlerin maliyet hesaplama yöntemleri ve bu yöntemlerin yarar ve sakıncaları ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu amaçla çalışmamızda ülkemizin toplam hampetrol rafinajının % 86'sma ve ayrıca ham petrol, LPG ve diğer petrol ürünleri dış alımı için mükemmel bir alt yapıya ve güçlü bir lojistik konuma sahip Tüpraş 'ta birleşik ve yan ürün maliyet hesaplama yöntemleri uygulanmaya çalışılmıştır. Ülkemizin lider enerji kuruluşu ve dünya klasında rafineri şirketi olabilmek için Tüpraş 'ta maliyetleri azaltmak hedeflenmiştir. Tüpraş Türkiye'de oldukça stratejik öneme sahip bir kuruluştur. Bu nedenle maliyetlerin tanımı ve azaltılması Tüpraş açısından önemli bir argümandır. Buradan hareketle çalışmamızda, birleşik ve yan ürünler tanımlanmış, Tüpraş'ta bu tanımlara uyan hangi ürünlerin üretildiği belirlenmeye çalışılmıştır. Daha sonrada, birleşik ve yan ürün maliyet hesaplama yöntemlerinden hangilerinin uygulanabilir olduğu ortaya konmaya çalışılmıştır.
Kar planlaması sürecinde başabaş noktası analizinin geleneksel ve faaliyete-dayalı maliyet sistemleri açısından kıyaslanması ve bir faaliyete-dayalı model denemesi
ÖZET KAR PLANLAMASI SÜRECİNDE BAŞABAŞ NOKTASI ANALİZİNİN GELENEKSEL VE FAALİYETE DAYALI MALİYET (FDM) SİSTEMLERİ AÇISINDAN KIYASLANMASI VE BİR FDM MODEL DENEMESİ İlhan DALCI Doktora Tezi, İşletme Bölümü Danışman: Doç.Dr.Veyis Naci Tanış Eylül 2004, 222 Sayfa Bu çalışmada ilk olarak, geleneksel maliyet-hacim-kar analizi anlatılmıştır. Bu çerçevede, maliyet-hacim-kar analizinin üretim ve kar planlamasında nasıl kullanılabileceği açıklanmıştır. Başka bir anlatımla, başabaş noktasına ve hedeflenen kar tutarına ulaşmak için üretilmesi gereken ürün miktarı ve yapılması gereken satış tutarının nasıl hesaplanması gerektiği anlatılmıştır. Bu bağlamda; maliyet-hacim-kar analizinin, hem tek bir ürün hem de birden çok ürünü içeren ürün karması için nasıl yapıldığı anlatılmaya çalışılmıştır. Daha sonra; teknoloji-destekli üretim ortamlarında, geleneksel maliyet-hacim-kar analiz yöntemlerinin uygun olmaması nedeniyle, geleneksel maliyet-hacim-kar analizine alternatif bir model geliştirilmiş ve bu model Faaliyete-Dayalı Başabaş modeli olarak adlandırılmıştır. Üretim ve kar planlamasında, faaliyete-dayalı başabaş modelinin geleneksel başabaş modeline kıyasla hangi şartlarda daha farklı sonuçlar vereceği hayali bir işletme üzerinde gösterilmeye çalışılmıştır. Anahtar kelimeler: Faaliyete Dayalı Maliyet; Maliyet-Hacim-Kar analizi; Başabaş noktası analizi. III
Faaliyete dayalı maliyetleme ve faaliyet analizi: Tekstil sektöründe bir uygulama
Emek yoğun üretimle çalışan işletmeler, ürün maliyetlerini geleneksel maliyet yöntemleri ile tespit etmekteydiler. Bu yöntemler otomasyon ağırlıklı üretim ortamlarına sahip günümüz işletmeleri için ise yetersiz kalmıştır. Buna bağlı olarak günümüz işletmelerinin ihtiyaçlarına cevap verebilecek, daha doğru ve güvenilir maliyet verileri sağlayabilecek bir maliyet sistemine ihtiyaç duyulmuştur. Bu ihtiyaç doğrultusunda ?Faaliyete Dayalı Maliyet? sistemi ortaya çıkmıştır. Faaliyete Dayalı Maliyet sistemi, ürünlerin maliyetlerini hesaplarken her ürünün ortaya çıkmasını sağlayan faaliyetler üzerine yoğunlaşmaktadır. Böylece daha doğru maliyet bilgileri elde edilmektedir. Yüksek rekabetin hakim olduğu günümüz dünyasında faaliyetlerin analizi de önemli bir konuma sahip olmuştur. Yapılacak faaliyet analizi ile gereksiz, birinci derecede öneme sahip olmayan, değer eklemeyen faaliyetler meydana çıkarılabilmektedir. Böylece tam zamanında alınacak tedbirlerle önemli oranlarda tasarruf elde etmek mümkün olmaktadır.
Resource consumption accounting and its application in a healthcare institution
In the current global environment, businesses must use an efficient cost system in order to develop a competitive advantage. A traditional cost system does not produce accurate information since it considers a volume based allocation procedure. As a result, Activity Based Costing System has been developed. However, this system cannot reveal the unused capacity. In addition, this system cannot be used to make short-run decisions. Thus, a new cost system, Resource Consumption Accounting, has emerged. The Resource Consumption Accounting is a new and detailed system which provides opportunities to managers to make both short- and long-run decisions. This system also shows the unused capacity by using both activity-based and process-based perspectives. Accordingly, this study aimed to reveal the effectiveness of the Resource Consumption Accounting. In this regard, reliable data were obtained to make long-run decisions. The short-run cost data that can be used to improve the competitive advantage were also obtained.
Çağdaş maliyetleme yöntemlerinden faaliyet tabanlı maliyetlemenin sanayi işletmelerinde uygulanabilirliği
Globalleşen dünya ile hızla artan üretim, beraberinde yeni üretim teknolojilerinin meydana getirilmesine yol açmıştır. Teknolojinin artması maliyet yapılarında birtakım değişmelere sebep olmuştur. Yıllar öncesinde geliştirilen ve günümüz dünyasında yetersiz kalan geleneksel maliyetleme yöntemleri yerine, işletmelerin geleceğini etkin bir şekilde planlayan ve kendilerine yol gösteren ve bunun yanı sıra alınacak kararlarda yardımcı olacak bir yönteme ihtiyaçları vardır. Faaliyet Tabanlı Maliyetleme yöntemi işletmelerde katma değer yaratan ve yaratmayan faaliyetlerin ortaya çıkarılması ve bu sayede işletmelerin dikkatini katma değer yaratan faaliyetlere çekmesini sağlar. Bu çalışmada öncelikle üretim ortamındaki değişiklikler için geleneksel maliyetleme yönteminden başlanarak geliştirilen çağdaş maliyetleme yöntemleri anlatılacaktır. Son olarak da faaliyet tabanlı maliyetlemeni yöntemi detaylı olarak ele anılıp, sanayi işletmelerinde uygulanabilirliği araştırılıp çalışma sonlandırılacaktır.
Lojistik hizmeti üretiminde kaynak kullanım seçenekleri açısından maliyet analizi
Globalleşen dünyada her geçen gün büyük bir ivme ile gelişimine devam eden lojistik sektöründe, etkin ve sistematik maliyet analizinin yapılması çok büyük önem arz etmektedir. Lojistik sektörü hızlı bir şekilde dünyada ve ülkemizde büyümekte, ancak bu büyüme, sektörde düşük kâr yüzdeleri ile çalışma, sektöre kolay giriş, yoğun rekabet gibi birtakım sorunları da beraberinde getirmektedir. Son yıllarda görülmekte olan ekonomik durgunlukla beraber diğer tüm sektörlerlerde olduğu gibi lojistik alanında faaliyet gösteren işletmelerde finansal açıdan sıkıntılar yaşamaktadırlar. Finansal yönetimdeki sorunlardan ötürü, sektörde konkordato ilan edilmesi ve iflaslar oldukça sık yaşanır hale gelmiştir. Dolayısı ile etkin bir finansal yönetim, zor koşullar için güçlü bir sermaye yapısı, finansman gereksinimlerinin mevcut bütçelere çok fazla yük oluşturmaması, işletme kârlığı ve devamlılığı için hayati bir önem arz etmektedir. Ülkemizin jeopolitik konumu lojistik sektörüne çeşitli avantajlar ve dezavantajlar sunmaktadır. Özellikle güney sınırlarımızdaki siyasal ve ekonomik belirsizlikler, mevcut pazarların daralması, kârlılık sorunları ve yıkıcı rekabet kapsamlı bir maliyet analizi yapılarak işletmelerin yönetilmesini kaçınılmaz kılmıştır. Bu nedenle; yönetim ve maliyet muhasebesini etkin bir şekilde kullanan işletmeler, günümüzün oldukça güç ekonomik koşullarında daha rekabetçi ve değişimlere hızlı bir şekilde adapte olabilen bir yapıya kavuşabilecektir. Araştırmanın amacı, lojistik hizmeti sunan işletmelerde kaynak kullanımı aşamasında oluşan başlıca sabit ve değişken maliyetlerin belirlenmesi, mevcut maliyetlerin finansal yapıya etkisi ve çeşitli kaynak kullanım seçeneklerinin nasıl analiz edilip değerlendirebileceği konusunda çeşitli öneriler sunmaktır. İlgili amaç doğrultusunda lojistik sektöründe çok önemli bir oyuncu pozisyonunda bulunan bir işletmede araştırmanın uygulaması gerçekleştirilmiştir. İşletme yetkilileri ile yapılan görüşmeler ve alınan veriler doğrultusunda dört farklı kaynak kullanım seçeneğinin işletme kârlılığına ve maliyetlere olan etkisi incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Yapılan analizler ve değerlendirmeler sonucunda kaynak kullanımı ile ilgili alınan kararların, çok şiddetli rekabet koşullarının hâkim olduğu lojistik sektöründe ne kadar önemli olduğu tespit edilmiştir.
Prefabrikasyon elemanların akarsu ıslahı ve menfez yapılarında kullanımı
Bu tez kapsamında akarsu ıslahı ve menfez imalatları dikkate alınacaktır. Bahsedilen yapılarda uygulanabilecek prefabrik eleman olarak ise prefabrik çift duvar ve prefabrik filigran tip döşeme eleman incelenecektir. Bu prefabrik elamana ait uygulama yerinde dökme ıslak birleşim kullanılarak tamamlanmaktadır. Ancak bu ıslak birleşimler düz yüzeyli iki panelin arasında olacağından su geçişleri olan yüzeylerde pürüzsüzlük sağlanacak, akış hızına katkısı olacaktır. Günümüzde uygulanan prefabrik kutu menfeze göre seçtiğimiz yapı elemanının hem birleşim detayı hem sürekliliği hem de sızdırmazlığı önemli avantaj sağlayacağı düşünülmektedir. Aynı zamanda standart menfezlerin kalıp maliyetlerinin, üretim zorluklarının, nakliye ve montaj zorluklarının seçilen bu yapı elemanına göre kıyaslanması ile çeşitli ebatlarda kolay üretim ve yük dayanımı kullanılacağı yere göre hesaplanabilir bir yönteme geçilmesi ve ekonomi sağlaması beklenmektedir.
Development of a software for appropriate costing, technical calculation and visual simulation of weft knit fabric
Knitting, as a backward linkage for readymade garments, is the second largest industry in the domestic and worldwide market, behind wovens. A software with three modules has been developed to aid in the further strengthening of this industry. The first module is the Activity Based Costing system, which is expected to replace the currently used traditional costing approach incapable of providing accurate cost information. The second module calculates various fabric parameters using a set of standard equations that assist technicians in producing a fabric with expected specifications. The third module provides a fully functional fabric development environment. The developed software automatically validates the given fabric structure, detects recurrent patterns, and calculates optimal cam setup and needle arrangement for that fabric. Finally, it displays a visual simulation of the fabric based on the notation diagram with assigned colors, allowing the fabric designer to view and assess the actual fabric before it is produced on the machine. Key Words: Knitting, knitting geometry, activity-based costing, knit fabric, visual simulation
HC-SCR sisteminde Ag/kordiyerit katalistlerine Cu ilavesinin Ca zehirlenmesine etkisi
Bu çalışma esnasında, Hidrokarbon Seçici Katalitik İndirgeme Sistemi (HC-SCR) sistemi için Ag/ TiO2, Ag-Ca/TiO2, Ag-Ca-Cu (%0,5) /TiO2, Ag-Ca-Cu (%1) /TiO2, Ag-Ca-Cu (%1,5)/ TiO2 bazlı katalistleri emdirme yöntemi kullanılarak üretilmiştir. Bu sistemde indirgeyici madde olarak etil alkol kullanılmıştır. Üretilen katalizörün kullanıldığı sistemin NOX dönüştürme verimliliği analiz edilmiştir. Kullanılan katalizörün kimyasal ve yapısal özellikleri SEM, BET ve XRD analizleri ile incelenmiştir. SCR test sisteminde deneyler,180°C ile 270 0C arasında değişik sıcaklıklarda, sabit gaz saatlik alan hızında (30000 h-1) gerçekleştirilmiştir. Testler 3 farklı yük (1 kW, 3 kW ve 5 kW) altında sabit motor hızına (3000 devir/dk) sahip, 2 silindirli V tipi dizel motor kullanılarak yapılmıştır. Bu testler üretilen katalistin SCR sisteminin NOX dönüştürme oranı üzerindeki etkilerini tanımlamıştır. Sonuç olarak, maksimum NOX dönüşüm oranları 5 kW yükte, 270 0C sıcaklıkta, 30000 h-1 gaz saatlik alan hızında ölçülmüştür. NOX dönüşüm oranı en yüksek nokta olan %93,84 noktasına ulaşmıştır.
Çağdaş bir maliyetleme yöntemi olarak zaman etkenli faaliyet tabanlı maliyetleme ve otomotiv sektöründe faaliyet gösteren bir firma örneği
1980'lerin ortalarından beri, geleneksel maliyetleme sistemlerinin değişen üretim yapılarına ayak uyduramadığı, verimli ve doğru bir maliyet bilgisi sunmadığı kabul görmeye başlamıştır. Geleneksel maliyetleme sistemlerinin eksikliklerinin giderilmesi ve değişen üretim tekniklerine daha uygun bir maliyet yöntemi olarak Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (FTM) sistemi ortaya atılmıştır. Ancak FTM sisteminin uygulanmasında ve sürdürülebilirliğinde yaşanan zorluklar ve karmaşık bir yapıya sahip olması verimli, güncel ve yenilikçi bir maliyet sistemi olmasını engellemiştir. Zaman Etkenli Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (ZEFTM) sistemi, FTM sisteminin yaşadığı bu zorlukları aşarak, daha basit, daha doğru ve daha anlamlı maliyet bilgisi sunan, uygulanması ve güncellenebilmesi daha kolay, yenilikçi bir maliyet sistemi olarak geliştirilmiştir. Böylece, daha gerçekçi ve doğru maliyet verileri kullanılarak alınan kararlar daha isabetli olacaktır. Bu çalışmada örnek olay yöntemi kullanılarak otomotiv parçaları üreten bir işletmede, genel üretim maliyetleri, ilk olarak FTM sistemine ve daha sonra ZEFTM sistemine göre ürün hatlarına dağıtılmış ve farklılıkları ortaya konmuştur. Uygulama çalışması sonucunda, ZEFTM sisteminin atıl kapasite maliyetlerini mamul maliyetine dahil etmediği için FTM'ye göre daha düşük maliyet hesapladığı saptanmıştır. ZEFTM hem daha doğru maliyet bilgisi hesaplamakta hem de atıl kapasite maliyetlerini ortaya çıkararak işletme yöneticilerinin dikkatlerini atıl kapasitenin oluştuğu alanlara yöneltmektedir.
Faaliyete dayalı maliyetleme ve hastanelerde uygulanabiliriği: Teorik inceleme
Literatür taramasında maliyet, gider, harcama kavramları ile faaliyet ve faaliyete dayalı maliyetleme kavramı anlatılmaya çalışılmıştır. Bu araştırmanın amacı, çalışma konusu olan Faaliyete Dayalı Maliyet Sistemi'nin diğer literatür kaynaklarla beraber incelenmesidir. Bu amaçla hastanelerde Faaliyete Dayalı Maliyetleme Sistemi'ni ele alan tez ve makalelerin sonuçları incelenmiş ve bu sonuçlar doğrultusunda; Faaliyete Dayalı Maliyetleme Sistemi'nin Geleneksel Maliyetleme Sistemi'nden farklı olduğu, mamul veya hizmetler üretim sırasında, gerçekleştirdiği her bir faaliyete ilişkin ayrı dağıtım anahtarları aracılığı ile yüklendiği için, Geleneksel Maliyet Sistemi'ne göre daha gerçekçi maliyet bilgilerini ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Maliyet, Faaliyet, Faaliyet Dayalı Maliyetleme
Çağdaş faaliyetleme sistemlerinden faaliyet tabanlı maliyetleme ve bir koltuk üretim işletmesi uygulaması
Bu çalışmada üretim işletmeleri için son derece önemli olan maliyet konusu ele alınmıştır. Geleneksel yöntemlerle çalışan bir koltuk üretim işletmesinde üretim süreci analiz edilmiştir. Daha sonra çağdaş maliyetleme sistemlerinden olan Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (FTM) ile birim maliyetler tekrardan hesaplanmıştır. Geleneksel yöntem ile hesaplanan birim maliyetler ile faaliyet tabanlı maliyetleme ile hesaplanan birim maliyetler karşılaştırıldığında maliyetler arasında fark olduğu tespit edilmiştir. Genel üretim giderlerinin toplam maliyet içindeki payının yüksek olduğu görülmüştür ve bu da geleneksel yönteme göre hesaplanan maliyet bilgisini saptırmış olur. Dolayısıyla işletmemizin alacağı stratejik kararlarda, gerek ulusal pazarlarda gerekse uluslararası pazarlarda rekabet gücünü ve karlılığını artırmak için faaliyet tabanlı maliyetlemenin kullanılması daha sağlıklıdır.
Yalın üretim ortamına uygun maliyet sistemi seçimi
Günümüzde küresel rekabetin fazla olmasından dolayı işletmeler yenilikler yaparak rakiplerini geçmelidir, çünkü artık dünya tek bir pazar ve milyonlarca ürünün pazarlandığı büyük bir arena olarak görülmektedir. Bundan dolayı küresel rekabette başarılı olabilmek için üretim sistemini değiştirerek yalın üretim sistemine geçen işletme sayısı her geçen gün çoğalmaktadır. İlk olarak Toyota firması tarafından benimsenen yalın üretim sistemi halen kullanılmaya devam etmektedir. Yalın felsefeyi benimseyen işletmelerde geleneksel maliyet yönetim sisteminin vereceği bilgiler raporlama için yetersiz gelmektedir. Bundan dolayı işletmelerde literatürde yalın muhasebe olarak adlandırılan bir yaklaşım kullanılmaktadır. Yalın muhasebe sistemi, yalın üretim sistemini kullanan işletmeler için, yalın uygulamalara yön verecek raporların hazırlanmasını sağlayan, daha iyi değer akış analizi ve alınacak kararlarda doğru verileri sunan bir sistemdir. Değer akışı maliyetleme sistemi özellikle yalın sisteme geçmiş işletmelerde ulaşılmak istenen amaç için daha iyi sonuçlar vermektedir. Bu çalışmada ilk olarak yalın üretim sisteminin ortaya çıkışı ve günümüzdeki durumu değerlendirilmiştir. İlerleyen bölümlerde ise yalın üretim sistemini kullanan işletmeler için gerekli olan yalın muhasebe sistemi, yararları ve uygulanabilirliği incelenmiştir. Bu kapsamda değer akış maliyetleme yöntemi hakkında bilgi verilerek, maliyet sisteminin seçimi yalın üretime uygun şekilde yapılacaktır. Anahtar sözcükler: Yalın üretim, Yalın muhasebe, Değer akış maliyetleme, Değer akışı
Rekabet avantajı açısından endüstri 4.0'ın, muhasebe ve maliyetleme uygulamalarına yansımalarının incelenmesi
Endüstri devrimlerine bakıldığında; asıl çıkış noktası üretim ağırlıklı olsa da, üretimin ötesinde diğer iş alanlarında, işletme fonksiyonlarında ve özel yaşama değin bir etki meydana getirmiştir. Gerçekleşen her endüstri devrimi bazı iş alanlarının yok olmasına, bazı iş alanlarının değişmesine ve bazı yeni iş alanlarının doğmasına zemin hazırlamaktadır. Endüstri 4.0 ile beraber bu değişime uğrayacak alanlarından biri ise muhasebe ve maliyetleme uygulamaları olacağı öngörülmektedir. Stratejik maliyetleme uygulamaları önemli getiriler sağlamakta, ancak uygulama aşamasında bazı sorunlarla karşılaşılabilmekte veya maliyetlerin izlenmesi sonucunda elde edilen getiriler, maliyetlerin izlenmesinden dolayı katlanılan fedakarlıkları karşılamada yetersiz kalabilmektedir. Bu sorunların aşılmasında ve maliyetleme uygulamalarının daha etkin kullanılmasında Endüstri 4.0 teknolojilerinin kullanılmasının işletmelere birçok rekabetçi avantajlar sağlayacağı öngörülmektedir. Henüz emekleme döneminde olan Endüstri 4.0; daha şimdiden birçok değişimi ortaya koymakta ve birçok değişim potansiyelini iş hayatına sunmaktadır. Gün geçtikçe rekabetin derinleştiği, özellikle uluslararası rekabetin arttığı görülmekte ve bu durum işletmeler için sorun meydana getirmektedir. Bu sorunun çözümü için işletmelerin Endüstri 4.0 bileşenlerini, tedarik, üretim, pazarlama, özellikle muhasebe ve maliyetleme fonksiyonlarının yerine getirilmesi süreçlerinde uygulayarak ulusal ve uluslararası düzeyde sürdürülebilir rekabet avantajı sağlayabilecekleri literatür incelemesi ile ortaya konulmaya çalışılmıştır. Yapılan bu çalışma sonunda Endüstri 4.0 ve bileşenlerini muhasebe ve maliyetleme süreçlerine uygulayarak geliştiren işletmelerin rekabet avantajı sağlayacağı ve faaliyetlerini verimli bir şekilde devam ettirebilecekleri sonucuna ulaşılmıştır.
Mermer sektöründe uygulanan faaliyet tabanlı maliyetleme yönteminin incelenmesi ve Bilecik ilinde bir uygulama
Yükselen rekabet ortamı, değişen koşullar ve üretimde teknoloji yoğunluğunun artması dolayısıyla maliyet hesaplamalarına geleneksel bakış açısı etkin bir maliyet bilgisi sunmaktan uzak kalmıştır. İşletmelerin rekabet koşulları dolayısıyla pazar paylarını arttırmanın öncesinde mevcut konumlarını koruyabilmek ve ayakta kalabilmek için kendilerini büyük bir mücadelenin içinde bulmuşlardır. Bu mücadelenin başında da maliyetlerin azaltılabilmesi yer almaktadır. Maliyetlerin azaltılabilmesi için ise, maliyetlerin doğru tespit edilebilmesi gerekmektedir. Oluşan bu şartlarda, geleneksel maliyetleme yöntemlerinin yeterli olamadığı ortadadır. Bu nedenle geliştirilen çeşitli maliyet yönetimi yaklaşımlarından biri de faaliyet tabanlı maliyetlemedir. Tezde işletmenin mevcut maliyetleme sistemi Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (FTM) açısından incelenerek, işletmenin maliyet verilerinin mükemmelleştirilmesi için öneriler geliştirilmiştir. İşletme teknoloji yoğun ve emek yoğun üretim departmanlarına sahip bir işletme olduğundan bu tür ortamlarda FTM sistemi içinde dağıtım anahtarlarının nasıl belirlendiği ortaya konulmuştur. Uygulamaya konu işletmede ebatlı mermer üretimi ve mozaiküretimi olmak üzere iki farklı departmanda üretim yapılmasından dolayı, mozaik ürününün yan ürün ve birleşik ürün açısından değerlendirilmesi yapılmıştır. Mozaik ürünlerinin maliyetlerinin daha doğru belirlenmesi için, TMS-2 Stoklar Standardına uygun olarak transfer fiyatlaması yoluyla, ebatlı mermer üretiminde ortaya çıkan firelerin belirli bir değerle mozaik departmanına aktarılması yoluyla, mozaik ürünlerinin maliyetlerinde oluşacak değişim ortaya konulmuştur.
Hastane işletmelerinde rekabet üstünlüğü sağlamada faaliyet esasına dayalı maliyetleme yönteminin rolü
Toplumun en önemli varlığı insan, insanın da en önemli varlığı sağlığıdır. Söz konusu insan sağlığı olması nedeniyle hastane işletmelerinde hizmet sunumlarının kesintisiz, tam zamanında ve doğru bir şekilde gerçekleştirilmesi büyük önem arz etmektedir. Kar amacı gütmeyen ya da kârın ikinci planda geldiği hastane işletmelerinde, az maliyetle kaliteli hizmet sunumu oldukça önemlidir. Günümüzde hızla değişen ekonomik, sosyal ve çevresel şartlarda, her işletmede olduğu gibi hizmet sektöründe yer alan hastane işletmelerinde de hizmet taleplerini karşılamak için sınırlı kaynakların etkin şekilde kullanılması, başarılı maliyet, kapasite yönetimi ve sonuçta hizmet sunumunun etkinliğinin sağlanması için uygun bir maliyet yönteminin kullanılması gerekmektedir. Hastane işletmelerinde rekabet üstünlüğünün sağlanması, kıt kaynakları maliyetle dengelenmesi için gelişmiş maliyet yöntemlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Modern tıbbi tekniklerin ve araçların geliştiği günümüzde, tüketilen maliyetlerin de artmasıyla mevcut geleneksel maliyetleme yönteminin maliyet hesaplamalarında yetersiz kalmış ve yerini yeni maliyetleme yöntemlerine bırakmıştır. Çalışmamızda, hastane işletmeleri için daha doğru maliyet bilgisi veren, stratejik kararları almaya elverişli bilgilerin üretimiyle yönetime katkıda bulunan "Faaliyet Esasına Dayalı Maliyetleme Yöntemi" üzerinde durulmuştur.
Faaliyet tabanlı maliyetleme ve çağrı merkezi sektöründe bir uygulama modeli
Günümüz iş dünyasında rekabetin her geçen gün daha da arttığı ve maliyet bilgisinin önem kazandığı tartışılmaz bir gerçektir. Doğru maliyet bilgisine ne şekilde ulaşılacağı ile ilgili olarak geliştirilen en önemli yaklaşımlardan biri de faaliyet tabanlı maliyetlemedir. Organizasyonlarda gerçekleştirilen faaliyetlere ait maliyetlerin tespit edilmesine odaklanan bir yaklaşım olan faaliyet tabanlı maliyetleme, geleneksel maliyetleme yöntemlerine bir alternatif olarak geliştirilmiştir. Bu tezin amacı modern bir maliyetleme yaklaşımı olarak genel kabul görmüş faaliyet tabanlı maliyetleme yönteminin çeşitli yönleriyle incelenmesi ve son yıllarda gelişen bir iş kolu olan çağrı merkezi sektöründe faaliyet gösteren bir firmada ne şekilde uygulanabileceğinin araştırılmasıdır. Bu kapsamda faaliyet tabanlı maliyetleme yöntemi önce teorik olarak incelenmiş ve bir çağrı merkezi işletmesi için model oluşturabilecek bir uygulama çalışması yapılmıştır.Anahtar Kelimeler: Faaliyet Tabanlı Maliyetleme, Faaliyete Dayalı Maliyet, Çağrı Merkezi Sektörü
Hastanelerde maliyet muhasebesi analizi (Diyarbakır Doğum Evi Hastanesi örneği)
Bu çalışmada hastanenin ne olduğu kamu hastanelerinin kimler tarafından yönetildiği, örnek gösterilen hastanede çalışan personellerin kadro unvan ve tanımları, kullanılan bazı malzemelerin tanımlarına yer verilerek. Hastanelerde maliyet muhasebesinin ne olduğu, maliyeti oluşturan faaliyet konularının ne olduğu ayrıntılarıyla irdelenmiş ve bir kavram olarak hastane ve maliyetten itibaren ele alınarak maliyetleme, hastanelerde maliyetleme ve hastanelerde faaliyet tabanlı maliyetleme konuları tanımları işlenmiştir. Bu çalışmada, işlenen konulardan Maliyet Muhasebesinin daha anlaşılır kılınması ve somutlaştırılması amacıyla örnek bir uygulama yapılmıştır. Uygulamada orta ölçekli bir doğum evi hastanenin Doğum salonu birimindeki maliyet ve gelir hareketleri irdelenmiştir. Hastanedeki yardımcı hizmet gider yerlerindeki giderler birinci, ikinci ve üçüncü dağıtım yöntemiyle esas hizmet üretim gider yerine yüklenerek doğum salonunun karlılığı tespit edilip yüklenmiştir. Bu uygulama yapılırken hastane bilgi yönetim sistemi yazılımından, muhasebe, finans yazılımı, faturalama birimi ve döner sermaye biriminin verilerinden ve çalışmaların yapıldığı birim çalışanları ile yapılan sözlü görüşmelerden yararlanılmıştır.
Film yapımcılığının yönetim muhasebesi yaklaşımıyla irdelenmesi
Ba ta gelirlerin belirsiz olması ve sermaye yetersizli i olmak üzere sektörün kendine özgü bazı özelliklerinden dolayı film endüstrisinde yönetim muhasebesi tekniklerine önemli ölçüde ihtiyaç duyulmaktadır. Literatürde i letmenin çe itli alanlarında film endüstrisini konu alan çalı malara rastlansa da, bu konuda muhasebe alanında yapılan çalı malar oldukça kısıtlıdır. Bu çalı ma ile literatürdeki bu eksikli in bir ölçüde giderilmesi amaçlamaktadır. Çalı mada betimleyici vaka analizi yöntemi benimsenmi tir. Çalı manın iki ana ara tırma sorusu bulunmaktadır. Birincisi; film yapımcılı ında ideal bütçeleme yakla ımının nasıl olması gerekti idir. kincisi ise bütçe rakamlarının yönetim kararlarında nasıl daha etkin kullanılabilece idir. kinci ara tırma sorusu; filmin çekiminin uzaması ya da daha uzun bir zamanda çekiminin planlanması durumunda maliyetlerin ne kadar artaca ı, film yapımcılı ında nasıl bir maliyet sistemi kurulabilece i ve toplam maliyetlerin salon gösterimi dı ındaki ürünlere nasıl daha do ru ekilde da ıtılması gerekti i eklinde üç adet alt ara tırma sorusu içermektedir. Ara tırma sorularına cevap bulmak amacıyla; öncelikle çe itli bütçe formları incelenerek, film endüstrisinde yo unlukla kullanılan bütçe kalemlerinin yer aldı ı özgün bir bütçe formu ve hesap planı hazırlanmı tır. Daha sonra literatürde açıklanan bütçe hazırlama süreci esas alınarak bir filmin senaryosundan ba layarak bütçesinin olu turulmasına uzanan süreç uygulamalı olarak gösterilmi tir. Hazırlanan bütçe esas alınarak film çekiminin bir hafta uzaması durumundaki ek maliyet tahminlenmi tir. Ayrıca film yapımcılı ında maliyetlerin hesaplanması için bir sipari maliyet sistemi önerisi getirilerek, filmin maliyetleri sekans bazında hesaplanmı ve sonuçların yönetim kararlarında kullanımına ili kin örnekler sunulmu tur. Son olarak filmin toplam maliyetinin birle ik maliyetlerin da ıtılması yöntemiyle salon gösterimi dı ındaki di er sinema ürünlerine da ıtımı yapılmı ve bu da ıtıma dayanarak yapılan bir ba aba analizinin, maliyetler da ıtılmaksızın yapılan bir analizden daha sa lıklı bilgiler verdi i gösterilmi tir. Anahtar Kelimeler: Film Yapımcılı ı, Yönetim Muhasebesi, Film Bütçeleri, Film Maliyetlemesi
Zaman esaslı faaliyet tabanlı maliyetleme sisteminin liman işletmeciliğinde uygulama önerisi
Günümüz dünyasını etkisi altına alan küreselleşme olgusunun bir sonucu olarak, ülkeler arasındaki fiziksel ve ekonomik sınırlar önemini yitirmiştir. Bu bağlamda, ülkelerin birbirine olan bağımlılıkları da her geçen gün artmaktadır. Küreselleşmenin etkilerinin en yoğun görüldüğü alanların başında ticaret gelmekte; mal ve hizmetlerin rakiplerden daha hızlı ve ekonomik biçimde hedef pazara ulaştırılması, işletmelere önemli bir rekabet avantajı sağlamaktadır. Bunun sonucu olarak da küresel tedarik zincirlerini birbirine bağlayan, verimli çalışan ve maliyet yönünden etkin olan taşımacılık sistemleri, ülkelerin ekonomik gelişimlerini hızlandıran unsurlar olarak ön plana çıkmaktadır. Küresel ticarette, malların %80'inden fazlasının denizyoluyla taşınması ve limanlarda elleçlenmesi, ülkelerin ticari rekabet güçlerinin büyük ölçüde uluslararası deniz taşımacılığı hizmetlerine ve liman ağlarına etkin erişimlerine bağlı olduğunu göstermektedir. "Deniz taşımacılığının sanayileşmesi" olarak da adlandırılan "konteyner taşımacılığı", sunduğu çok sayıda teknik ve ekonomik avantajlardan dolayı dünya ticaretinde çok önemli bir yer edinmiş; buna bağlı olarak da konteyner terminallerinin önemi hızla artmıştır. Konteyner terminalleri arasındaki rekabet, maliyetleri azaltmak ve operasyonel verimliliği artırmak yönünde limanları baskı altına almaktadır. Maliyetlerin azaltılmasının ön koşulunu ise, doğru maliyet bilgisine sahip olmak oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra, maliyet bilgileri, işletme faaliyetlerinin planlanmasında, yürütülmesinde ve kontrol edilmesinde yönetim için oldukça önem taşımaktadır. Tüm bu bilgiler ışığında, çalışmanın amacını; konteyner terminallerindeki hizmet üretim süreçlerinin maliyetlerini farklı maliyetleme yöntemleriyle belirlemek ve çıkan sonuçları doğruluk ve uygulanabilirlik açısından karşılaştırmak oluşturmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, TCDD İzmir Alsancak Limanı konteyner terminalinde uygulama yapılmış ve terminalde 2013 yılında gerçekleştirilen hizmet üretim miktarı ve buna bağlı olarak oluşan fiili maliyet tutarları baz alınarak, geleneksel maliyetleme, faaliyet tabanlı maliyetleme ve zaman esaslı faaliyet tabanlı maliyetleme yöntemleriyle, bir konteyner için belirlenen farklı hareket seçeneklerinin maliyetleri belirlenmiştir. Ortaya çıkan sonuçlar doğrultusunda yöntemler, hizmet üretim sürecini gerçekçi şekilde yansıtabilmeleri ve maliyetleri doğru şekilde ortaya koyabilmeleri açılarından karşılaştırmaya tabi tutulmuştur. Anahtar Kelimeler: Maliyetleme Sistemleri, Zaman Esaslı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme, Faaliyet Tabanlı Maliyetleme, Liman İşletme Maliyetleri,Konteyner Terminali Maliyetleri.