IX. ve X. yüzyıllarda Abbâsîlerde sosyal yapıya genel bakış

Abbâsî Devleti IX. ve X. yüzyıllarda en görkemli devrini yaşayarak dönemin önemli siyasî, sosyal ve kültürel merkezi haline geldi. Özellikle Bağdat merkez olmak üzere medeniyetin her yerinde şekillenen sosyal sınıfların varlığına inat halk bir bütün olarak bir arada yaşadı. Sosyal hayat içinde yer alan birçok faktör Abbâsî toplumunun yaşam tarzını şekillendirdi. Abbâsîler gelişim gösterdikleri coğrafyada her toplumdan bir şeyler öğrendiler. Öğrendikleri tüm kültürel faktörleri kendi mirasları olarak devam ettirdiler. Bu etkileşim birçok sosyal ve kültürel gelişmeleri beraberinde getirdi. Abbâsîler özellikle mimari, güzel sanatlar, mûsikî, şiir ve edebiyat alanında ileri bir seviyedeydi. Abbâsî Devleti, IX. ve X. yüzyıllarda hayat standardını en üst seviyede devam ettirdi; geniş coğrafyalarda egemenlik kurarak farklı milletlere karşı üstünlük kurmayı başardı. Böylece farklı milletler ile birlikte bir sentez oluşturarak zenginlik ve bolluk içinde dönemin en gözde devletlerinden biri oldu. Abbâsî Devleti içerisinde yaşayan Araplar, İranlılar, Türkler gibi farklı milletler, toplumun sosyal ve kültürel özelliklerinin belirlenmesinde büyük rol oynadı. Sosyal tabakaların var olduğu Abbâsî toplumunda kölelik dikkat çeken bir unsurdu. Yine Abbâsî coğrafyasında Hristiyan ve Yahudiler gibi milletler medeniyetin sosyal tabakasında var olan zimmî kesimi oluşturuyordu. Abbâsî Devleti sadece toplumsal farklığı ile ön plana çıkmadı. Nitekim Abbâsîler gerek yaşam tarzları gerekse bilim ve sanata katkıları olsun birçok konuda ön plana çıkmayı başardı. Özellikle mimari alanda başarı sağlayarak birçok sanat eseri ortaya koydular. Toplumsal refah ve zenginlik, bilimsel ve kültürel gelişmeleri beraberinde getirdi. Şiir ve edebiyat alanında ilerlemeleriyle İslâm medeniyetine çok şey kattılar. Mûsikinin gelişimine öncülük eden Abbâsîler, onu sosyal hayatın ayrılmaz bir parçası haline getirdi. Ekonomik alanda güçlü bir konumda olan Abbâsîler hoşgörü ve refah içinde bir yaşam sürdü. Özellikle Abbâsîler dinî hoşgörüsü ile birçok milletin bir arada huzur içinde yaşamalarını sağladı. Zira dinî hoşgörüsü onu diğer devletlerden ayıran en belirgin yönü oldu. Ortaçağ İslâm Medeniyeti, Abbâsîler döneminde birçok dünya medeniyetinden daha ileri bir seviyedeydi. Bilimsel gelişmeler, dil, din, edebiyat, coğrafya, felsefe, tarih, güzel sanatlar vb. alanlarda Arap başarısı Abbâsîler ile birlikte zirveye taşındı. Anahtar Kelimeler: Abbâsî Devleti, Bağdat, Toplumsal Yapı, Mimari, Kültür, Şiir ve Edebiyat, Mûsiki.