Karaciğer sirozlu hastalarda splenik arter anevrizma sıklığı

Giriş ve amaç: Splenik arter anevrizması (SAA) karaciğer sirozunun önemli bir komplikasyonu olup, hastanın klinik seyrini etkileyebilir. Çalışmamızın amacı karaciğer sirozunda SAA sıklığını ve gelişiminde etkili olan faktörleri saptamaktı. Materyal ve metod: Karaciğer sirozu tanısı konulan ve kontraslı dinamik abdomen tomografisi çekilen vakaların klinik, laboratuar, endoskopik ve tomografik bulguları retrospektif olarak değerlendirildi. Radyolojik inceleme sırasında SAA'sının varlığı, lokalizasyonu, anevrizma çapı ve sayısı ile beraber portal ve splenik ven, hepatik arter çapı, portal ven trombozu, asit ve hepatosellüler kanser varlığı araştırıldı. Bulgular: 109 (%63.7) erkek ve 62 (%36,3) kadın olmak üzere toplam 171 hasta değerlendirildi. Sirozun en sık sebebi sırasıyla kronik hepatit B (HBV) (%34.50), HBV+kronik hepatit delta (HDV) (%25.14), kriptojenik (%22.2), kronik hepatit C (HCV) (%11.6) enfeksiyonu, Budd-Chiari sendromu (%2.9) ve nadir sebeplerdi. Vakaların %37.4'ü Child A, %38'i Child B ve %24.5'i Child C hastasıydı. Toplam 27 (%15.7) vakada SAA'sı saptandı. Anevrizma ortalama çapı 11.66 (6.06-27.1 arasında) mm olup, 20 (%74) vakada dalak hilusunda, 4 (%14.8) vakada ortada, 2 (%7.4) vakada proksimalde ve 1 (%3.7) vakada splenik arterin hem hilus ve hem de orta kesiminde anevrizma vardı. Anevrizma 24 (%88.8) vakada tek ve 3 (%11.2) vakada birden fazlaydı. SAA'sı olan hasta grubu daha genç (49±13.36 yıl vs. 56±13.77 yıl, p=0.031) olup, kadınlarda erkeklere göre daha yüksek oranda (%23.2 vs %12, p=0.05) anevrizma saptandı. SAA'sı saptanan grupta daha düşük oranda kronik HCV enfeksiyonu (%0 vs %14.6, p=0.008) ve kronik HDV enfeksiyonu (%22.2 vs. %46.4, p=0.005) saptandı. Ayrıca SAA'sı olan grupta daha düşük AST (75±85 vs 93±192, p=0.034) ve platelet düzeyi (78000±47100/mm3 vs 115.8±98.2, p=0.017) saptandı. Portal ven çapı ve splenik ven çapı SAA'sı olan grupta anlamlı olarak daha geniş (sıra ile 15,4±3,8 mm vs 13.1±2.9 mm, p=0.001; 12.6±4.3 mm vs 9.6±2.7 mm, p= <0.001) saptandığı halde, hepatik arter çapı SAA'sı olan grupta anlamlı olarak daha dar (3.7±1.2 mm vs. 4.5±1.2 mm, p=0.005) saptandı. Yapılan multivariant analizde SAA'sı gelişimiyle hepatik arter çapı arasında ters ilişki (OR=0.48, %95 CI=0.27-0.85; p=0.011) ve splenik ven çapı arasında doğru ilişki (OR=1.23, %95 CI=1.02-1.5; p=0.032) saptandığı halde, diğer parametreler ve anevrizma gelişimi arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Sonuç olarak, SAA'sı sirozlu vakaların önemli kısmında gelişebilir. Sirozlu vakaların takibi sırasında splenik arter anevrizması varlığı ve buna bağlı gelişebilecek komplikasyonların göz önünde bulundurulması faydalı olabilir.