Metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanserinde beyin metastazı tanısı sonrasında sistemik tedavi etkinliği retrospektif olarak incelenmesi

Amaç: Bu çalışmada metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanserinde beyin metastazı tanısı alan hastaların demografik, histolojik ve klinik özelliklerinin incelenmesi ve tedaviye ait prognostik faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. Ayrıca beyin metastazı sonrası kemoterapi veya hedef tedavi alan hastalarda tedavinin hasta beyin metastazları ve sistemik hastalığı üzerine etkilerinin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışmaya 1 Ocak 2010-31 Ocak 2020 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi İç Hastalıklar Tıbbı Onkoloji bölümünde takipli küçük hücreli dışı akciğer kanseri tanılı 388 hasta dosyası tarandı, 167 hastanın verileri analiz edildi. Hasta dosyaları, klinik özellikleri incelendi, olguya ve tedaviye ait prognostik faktörler araştırıldı, sağkalım analizleri yapıldı. Tümörün histopatolojik tipi, evresi, sürücü mutasyon durumu, metastaz zamanı, metastaz bölgeleri, radyoterapi durumu ve beyin metastazı sonrası aldığı ilk tedavi, kontrol zamanı incelendi. Genel sağkalım, beyin metastazı tespitinden son kontrol tarihine veya hasta ölüm tarhine göre hesaplandı. Bulgular: Çalışmamızdaki hastaların 135'i (%80,8) erkek, 32'si (19,2) kadındı. Hastaların ortanca yaşı 63 yıl (29-90) olup, en sık görülen histopatolojik tip adenokarsinomdu (%80,2). Tanı anında 123 hasta (%73,7) metastatikti. 64 hastada (%38,3) tanı anında beyin metastazı mevcuttu. Tüm hastalarda ortanca sağkalım 4.83 ay olduğu görüldü. Hastalarda sağkalım üzerine ECOG skoru (Ortanca Sağkalım 5,38 ay ECOG 0-1-2 olan grupta, 2,16 ay ECOG 3-4, p=0,009), beyin dışı metastaz varlığı (OS beyin dışı metastaz olan grupta 3,5 ay, olmayan grupta 8,9 ay, p<0,001), beyin dışı metastaz sayısı (OS ≤2 beyin dışı metastaz olan grupta 6,9 ay, >2 grupta 3,22 ay, p=0,003) etkili olduğu görüldü. Ekstrakraniyal organ tutulumu incelemesinde akciğer metastazı varlığı sağkalım üzerinde etkili bulundu (OS: akciğer metastazı olmayan grupta 6,76 ay, metastaz olan grupta ise 3,31 ay, p<0,001). 2. defa kraniyal radiyoterapi alan hastalar ( OS: 2. seri WBRT alan grupta 17,6 ay, almayan grupta 4,07 ay, p=0,002) ve beyin metastazı sonrası 2'den fazla basamak tedavi alan grup (OS: 2'den az basamak tedavi alan grupta 3,5 ay, 2'den fazla basamak tedavi alan grupta 16,78 ay, p<0,001) için sağkalım anlamlı olarak uzun bulundu. Beyin metastazı sonrası tedavinin hasta sağkalımı üzerine belirgin etkisi olduğu gösterildi ve tedavi alan grupta sağkalım 8,67 ay, almayan grupta 2,95 ay olarak bulundu (p<0,001). Sonuç: KHDAK beyin metastazları hasta sağkalımı üzerine belirgin etkisi olup cerrahi ve radiyoterapiye ek olarak sistemik tedavinin hastanın sağkalımını belirgin etkilediği görülmüştür. Sağkalım üzerine etkili bağımsız faktörler sistemik tedavi uygulanıp uygulanmaması [(HR:0,553 (%95 CI:0,372-0,821), p=0,003] ve ekstrakraniyal organ metastazı [(HR:1,561 (%95 CI:1,009-2,416), p=0,046] olarak saptanmıştır. Anahtar kelimeler: Küçük hücreli dışı akciğer kanseri, beyin metastazı, prognoz