Nurettin Topçu ve Mümtaz Turhan'ın eğitim düşünceleri üzerine karşılaştırmalı bir araştırma

Bir dönemin eğitim anlayışını ortaya koyabilmenin öncelikli yollarından biri söz konusu dönemin önde gelen aydınlarının eserlerini, görüş ve önerilerini incelemektir. Çünkü aydınların eğitimle ilgili düşünceleri yaşadıkları zamanın ve sonrasının eğitim felsefesi ve programlarını büyük oranda etkilediği varsayılmaktadır. Buradan hareketle araştırmada, erken Cumhuriyet dönemi eğitim felsefesinin, programlarının ve temel düşüncelerinin anlaşılabilmesi için ilgili dönemde yaşamış ve kendine özgü görüşleriyle kitleler üzerinde etkili olmuş eğitimci düşünürlerden Nurettin Topçu ve Mümtaz Turhan'ın eğitim anlayışları kendi eserlerinden ve kendileri hakkında yapılmış araştırmalardan yararlanılarak tarama modeliyle ortaya konulmaya çalışılmıştır.Nurettin Topçu ve Mümtaz Turhan'ın eğitim anlayışlarında pek çok noktada benzerliklerin yanında farklılıkların da olduğu görülmüştür. Her iki aydın kültürle İslâm dinini bir potada eritmiş, ikisi arasında bir sentez oluşturmaya çalışmışlardır. Kendi dönemlerinde bilinçsiz bir şekilde yapılan Batılılaşma faaliyetlerine karşı çıkmışlar, değerlerin Batılılaşmaya feda edilmemesi gerektiğini vurgulamışlardır. Toplumsal gelişmenin ancak ilim yoluyla gerçekleşebileceğini bunu gerçekleştirmenin ise birinci sınıf ilim adamı yetiştirmekle ve ilim zihniyetiyle yetişmiş siyasî kadrolarla mümkün olabileceğini savunmuşlardır. Bunun için en uygun yolların, zeki öğrencileri Avrupa'ya göndermek, ülkede etkili bir eğitim sistemi oluşturmak ve kaliteli öğretmenler yetiştirmek olduğunu iddia etmişlerdir.Adı geçen aydınların her ikisi de köyün manevî kalkınmasına büyük önem vermiş, bunun ?imam-öğretmen?lerle sağlanabileceğini savunmuşlardır. Üniversitelerde bilimsel zihniyetin yeşerebileceği bir ortam oluşturulması ve bu kurumların bilim merkezi haline getirilmesi gerektiğini vurgulamışlardır.Araştırma sonucunda Nurettin Topçu ve Mümtaz Turhan'ın bazı konularda farklı düşündükleri de tespit edilmiştir. Mümtaz Turhan kültürden kopmamak şartıyla Avrupa biliminin ve bilim zihniyetinin alınabileceğini, öğretmenlerin yetiştirilmesi ve üniversite öğrencilerinin barınma problemlerinin çözümünde Alman ve Anglo-Sakson sistemlerinin metot ve tecrübelerinden yararlanılabileceğini savunmuştur. Ancak Nurettin Topçu buna karşı çıkmıştır. Ona göre yerli bir ilim metodu ve kavramsal yapı oluşturulmadan gerçek bir ilerlemenin yakalanması mümkün değildir.Nurettin Topçu ve Mümtaz Turhan'ın eğitime yönelik görüş ve önerilerinin özellikle 1970'lerden sonraki eğitim programlarında ve uygulamalarında kısmen etkili olduğu görülmüştür. Nurettin Topçu'nun öğretmenliğin bir meslek haline getirilmesi ve öğretmen olacak kişilere lisanstan sonra bir sınav uygulanması gerektiği görüşleri ve Mümtaz Turhan'ın ortaokulun kaldırılması, zeki öğrencilerin üniversitelere alınması için sınavları hazırlayan bir birimin oluşturulması gerekliliği (ÖSYM)ve tüm üniversiteleri kontrol eden bir mekanizmanın oluşturulması zorunluluğu (YÖK) bu düşünürlerin günümüzde kullanılan görüşlerine örnek gösterilebilir.Anahtar Kelimeler: Eğitim, Erken Cumhuriyet Dönemi Eğitim Felsefesi, Nurettin Topçu, Mümtaz Turhan, Batılılaşma, İlköğretim, Ortaöğretim, Üniversite.