XVII. yüzyılda Ankara Gayrimüslimleri

17. Yüzyılda Ankara Gayrimüslimleri adlı çalışmada Osmanlı klasik döneminde önemli bir ticaret merkezi olan Ankara şehrinin gayrimüslim sakinleri ele alınmıştır. Bu anlamda şehrin sakini Ermeni, Rum ve Yahudilerin yanı sıra şehre Osmanlı ülkesi içinden veya Avrupa'dan ticari sebeplerle gelen gayrimüslimler de çalışmanın kapsamına girmektedir. Bu cümleden hareketle gayrimüslimlerin yerleşim yerleri, nüfuslarının dağılımı, sosyal ilişkileri, din ve ibadet özgürlükleri, ibadethaneleri, ekonomik faaliyetleri, iç ve dış ticaretteki rolleri, vergi kayıtları, aile hayatları ve işledikleri suçlar gibi konuların incelenmesiyle şehrin sosyo ekonomik yapısı içerisindeki rolleri değerlendirilmiştir. Genelde Osmanlı Devleti'nin özelde ise Ankara'nın sosyo ekonomisine ışık tutması hedeflenen çalışma, şehrin bünyesinde barındırdığı gayrimüslim nüfusun tüm yönleriyle ele alındığı müstakil bir sosyal tarih incelemesidir. Ana kaynağını Şer'iye Sicillerinin oluşturduğu araştırmada, Mühimme Defterleri, Cizye Deftreleri'nin yanı sıra muhtelif arşiv kaynaklarından da faydalanılmıştır. Arşiv kaynaklarınının sağladığı verilere ek olarak dönemin seyahatnamelerinden, Ankara ve gayrimüslimler üzerine yapılmış telif eserler, makaleler, tezler ve bildirilerden faydalanılmıştır. Tarih boyunca çeşitli uygarlıklara ev sahipliği yapan şehir Osmanlı Devleti'nde de önemli bir sanayii kenti olmasıyla öne çıkmıştır. Çalışmaya konu olan dönem itibariyle Şer'iye Sicillerine yansıyan kayıtlarda geçen yer adları, kişi adları ve cizye haneleri dikkate alınmış, Cizye Defterleri'nde kayıtlı yerleşim yerlerinde sakin nefer sayıları ve kimliklerinden hareketle şehrin Hıristiyan ve Yahudilerinin demografik durumunun tespit edilmesi hedeflenmiştir. Kullanılan kaynakların çeşitliliği ve ele alınan dönem açısından Ankara'nın gayrimüslim nüfusunu ekonomik ve sosyal yönden inceleyen bu çalışmanın klasik dönem Osmanlı şehri bağlamında gayrimüslim çalışmalarına önemli bir katkı sunması amaçlanmaktadır.