Dicle University
Discipline

Psychology

Dicle University

56

Archived Theses

0

DOIs Assigned

0%

DOI Rate

Discipline

50 Theses
Master'sOpen AccessTR

Sağlık çalışanlarında algılanan stres, psikolojik sağlamlık ve bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin durumluk ve sürekli kaygı düzeyini yordama gücü

Bu çalışmanın temel amacı sağlık çalışanlarında algılanan stres, psikolojik sağlamlık ve bilişsel duygu düzenlemenin durumluk ve sürekli kaygıyı ne derece yordadığını incelemektir. Araştırmaya katılanların yaşları "21-60" arasında olup 183 kadın (%65.6), 96 erkek (%34.4) olmak üzere toplamda 279 kişiden oluşmaktadır. Araştırma kapsamında, Algılanan Stres Ölçeği, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Spielberger Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği ve Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği kullanılmıştır. Ayrıca katılımcılar Kişisel Bilgi Formu'nu doldurmuşlardır. Elde edilen verilerin analizi için, "Bağımsız Örneklemler T-Testi", "Tek Yönlü ANOVA", "Korelasyon Analizi" ve "Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi" kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; kadınların algılanan stres ve sürekli kaygı düzeylerinin erkeklerden yüksek olduğu görülürken; psikolojik sağlamlılığın erkeklerde daha yüksek olduğu bulgulanmıştır. Bilişsel duygu düzenleme stratejilerinden olayın değerini azaltma stratejisi ile durumluk ve sürekli kaygı arasında bir ilişki bulunmazken; diğer stratejiler ile durumluk ve sürekli kaygı arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Stres, psikolojik sağlamlık ve bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin durumluk kaygının %35.6'lık kısmını açıklarken; sürekli kaygının ise %63.1'lik kısmını açıkladığı görülmüştür.

Bilişsel duygu düzenlemeDurumluk kaygıKaygı+5
Tuğba Demir
İstanbul Arel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2018
00
Master'sOpen AccessTR

Çocukluk çağı travmaları ve romantik ilişki doyumu arasındaki ilişkide; Otomatik düşüncelerin aracılık rolü

Bu araştırmada, 18-22 yaş aralığındaki bireylerin çocukluk çağı travmaları(ÇÇT) ile ilişki doyumları(İD) arasındaki ilişkide; otomatik düşüncelerin(OD) aracılık rolü incelenmek istenmiştir. Araştırma, online anketler düzenlenerek Türkiye genelindeki devlet ve vakıf üniversitelerinde öğrenim gören 18-22 yaş arasındaki 354 ön lisans ve lisans öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada öğrencilerin ÇÇT ve İD arasındaki ilişkide OD'in aracılık rolünü ölçmek amacıyla; 'Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği' (Şar, Öztürk ve Ikikardes,2012), 'İlişki Doyumu Ölçeği' (Curun, 2001),'Otomatik Düşünceler Ölçeği'(Aydın G. & Aydın O., 1990), kullanılmıştır. Öğrencilerin demografik bilgileri ise araştırmacı tarafından oluşturulan "Demografik Bilgi Formu" ile toplanmıştır. Araştırmanın sonucunda ÇÇT'nın İD'u ve OD'i, OD'in İD'u ve İD'nun OD'i istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde yordadığı, ÇÇT ile İD arasındaki ilişkide OD'in aracılık etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çocukluk Çağı Travmaları, Otomatik Düşünceler, Romantik İlişki Doyumu.

Duygusal ilişkiPsikolojik travmaRomantizm+5
Burcu Yıldırım
İstanbul Arel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2017
00
Master'sOpen AccessTR

Annelerin kabul - red düzeyi ile çocukların davranış sorunları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Ebeveyn kabul red teorisi ebeveyn kabul ve reddinin önemli nedenlerini, sonuçlarını ve etkilerini açıklamayı ve tahmin etmeyi amaçlayan bir sosyalizasyon teorisidir. Ebeveyn kabul red teorisi ebeveyn reddinin tüm dünyada çocuğun davranışsal problemleri ve psikolojik uyumu üzerinde negatif bir etkiye sahip olduğunu ileri sürmektedir. Ebeveyn kabul red teorisinde ebeveyn sıcaklığının iki uç boyutu bulunmaktadır: Ebeveyn kabulü ve ebeveyn reddi. Ebeveyn kabulü ebeveynlerin çocuklarına yönelik hissettikleri sevgiye, şefkate, bakıma, desteğe ya da çocuklarını fiziksel ve duygusal olarak doyurmaya karşılık gelmektedir. Ebeveyn reddi ise ebeveynlerin çocuklarına yönelik sıcaklık, sevgi, şefkat eksikliğine ya da yokluğuna karşılık gelmektedir. Kabul edici ebeveynler çocuklarına yönelik sevgi ve sıcaklıklarını fiziksel ve sözel olarak gösterme eğilimindedirler. Bu da çocukların sevildiğini ve kabul edildiğini algılamalarına yol açmaktadır. Red edici ebeveynler ise çocuklarına yönelik kızgınlık, nefret ve onaylayıcı olmayan bir tavır gösterme eğilimindedirler. Bu da bu çocukları, sevilmediği, istenmediği şeklinde bir algılamaya götürecektir. Bu nedenle ebeveyn reddi çocuklara yönelik dikkat problemleri, saldırgan davranışlar, anksiyete/depresyon problemleri, davranış bozuklukları, sosyal problemler, kural bozucu davranışlar, dışa yönelim bozukluklar, içe ve dışa yönelim bozuklukları gibi birçok davranış probleminin önemli bir belirleyicisi olarak görülmüştür.Rohner tarafından ortaya atılmış olan Ebeveyn Kabul-Red Kuramı üzerine temellendirilmiş olan bu çalışmanın örneklemi her iki ebeveyni de hayatta olan 10-11 yaş grubundaki 60 çocuk ve onların annelerinde (60) oluşan 120 kişiden oluşmaktadır. Çalışmada ebeveyn kabul reddi ve çocukların davranış problemleri ile ilgili veriler Ebeveyn Kabul Red Ölçeği Çocuk Formu (EKRÖ) ve Çocuklar ve Gençler İçin Davranış Değerlendirme Ölçeği (CBCL 6/18) şeklinde iki ölçek kullanılarak elde edilmiş ve değerlendirilmiştir. Çalışmada verilerin analizi parametrik testler kullanılarak yapılmıştır. Bu bağlamda ilk olarak demografik değişkenlerin (annenin yaşı, annenin eğitim düzeyi, çocuğun cinsiyeti, annenin çalışıp çalışmaması durumu) çalışmanın ölçümleri üzerindeki etkilerini ortaya koymak amacıyla çeşitli ANNOVA analizleri yapılmıştır. Daha sonra EKRÖ ve CBCL 6/18 ölçekleri ve tüm alt boyutları arasındaki ilişkiyi ortaya koymak amacıyla korelasyon analizi yapılmıştır. Çalışmada ayrıca ebeveyn kabul red düzeyinin çocukların davranış problemleri üzerindeki etkisini ortaya koymak amacıyla iki aşamalı hiyerarşik regresyon analizi yapılmıştır. Birinci aşamada demografik değişkenler CBCL/6-18 üzerine yordanmıştır. İkinci aşamada ise EKRÖ ölçeği CBCL/6-18 üzerinde yordanmıştır. Çalışmanın sonunda ebeveyn kabul red düzeyinin çocukların davranış problemi üzerine önemli bir etkiye sahip olduğu görülmüştür.

Davranış bozukluklarıEbeveyn kabul veya reddiÇocuk davranışları
Filiz Yakmaz Basılgan
İstanbul Arel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2012
00
Master'sOpen AccessTR

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı İl Müdürlüğü'ne müracaat eden eğitim düzeyi ve gelir seviyesi düşük bireylerde bağlanma stillerinin umutsuzluk düzeyleri ve stresle başa çıkma tarzları arasındaki ilişki

Bu çalışmanın amacı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı İl Müdürlüğüne müracaat eden eğitim düzeyi ve gelir seviyesi düşük bireylerde bağlanma stillerinin umutsuzluk düzeyleri ve stresle başa çıkma tarzları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Aynı zamanda, elde edilen bulgular, elverişli örnekleme (convenient sampling) yolu ile belirlenecek ve kontrol grubunu oluşturacak "normal" sosyo ekonomik seviyeye sahip bireylerden elde edilecek skorlar ile karşılaştırılmıştır. Araştırmanın örneklemini Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı İstanbul İl Müdürlüğüne başvuruda bulunan sosyo ekonomik seviyesi düşük bireyler ve uygun örnekleme yöntemi ile seçilmiş, normal sosyo ekonomik seviyeye sahip bireyler oluşturmuştur. Araştırmada İlişki Ölçekleri Anketi, Beck Umutsuzluk Ölçeği ve Stresle Başaçıkma Tarzları Ölçeği veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre çalışma ve kontrol gruplarında yer alan bireyler korkulu ve saplantılı bağlanma stillerinden elde ettikleri skorlar daha yüksektir, genel olarak umutsuzluk seviyeleri daha yüksektir ve stresle başa çıkarken Kendine Güvensiz, Boyun Eğici ve Sosyal Destek Arama yaklaşımlarını daha yoğun olarak kullanmaktadırlar. Ayrıca bazı demografik özelliklerin alt boyut skorları ile aralarında anlamlı seviyede ilişkiler bulunmuştur. Elde edilen bu bulgular ilgili literatür ışığında tartışılmış ve uygulayıcı ve araştırmacılara gerekli önerilerde bulunulmuştur.

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler BakanlığıBağlanmaBağlanma stilleri+5
Çiğdem Erdem
İstanbul Arel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2015
00
Master'sOpen AccessTR

Okul öncesi çocuklarda anksiyete belirtileri ile annelerinin bağlanma biçimleri ve ayrılık anksiyeteleri arasındaki ilişki

Bu çalışmanın amacı 3-5 yaş grubu çocuklarda anksiyete belirtileri ile annenin bağlanma biçimi ve annenin çocukluk ve erişkinlik ayrılık anksiyetesi düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmanın bir diğer amacı ise annenin ayrılık anksiyetesi düzeyi ve annenin bağlanma biçimi ile çocukların eğitim kurumlarında gösterdikleri sosyal davranış biçimleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın örneklemi İstanbul'daki bir özel eğitim kurumunda eğitim gören 49 çocuktan oluşmaktadır. Çocuklardaki anksiyete belirtileri Erken Çocukluk Envanteri-4: Ebeveyn Formu (EÇE-4: EF) ile, annelerin çocukluk ve erişkinlik ayrılık anksiyeteleri Yetişkin Ayrılık Anksiyetesi Özbildirim Envanteri (YAA) ve Ayrılık Anksiyetesi Belirti Envanteri (AABE) ile, annelerin bağlanma biçimleri Erişkin Bağlanma Biçimi Ölçeği (EBBÖ) ile değerlendirilmiştir. Ayrıca çocukların gelişim düzeylerini belirlemek amacıyla Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE) ve çocukların okuldaki davranış biçimlerini incelemek amacıyla Okul Sosyal Davranış Ölçeği (OSDÖ) uygulanmıştır. Çocukların EÇE-4: EF'den elde edilen anksiyete düzeyleri ile YAA toplam puanı ve AABE toplam puanı, EBBÖ Güvensiz Kaçıngan alt ölçeği puanı ve EBBÖ Güvensiz İkircikli Bağlanma alt ölçeği puanı arasında anlamlı düzeyde pozitif ilişki saptanmıştır. Ayrıca EBBÖ Güvenli Bağlanma alt ölçeği puanı ile OSDÖ Özdenetim Becerisi ve Akademik Beceriler alt ölçekleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bu sonuçlar, okul öncesi dönemdeki çocuklar ve anneleri arasındaki bağlanma ve anksiyete ilişkisinin kendi içerisinde özgün olduğunu ve birbirinden etkilendiğini göstermektedir. Çalışmamızın sonuçları, okul öncesi dönemdeki çocukların anksiyeteleri ve davranışları üzerinde yapılacak müdahalelere annelerin katılmasının önemine dikkat çekmektedir.

Ana-babaya bağlanmaAnksiyeteAyrılık+4
Kübra Dağlar
İstanbul Arel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2016
00
Master'sOpen AccessTR

Spor bilimleri fakültesinde öğrenim gören öğrencilerin problem çözme becerilerinin psikolojik dayanıklılık ve benlik saygısı ile ilişkisi

Bu çalışma, spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin problem çözme becerileri ile psikolojik dayanıklılıkları ve benlik saygıları arasındaki ilişkiler incelenmiştir. İlişkisel modele uygun olarak tasarlanan bu araştırmada, demografik özelliklerin lisans öğrencilerinin problem çözme becerileri, benlik saygıları ve psikolojik dayanıklılık durumları ile olan ilişkisi araştırılmıştır. Elde edilen verilerin çözümlenmesi sonucunda; katılımcıların demografik özelliklerinin, cinsiyet konusunda "erkek", sınıf düzeyi konusunda "birinci sınıf", bölüm konusunda "öğretmenlik", gelir düzeyi konusunda "orta", ailenin ikamet yeri konusunda "küçük şehir" gruplarında sıklıkla kümelendikleri ve bunların sonucunda da araştırmaya katılan lisans öğrencilerin psikolojik dayanıklılıklarının "orta düzeyde", problem çözme becerilerinin "orta düzeyde", benlik saygılarının da "orta düzeyde" olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin psikolojik dayanıklılıkları cinsiyetlerine, öğrenim gördükleri bölüme, sınıf düzeylerine, ailelerinin gelir düzeyine ve ailelerinin ikamet ettikleri yere göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaşmakta olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıntılı analiz ve sonuçlar çalışmanın ilgili yerlerinde verilmiştir.

Benlik saygısıProblem çözmeProblem çözme becerisi+5
Elvan Şarlı
İstanbul Arel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
DoctorateOpen AccessTR

Çocukluk çağı travmalarının dürtüsellik üzerindeki etkisinde bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin aracı rolü

Travmatik yaşantılar davranışsal, duygusal ve bilişsel düzeyde psikolojik sağlığı etkiler. Bu yaşantıların erişkinliğe ulaşıldığında psikolojik hastalıklara sahip olma riskini arttırdığı bilinir. Dürtüsellik, hem travma sonrası oluşan bir sonuç hem de travmaya bağlı psikopatoloji oluşması için bir risk faktörüdür. Duygu düzenleme güçlükleri ise psikolojik sağlık üzerinde etkili olduğu bilinen ve birçok psikopatolojinin tanı kriterleri arasında yer alan psikolojik sağlık açısından bir diğer önemli faktördür. Bu araştırmanın temel amacı çocukluk çağı travmalarının (ÇÇT) dürtüsellik üzerindeki etkisinde bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin (BDDS) aracı rolünü incelemektir. Araştırmaya çocukluk çağı travmatik yaşantısı olduğu belirlenen 301 katılımcı dahil edilmiştir. Verilerin toplanmasında, Demografik Bilgi Formu, Barratt Dürtüsellik Ölçeği (BIS-11), Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (ÇÇTÖ-28) ve Bilişsel Duygu Düzenleme Stratejileri Ölçeği (BDDSÖ) kullanılmıştır. Değişkenler arası ilişkiler Pearson korelasyon katsayısı ve çoklu doğrusal hiyerarşik regresyon analizinden yararlanılarak değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda duygusal ve cinsel istismarın dürtüsellik üzerindeki etkisinde Uyumsuz BDDS'nin kısmen aracı olduğu bulunmuştur. Uyumlu BDDS'nin ise ÇÇT ile dürtüsellik arasında aracı olmadığı saptanmıştır. Ancak fiziksel istismar ve duygusal ihmalin Uyumlu BDDS ile negatif yönde güçlü ilişkiye sahip olduğu gösterilmiştir. Ayrıca hiyerarşik regresyon analizi sonuçları fiziksel istismar ve duygusal ihmalin uyumlu BDDS üzerinde negatif yönde etkili olduğunu göstermiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular ilgili literatür bağlamında tartışılmıştır.

Bilişsel duygu düzenlemeBilişsel stratejilerDuygu düzenleme+4
Eylem Ceyhan
İstanbul Arel University · Institute of Graduate Studies
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Kadınlarda çocukluk çağı travmaları ve partner şiddetine yönelik tutum arasındaki ilişkide başa çıkma stillerinin aracı rolü

Amaç: Bu çalışmanın amacı erişkin kadınlarda çocukluk çağı travma düzeyleri ile partner şiddetine yönelik tutum arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu ilişkide başa çıkma stillerinin aracı etkisini ele almaktır. Bunun yanı sıra söz konusu kavramları farklı sosyodemografik değişkenler açısından ele almak amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmanın örneklemi, yaş ortalaması 35,01±8,96 olan, yaşları 18 ile 64 arasında değişen 338 kadın katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırmada Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (CTQ-33), Yakın İlişkilerde Şiddete Yönelik Tutum Ölçeği–Gözden Geçirilmiş Formu (YİŞTÖ-GG), Stresli Durumlarla Başa Çıkma Envanteri Kısa Formu (SDBÇE-21) kullanılmıştır. Veri analizinde, frekans analizi, hiyerarşik regresyon analizi, bağımsız gruplar t-testi, Pearson korelasyon analizi, regresyon analizi ve PROCESS aracı etki analizi uygulanmıştır. Bulgular: Çocukluk çağı travma düzeyleri, yakın ilişkilerde şiddete yönelik tutumu pozitif yönde yordamakta; stresle başa çıkma davranışlarından çözüme yönelik başa çıkma düzeyini ise negatif yönde etkilemektedir. Çocukluk çağı travma düzeyleri ile yakın ilişkilerde şiddete yönelik tutum arasındaki ilişkide, stresle başa çıkma davranışları kısmi bir aracı rol üstlenmiştir. Çocukluk çağı travma düzeyi arttıkça duygusal başa çıkma düzeyinde artış gözlenirken, bu durum yakın ilişkilerde şiddete yönelik olumlu tutum geliştirme riskini artırmaktadır. Buna karşılık, çözüme yönelik ve kaçınmacı başa çıkmanın aracılık etkisi gözlemlenmemiştir. Kaçınmacı başa çıkmanın, çocukluk çağı travmaları ve yakın ilişkilerde şiddete yönelik tutum arasındaki ilişkilerde dolaylı bir etkisi olduğuna dair herhangi bir bulgu elde edilmemiştir. Sonuç: Kadınlarda çocukluk çağı travmatik deneyimlerinin kişinin yetişkinlik hayatında da önemli bir etkisi olduğunu, romantik ilişkilerinde partner şiddetine yönelik tutumunu etkilediğini; başa çıkma stillerinin (özellikle duygusal başa), yakın ilişkilerde şiddete yönelik tutum üzerinde anlamlı bir etkisi olduğunu ve çocukluk çağı travmalarının etkilerini anlamada duygusal başa çıkma stratejilerinin kritik rolünü ortaya koymaktadır.

Kadına yönelik şiddetStresle başetmeYakın partner şiddeti+1
Merve Ağırbaşlı
Feyziye Schools Foundation Işık University · Institute of Graduate Studies
2025
00
DoctorateOpen AccessTR

Olumsuz çocukluk çağı yaşantıları ve deprem sonrası travma ilişkisinde psikolojik sağlamlığın moderatör etkisi

Travmatik olayların kişiler üzerindeki psikolojik etkileri üzerine yapılan araştırmalar, başlangıçta travma sonrası stres tepkilerine odaklanmış olsa da bazı bireylerin bu tür deneyimlere karşı neden daha dirençli oldukları merak konusu olmuştur (Gibbs, 1989; Holgersen vd., 2011; Holen, 1990; Werner, 1989). Psikolojik sağlamlık olarak da adlandırılan bu direncin, travmatik deneyimlerle olan ilişkisi farklı değişkenlerle yapılan çalışmalar sayesinde daha da belirginleşmiştir. Psikolojik sağlamlığın algılanan sosyal destek, stresle baş etme tarzları, bütünlük duygusu gibi değişkenlerle ilişkili olduğu birçok çalışma tarafından ortaya konmuştur. Ayrıca, psikolojik sağlamlığı olumsuz yönde etkilediği de bilinen çocukluk çağı travmalarının, kişileri travmatik yaşantıların olumsuz etkilerine karşı daha açık hale getirdiği ve doğal afet veya diğer olumsuz yaşam olaylarına karşı kişilerin incinebilirliklerini arttırdığı belirtilmektedir (Coates vd., 2013; Lowe vd., 2015; Sakız ve Aftab, 2019; Taylor vd., 2010; Todd ve Worell, 2000). Bu çalışma ile hem algılanan sosyal destek düzeyi, stresle baş etme tarzları ve bütünlük duygusu gibi değişkenlerin psikolojik sağlamlık üzerinde yordayıcı gücü olup olmadığının hem de çocukluk çağı travmaları ve deprem sonrası deneyimlenen TSSB arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın biçimlendirici bir etkisinin olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmada, 6 Şubat 2023 tarihli ve Kahramanmaraş merkezli depremleri deneyimlemiş 140 katılımcı (%47 kadın) ve deprem bölgesi dışındaki kontrol grubunu oluşturan 240 katılımcı (%67 kadın) olmak üzere toplamda 346 katılımcıya ulaşılmıştır. Uygun örnekleme yöntemi ile veri toplanmıştır. Demografik Bilgi Formu, Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği, Çocukluk Çağı Travmaları Anketi, DSM-5 için Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol Listesi, Revize Edilmiş Tutarlılık Duygusu Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Analizler, SPSS paket programı ve AMOS programı ile gerçekleştirilmiştir. Kontrol grubu örnekleminde Revize Edilmiş Tutarlılık Duygusu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeğinin alt boyutlarından olan Kendine Güvenli Yaklaşım, Çaresiz Yaklaşım, Boyun Eğici Yaklaşım ve Sosyal Destek Arama değişkenlerinin psikolojik sağlamlığı anlamlı bir şekilde yordadığı görülse de (p<.00) psikolojik sağlamlığın, çocukluk çağı travmaları ve TSSB arasındaki ilişkide biçimlendirici etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (β2= .27, p= .88). Benzer biçimde, deprem sahası örnekleminde Revize Edilmiş Tutarlılık Duygusu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeğinin alt boyutlarından olan Kendine Güvenli Yaklaşım ve Boyun Eğici Yaklaşım değişkenlerinin psikolojik sağlamlığı anlamlı bir şekilde yordadığı görülmüş olup (p<.00) psikolojik sağlamlığın, çocukluk çağı travmaları ve TSSB arasındaki ilişkide biçimlendirici etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (β2= 1.09, p= .30). Gerçekleştirilen bu çalışma ile literatürde bahsi geçen değişkenlere dair araştırmaların bulgularının genellenebilirliklerini sorgulamaya ve daha kapsayıcı araştırma modelleri oluşturmaya fırsat sunabileceği düşünülmektedir. İleride yürütülecek araştırmalar için daha büyük ve çeşitli örneklemlerle çalışılması, psikolojik sağlamlığın etkisinin daha net görülebileceği boylamsal bir çalışmanın gerçekleştirilmesi, psikolojik sağlamlığı etkilediği bilinen iyimserlik, umutlu olma gibi kişilik özelliklerinin bağımsız etkilerinin de incelenmesi önerilmektedir.

Psikolojik travmaStres bozuklukları-post travmatikToplumsal travma+1
Mahmut Can Hasateş
Feyziye Schools Foundation Işık University · Institute of Graduate Studies
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet tutumları ve cinsel işlev düzeyleri arasındaki ilişki

Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları ile cinsel işlev düzeyleri arasındaki ilişkinin bazı demografik değişkenler açısından incelemesini amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, yaşları 18-27 arasında değişen 368 üniversite öğrencisine Sosyo-demografik Bilgi Formu, Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği ve Arizona Cinsel Yaşantılar Ölçeği uygulanmıştır. Araştırmada üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutum puanların ortalamasının 162,37±19,59 olduğu görülmüştür. Bu sonuç, üniversite öğrencilerinin, toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin eşitlikçi tutumlara sahip olduklarını göstermektedir. Araştırmada öğrencilerin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarının; cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, yaşamın çoğunun geçtiği yer, anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyi değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı görülmektedir. Katılımcıların cinsel işlev düzeylerinin; cinsiyet, yaş ve eğitim düzeyine göre anlamlı düzeyde farklılık gösterdiği görülmüştür. Araştırmada üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları ve cinsel işlev düzeyleri arasında düşük düzeyde anlamlı bir korelasyonel ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin eşitlikçi tutumlar arttıkça cinsel işlev düzeylerinin yükseldiği görülmektedir. Araştırmanın, bundan sonraki toplumsal cinsiyet ve cinsel işlev üzerine yapılacak çalışmalara kaynak oluşturması hedeflenmektedir. Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet, Cinsiyet Rolleri, Cinsellik, Cinsel İşlev

Cinsel işlevlerCinsel tutumlarCinsellik+6
Deniz Salmanoğlu
Haliç University · Institute of Graduate Studies
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Boşanmış kadınların psikolojik dayanıklılığının mizaç ve karakter özellikleriyle ilişkisi

Bu araştırma boşanmış kadınların psikolojik dayanıklılık seviyelerinin çeşitli demografik değişkenler (yaş, eğitim seviyesi, gelir durumu, çalışma-çalışmama, evli kaldıkları süre, çocuk sayısı) ile mizaç ve karakter özellikleri açısından farklılaşıp farklılaşmadığının saptanmasını amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcı grubu boşanmış kadınlardan oluşmaktadır. Araştırmaya, toplam 380 kadın katılmıştır. Araştırma genel tarama modellerinden, ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya çalışmaya katılım gösteren boşanmış kadınların psikolojik dayanıklılık düzeylerini değerlendirmek için Basım ve Çetin (2011) tarafından hazırlanan Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği, mizaç ve karakterlerini belirlemek amacıyla Köse ve arkadaşları (2004) tarafından Türkçe uyarlaması yapılan Mizaç ve Karakter Envanteri kullanılmıştır. Bireylerin sosyo-demografik özelliklerinin tespiti için araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formundan yararlanılmıştır. Psikolojik dayanıklılık ile mizaç ve karakter özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda psikolojik dayanıklılık ile mizaç ve karakter özellikleri arasında anlamlı ilişkilerin bulunduğu görülmüştür. Boşanmış kadınların psikolojik dayanıklılıklarının, yaş, eğitim seviyesi, gelir durumu, çalışma-çalışmama, evli kaldıkları süre, çocuk sayısı değişkenleri açısından anlamlı derecede farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek amacıyla bağımsız gruplar t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda boşanmış kadınların psikolojik dayanıklılık yaşlarının, eğitim seviyelerinin, çalışma durumlarının, aylık gelirlerinin, evli kaldıkları süre ve sahip oldukları çocuk sayılarının psikolojik dayanıklılık seviyeleriyle ilişkili olduğu bulunmuştur. Ayrıca mizaç boyutlarından yenilik arayışı ve zarardan kaçınmanın düşük düzeylerinin psikolojik dayanıklılığın yüksekliği ile, karakter boyutlarından kendini yönetme, iş birliği yapma kendini aşma yüksek düzeylerinin psikolojik dayanıklılığın yüksekliği ile ilişkili olduğu saptanmıştır.

BoşanmaBoşanmış kadınlarKadınlar+6
Bengisu Koç
Haliç University · Institute of Graduate Studies
2021
00
Master'sOpen AccessEN

Age differences in remembering mixed emotional experiences

In many cases, we experience different kinds of mixed emotions, but the concepts related to those experiences are still being studied. The present study examined the phenomenological differences between discrete emotional and mixed emotional experiences among different age groups. Forty-one adolescents between ages 18 and 22, thirty-seven adults in midlife between ages 40 and 44, and thirty-one people older than age 65 were participated in the study. Participants were briefly explained their mixed emotional (e.g. happiness& sadness, anger&compassion) and discrete emotional (e.g. happiness, anger, compassion and sadness) experiences and responded to Autobiographical Memory Characteristics Questionnaire for each. Results suggest that discrete emotional experiences are remembered better than mixed emotional experinces. Relatedly, inhibiting mixed emotion is easier than inhibiting single emotion. According to age, older adults inhibit their emotions easier than younger age groups. Middle adults inhibit bittersweat emotions better than adolescents and older people. The findings were discussed in relation to emotion and aging literature.

EmotionPhenomenologyAutobiographical memory+1
Selen Demir
TED University · Lisansüstü Programlar Enstitüsü
2018
00
Master'sOpen AccessTR

Covid-19 pandemisi sürecinde üniversite öğrencilerinde belirsizliğe tahammülsüzlük ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı COVID-19 Pandemisi sürecinde üniversite öğrencilerinde belirsizliğe tahammülsüzlük ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çin'in Wuhan eyaletinde ortaya çıkan ve tüm dünyayı etkisi altına alan Koronavirüs salgını insanların gündelik hayatlarına belirsizlik ile girmiştir. Nasıl bulaştığını ve tedavisinin ne olduğunun bilinmediği bu virüs baştan itibaren ciddi ölümlere sebep olmuş ve tüm dünyada insanları tedirgin etmiştir. Bu araştırma 600 üniversite öğrencisine online anket olarak uygulanmıştır. Anketlerden eksik dolduranlar çıkartıldığında 574 kişinin istatistiksel analizi yapılmıştır. Bu araştırmada Sosyodemografik Bilgi Formu, Koronavirüs 19 Fobisi Ölçeği, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği uygulanmıştır. Araştırma sonucunda çoklu doğrusal regresyon analizine göre; aylık gelir düzeyinin yüksek olması psikolojik iyi oluşu olumlu yönde yordarken geçmiş psikolojik rahatsızlık öyküsü olması olumsuz yönde yordadığı ortaya konulmuştur. ''Psikolojik İyi Oluş'' ve ''Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeğinin'' alt boyutu toplam puanlar arasındaki korelasyonlar incelendiğinde sadece engelleyici kaygı ile olumsuz yönde ve zayıf düzeyde bir ilişki olduğu bulunmuştur. ''Koronavirüs 19 Fobisi Ölçeği'' toplam puanları karşılaştırıldığında kadınların erkeklere göre anlamlı oranda yüksek puanlara sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Alkol kullanmayanların puanları kullananlara göre anlamlı yüksek olduğu bulunmuştur. ''Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği" toplam puanları karşılaştırıldığında sigara kullanmayan insanların ölçek puanlarının yüksek olduğu bulunmuştur. Buna ek olarak ilaç kullanan insanların puanlarının da anlamlı oranda yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Katılımcıların "Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği" toplam puanları karşılaştırıldığında; cinsiyet ve kardeş sayısına göre gruplar arasında anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Kadınlar erkeklerden, kardeş sayısı 1 olanlar kardeşi olmayanlardan daha yüksek puan aldıkları ortaya çıkmıştır. Katılımcıların "Koronavirüs 19 Fobisi Ölçeği" ve "Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği" alt boyut ve toplam puanları arasındaki korelasyonlar incelendiğinde; tüm puanlar arasında olumlu yönde anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Katılımcıların "Psikolojik İyi Oluş" toplam puanı ile "Koronavirüs 19 Fobisi" alt boyut ve toplam puanları arasında anlamlı bir ilişki olmadığı ortaya çıkmıştır.

Belirsizliğe tahammülsüzlükCOVID 19Pandemiler+2
Damla Şimşek
İstanbul Gelişim University · Institute of Graduate Studies
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Üniversite öğrencilerinde ilişki doyumu ve romantik obsesyon ilişkisinin incelenmesi

Üniversite öğrencilerinde ilişki doyumu ve romantik obsesyon arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda ilgili değişkenleri ölçen ölçme araçları aracılığıyla veriler toplanmış ve analiz edilmiştir. İlişkisel ve anket yöntemiyle gerçekleştirilen araştırmada 18-25 yaş arası 200 (100 kadın, 100 erkek) üniversite öğrencisinden veriler elde edilmiştir. Katılımcıların en az 3 aydır aktif bir ilişkisi olması kriteri aranmıştır. Çalışmaya katılan bireylerin bilgileri araştırmacının oluşturduğu sosyo-demografik bilgi formuyla toplanmıştır. Üniversite öğrencilerinin ilişki doyumu düzeyini belirlemek için 'İlişki Doyumu Ölçeği (İDÖ)', romantik ilişkiye dair obsesif kompulsif belirtileri ölçmek için 'Romantik İlişki Obsesyon ve Kompulsiyonları Ölçeği (RİOKÖ)' ve partnere ilişkin obsesif kompulsif belirtileri ölçmek için ise 'Partnere İlişkin Obsesif-Kompulsif Belirti Ölçeği (PİOKB)' kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS programından yararlanılmıştır. Ölçeklerin çarpıklık ve basıklık değerlerine bakılarak normal dağılım kriterini karşılayıp karşılamadığına bakılmıştır. Güvenilirliklerini belirlemede iç tutarlılık katsayılarına bakılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkinin yönünü ve gücünü belirlemede regresyon ve korelasyon çözümleme yöntemlerinden yararlanılmıştır. Gruplar arası karşılaştırma analizlerinde ise ANOVA ve T-Testi yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre üniversite öğrencilerinin ilişki doyumu yükseldikçe ilişkiye dair obsesyon ve kompulsiyonlar düşmektedir. Ayrıca ilişki doyumu yükseldikçe partnere ilişkin obsesyon ve kompulsiyonlar düşmektedir. Sonuç olarak üniversite öğrencilerinde ilişki doyumu ve romantik obsesyon arasında negatif yönlü ve anlamlı ilişki olduğuna ulaşılmıştır. Bulunan Sonuçlardan yola çıkarak 18-25 yaş arası üniversite öğrencilerinde ilişki doyumu arttıkça romantik obsesyon seviyelerinin düştüğü görülmektedir. Yapılan bilimsel araştırmalar romantik obsesyon durumunun kaygılı bağlanma ve erken dönem uyumsuz şemalarla ilişkisini bildirmektedir. Klinik uygulamalarda romantik obsesyonu olan danışanların bağlanma öykülerinin sorgulanması ve buna yönelik çalışmalarda bulunulması önerilmektedir.

Obsessif davranışRomantik ilişki obsesyon ve kompulsiyonlarıÜniversite öğrencileri+1
Ethem Kenan Kuru
İstanbul Gelişim University · Institute of Graduate Studies
2022
00
Master'sOpen AccessTR

25-50 yaş aralığındaki bireylerin çocukluk çağı travmalarının yetişkinlikteki şemaları ile ilişkisinin incelenmesi

Bu tez çalışması, erişkin popülasyonda olarak hangi oranda ve ne tarz çocukluk travmaları yaşandığını araştırmaktadır ve bunun demografik kırılımlarını incelemektedir. Ek olarak; çocukluk çağı travmalarının yetişkinlikteki şemalarla ilişkisine bakılmıştır. Toplumda yoğunlukla hangi şemaların yer aldığının belirlenmesi tezin hedeflerinden biridir. Bu amaçla, tez çalışmasında demografi formu, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği ve Young Şema Ölçeği kullanılmıştır. Bu ölçeklerdeki maddelerin alt boyutlarıyla ilişkisel sonuçlara ulaşılmıştır. Tezin literatür taraması kısmında, önce travma kavramı tarihsel anlamda ele alınmıştır, ardından bireylerin çocukluk çağında yaşayabilecekleri kişilerarası travmalar sıralanmıştır. Kötü muamele ve psikolojik/psikiyatrik sonuçlarından bahsedilmiştir. Travma sonrası büyüme konsepti incelenmiştir. Ardından; şema kavramına değinilmiş ve bilişsel açıdan önemi anlatılmıştır. Son olarak, erken dönem yaşantılarıyla yetişkin hayatının düşünce ve davranış mekanizmasını etkileyen bu şemaların neler olduğuna ve özelliklerine değinilmiştir. Örneklem, Türkiye'de yaşayan ve Türkçe dilini konuşan 25-50 yaş arasındaki erişkin bireylerden oluşmaktadır. Veriler gönüllülük esasına bağlı şekilde toplanmıştır ve gizliliğe önem verildiği için katılımcıların kimlik bilgileri istenmemiştir. Formlar, online ortamda dağıtılmış ve elde edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına değinmek gerekirse, çocukluk çağı travmalarının alt boyutlarıyla yetişkinlikte etkisini sürdüren şemalar arasında bazı boyutlarda istatistiksel açıdan anlamlı ilişkilere rastlanmıştır. Örneğin; Duygusal istismar, fiziksel istismar, duygusal ihmal ve fiziksel ihmal arttıkça katılımcıların duygusal yoksunluk şeması gösterme meyili artmaktadır. Bu yanlışlanmamış hipotezlerden biridir. Ancak, "Çocukluğunda fiziksel, duygusal ve cinsel açıdan istismara uğramış bireylerde en belirgin şema güvensizliktir." hipotezi ise doğrulanamamıştır, çünkü bu araştırmadaki istatistiklere göre istismara değil, ihmale uğrayan bireylerde güvensizlik şeması daha belirgin çıkmıştır.

TravmaYetişkinlerYoung Şema Modeli+1
Hacer Gaye Çapın
İstanbul Gelişim University · Institute of Graduate Studies
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Yöneticilerin psikolojik niteliklerinin Mevlana Celâleddîn-i Rûmî ve Muhyiddin İbnü'l-Arabî bakış açıları ile Allah esmaları bağlamında değerlendirilmesi

İnsanların öz varlığını anlama, kendini ve çevresini anlamlandırma çabası, doğasını bilmek isteme ve kendileşmesi süreci hem psikoloji hem de din bilimlerinin konularını oluşturmaktadır. İnsanın kendisine ait olan değerleri keşfetmesi ve yaşaması varoluş ile ilgili bir olgudur. Kişi, doğduğu andan itibaren yaşadığı dünyaya yabancılık çekmemek adına içinde varolduğu deneyimlerle öğrenmeye başlar. Jung'un arketipleri ve Muhyiddin İbnü'l-Arabî'nin Â'yân-ı Sâbite'si ve dahi Rumi'nin eserleri bunları derinlemesine ele alır. Bunun yanı sıra, insan iç dünyasında söz konusu olan gizil imgeler ile dış dünya tarafından tanınır ve dış dünyayı öğrenir. Psikoloji biliminde yapılan çalışmalar bağlamında, "teolojiyle olan yakınlık ile bilinen Jung", analitik psikolojinin temelini oluşturan ortak bilinçdışı ve arketipler kuramını, İslam dünyasında, konuyu yüzyıllar öncesinde, ilahi boyutta ele almış olan Muhyiddin İbnü'l-Arabî'nin Â'yân-ı Sâbite'si ile değerlendirmiştir. Dolayısıyla, insanın psikolojik niteliklerini ve dahi yönetici özelliklerini bu bağlamda ele almak oldukça önemlidir. İnsan ruhunu ve mesleklerin doğalarını "olması gereken bağlamında" eşsiz ve son kitap olan "Kur'ân-ı Kerîm" aracılığıyla ele almak mümkündür. Ayrıca, ömrünü bu kitaptaki mesajları deşifre etmeye ve "İslâm düşüncesinde sezginin bir çeşidi olarak ifade edilen ilham yoluyla elde ettiği" Allah'tan gelen hakikatleri yaymaya adamış Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî ve Muhyiddin İbnü'l-Arabî bakış açılarıyla incelemek doğru kanaldan önemli bilgiler sağlayabilecektir. Her bir meslek, insanlık ve toplumlar için oldukça önem arz etmekle beraber, insanlığın varoluşundan beri olan "yönetim" bağlamında konuyu ele alıp, kültüre dayalı psikoloji akımını temele alarak, insan ve yönetici niteliklerini yaradandan insana yansıyan isimler ve sıfatlar noktasında işlemek, alana yeni ve önemli bakış açıları kazandırabilecektir. Zira, daha önce yapılmış çalışmalarda böyle bir esere rastlanmamıştır. Bu tez benzer çalışmalar için öncü olması bakımından oldukça önemli görülmektedir. İnsanlar, her zaman müte'âl/aşkın olan Yüce Yaratıcı'ya inanma, O'na sığınma ihtiyacı duymuştur. Farklı coğrafyalarda ve farklı zamanlarda inanç sistemlerinin var olması, bu gerçeği ispatlar niteliktedir. Bunun yanı sıra, bir yaratıcıya inanma ihtiyacına sahip olan insanlar, bu yüceliği aynı zamanda tanıma ihtiyacı da duymuşlardır. Zira bir varlığa inanmak, onu açıklamayı gerektirir. O halde bilinmesi gereken ilk şey, her şeyin yaratıcısı olan Allah'ın bilgisidir. İslam düşüncesindeki yaygın anlayışa göre Allah, isim ve sıfatlarıyla bilinebilir. Kur'ân-ı Kerîm'e bakıldığında; Kur'ân-ı Kerîm'in Allah'ı farklı isim ve sıfatlarla insanlara tanıttığı ve bu sıfatları "el-Esmâü'l-hüsnâ" (El-esma El-hüsna) olarak isimlendirdiği görülür. el-Esmâü'l-hüsnâ terkibi, ismin çoğulu olan "esmâ" ile, "güzel", "en güzel" anlamındaki "hüsnâ" kelimelerinden oluşmuş olup, Allah'a ait tüm isimleri ifâde etmek üzere "en güzel isimler" anlamına gelmektedir. Esmâü'l-hüsnâ, Kur'ân-ı Kerîm'de Allah'ın kutsi huzuruna layık olan isimleri olarak ifade etmektedir. Kur'ân-ı Kerîm'de çokça yer alan Esmâü'l-hüsnâ, zât-ı ilâhîyi niteleyen ve tanıtan vasıflardır. Hakikaten Kur'ân-ı Kerîm'in temel konusu insanlar olsa da Kur'ân-ı Kerîm'de sıkça geçen kavram ve isimlerden biri de Allah kavramıdır. Dolayısıyla Kur'ân-ı Kerîm içerisinde yer alan tüm konular, Allah merkezli bir ifâde örgüsü içerisindedir. İslamî kültürde yer alan Esmâü'l-hüsnâ'yı anlamak, tanımak ve tanımlamak oldukça önemlidir. Mü'minler, kendilerini yaratana bu isimler ve sıfatlar çerçevesi ile inanmaktadırlar. Seyr-u sülük (tasavvuf yolculuğu ya da manevi yolculuk) şekilleri Esmâü'l-hüsnâ'ya binaen belirlenmiştir. Mevlâna Celâleddîn-i Rûmî'nin eserlerinde olan konular her daim Allah'ın güzel isimleri çerçevesi içerisinde işlenmiş ve bu isimler çerçevesince değerlendirilmiştir. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, tüm sufilerin yaptığı gibi, hayata Esmâü'l-hüsnâ penceresi ile bakmaktadır. Eserlerinde bazen Allah'ın güzel isimlerinin açıklamaları yapılmakta olup bazen de bu isimlerin eşya ve olaylar üzerindeki etkisi ele alınmaktadır. Muhyiddin İbnü'l-Arabî ise eserlerinde varlık mertebeleri ve menzilleri bağlamında Esmâü'l-hüsnâ'yı incelemiştir. Bu mertebeleri, isimleri ve insan ilişkilerini irdelemiş olan Muhyiddin İbnü'l-Arabî'nin düşünceleri içerisinde, Allah ve insan-âlem irtibatı vardır. Muhyiddin İbnü'l-Arabî'nin, Şeyh-i Ekber unvanını hak etmesinin esas nedenleri arasında; İslam akidesinin temeli olan Allah-insan irtibatını, insanlık mirasını ve düşüncelerini dikkate alması ve tüm bunları evrensel bir bakış açısı ile ortaya koyması sayılabilir. Kur'ân-ı Kerîm ise insanı, kendi nefsi ve yaradılışı ile ilgili düşünmeye teşvik etmekte ve aynı zamanda, bugün bazıları bilim olarak anılan ilimleri araştırmaya sevk etmektedir. Bu çalışmada, yöneticilerin psikolojik niteliklerinin Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî ve Muhyiddin İbnü'l-Arabî bakış açılarıyla Allah esmaları bağlamında ele alınması amaçlanmıştır. Kültüre dayalı psikoloji akımı bağlamında; insanların, Allah'ın isimleri ile ifade edilmesinden hareketle Esmâü'l-hüsnâ'nın "yönetici" kişilerin özelliklerine yansıması Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî ve Muhyiddin İbnü'l-Arabî'nin bakış açılarıyla örülmüştür.

Esma-i HüsnaMevlana Celaleddin-i RumiMuhyiddin İbnü`l-Arabi+4
Okyanus Işık Seda Yılmaz
İstanbul Gelişim University · Institute of Graduate Studies
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Cinsel doyumu etkileyen faktörlerin incelenmesi: Kesitsel bir çalışma

Bu araştırmada, aktif cinsel hayatı olan bireylerin cinsel doyumlarının, depresyon, anksiyete, yalnızlık ve çeşitli değişkenlere(cinsiyet, yaş, eğitim durumu, aylık gelir, çalışma durumu, ilişki durumu, cinsel yönelimi, cinsel yaşam süresi, obezite olma durumu, alkol-madde-sigara kulanım durumu gibi) göre incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya, İstanbul ilinde yaşayan ve aktif cinsel hayatı olan 218 kadın 182 erkekten oluşan 400 birey katılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler Cinsel Doyum Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği ve UCLA Yalnızlık Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırma sonucunda cinsel doyum ile depresyon (r =-,81; p<.01). ve anksiyete (r=-,43; p<.01). arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Depresyon ile anksiyete (r=,84; p<.01) ve yalnızlık(r=,81; p<.01). arasında ise pozitif yönde yüksek düzey anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Ayrıca bireylerin cinsel doyumlarını yordamada depresyon, yalnızlık ve anksiyetenin açıklanan toplam varyans değeri %31 olarak saptanmıştır. Cinsel doyum düzeylerinin açıklanmasında depresyon, anksiyete ve yalnızlık değişkenlerinin önemli düzeyde bir açıklama varyansına sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

AnksiyeteCinsel doyumCinsel yaşam+4
Sena Çolo
İstanbul Gelişim University · Institute of Graduate Studies
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Ebeveyn tutumlarının ortaokul öğrencilerinde yaşam doyumu ve sosyal beceriler ile ilişkisinin incelenmesi

Araştırmada ebeveyn tutumlarının ortaokul öğrencilerinde yaşam doyumu ve sosyal beceri arasındaki ilişki düzeyini ne derecede etkilediği ve sosyodemografik değişkenlere göre değişip değişmediği ele alınarak bu araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Çalışma 2022 yılında İstanbul Bahçelievler ilçesinde yaşayan 432 veli ve 12-14 yaş ortaokul öğrencileriyle yapılmıştır. Verileri toplarken Sosyodemografik Bilgi Formu, Ana Baba Çocuk Yetiştirme Tutumları Ölçeği, Ana Babalık Uygulamaları Ölçeği, Çok Boyutlu Öğrenci Yaşam Doyumu Ölçeği ve Matson Çocuklarda Sosyal Becerileri Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Değişkenlerin arasındaki ilişkilerin belirlenmesi ve incelenmesi için IBM SPSS Statistic 22.0 programında Pearson Korelasyon Katsayısı; değişkenlerin ölçekler üzerinde oluşturduğu farkın anlamlı ve anlamsız olduğunu incelemek için bağımsız gruplar t testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarında varyans analizinin anlamlı çıkması ile değişkenin hangisinden kaynaklandığını bulmak için Tukey testine bakılmıştır. Araştırmanın örneklemini 432 anne/baba ve çocukları oluşturmaktadır. Çalışmaya katılan öğrenci sayısı 204 'ü kız (%47,2 ) ve 228'i 'i erkek (%52,8); ebeveynlerin sayısı ise 321'i anne( %74,3) ve 111'i baba ( %25,6) oluşturmaktadır. Araştırma bulgularına bakıldığında demokratik tutum otoriter tutum, aşırı hoşgörülü tutum ve ana babalık uygulamaları ölçeği toplam puanları arttıkça Çöydö okul/çevre/aile/benlik alt boyutları ve Messy olumlu sosyal beceriler alt boyutu toplam puanları da artmaktadır. Ebeveynin tutum ve davranışlarının öğrencilerim yaşam doyumu ve sosyal beceriler ile ilişkisi vardır. Öğrencilerin Çöydö arkadaş, çevre, okul, aile, benlik boyutu toplam puanları arttıkça Messy olumlu sosyal beceriler alt boyutu toplam puanları da artmaktadır. Bireylerin yaşam doyumu arttıkça sosyal beceri düzeylerinin arttığını göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Tutum, ebeveyn tutumu, doyum, yaşam doyumu, beceri, sosyal beceri

Ana-baba tutumuEbeveyn-çocuk ilişkisiEbeveynler+6
Ahsen Eylül Çelebi
İstanbul Gelişim University · Institute of Graduate Studies
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Çocukluk çağı travmalarıyla borderline kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışmada çocukluk çağı ruhsal travmalarıyla borderline kişilik özellikleri arasındaki ilişkiyi araştırmak amaçlanmıştır. Katılımcılar, Borderline Kişilik Özellikleri Ölçeği, Çocukluk Çağı Ruhsal Travmalar Ölçeği ve kişisel bilgi formu uygulanan 20-58 yaş arasındaki 412 kişiden oluşmaktadır. Çocukluk çağı ruhsal travmaları ile borderline kişilik özellikleri arasındaki ilişkiyi ölçmek amacıyla Pearson Korelasyon analizi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda çocukluk çağı travmalarının tüm alt grupları ile borderline kişilik özellikleri arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Çocukluk çağı travma ölçeği alt gruplarından özellikle duygusal istismar ile borderline kişilik özellikleri arasında yüksek düzeyde pozitif yönde bir ilişki bulunmuştur. Çocukluk çağı travmaları toplam ölçek puanları cinsiyetler arasında farklılaşmazken, ölçeğin alt gruplarına bakıldığında kadın katılımcıların duygusal istismar ve cinsel istismar alt ölçek puanlarının erkeklerin puanlarına oranla anlamlı derecede yüksek olduğu, fiziksel istismar alt ölçek puanlarının ise erkek katılımcılarda kadın katılımcıların puanlarına göre daha fazla olduğu görülmektedir. Borderline kişilik ölçeği toplam puanları cinsiyetler arasında karşılaştırıldığında kadın katılımcıların Borderline kişilik ölçeği toplam puanlarının erkek katılımcıların Borderline kişilik ölçeği toplam puanlarından anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulunmuştur. Katılımcıların ebeveynlerinin psikolojik sorunlarının olma durumu ile katılımcıların borderline kişilik ölçek puanlarıyla ilişkisine bakıldığında anlamlı düzeyde bir ilişki olduğu görülmektedir. Anne ve babalarında psikolojik sorun olan katılımcıların borderline kişilik özellikleri puanları ebeveynlerinde psikolojik sorun olmayanlara göre daha yüksek çıkmıştır. Anahtar Sözcükler: Borderline Kişilik Bozukluğu, Çocukluk Çağı Ruhsal Travmaları, İstismar, İhmal.

KişilikKişilik bozukluklarıKişilik özellikleri+3
Beyza Germen
İstanbul Gelişim University · Institute of Graduate Studies
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Ebeveynlik tutumunun psikolojik belirtilere etkisinde zihinselleştirmenin, dayanıklılığın ve çocukluk çağı deneyimlerinin rolü: Nesiller arası bir çalışma

Pek çok değişimin aynı anda yaşandığı beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerin psikolojik belirti gösterip göstermemesi farklı unsurlardan etkilenmektedir. Bu çalışmada, annelerin kendi annelerinden algıladıkları ebeveynlik tutumlarının (duygusal sıcaklık, aşırı koruyuculuk ve reddedicilik) beliren yetişkinlik dönemindeki gençlerin psikolojik belirtilerine etkisinde gençlerin annelerinden algıladıkları ebeveynlik tutumlarının (duygusal sıcaklık, aşırı koruyuculuk ve reddedicilik), psikolojik ve davranışsal kontrolün, gençlerin zihinselleştirme kapasitesinin, psikolojik dayanıklılığının ve çocukluk çağı travmalarının aracı rolünün araştırılması hedeflenmiştir. Bu çalışma ayrıca, zihinselleştirme kapasitesi ve psikolojik dayanıklılığın da nesiller arası aktarım üzerinden gencin psikolojik belirtilerine etkisini göstermeyi amaçlamıştır. Bu doğrultuda çalışmaya İstanbul'daki özel üniversitelerde okuyan 400 öğrenci ve anneleri dahil edilerek katılımcılara demografik bilgi formu, Kısaltılmış Algılanan Ebeveynlik Tutumları Ölçeği, Zihinselleştirme Ölçeği, Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği, Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği, Psikolojik Kontrol Ölçeği, Ergen Aile Süreci Ölçeği ve Kısa Semptom Envanteri uygulanmıştır. Annelerden ve gençlerden elde edilen veriler ikili aracı değişken analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular, annenin her üç ebeveynlik tutumuna dair algısının gencin psikolojik belirtilerine etkisinde gencin psikolojik dayanıklılığının ve gencin annesinden algıladığı psikolojik kontrolün aracı etkisi olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, annenin zihinselleştirmesinin gencin psikolojik belirtilerine etkisinde gencin zihinselleştirmesinin aracı etkisi ile annenin psikolojik dayanıklılığının gencin psikolojik belirtilerine etkisinde gencin psikolojik dayanıklılığının aracı etkisi olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar, annenin algıladığı ebeveynlik tutumlarının nesiller arası aktarılmasına rağmen, gencin psikolojik belirtilerine etkisinde duygusal sıcaklığın, aşırı koruyuculuğun ve reddediciliğin aracı rol oynamadığını göstermiştir. Diğer yandan annenin zihinselleştirme kapasitesinin ve psikolojik dayanıklılığının hem bir sonraki nesle aktarıldığı hem de her iki değişkenin gencin psikolojik belirtilerine etkisinde gencin zihinselleştirme kapasitesinin ve psikolojik dayanıklılığının aracı rolü olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular ilgili alan yazın ışığında tartışılmıştır.

Ana-baba kontrolüAna-baba tutumuPsikolojik belirtiler+3
Sena Cüre Acer
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Erken çocuklukta olmayan bir şeyi varmış gibi düşünebilme becerisinin yönetici zihinsel işlev ve duygusal becerilerle ilişkisi

Karşıolgusal düşünme, yönetici zihinsel işlev, zihin kuramı ve duygu anlama becerileri erken çocuklukta gelişen önemli bilişsel ve duygusal becerilerdir. Bu becerilerin doğasını ve ilişkisini incelemek erken çocukluk dönemindeki gelişimi anlayabilmek ve gerekli müdahaleleri oluşturabilmek için önemli görünmektedir. Çalışmanın örneklemini, anaokuluna devam eden, yaşları 3, 4 ve 5 olan 82 çocuk oluşturmaktadır. Katılımcılardan Kıyas Görevi, Yer Değişimi Görevi, Nedensel Zincir Görevi, El Oyunu, Gece-Gündüz Oyunu, Beklenmedik İçerik Görevi ve Duyguları Kavrama Testi aracılığıyla bilgi toplanmıştır. Ayrıca kontrol değişkeni olan dil becerilerinin ölçümünde TEDİL (Türkçe Erken Dil Gelişimi Testi) kullanılmıştır. Yapılan hiyerarşik regresyon analizinde, karşıolgusal düşünebilme görevlerinden yer değişimi görevinin yönetici zihinsel işlev becerileri tarafından anlamlı bir şekilde yordandığı görülmüştür. Ayrıca, karşıolgusal düşünme görevlerindeki performanslar birbiri ile ilişkili bulunamamıştır. Bulgular literature doğrultusunda tartışılmıştır. Karşıolgusal düşünme becerisi ile ilgili kültürlerarası çalışmaların yapılması önemli görülmüştür. Karşıolgusal düşünme becerisini geliştirebilmek için yapılacak müdahalelerde, yönetici zihinsel işlev becerilerinin rolü göz önünde bulundurulmalıdır.

Duyguları anlamaDuygusal beceriKarşıolgusal düşünme+3
Dilara Özsoy
Ege University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2018
00
Master'sOpen AccessEN

Memories elicited by one's imagined death: Effects of the nature of emotional cues on autobiographical remembering

Abundance of research showed that cues that are used to elicit memories affect characteristics of the memories recalled, such as valence, vividness of imagery, link to self, and importance. The present study addresses a specific type of cue: imagining one's death vs. the most important memory. Undergraduate students and adults were given tow cues, one asking about their most important memory and the other asking for the single memory they would take with them to the "other side" (Cyr & Hirst, 2019). After recalling each memory participants filled out the Memory Experiences Questionnaire (Luchetti & Sutin, 2015), Centrality of Events Scale (Berntsen & Rubin, 2006) and were asked to date the memory. Each memory was coded for specificity and integration (Blagov & Singer), and event content (Thorne & McLean). There was no effect of cue-type or age on word length, specificity, and meaning making involved in the narratives. However, there was an effect of age on vividness such that middle aged adults rated their memories more vividly than younger adults. This main effect was qualified by an interaction; older adults death memories were rated more vividly than the important memories, however there was no age difference for important memories.

İmre Tezel
Boğaziçi University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Erken ergenlikte bilişsel duygusal düzenleme, algılanan anne baba tutumu ve algılanan sosyal destek ile psikolojik sağlık arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışma erken ergenlik döneminde bilişsel duygu düzenleme, algılanan anne baba tutumu, algılanan sosyal destek ile psikolojik sağlık arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma Ankara'nın Emek semtinde bulunan 10 ile 15 yaş arası 250 kız ve erkek öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcılardan bilgi toplamak için; demografik bilgi toplama formu, Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri, Güçler ve Güçlükler Anketi, Algılanan Anne Baba Tutumu Ölçeği, Algılanan Sosyal Destek Ölçeği kullanılmıştır. Toplanan bilgiler, korelasyon, çoklu varyans (MANOVA) ve Regresyon analizleri ile incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda bilişsel duygu düzenleme stratejilerinden felaketleştime kullanımı arttıkça ergenlerin yaşadıkları psikolojik belirti, davranışsal ve duygusal problemler oranınında artış meydana geldiği gözlemlenmiştir. Benzer olarak kendini suçlama stratejisinin yüksek oranda kullanan ergenlerde daha fazla psikolojik belirti düzeyi olduğu görülmüştür. Ayrıca annelerinin tutumlarını daha fazla reddedici ve babalarının tutumlarını daha fazla aşırı koruyucu olarak algılayan ergenlerin daha fazla psikolojik belirti puanına sahip oldukları ve daha fazla davranış ve duygusal problemleri yaşadıkları bulunmuştur. Algılanan aile desteğinin artmasının da düşük düzeyde psikolojik belirtilere ve davranış ve duygusal problemlerine sahip olmakla ilişkili olduğu gözlemlenmiştir. Araştırma bulguları ilgili literatür çerçevesinde tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Bilişsel Duygu düzenleme, Psikolojik Sağlık, Erken ergenlik, Algılanan Anne Baba Tutumu, Algılanan Sosyal Destek

Algılanan ebeveynlik biçimleriAlgılanan sosyal destekAna-baba tutumu+5
Sümeyra Akdeniz
Ankara Yıldırım Beyazıt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2017
00
Master'sOpen AccessEN

The role of shared knowledge in children's identification of norm violators' group affiliation

Each cultural group has different social norms that their members are expected to follow. Past research suggests that children expect members of other groups (e.g., linguistic outgroup members) to be social norm violators. However, the underlying mechanisms of their expectations are not entirely clear. The goal of this research is to explore the role of children's understanding of conventionality in selecting outgroup members as social norm violators. Three experiments were conducted with 5- and 6-year-olds to explore whether children expect rule violation behaviors from linguistic outgroup members because they perceive them as ignorant as opposed to knowledgeable rule violators. Results of Experiment 1 revealed that children expected outgroup members to violate conventional norms and novel norms to similar degrees. Results of Experiment 2 showed that when children were explicitly asked about ignorant rule violators, they tended to choose outgroup members. However, when they were asked about knowledgeable rule violators, they were equally likely to choose ingroup and outgroup members. Results of Experiment 3 further revealed that children infer that outgroup members are ignorant of social rules, and this tendency was apparent among boys and not among girls. Taken together, these results suggest that young children tend to attribute ignorance to outgroup members and this tendency might underlie their perception of outgroup members as rule violators.

Norm-breakingSocial cognitionSocial group+1
Gizem Ünlü
Boğaziçi University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Dövme yaptırma ve borderline kişilik özelliklerinin nesne ilişkileri perspektifinden incelenmesi

Bu çalışma, dövme yaptırma ile borderline kişilik özellikleri ve nesne ilişkileri arasındaki ilişkiyi ve dövme lokasyonlarının psikodinamik yapılarla ilişkili olup olmadığını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmaya kolayda ve kartopu örnekleme yöntemiyle ulaşılan toplam 528 birey katılmıştır. Katılımcıların 261'i dövmeli (190 kadın, 71 erkek), 267'si dövmesizdir (197 kadın, 70 erkek). Dövmeli bireyler araştırma grubunu, dövmesiz bireyler kontrol grubunu oluşturmuştur. Veri toplamak amacıyla Sosyodemografik Bilgi Formu, Bell Nesne İlişkileri ve Gerçeği Değerlendirme Ölçeği ile Borderline Kişilik Ölçeği kullanılmış, veriler SPSS 25.0 programı ile analiz edilmiştir. Normallik varsayımının sağlanmaması nedeniyle Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis ve Spearman korelasyon analizleri tercih edilmiştir. Bulgular, dövmeli bireylerin sosyal yetersizlik düzeylerinin dövmesi olmayan bireylere kıyasla daha düşük; dürtüsellik ile intihar ve kendine zarar verme eğilimlerinin ise daha yüksek olduğunu göstermiştir. Dövmenin yapıldığı vücut bölgesiyle psikolojik değişkenler arasındaki ilişkilerde ise bazı lokasyonlarda farklılıklar saptanmıştır. Yüz ve göğüs bölgelerine dövme yaptıran bireylerde gerçekliğin bozulması, algıların belirsizliği, halüsinasyonlar/delüzyonlar, gerçekliğin değerlendirilmesi toplam skoru ve dürtüsellik skorlarının anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bacak ve sırt bölgelerine dövme yaptıran bireylerde dürtüsellik puanları; göğüs bölgesine dövme yaptıran bireylerde ise intihar ve kendine zarar verme eğilimi ile borderline kişilik toplam skorları anlamlı bir şekilde daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca kol ve omuz bölgesine dövme yaptıran bireylerde terk edilme skorlarının anlamlı biçimde daha düşük olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular, dövmenin yalnızca estetik bir tercih olmakla kalmayıp, bireyin içsel çatışmalarını, nesne ilişkilerini ve gerçeklik algısını beden üzerinden ifade etme aracı olabileceğini göstermektedir. Bu bağlamda dövme sahibi olma durumu bu çalışmada çok yönlü biçimde incelenmiş olup, elde edilen bulguların literatüre katkı sağlaması hedeflenmektedir.

Borderline kişilik bozukluğuDövmeNesne ilişkileri+1
Berna Köksal
Antalya Bilim University · Institute of Graduate Studies
2025
00
Master'sOpen AccessEN

Relationships between leadership styles, follower needs, multidimensional work motivations and organizational commitment: A mediated model

The present study aimed to investigate the effects of the four leadership styles (i.e., transformational leadership, paternalistic leadership, task-oriented leadership and relationship-oriented leadership) on employees' multidimensional work motivations and organizational commitment and to reveal the mediating effets of psychological need satisfaction processes (i.e., satisfaction of emlployees' needs for autonomy, competence and relatedness) in the proposed relationships. Data were collected from 461 white-collar employees working in various sectors and analyzed by using Structural Equation Modeling. The findings revealed that TL and T-O leadership behaviors were important predictors of employees' autonomus, and controlled work motivations as well as amotivation via their effects on satisfaction of employees' needs for autonomy, competence and relatedness. Employees' intrinsic motivation levels were found to be positively associated with their affective and normative commitment and employees' identified regulation levels were found to be positively associated with their affective commitment. Moreover, employees' introjected motivation levels were found to be positively associated with their normative commitment and employees' external regulation levels were found to be positively associated with their continuance commitment. Also, as expected, employees' amotivation was found to be negatively associated with their affective, normative, and continuance commitment. Additionally, TL and PL leaderhsip styles were found to be directly and positively associated with employees' affective and normative commitment. Finally, R-O leadership style was found to be the least effective leadership style in predicting the outcome variables. The findings are discussed in terms of theoretical and practical implications as well as suggestions for future research.

LeadershipLeadership modelsMotivation+2
Selinay Çivit
Çankaya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2020
00
Master'sOpen AccessEN

Moderating effects of employees' dark and light personality traits and cultural tendencies in the relationships of workplace mistreatment with work-related outcomes

This study aimed to investigate the effects of workplace incivility, mobbing and abusive supervision on job satisfaction, voice behaviors, loyalty, OCBs, CWBs and two types of burnout (i.e., personal and work-related burnout. Furthermore, the moderating effects of personality traits (i.e., dark triad, agreeableness and conscientiousness) and cultural variables (i.e., power distance and fatalism) in the links of workplace mistreatment (i.e., workplace incivility, mobbing, abusive supervision) with outcome variables (i.e., job satisfaction, voice behaviors, loyalty, OCBs, CWBs, personal and work-related burnout). Data were collected 715 employees who volunteered to complete the online survey packages. Study's model was tested using SEM and it provided good fit to the data. As expected, workplace mistreatment was negatively related to the job satisfaction, voice behaviors, and loyalty but not with OCBs. Furthermore, workplace mistreatment was related to burnout and CWBs. Narcissism had moderating effect in the relationship between workplace mistreatment and CWBs. Conscientiousness moderated the relationships between workplace mistreatment and CWBs as well as loyalty. Agreeableness moderated the relationships between workplace mistreatment and CWBs. Lastly, fatalism moderated the relationships of workplace mistreatment and job satisfaction, voice behaviors andloyalty. The findings are discussed regarding their theoretical contributions, suggestion for future studies as well as implications for practices.

Dark tripleBad treatmentMobbing+7
Elif Bingül
Çankaya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Madde kullanım bozukluğu olan/olmayan bireylerde kardeş ilişkisi, psikolojik dayanıklılık ve ilişkilerle ilgili bilişsel çarpıtmalar

Günümüzde madde kullanımı ve buna bağlı olarak madde kullanım bozukluğu oranı giderek artmakta birçok problemi de beraberinde getirmektedir. Madde kullanım bozukluğuyla ilgili değişkenleri belirlemek tedavi ve önleme çalışmalarına yön verebilir. Literatürde madde kullanım bozukluğu ve aile arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalar vardır. Fakat madde kullanımı ve kardeş ilişkisi hakkında çıkarım yapılabilecek sayıda çalışma bulunmamaktadır. Aynı zamanda psikolojik dayanıklılığın zorlu yaşam olaylarına etkisini inceleyen çalışmalar bulunmaktadır. Toplumda madde kullanımı olan kişilerin ilişkilerinin kopuk olduğuna dair yaygın genellemeler mevcuttur. Bu çalışmada madde kullanım bozukluğu olan ve olmayan bireylerde kardeş ilişkisi, psikolojik dayanıklılık ve ilişkilerle ilgili bilişsel çarpıtmalar arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında, Gaziantep 25 Aralık Devlet Hastanesi Amatem kliniğine başvuran madde kullanım bozukluğu tanısı almış opiyat ve methamfetamin kullanan 150 birey ile daha önce madde kullanım öyküsü bulunmayan 150 bireye "Kişisel Bilgi Formu", "Yaşam Boyu Kardeş İlişkileri Ölçeği", "Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği" ve "İlişkilerle İlgili Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği" uygulanmıştır. Anketlerden elde edilen veriler betimsel ve ilişkisel tarama modelleri kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda madde kullanım bozukluğu olan bireylerin madde kullanım bozukluğu olmayan bireylere kıyasla kardeş ilişkilerinin daha az olumlu olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra kendilik algılarının daha düşük, geleceğe yönelik bakış açılarının daha az olumlu, yaşama biçimlerinin daha az motive edici, sosyal yeterliliklerinin ve aile uyumlarının daha az, sosyal kaynaklarının daha verimsiz olduğu görülmüştür. Ayrıca ilişkilerde yakınlıktan daha fazla kaçındıkları, ilişki kurdukları bireylerden gerçekçi olmayan beklenti içine daha fazla girdikleri saptanmıştır. Anahtar kelimeler: madde kullanımı, kardeş ilişkisi, psikolojik dayanıklılık, bilişsel çarpıtmalar.

Bilişsel çarpıtmaKardeş ilişkileriMadde kullanım bozuklukları+2
Kübra Çatalbaş
Hasan Kalyoncu University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2021
10
Master'sOpen AccessTR

Majör depresif bozukluğun şema terapi modeli açısından incelenmesi

Majör Depresif Bozukluk (MDB), dünya genelinde kısıtlılıkla geçirilen yaşam yıllarının önde gelen nedenleri arasında olup kayda değer düzeyde insan kaynağının kaybına neden olan önemli bir psikolojik sağlık sorunudur. Yapılan çalışmalar, Şema Terapinin MDB'nin sağaltımında umut verici olduğuna işaret etmektedir. Buradan hareketle, mevcut çalışmada, MDB tanılı bireylerden oluşan klinik bir örneklemde, Şema Terapi modeli çerçevesindeki değişkenler ve depresyon şiddeti arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın örneklemi, MDB tanısı alan, yaşları 18 ile 63 (Ort. = 26.08, SS = 9.27) arasında değişen 106 katılımcıdan oluşmaktadır. Öncelikle, psikiyatri servisi tarafından yönlendirilen MDB odağındaki bireylere Kısa Uluslararası Nöropsikiyatrik Görüşme (M.I.N.I.) uygulanarak tanısal değerlendirme yapılmıştır. Ardından, katılımcılara demografik bilgi formu, Şema Mod Envanteri (Versiyon-3), Young Şema Ölçeği- Kısa Form 3, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-Kısa Form, Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri, Çocukluk Çağı Travmaları Anketi ve Beck Kaygı Envanteri'nden oluşan anket seti yüz yüze ve bireysel olarak uygulanmıştır. Çalışmanın ana hipotezleri, Düzenleyici ve Seri Aracı Model Analizi (Model 90) ve Paralel Seri Aracı Model Analizi (Model 81) ile sınanmıştır. Şema Terapi modelinin sonuçlarına göre, çocukluk çağı travmaları ile depresyon şiddeti arasındaki ilişkide sırasıyla Kopukluk ve Reddedilme şema alanının ve duygu düzenleme güçlüğünün seri aracı rolde anlamlı olduğu, ayrıca bu ilişkinin düşük ve orta düzeylerdeki psikolojik dayanıklılık tarafından düzenlendiği görülmüştür. İşlevsel olmayan ebeveyn modlarının ayrı ayrı sınandığı Şema Mod modelinin sonuçlarına göre ise, talepkar ebeveyn modu ile depresyon şiddeti arasındaki doğrudan ilişki anlamlı değilken, bu ilişkide kırılgan çocuk modunun aracı rolü ve kırılgan çocuk modu ile kopuk korungan başa çıkma modunun seri aracı rolü anlamlı bulunmuştur. Cezalandırıcı ebeveyn modunun sınandığı modelde ise, cezalandırıcı ebeveyn modu ile depresyon şiddeti arasındaki doğrudan ilişki anlamlı bulunurken, bu ilişkideki dolaylı ilişkiler anlamlı bulunmamıştır. Bulgular, literatür ışığında tartışılmıştır. Sonuç olarak, MDB'de Şema Terapinin açıklayıcı, koruyucu, önleyici ve tedavi edici klinik faydaları potansiyel görünmektedir. Anahtar Kelimeler: Şema Terapi, çocukluk çağı travmaları, duygu düzenleme güçlüğü, psikolojik dayanıklılık, depresyon şiddeti

Depresif bozuklukŞema terapi modeli
Elif Kurnalı Ulusoy
Ankara Social Science University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Problem çözme eğitimi grup yaşantısının kadın mahkumların sosyal problem çözme becerilerine etkisinin incelenmesi

Bu çalışmada D'Zurilla ve Golfried tarafından oluşturulan Problem Çözmede Beş Aşamalı Yaklaşım modeline (D' Zurilla ve Nezu, 2007; Nezu, Nezu ve D' Zurilla (2007) dayanan, Çekici ve Güçray (2012) tarafından geliştirilen sosyal problem çözme beceri eğitiminin hükümlü kadınların sosyal problem çözme becerilerinin geliştirilmesine olumlu yönde etkisi bulunup bulunmadığı ve bu etkinin kalıcı olup olmadığı incelenmiştir. Araştırma, 2018-2019 yılları arasında Adana ilindeki Karataş Kadın Açık Ceza İnfaz Kurumu'nda bulunan ve çalışmaya katılma konusunda gönüllü olan 36 kadın hükümlü üzerinde gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar, 18 kişi deney ve 18 kişi kontrol grubu olmak üzere iki gruba bölünmüştür. Araştırmada deney grubuna problem çözme beceri eğitimi haftada bir defa olmak üzere 9 oturumda uygulanmış ve kontrol grubundaki katılımcılara herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Çalışmada Sosyo-demografik bilgi formu ve D'Zurilla ve arkadaşları (2002) tarafından geliştirilmiş olan ve 25 maddeden oluşan 'Revize Edilmiş Sosyal Problem Çözme Envanteri' kullanılmıştır. Her iki gruba çalışmaya başlamadan önce ön test yapılmış ve dokuz haftalık oturumlar bittikten sonra son test uygulaması yapılırken iki ay sonra deney grubundan izleme ölçümü alınmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler parametrik olmayan yöntemlerden Wilcoxon Sıralı İşretler Yöntemi ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarında deney grubundaki katılımcıların Probleme Olumlu Yönelim-Rasyonel Problem Çözme alt ölçeğinden alınan puanlar istatistiksel açıdan anlamlı bir şekilde artarken; Kaçınan Tarz (KT) ve Dikkatsiz/Dürtüsel Tarz (DDT) alt ölçeklerinden alınan puanların ise anlamlı şekilde azaldığı görülmektedir. Deney grubundaki katılımcıların son test ve izleme puanları arasında istatistiksel açıdan fark olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araşrıma sonucunda Probleme Olumlu Yönelim-Rasyonel Problem Çözme puanlarının artması ve Kaçınan Tarz (KT) ve Dikkatsiz/Dürtüsel Tarz (DDT) alt ölçeklerinden alınan puanların azalması doğrultusunda sosyal problem çözme beceri eğitiminin kadın hükümlülerin sosyal problem çözme becerilerini geliştirmede etkili olduğu ve bu etkinin uzun süreli olduğu söylenebilir.

Ceza infaz kurumlarıEğitimGrup uyumu+5
Eda Ünlü Sağdıç
Çağ University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Enstrüman çalan bireyler ile enstrüman çalmayan bireylerin bilişsel esnekliklerinin karşılaştırılması

Disiplinli bir şekilde müzik eğitimi almak ve düzenli olarak enstrüman çalmanın bireylerin bilişsel, sosyal ve duygusal gelişimlerine katkıda bulunduğu yapılan çalışmalarla desteklenmektedir. Bu çalışmanın amacı, profesyonel anlamda enstrüman çalabilen konservatuvar müzik bölümü öğrencileriyle enstrüman çalmayan diğer fakülte öğrencilerinin bilişsel esnekliklerinin karşılaştırılması ve enstrüman çalmaya başlama yaşı, ailede enstrüman çalan birilerinin bulunup bulunmaması, günlük ortalama enstrüman çalma süresi gibi çevresel değişkenlerin bilişsel esneklik düzeyiyle ilişkisini incelemektir. Bu kapsamda çalışma için etik kurul onayı alındıktan sonra ilgili üniversitelerden çalışma için gerekli yasal izinler alınmıştır. Çalışma Mersin ve Çukurova Üniversitelerinden yaşları 18-25 arasında değişen 41 konservatuvar ve müzikle ilgili olmayan diğer fakültelerinden de 45 olmak üzere toplamda 86 öğrenci üzerinden yürütülmüştür. Verilerin analizi betimsel istatistik teknikleri ve Shapiro Wilk Testi, normal dağılım gösteren Bağımsız Gruplar için t Testi sonrasında Pearson Koreleasyon Testi ile incelenmiştir. Veriler SPSS 24.0 istatistik paket programı kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen verilerden enstrüman çalabilen konservatuvar öğrencilerinin Bilişsel Esneklik Ölçeği toplam, kontrol ve alternatifler alt boyutları puanları sırasıyla(84,49; 27,12; 57,37), enstrüman çalmayan diğer fakülte öğrencilerinin puanlarından sırasıyla (71,20; 19,33; 51,86) anlamlı derecede daha yüksek olduğu bulunmuştur (p< 0,001). Araştırmada bilişsel esneklik üzerindeki etkisi incelenen enstrüman çalmaya başlama yaşı erken çocukluk dönemi toplam bilişsel esneklik puanı, aile enstrüman çalabilen başka birilerinin bulunmaması ve günlük enstrüman çalma süresiyle bilişsel esneklik arasında anlamlı düzeyde bir farklılık bulunmamıştır (p> 0.05).

Bilişsel esneklikEnstrüman çalmaMüzik aletleri+4
Ali Cengiz
Çağ University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Okul psikolojik danışmanlarının romantik ilişkilerindeki duygusal istismar düzeyleri ile benlik saygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Romantik ilişkilerde yaşanan istismar en genel anlamda duygusal beraberliği olan çiftlerin birbirlerine karşı fiziksel, psikolojik ve cinsel anlamda baskı yoluyla güç ve kontrol sağlamasıdır. Romantik ilişkilerde yaşanan çeşitli problemler bireylerin benlik saygısı düzeylerini etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı, okul psikolojik danışmanlarının romantik ilişkilerindeki duygusal istismar düzeyleri ile benlik saygıları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada okul psikolojik danışmanlarının romantik ilişkilerindeki duygusal istismar düzeyleri ile benlik saygıları arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla, ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma nicel araştırma deseninde hazırlanmıştır. Çalışma grubunu Adana İlinde görev yapmakta olan yaşları 25-55 (ortalama: 35,9± 6,9), arasında değişen 121 kadın ve 83 erkek olmak üzere toplam 204 okul psikolojik danışmanı oluşturmaktadır. Araştırmanın verilerini toplamada, araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu, Çok Boyutlu Duygusal İstismar Ölçeği ve İki Boyutlu Benlik Saygısı Ölçeği kullanılmıştır. Veriler, ilgili çevrimiçi kaynaklar aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler SPSS 22.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Duygusal İstismar ölçeği alt ölçekleri ile kendini sevme değişkeni arasında orta düzeyde istatistiksel ilişki bulunmuştur. Duygusal istismar alt ölçekleri ve psikolojik yardım değişkenleri ile özyeterlik puanları arasında orta düzeyde istatistiksel ilişki bulunmuştur. Duygusal istismar alt ölçekleri ve psikiyatrik tanıya sahip olma değişkenleri ile özyeterlik puanları arasında orta düzeyde istatistiksel ilişki bulunmuştur. Çalışma sonucunda elde edilen bulgulara göre duygusal istismara maruz kalma ve uygulamanın kendini sevme üzerinde anlamlı birer yordayıcı olduğu saptanmıştır. Duygusal istismara maruz kalma ve uygulama, psikolojik yardım alma durumu değişkenlerinin özyeterlik üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğu saptanmıştır. Uygulama aşağılama maruz kalma aşağılama değişkenlerinin benlik saygısı üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğu saptanmıştır.

Benlik saygısıDanışmanlarDuygusal ilişki+6
Aslı Burçin Akkaya
Çağ University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Özel yetenekli çocuklarda öznel iyi oluş ve mükemmeliyetçilik arasındaki ilişki

Bu çalışmada özel yetenekli çocukların öznel iyi oluşları ve mükemmeliyetçilikleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışma grubunu 2020-2021 eğitim öğretim yılında Adana ilindeki Çukurova Bilim ve Sanat Merkezi'ne devam eden, 66 kız ve 74 erkek toplam 140 özel yetenekli öğrenci oluşturmuştur. Veriler "Kişisel Bilgi Formu", "EPOCH Öznel İyi Oluş Ölçeği", "Çocuk Yaşam Doyum Ölçeği" (ÇYDÖ), "Çocuk ve Ergen Mükemmeliyetçilik Ölçeği" (ÇEMÖ) kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin analizinde IBM SPSS 26.0 Windows paket programı kullanılmıştır. Çalışmamızda cinsiyet, yaş grupları, aile gelir düzeyi, ebeveynlerin çalışma durumu değişkenleri ile ölçek puanları arasında ilişki saptanmamıştır (p>.05). Sosyal kaynaklı mükemmeliyetçilikteki (SKM) artış, ders notlarında azalmayla ilişkili bulunmuştur (r=- .20; p<.05). Anne ve baba eğitim düzeyi orta-lise ve üniversite olan öğrencilerin öznel iyi oluş düzeyleri, ilkokul ve altı eğitim düzeyi olan öğrencilere göre daha yüksek saptanmıştır (p<.05). Kendine yönelik mükemmeliyetçilikte (KYM) artışın; bağlılık (r=.32; p<.01), kararlılık (r=.44; p<.01), iyimserlik (r=.22; p<.01), ilişkililik (r=.27; p<.01), mutluluk (r=.23; p<.01) alt boyutları ve toplam öznel iyi oluş düzeyinde (r=.37; p<.01) artışla ilişkisi gösterilmiştir. SKM ile öznel iyi oluşun bağlılık alt boyutu arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur (r=.24; p<.01). KYM'nin yaşam doyumu ile pozitif yönde anlamlı ilişki gösterdiği saptanmıştır (r=.17; p<.05). Cinsiyet, anne-baba eğitim durumu, yaşam doyumu ve KYM'nin öznel iyi oluşu yordadığı bulunmuştur [F(6,133)=13.72; p<0.001]. Yaşam doyumu ve KYM, öznel iyi oluştaki değişimin %38'ini açıklayabilmektedir. Sonuç olarak, bu çalışmada elde elde edilen bulguların çalışmanın amacı doğrultusunda elde edilen temel hipotezleri desteklediği görülmüştür. Özel yetenekli öğrencilerde mükemmeliyetçilik özelliklerinin öznel iyi oluş ve yaşam doyumu ile ilişkili olduğu, bu ilişkide mükemmeliyetçilik alt boyutuna özgü farklılıklar gözlendiği bulunmuştur.

MükemmeliyetçilikYaşam doyumuÖlçme-değerlendirme+3
Muhammed Talha Kaya
Çağ University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Adana ilindeki farklı kurumlarda çalışan psikolojik danışmanların ikincil travmatik stres düzeylerinin incelenmesi

Günümüzde insanlar çok fazla sarsıcı ve travmatik olayla karşı karşıya kalmaktadır. Kişilerin günlük yaşamlarında maruz kaldıkları bu travmatik olaylar, kendilerini ve çevresindekileri de etkilemektedir. Çalışmanın amacı, bu travmalardan kurtulanlarla neredeyse her gün temas halinde olan danışman psikologların yaşadığı ikincil travmatik stresin araştırılması olmuştur. Bu çalışmada, psikolojik danışmanların ikincil travmatik stres düzeylerini çeşitli değişkenlere göre incelemek hedeflenmiştir. Araştırmanın örneklemi 120 psikolojik danışmandan oluşmaktadır. Araştırma çalışmasına katılan psikolojik danışmanların kişisel bilgilerini öğrenebilmek için "Sosyodemografik Bilgi Formu" verilmiş ve İTS düzeylerini belirlemek için "İTSÖ" uygulanmıştır. Psikolojik danışmanlardan alınan verilerin analizinde SPSS paket programı kullanılmıştır. Veri analizinden önce, veriler sınıflandırılmış ve uç değerlerin varlığı için test edilmiştir. Sonrasında verilerin parametrik dağılımına bakarak analizler yapılmıştır. Non-parametrik dağılım gösteren verilere Mann-Whitney U, Kruskal Wallis testi uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına bakıldığında, psikolojik danışmalarda ikincil travmatik stres düzeyi, cinsiyete bağlı olarak uyarılma ve kaçınma alt parametreleri açısından farklılık gösterdiği, psikolojik danışmanların yardım kuruluşlarında gönüllük esaslı görev yapıp yapmama durumlarına göre incelendiğinde ise istemsiz etkilenme ve kaçınma alt boyutlarında anlamlı farklılık bulunduğu, kişilerin kendilerinde ya da birinci derece yakınlarında psikiyatrik hastalık olup olmamasına göre incelendiğinde uyarılmışlık alt boyutundan anlamlı farklılık olduğu, psikolojik danışmanların ikincil travmatik stres düzeylerinin geçmişte travmatik yaşam öyküsününvar olup olmadığına göre incelendiğinde istemsiz etkilenme, kaçınma ve uyarılmışlık olan tüm alt boyutlarında anlamlı farklılık olduğu sonucuna varılmıştır.

Mevlana Boşnak
Çağ University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

6 Şubat depremi sonrasında travmatik yaşantısı olan bireylerde psı̇kolojı̇k sağlamlık ı̇le travma sonrası büyüme ve travma sonrası stres bozukluğu arasındakı̇ ı̇lı̇şkı̇nı̇n ı̇ncelenmesı̇

Bu araştırmanın temel hedefi, Kahramanmaraş depremleri sonrasında travma yaşamış bireylerde Psikolojik Sağlamlık, Travma Sonrası Stres Bozukluğu ve Travma Sonrası Büyüme arasındaki ilişkiyi incelemektir. Nicel bir yaklaşım kullanılarak, ilişkisel tarama modeli benimsenmiştir. Çalışma grubu, depremden etkilenen toplam 213 bireyden oluşmaktadır; bunların 144'ü kadın, 69'u erkektir. Veriler çevrim içi ve yüz yüze yöntemlerle toplanmıştır. Araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu, Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Travma Sonrası Büyüme Ölçeği ve Travma Sonrası Stres Belirtileri Ölçeği kullanılarak veri toplama süreci gerçekleştirilmiştir. Toplanan veriler, analiz için SPSS-27 programı kullanılarak incelenmiştir. Araştırma verilerinin analizi sonucunda, travma sonrası stres tanısı orta ve hafif olan bireylerin Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği puan ortalaması, travma sonrası stres tanısı ağır olan bireylerin Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği puan ortalamasından anlamlı derecede farklı ve daha yüksektir. Ayrıca, Travma Sonrası Stres Tanı Ölçeği ile Travma Sonrası Büyüme Ölçeği arasında pozitif yönlü ve çok zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuşken, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ile Travma Sonrası Büyüme Ölçeği arasında da pozitif yönlü ve çok zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir.

Sevgi Tarhan
Çağ University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Sosyal medya bağımlılığı ile duygusal yeme arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracı rolü

Mevcut çalışmada, sosyal medya bağımlılığı ile duygusal yeme arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemi, 320'si (%60) kadın, 213'si (%40) erkek olmak üzere toplam 533 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Katılımcılara; Kişisel Bilgi Formu, Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (SMBÖ), Hollanda Yeme Davranışı Anketi (DEBQ) ve Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (KPSÖ) uygulanmıştır. Elde edilen verilerin demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenebilmesi amacıyla bağımsız örneklemler t-testi, değişkenler arasındaki ilişkinin belirlenebilmesi amacıyla Pearson korelasyon analizi, aracılık modellerinin test edebilmesi amacıyla ise bootstrap yöntemi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, katılımcıların sosyal medya bağımlılık düzeylerinin cinsiyete göre farklılaşmadığı, buna karşın duygusal yeme ve psikolojik sağlamlık düzeylerinde cinsiyete göre anlamlı farklılaşmanın olduğu saptanmıştır. Buna göre, kadınların duygusal yeme düzeyleri erkeklere göre; erkeklerin psikolojik sağlamlık düzeylerinin ise kadınlara göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Korelasyon analizi sonuçlarına göre, sosyal medya bağımlılığı ile duygusal yeme arasında pozitif yönlü, psikolojik sağlamlık ile negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Bununla birlikte, duygusal yeme ile psikolojik sağlamlık arasında da negatif yönlü anlamlı bir ilişkinin olduğu saptanmıştır. Aracı değişken analizi sonuçlarına bakıldığında, sosyal medya bağımlılığının duygusal yeme üzerindeki etkisinde psikolojik sağlamlığın aracı rolü olduğu belirlenmiştir. Analizler sonucunda elde edilen bulgular, ilgili alanyazın kapsamında tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

Büşra Önkür
Dicle University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Madde bağımlılığı nedeni ile hastanede yatarak tedavi gören bireylerde dürtüsellik ve yıkıcı davranış bozukluklarının incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, madde kullanım bozukluğu sebebiyle hastanede yatarak tedavi gören kişilerde dürtüsellik ile yıkıcı davranış bozuklukları ilişkisinin incelenmesidir. Araştırma Balıklı Rum Hastanesi'nde yatarak tedavi gören 100 madde kullanım bozukluğu olan hasta üzerinde yapılmıştır. Anket yöntemi ile elde edilen veriler SPSS istatistik programında analiz edilerek yorumlanmıştır. Anket formu, Sosyodemografik Veri Formu, Dürtüsellik Ölçeği ve Yıkıcı Davranış Bozuklukları İçin Tarama Değerlendirme Ölçeği'nden oluşmaktadır. Araştırma sonuçlarına göre, madde kullanım bozukluğu ile dürtüsellik düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu gösterilmiştir. Fakat madde kullanım bozukluğu ile yıkıcı davranış bozukluğu düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olmadığı görülmüştür. Bunun yanı sıra bu bireylerin dürtüsellik düzeyleri ile gelir düzeyleri ve eğitim düzeyleri arasnda da anlamlı ilişkiler olduğu gösterilmiştir ayakta yapılan tedavi ile anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. Aynı şekilde bu bireylerin yıkıcı davranış bozukluğu düzeyleri ile eğitim durumları ve hakkında alınmış denetimde serbestlik kararı olup olmama durumları ile anlamlı sonuçlar elde edilmiştir.

Davranış bozukluklarıDürtüsel davranışDürtüsellik+6
İlhan Yağmur İleri
İstanbul Beykent University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Sürekli öfke, öfke ifade tarzı ve anksiyetenin nikotin bağımlılığı ile ilişkisinin incelenmesi

Bu araştırma, sürekli öfke ve öfke ifade tarzı ve anksiyetenin nikotin bağımlılığı ile ilişkisini ortaya koymaktadır. Araştırmada Beykent Üniversitesi' nde aktif olarak öğrenim gören ve sigara kullanan 18-27 yaş aralığındaki 427 katılımcı üzerinden örneklem oluşturulmuştur. Araştırmada verilerin toplanması için "Kişisel Bilgi Formu", "Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzı Ölçeği", "Beck Anksiyete Ölçeği" ve "Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi" kullanılmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Verilerin analizinde Pearson Korelasyon Analizi, Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi, Bağımsız Gruplar t-testi, ANOVA ve Kruskal Wallis H Testi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda katılımcıların anksiyete düzeyleri ile sürekli öfke durumları, öfkeyi dışa yansıtma ve öfkeyi içe atma davranışları arasında pozitif yönlü ilişki bulunmuşken, öfke kontrol düzeyleri ile negatif yönlü ilişki bulunmuştur. Öğrencilerin nikotin bağımlılığı ile sürekli öfke durumları, öfkeyi dışa yansıtma ve öfkeyi içe atma davranışları arasında pozitif yönlü ilişki bulunmuşken, öfke kontrol düzeyleri ile negatif yönlü ilişki bulunmuştur. Ayrıca öğrencilerin anksiyete düzeyleri ile nikotin bağımlılığı düzeyleri arasında istatistiksel olarak ilişki tespit edilmemiştir. Araştırmada öğrencilerin sürekli öfke durumlarının nikotin bağımlılıklarını yordadığı, diğer öfkeye ait unsurların bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir.

AnksiyeteBağımlılıkNikotin+4
Gamze Güleşer
İstanbul Beykent University · Institute of Graduate Studies
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Çocukluk çağı travmalarının yaşam doyumu üzerindeki etkisinde duygu düzenleme becerilerinin aracı rolü

Bu araştırmada çocukluk çağı travması olan bireylerde yaşam doyumu ile bilişsel duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişki incelenmiştir. Çocukluk çağında edinilen travmalar kişinin yetişkin dönemindeki yaşam doyumunu ve duygularını düzenlemedeki becerilerini oldukça etkilediğinin görüldüğünü konu alan araştırmamın amacı çocukluk çağı travmalarının bireyin yaşam doyumu ve duygu düzenleme becerilerine hangi ölçüde etki ettiğini ölçmekten ibarettir. Literatürde bu konuları ayrı ayrı kapsayan, farklı alanlarda çalışmalar olsa da, her üç konunun birlikte ele alındığı bir çalışma bulunmadığı için, yapılan bu araştırmanın verimli olacağını ve literatürdeki boşluğu kapatacağı düşünülmektedir. Bu tezin amacı çocukluk çağı travması olan bireylerde sıklıkla görülebilen yaşam doyumu üzerinde duygu düzenleme becerilerinin aracı rolünün olup olmadığını değerlendirmektir. Yapılan araştırma 18-45 yaş aralığındaki 455 katılmcı ile yürütülmüştür. Araştırmaya katılmayı onaylayan katılımcılara Sosyodemografik Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği, Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği ve Yaşam Doyumu Ölçeği uygulanmıştır. Araştırmanın hipotezlerinin test edilmesi için veriler istatistik paket programına aktarılmış ve bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü ANOVA, Pearson Korelasyonu ve çoklu Regresyon Analizi uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, erkeklerde, tam zamanlı çalışanlarda, lise mezunlarında, ebeveyni dışında biri tarafından bakım sağlananlarda, çocukluk çağında travmatik bir olay yaşadığını belirtenlerde, olaylara karşı duygu kontrolü sağlayamadığını belirtenlerde ve ruhsal bozukluk tanısı alan katılımcılarda çocukluk çağı travmaları ve bilişsel duygu düzenleme güçlüğü puanları anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca, lisansüstü mezunlarında, kadınlarda, yarı zamanlı çalışanlarda, ebeveyni tarafından büyütülenlerde, çocukluk çağında travmatik olay yaşamamış olanlarda, olaylara karşı duygularını kontrol altına alabildiğini belirtenlerde ve ruhsal bozukluk tanısı olmayanlarda yaşam doyumu puanları anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Korelasyon bulgularına göre, genç katılımcıların çocukluk çağı travmaları ve bilişsel duygu düzenleme güçlüğü puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Çocukluk çağı travma alt boyutları ve toplam puanları ile yaşam doyumu ve bilişsel duygu düzenleme becerileri negatif yönlü; bilişsel duygu düzenleme güçlükleri pozitif yönlü ve anlamlı ilişkili bulunmuştur. Yaşam doyumunun yordayıcıları incelendiğinde, duygusal ihmal, fiziksel ihmal ve bilişsel duygu düzenleme güçlüklerinin yaşam doyumunu negatif yönlü ve anlamlı düzeyde yordadığı saptanmıştır. Bilişsel duygu düzenleme güçlüklerinin yordayıcıları incelendiğinde, fiziksel ve duygusal ihmal alt boyutlarının bilişsel duygu düzenleme güçlüklerini anlamlı düzeyde yordadığı saptanmıştır. Çocukluk çağı travmalarının yaşam doyumu ile ilişkisinde bilişsel duygu düzenleme güçlüklerinin aracı rolü incelendiğinde, fiziksel ve duygusal ihmal alt boyutlarının yaşam doyumu üzerindeki etkisinde bilişsel duygu düzenleme güçlüklerinin kısmi aracı rolü olduğu saptanmıştır. Araştırma bulguları çocukluk çağı travmalarının erişkinlerde yaygınlığı ve ilişkili faktörlerin incelenmesi bakımından ilgili literatüre katkı sunmaktadır. Gelecekteki araştırmalarda erken dönem yaşantıları ve sonuçlarının inceleneceği destekleyici araştırmaların yürütülebileceği düşünülmektedir.

Durum düzenleme becerisiYaşam doyumuÇocukluk çağı travmaları
Reyhana Seyidova
İstanbul Beykent University · Institute of Graduate Studies
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Üniversite öğrencisi kızların yeme tutumlarının duygudurum bozukluğu ile ilişkisi

Bu araştırmada, üniversitede eğitim gören kız öğrencilerin yeme tutumları ile duygudurum bozuklukları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda, İstanbul'da yer alan üniversitelerde eğitim gören kız öğrencilerden rastgele seçilen toplam 189 kişi çalışmaya katılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Yeme Tutumu Testi (YTT) ve Duygudurum Bozuklukları Ölçeği (DBÖ) ve araştırmacı tarafından hazırlanan sosyo-demografik bilgi formu kullanılmıştır. Veriler bilgisayar ortamına kodlanarak girilmiş ve Spss 22.00 İstatistik programı yardımıyla analizleri yapılmıştır. Araştırmanın genel sonuçlarına göre, yeme tutumlarının duygudurum üzerinde anlamlı ve pozitif etkiye sahip olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte, yaş ve vücut kitle indeksinin duygudurum üzerinde anlamlı etkisi olduğu saptanırken; anne-baba durumu, anne ile olan ilişki, gün içerisinde herhangi bir öğünü aile ile aynı sofrada yeme tutumu, fast food ya da abur cubur yeme sıklığı ve diyet yapma eğilimi ile yeme tutumları arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Anahtar Kelimeler : Yeme tutumları, duygudurum, üniversite öğrencileri

Affektif bozukluklarEğitim psikolojisiKız öğrenciler+3
Ester Deveci
İstanbul Beykent University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2015
00
Master'sOpen AccessTR

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri gösteren temel eğitim öğrencilerinde içe yönelim ve dışa yönelim sorunlarının bazı sosyo-demografik değişkenlere göre incelenmesi

Çocuk ve ergenlerde gözlemlenen uyumsuz davranışların temelinde genetik etkiler, aile dinamikleri, bilişsel yetiler ve çarpıtmalar bulunmaktadır. Bunun yanı sıra, bu davranışların ortaya çıkmasında sosyoekonomik ve sosyokültürel faktörler ve bazı aile içi ilişkiler de önem taşımaktadır. Bu davranışlar Thomas Achenbach tarafından dikkat sorunları, içe yönelim sorunları ve dışa yönelim sorunları olarak üç temel psikolojik bozukluk kategorisinde değerlendirilmiştir. Ülkemizde dikkat sorunlarını, içe yönelim ve dışa yönelim sorunları ve riskli davranışlarla karşılaştıran birçok araştırma bulunmasına rağmen ortaokul öğrencilerine yönelik literatürde çok fazla çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışma, dikkat ve hiperaktivite sorunları yaşayan temel eğitim öğrencilerinin yeterlik (etkinlik, akademik başarı, sosyal yeterlik), içe yönelim ve dışa yönelim problemleri arasındaki ilişkiyi ortaya koyması ve bazı riskli davranışlarla karşılaştırması açısından önem taşımaktadır. Araştırma, Balıkesir'in Burhaniye ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bulunan 10 temel eğitim kurumunun 8.sınıf öğrencileri üzerinde yapılmıştır. 11-18 Yaş Gençler İçin Kendini Değerlendirme Ölçeği (YSR) ile araştırmacı tarafından oluşturulan kişisel veri formu kullanılmıştır. Toplam 428 örneklem üzerinde uygulanmış, 350 geçerli anket değerlendirmeye alınmıştır. Araştırmaya katılan örneklemlerin %11.1'i (n=39), dikkat eksikliği, %11.4'ü (n=40) ise hiperaktivite belirtisi taşımaktadır. Sosyodemografik etkenler, cinsiyet, sosyal yeterlik, içe yönelim ve dışa yönelim sorunları ve akademik başarı düzeyiyle dikat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Bunun yanı sıra, alt ölçeklerde anlamlı farklılıklar olduğu bulunmuştur. Ergenlerin ailesiyle geçinme düzeyinin içe yönelim ölçeğiyle anlamlı bir ilişki içerisinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kız öğrencilerin içe yönelim puanlarının erkek öğrencilere göre, erkek öğrencilerin ise karşıt gelme davranış puanının kız öğrencilere göre daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Gelir düzeyi arttıkça da okul başarısında artış olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Bu çalışmanın sonucu göstermektedir ki, dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri, içe yönelim ve dışa yönelim sorunları üzerinde ayrıştırıcı bir özelliğe sahip olmamakla birlikte, sosyodemografik, sosyal yeterlik ve akademik başarı özelliklerine bakılarak da farklılaştığı söylenemez. Ancak anne baba tutumlarının çocukların duygusal ve davranışsal süreçlerini etkilediği saptanmıştır. Bu doğrultuda küçük yerleşim yerlerinde yaşayan anne babalara yönelik psikolojik danışmanlık ve psikoterapi hizmetleri arttırılabilir.

Dışa dönüklükEğitim psikolojisiHiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu+7
Neslihan Tortop
İstanbul Beykent University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2017
00
Master'sOpen AccessTR

Öz yeterlilik ve dijital bağımlılık arasındaki ilişkide sosyal kaygı ve sosyal izolasyonun aracılık etkisi

Bu araştırmanın amacı, öz yeterliliğin dijital bağımlılık üzerindeki etkisini ve bu ilişkide sosyal kaygı ile sosyal izolasyonun seri çoklu aracılık rolünü incelemektir. Araştırmanın örneklemini; Türkiye'de yaşayan, çevrimiçi platformlar aracılığı ile ulaşılan, araştırmaya gönüllü katılan 212'si kadın 188'i erkek olmak üzere 400 birey oluşturmaktadır. Veriler; Sosyodemografik Form, Öz Yeterlilik Ölçeği, Dijital Bağımlılık Ölçeği, Sosyal Kaygı Ölçeği ve Sosyal İzolasyon Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Analizler IBM SPSS 26 programı kullanılarak yapılmıştır. Analizlerde betimsel istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Kruskal Wallis, Pearson Korelasyon analizi ve Hayes'in Process makrosu 4.2 (Model 6) kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, öz yeterlilik ile dijital bağımlılık arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Sosyal kaygı ve sosyal izolasyon bu ilişkide hem ayrı ayrı hem de seri olarak aracılık rolü üstlenmiştir. Araştırma değişkenlerinde; cinsiyet, yaş, medeni durum ve dijital cihaz kullanma süresi durumuna göre anlamlı düzeyde farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar, öz yeterliliğin dijital bağımlılığa karşı koruyucu bir değişken olduğunu ve sosyal-duygusal faktörlerin bu ilişkide kritik bir rol oynadığını göstermektedir.

Rümeysa Solmaz
İstanbul Beykent University · Institute of Graduate Studies
2025
00
DoctorateOpen AccessTR

Sporcularda imgeleme eğitiminin imgeleme becerisi ve performansa etkisi

Spor alanında imgeleme ölçekleri uzun yıllardan beri çeşitli yaklaşımlarla literatürde kendine oldukça geniş bir alan edinmiştir. Ancak ülkemizde bazı ölçekler mevcut olmakla birlikte imgeleme becerisini ölçmeye yönelik girişimlerde bulunulmamıştır. Bu noktadan hareketle mevcut tez çalışmasının ilk amacı Hareket İmgeleme Ölçeğini Türkiye örneklemi üzerinde test ederek Türkçeye kazandırmaktır. Ardından futbolcuların imgeleme becerilerinin bir imgeleme eğitim programı ile geliştirmek ve bu gelişimi bahsi geçen ölçek ile test etmek hedeflenmiştir. Son olarak yine futbolcuların verilen imgeleme eğitimini alma ve imgeleme yapıp yapmadıklarına bağlı olarak uzun pas becerilerindeki farklılaşmanın ortaya koyulması amaçlanmıştır. Yapılan geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları sonucunda Hareket İmgeleme Ölçeğinin katılımcıların imgeleme becerilerini üç alt boyutta ölçtüğü ortaya koyulmuştur. Ortaya çıkan bulguların ölçeğin orijinal versiyonu ile tutarlı olduğu gösterilmiştir. İkinci ve deneysel çalışmada farklı yaş grupları ve takım düzeylerinden futbolculara verilen imgeleme eğitiminin imgeleme eğitimi almayanlara kıyasla katılımcıların imgeleme becerilerinde anlamlı bir artışa yol açtığı ortaya koyulmuştur. Elde edilen bulgular literatürde benzer şekilde imgeleme eğitiminin imgeleme becerisi üzerindeki etkisini inceleyen çalışmların sonuçları ile tutarlılık göstermektedir. Son olarak imgeleme eğitiminin performans üzerindeki etkisi incelenediğinde kontrol koşulunda yer alanlar ile deney koşulunda yer alanlar arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Bu bulgu da literatüre bakıldığında bazı çalışmaların sonuçları ile desteklenmektedir. Performans için verilen görevin teknik ve bilişsel açıdan zorluğu, performaslarının izleniyor oluşu ve katılımcıların imgeleme yapma açısından 'çaylak' olması imgeleme eğitimi almanın ve imgeleme yapmanın performans üzerinde etkisinin olmayışını açıklamaktadır. Yapılan bütün çalışmalardan elde edilen bulgular bütün olarak ele alındığında beş oturumluk kısmen kısa denebilecek bir imgeleme eğitiminin dahi imgeleme konusunda ve sportif açıdan çaylak olan sporcular üzerinde önemli etkileri olduğu düşünülmektedir.

Beceri performansıFutbolFutbolcular+7
Yunus Uğur
Bolu Abant İzzet Baysal University · Institute of Graduate Studies
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Bozulmuş yeme davranışları: Toplum örnekleminde transdiagnostik modele dayalı bir yaklaşım

Bu çalışmanın amacı; transdiagnostik modelin (Fairburn, Cooper ve Shafran, 2003) geçerliliğini Türkiye'de geniş yetişkin toplum örnekleminde test etmektir. Bu amaç doğrultusunda, transdiagnostik modelde ele alınan dört sürdürücü faktörün (sınırlı duygudurum toleransı, klinik mükemmeliyetçilik, düşük öz-saygı ve kişiler arası ilişkilerde güçlükler) temel yeme bozukluğu psikopatolojisi ve bozulmuş yeme davranışları (yiyecek kısıtlama, tıkınma, çıkartma ve aşırı egzersiz yapma) üzerindeki yordayıcı etkilerini bütüncül bir model çerçevesinde toplum örnekleminde ele alınmıştır. Çalışmada; Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinden yaşları 18-65 aralığında 1521 katılımcıya ulaşılmış; ancak çalışmanın yaş kriteri veya ölçüm bataryasının eksik doldurulması sebebiyle analizler 1341 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, Yeme Bozukluğunu Değerlendirme Ölçeği, Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği, Kişiler Arası Problemler Envanteri Kısa Formu, Rosenberg Öz-Saygı Ölçeği, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği ve Sosyodemografik ve Klinik Bilgi Formu kullanılmıştır. Etik onay alındıktan sonra; katılımcılara oluşturulan ölçek bataryası sunulmuş, 733 adet veriye elden ve 608 adet veriye internet üzerinden ulaşılmıştır. Yapısal eşitlik modellemesi ile elde edilen sonuçlar, bozulmuş yeme davranışlarının sürdürülmesinde etken olan değişkenlerin (klinik mükemmeliyetçilik, düşük öz-saygı, kişiler arası güçlükler ve sınırlı duygudurum toleransı) temel yeme bozukluğu psikopatolojisi ile doğrudan pozitif ilişkileri olduğunu göstermektedir. Temel yeme bozukluğu psikopatolojisi (beden, kilo ve yiyecek ile aşırı meşguliyet) bireyleri kısıtlama ve tıkınma davranışlarına götürmektedir. Tıkınma davranışı bireyleri çıkartmaya yönlendirmektedir. Öte yandan, modelde öngörülenin aksine kısıtlama ve tıkınma arasında ters bir ilişki kaydedilmiş ve tıkınma ile aşırı egzersiz davranışı arasında anlamlı bir ilişki kaydedilmemiştir. Bunun yanında, transdiagnostik model ile paralel bir biçimde sınırlı duygudurum toleransı bireyleri çıkartmaya yönlendirmektedir; fakat, modelde belirtilenin aksine sınırlı duygudurum toleransı ile tıkınma arasında anlamlı bir ilişki bulunmamış ve aşırı egzersiz davranışı ile arasında negatif yönlü bir ilişki saptanmıştır. Ayrıca, transdiagnostik modelin hipotezlerine ek olarak, sınırlı duygudurum toleransı ile kısıtlama davranışı arasında negatif bir ilişki de kaydedilmiştir. Sonuç olarak; tüm bu bulgular bir araya getirildiğinde, transdiagnostik modelin Türkiye genelinde toplum örnekleminde kısmen desteklendiği görülmektedir. Bu tez araştırmasının bulgularının yeme bozuklukları literatürüne ve bozulmuş yeme davranışlarının iyileştirilmesi ve önlenmesi ile ilgili yapılan müdahalelere önemli katkılar sunduğu düşünülmektedir. Anahtar sözcükler: Bozulmuş yeme davranışları, transdiagnostik model, yeme kısıtlama, tıkınma, çıkartma, aşırı egzersiz, klinik mükemmeliyetçilik, kişiler arası güçlükler, öz-saygı, duygu düzenleme güçlüğü, sınırlı duygudurum toleransı

Beslenme ve yeme bozukluklarıDuygusal yemeTanılarüstü model
Elit Bilge Bıyıkoğlu
İstanbul University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

İmgeleme türlerinin sportif performans üzerinde etkisi

Son zamanlarda bilişsel imgelemenin güdüsel imgelemeden daha faydalı olduğunu kanıtlayan çalışmalar olmasına rağmen (örneğin; Munroe-Chandler, vd. 2012; Nordin ve Cumming 2008), bir laboratuvar ortamında tüm imgeleme türlerinin etkisi henüz incelenmemiştir. Bu araştırmada imgelemenin işlevi (bilişşel, güdüsel) ve imgelemenin yönünün (genel, özgün) bireylerin golf performansı üzerindeki etkisi kontrol grubu ile birlikte ilk kez incelenmektedir. Çalışmaya çeşitli bölümlerden toplamda 152 üniversite öğrencisi gönüllü olarak katılmıştır. Tüm deney koşulları için (güdüsel-genel, bilişşel-genel, güdüsel-özgün ve bilişşel-özgün) kendi imgeleme türlerine ilişkin imgeleme senaryoları oluşturulmuştur. Tüm katılımcılar laboratuvar ortamında bir mini golf sahası aracılığıyla deneye tabi tutulmuştur. Ölçüm vuruşlarından önce yapılan deneme vuruşlarında katılımcıların profesyonel golf sopasıyla 5 kez çukura doğru vuruş yapmaları sağlanmıştır. Katılımcılar manipülasyonun başında koşulları ile ilişkili olan imgeleme oturumlarına katılmış ve sonrasında 5 kez vuruş yapmışlardır. Performans golf topunun çukura olan uzaklığının ölçülmesi ile hesaplanmıştır. Katılımcı topu çukura isabet ettirdiğinde performans puanı sıfır (0) olarak kaydedilmiştir. Top çukura ne kadar yakın mesafede olursa performans o kadar yüksek olarak hesaplanmıştır. Veriler son faktörü tekrarlı ölçüm (imgeleme öncesi ve sonrasındaki ortalama performans) olarak 2x2x2 ANOVA ile test edilmiştir. Ayrıca kontrol koşulu için her deney koşulu tek tek ele alınarak tek yönlü varyans analizi yapılmıştır. Bulgular katılımcıların imgeleme sonrası performans ortalamasının (M = 35.04) imgeleme öncesi ortalama performanstan (M = 51.65) daha iyi olduğunu ortaya koymuştur. Bunun yanında bulgular bilişşel imgeleme yapanların performans artışının (M = 21.55) güdüsel imgeleme yapanların performans artışından (M = 11.76) daha iyi olduğunu göstermektedir. Buna ek olarak bilişşel-genel türde imgeleme yapanların ön vuruşlar ve son vuruşlar arasındaki performans farkı kontrol koşulunda yer alanların performans farkından daha fazladır. Son olarak, değişkenler arasında ortak etki bilişşel-genel türde imgeleme yapanların diğer koşullara göre en iyi performans artışına sahip olduğuna işaret etmektedir. Bulgular ilgili literatür ışığında tartışılmıştır. Anahtar kelimeler: İmgeleme, İmgeleme Türleri, Sporda Performans, Golf, Performans, Performans Psikolojisi.

PerformansSporSpor performansı+1
Yunus Uğur
Bolu Abant İzzet Baysal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2016
00
Master'sOpen AccessTR

Üniversite öğrencilerinde internet bağımlılığı, yalnızlık düzeyi ve sürekli öfke arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışmanın konusu üniversite öğrencilerinde internet bağımlılığı, yalnızlık düzeyi ve sürekli öfke arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu çalışmada üniversite öğrencilerinde internet bağımlılığı belirlenecek, internet bağımlılığı, yalnızlık ve öfke arasında bir ilişki olup olmadığı ölçülmeye çalışılacaktır. Tezin amacı; elde edilen veriler ışığında üniversite öğrencilerinde internet bağımlılığı, yalnızlık ve öfke arasından anlamlı bir ilişkinin olup olmadığını yordamaktır. Bu amaç doğrultusunda İstanbul ilinde ikamet eden 153 Üniversite öğrencisi ile anket uygulaması yapılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda üniversite öğrencilerinin internet bağımlılığı düzeyleri arttıkça sürekli öfke düzeylerinin de arttığı, internet bağımlılığı düzeyleri arttıkça yalnızlık düzeylerinin ise azaldığı, sürekli öfke düzeyleri arttıkça yalnızlık düzeylerinin ise azaldığı belirlenmiştir. Buna ek olarak İki günde bir internet kullanan üniversite öğrencilerinin yalnızlık düzeyinin daha yüksek olduğu ve üç günde bir ve daha az internet kullanan üniversite öğrencilerinin yalnızlık düzeyinin en düşük olduğu, üniversite öğrencilerinin yalnızlık düzeylerini etkilerken sürekli öfke, öfke dışa, öfke içe, öfke kontrol ve internet bağımlılığı düzeylerini etkilemediği, üniversite öğrencilerinin sürekli öfke ve öfke dışa düzeylerini etkilerken öke içe, öfke kontrol, internet bağımlılığı ve yalnızlık düzeylerini etkilemediği belirlenmiştir.

BağımlılıkTeknolojik bağımlılıkYalnızlık+5
Nihan Arda
İstanbul Kent University · Institute of Graduate Studies
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Çocukluk çağı travmalarının psikolojik dayanıklılık üzerindeki etkisinde duygu düzenleme güçlüğü ve algılanan sosyal desteğin aracı rolü

Yapılan bu araştırmada, çocukluk çağı travmalarının psikolojik dayanıklılık üzerindeki etkisinde duygu düzenleme güçlüğü ve algılanan sosyal desteğin aracı rolü incelenmiştir. Araştırma örneklemi, 18-65 yaş aralığında olan 385 kişiden oluşmaktadır. Kullanılan veri toplama araçları, Kişisel Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği, Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-Kısa Form, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve araştırmacı tarafından hazırlanan sosyodemografik bilgi formudur. Veri toplama araçları çevrimiçi ortamda anket şeklinde uygulanmıştır. Verilerin analizinde, Pearson Korelasyon Analizi, tek yönlü ANOVA, Kruskal Wallis H testi ve Bağımsız Gruplar t-Testi kullanılmıştır. Araştırma verileri SPSS 25 programı ile analiz edilmiştir. Araştırmada aracılık etkisini belirlemek üzere Sobel tarafından geliştirilen test uygulanmış ve güven aralıkları incelenmiştir. Aracı etkinin analizinde PROCESS SPSS Makro yazılımı kullanılmıştır. Araştırmanın analiz sonuçlarına göre, araştırmanın değişkenleri olan çocukluk çağı travmaları, psikolojik dayanıklılık, duygu düzenleme güçlüğü ve algılanan sosyal destek arasında çeşitli düzeylerde ilişkiler bulunmuştur. Çocukluk çağı travmalarının psikolojik dayanıklılık üzerindeki etkisinde duygu düzenleme güçlüğü ve algılanan sosyal desteğin kısmi bir aracı rolü tespit edilmiştir. Bulguların, cinsiyet, medeni durum, çalışma durumu, eğitim durumu, kronik rahatsızlık, psikolojik rahatsızlık, gelir durumu ve Covid-19 olma gibi demografik değişkenlere göre farklılaştığı belirlenmiştir. Ölçeklerin birbiriyle olan ilişkileri, çalışmada ilgili literatür çerçevesinde tartışılmış, gelecek araştırmalar için önerilere yer verilmiştir.

Algılanan sosyal destekDuygu düzenlemeDuygu düzenleme güçlüğü+2
Büşra İnan
İstanbul Kent University · Institute of Graduate Studies
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Bir yangına maruz kalan ya da tanıklık eden yetişkinlerde ortaya çıkan bilişlerin travma sonrası büyüme ve travma sonrası stres semptomları üzerine etkisi

Afet kategorisinde yer alan orman yangınlarının görülme sıklığı son yıllarda dünyada ve ülkemizde artış göstermektedir. 28 Temmuz 2021-12 Ağustos 2021 tarihleri arasında ülkemizin 53 ilinde çıkan orman yangınlarından Muğla'nın Milas ilçesi gerek yanan alan, gerek ekonomik açıdan yangınlardan en fazla etkilenen ilçelerden biridir. Bu çalışmanın amacı yangına doğrudan maruz kalan yetişkinler ile tanıklık eden yetişkinlerin travma sonrası bilişlerinin, travma sonrası büyüme ve travma sonrası stres semptomları üzerine etkisini araştırmaktadır. Araştırma örneklemi 18-65 yaş aralığında yangına doğrudan tanıklık etmeyen Milas'ın merkezinde yaşayan 59 kişilik kontrol grubu ve yangına doğrudan tanıklık eden yangın bölgesinde yaşayan 59 kişilik araştırma grubundan oluşan toplamda 118 katılımcıdan oluşmaktadır. Veri toplama araçları olarak Katılımcı Bilgi Formu, Yangın Deneyimi Formu, Travma Sonrası Bilişler Ölçeği, Travmatik Stres Belirti Ölçeği ve Travma Sonrası Büyüme Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilere göre, travmatik stres belirtileri ile travma sonrası bilişler arasında yüksek ve pozitif yönde istatistiksel açıdan anlamlı ilişki bulunmaktadır (r=0.76, p<0.01). Travma sonrası stres belirtileri ile travma sonrası bilişlerin, kişinin kendisiyle (r=0.71, p<0.01) ve dünyayla ilgili olumsuz bilişleri(r=0.59, p<0.01) ve kendini suçlama(r=0.58, p<0.01) boyutları arasında yüksek ve pozitif yönde istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Travmatik stres belirtilerinin katılımcıların yangına doğrudan maruz kalma durumlarına göre istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık göstermediği saptanmıştır(p>0.05) ancak travmatik stres belirtilerinin alt boyutlarından yeniden yaşantılamanın yangına doğrudan maruz kalma durumuna göre anlamlı bir farklılık gösterdiği saptanmıştır(p<0.05). Analiz sonucuna göre travmatik stres belirti ölçeğinin alt boyutlarından olan yeniden yaşantılamanın katılımcıların tahliye edilme ve yangın sırasında yaşadıkları korku düzeylerine göre istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık gösterdiği saptanmıştır (p<0.05). Tahliye edilen bireylerin travma sonrası büyüme, kendilik algısında, yaşamın değerini anlamada ve inanç sisteminde değişim düzeylerinin yangına maruz kalmayan bireylerden daha yüksek olduğu saptanmıştır. Travma sonrası bilişler ve travma sonrası büyümede cinsiyete göre farklılık göstermediği bulgulanırken; travmatik stres belirti ölçeğinin alt boyutlarından olan uyarılma ve tepkiselliğin kadın katılımcılarda istatistiksel açıdan daha yüksek ve anlamlı bir farklılık gösterdiği saptanmıştır (p<0.05). Çalışmanın bulgularına göre travma sonrası bilişler ile travmatik stres belirtileri arasında yüksek ve pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmaktadır. Ek olarak, yangına doğrudan maruz kalma durumu, yangın sırasında yaşanan korku ve tahliye edilmenin yeniden yaşantılanma alt boyutunun yangına maruz kalmayan gruba göre farklılık gösterdiği bulundu.

Orman yangınlarıStresStres bozuklukları-travmatik+5
Melis Aytekin
İstanbul Kent University · Institute of Graduate Studies
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Yetişkin bireylerde güvensiz bağlanma stilleri ve aleksitimi arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmada, yetişkin bireylerde bağlanma stilleri ile aleksitimi düzeyleri arasındaki ilişkinin ortaya konması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırma nicel araştırma deseni içinde yer alan ilişkisel tarama modeliyle gerçekleşmiş olup verilerin toplanmasında anket yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklem grubunu Türkiye'de yaşayan 18-40 yaş aralığındaki 408 birey oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında "Sosyo-Demografik Bilgi Formu", "Yakın İlişkilerde Yaşantılar Ölçeği - Kısa Formu" ve "Toronto Aleksitimi Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde istatistik programı SPSS-22 kullanılmıştır. Araştırmanın değişkenleri arasındaki ilişkinin yönünün ve gücünün ortaya konulmasında Pearson Korelasyon analizinden yararlanılmıştır. Aynı zamanda değişkenler arası yordama düzeylerinin ortaya konmasında ise çoklu ve hiyerarşik regresyon çözümleme analizlerinden yararlanılmıştır. Gruplar arası karşılaştırma bulgularında ise t testi ve tek yönlü varyans (ANOVA) analizinden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları incelendiğinde, kaçınma ve kaygı düzeyleri ile aleksitimi toplam, duyguları tanıma zorluğu ve duyguları ifade etme zorluğu arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. Bunun yanında gruplar arası karşılaştırma analizlerinde de eğitim kademesi, medeni durum, çalışma durumu, psikiyatrik tanı alma durumu ve romantik ilişkide bulunma durumlarına göre anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Sonuç olarak araştırmada kaçınma ve kaygı düzeyleri arttıkça aleksitimi toplam, duyguları tanıma zorluğu ve duyguları ifade etme zorluğu düzeylerinin de arttığı tespit edilmiştir.

AleksitimiBağlanmaKaygılı ve kaçınan bağlanma
Zeynep Tuhran
İstanbul Kent University · Institute of Graduate Studies
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Yetişkin bireylerde benlik saygısı ile sürekli öfke ve öfke ifade tarzları arasındaki ilişki

Bu çalışma yetişkin bireylerin benlik saygısı düzeyleri ile sürekli öfke ve öfke ifade tarzları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini İstanbul ilinde yaşayan yetişkin bireyler oluşturmaktadır. Örneklemini ise; evren grubundan tesadüfi yöntemle seçilmiş 195'i kadın 166'sı erkek olmak üzere toplam 361 yetişkin bireyden oluşmaktadır. Araştırmada, araştırmacı tarafından oluşturulan kişisel bilgi formu, benlik saygılarını ölçmek amacıyla Rosenberg tarafından geliştirilmiş Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (Rosenberg Self-Esteem Scale) ve sürekli öfke ve öfke ifade tarzlarını ölçmek için, Spielberger vd. tarafından 1983 yılında geliştirilmiş "Sürekli Öfke (SL Öfke) ve Öfke İfade Tarzı (Öfke-Tarz)" ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizlerinde SPSS 25 programı kullanılmıştır. Analiz noktasında tanımlayıcı istatistikler, korelasyon analizi ve ANOVA analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırma bulgularında, belirlenen hipotezlerle tutarlı bir şekilde, benlik saygısı düzeyleri ile sürekli öfke ve öfke ifade tarzları arasında belirgin bir ilişki bulunduğu ortaya konmuştur. Özellikle, düşük benlik saygısı (yüksek RBSÖ puanları) olan yetişkinlerin sürekli öfke, dışa ve içe yönelik öfke düzeylerinin yüksek olduğu görülmüştür. Öfke kontrolü ile yüksek benlik saygısı (düşük RBSÖ puanları) arasında bulunan pozitif ilişki, yüksek benlik saygısına sahip yetişkinlerin öfke yönetiminde daha başarılı olduğunu göstermektedir. Tek yönlü ANOVA test sonuçlarına göre de benlik saygısı düzeylerinin sürekli öfke ve öfke ifade tarzları üzerinde anlamlı bir etkisi olduğunu ortaya koymaktadır (p<.05). Sonuç olarak yetişkinlerde benlik saygısı arttıkça sürekli öfke, dışa ve içe yönelik öfke düzeyleri azalırken; öfke kontrolü seviyesinin arttığı gözlemlenmiştir.

Senem Ayşe Muğla
Altınbaş University · Institute of Graduate Studies
2024
00