Recently Added Theses
View AllAbdurrahman Zâhidî-i Konevî'nin "Tevfiyye" adlı manzum sözlüğü
Çalışmamızda Abdurrahmân Zâhidî-i Konevî'nin 18. yüzyılda yazdığı Tevfiyye isimli Arapça-Farsça-Türkçe manzum sözlüğü incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı Abdurrahmân Zâhidî-i Konevî'nin Tevfiyye isimli manzum sözlüğünü şekil ve içerik açısından incelemek ve sözlüğü bilim dünyasına kazandırmaktır. Bu doğrultuda sözlüğün Süleymaniye Kütüphanesi Hafid Efendi Koleksiyonu 441 numarada kayıtlı tek yazma nüshası okunarak çeviri yazılı metin ortaya çıkarılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde kaynaklardan edinilen bilgiler doğrultusunda manzum sözlükler hakkında bilgilere yer verilmiş ve Anadolu sahasında yazılan bazı manzum sözlüklere kısaca değinilmiştir. İkinci bölümde tezimize konu olan Tevfiyye isimli manzum sözlük şekil ve içerik bakımından detaylı bir şekilde incelenmiş akabinde yazarın dili ve üslubundan bahsedilip eserin dikkat çeken bazı gramer özelliklerine değinilmiştir. Üçüncü bölümde eserin bilinen tek nüshası hakkında bilgi verilmiş, metin kuruluşunda izlenen yol açıklanmış ve Tevfiyye'nin transkripsiyonlu metnine yer verilmiştir. Tezimizin son bölümü olan dördüncü bölümde ise Tevfiyye'nin sözlük kısmındaki Türkçe, Arapça, Farsça, Rumca ve Kıptice kelimelere göre dizin hazırlanmıştır. Ekler bölümünde eserin tıpkıbasımına yer verilerek çalışma tamamlanmıştır. Anahtar kelimeler: Manzum sözlük, Tevfiyye, Abdurrahman Zâhidî-i Konevî, sözlük, metin neşri.
Saltanat ve Haremeyn ahalisi: Son Haremeyn tercümanı Hacı Ferid Bey'in defterinin analiz ve transkripsiyonu
Osmanlı Devleti'nin kutsal topraklara ilgisi ve hizmet arzusu bölgenin Osmanlı coğrafyasına dâhil olmasıyla daha resmî ve sistemli faaliyetler halini almıştır. Yavuz Sultan Selim'in Mısır seferinin sonucu, Hicaz ve Haremeyn bölgesinin herhangi bir mukavemete gerek duymaksızın Osmanlı idaresini tercih etmesi ve "Halifelik" statüsünün kazanılması, bölgeye karşı sorumluluk bilincini artırmıştır. Osmanlı Devleti 400 yıl boyunca Hicaz ve kutsal beldelerin her türlü ihtiyacını karşılamış ve bir devlet politikası olarak bölgenin huzuru, güvenliği ve problemleri için çaba sarf etmiştir. Bu bağlamda Haremeyn bölgesinden geçici veya kalıcı olarak İstanbul'a gelmiş ve burada maddi sıkıntılara düşmüş kimselerin problemlerinin çözümü için devlet bürokrasisine dâhil edilen "Haremeyn Tercümanlığı Odası'nın çalışmaları da ayrıca bir "hizmet alanı" olarak önem kazanmıştır. Bu çalışma Haremeyn Tercümanı Hacı Ferid Bey'in Osmanlı arşivinde yer alan ve yukarıda bahsedilen hizmetleri konu edinen yazışmalarını içeren defterini incelemeyi amaçlamaktadır.
Dr. Mazhar Osman'ın İstanbul Seririyatı dergisinde tıp eğitimi ve sağlık politikasında modernleşme ve değişim süreçleri
Bu çalışmada 1919-1951 tarihleri arasında 32 yıl, kesintisiz, aylık olarak yayınlanan İstanbul Seririyatı dergisi, tıp eğitimi ve sağlık politikalarındaki modernleşme çerçevesinde incelendi. Mazhar Osman editörlüğünde çıkarılan dergide, aylık tıp makalelerinin bulunduğu fasikülün yanında, İlâve başlığı ile ikinci fasikül de bulunmaktadır. İstanbul Seririyatı dergisi sosyal ve siyasi konulu makalelerin yer aldığı İlâveler ile ayda iki adet dergi olarak düzenli yayınlanmıştır. Derginin editörü Mazhar Osman çevresinde toplanan hekimler, Osmanlıdan Cumhuriyete geçiş, I. Dünya Savaşı, Cumhuriyetin kurulması, inkılâplar, II. Dünya Savaşı dönemlerinde hastalık ve tedavilerine dair ülkemizde yaşanılan gelişme ve değişimleri, tıp eğitiminin geçirdiği aşamaları, sağlık politikalarındaki yenilikleri, sosyal ve siyasi hadiseleri değerlendirmişlerdir. Tıbbi konulardaki makale başlıkları, çalışmanın bir parçası olarak hazırlanan dergi fihristi, tıbbi gelişmelerin tarihi süreci ile ilgilenecek hekimlerimizin bilgisine/ilgisine sunulmaktadır. Özellikle İlâve Kısımlarda yayınlanan, eğitim, sağlık politikaları, siyasi ve sosyal hadiselere dair makalelerde zikredilen hususlardaki 32 yıllık gelişimi, hatta geçmişe yönelik değerlendirme ve eleştirileri ile yarım asırlık süreci kesintisiz takip edebilmek mümkündür. Mazhar Osman'ın biyografisine de katkı sağlanacak bu çalışmada genel olarak tıp eğitimi tarihimize değinilmektedir. Derginin yayın sürecinde vefat eden tüm hekimlerimizin biyografileri, bazıları için özel sayılar hazırlanarak yer almaktadır. Bu biyografilerle Cumhuriyet dönemi politikalarının oluşumuna katkı sağlayan hekimlerimize de kısaca değinilmektedir.
Okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışları ile öğretmenlerin öz yeterliklerine ilişkin bir karma yöntem çalışması
Araştırmanın amacı "Okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışları ile öğretmenlerin öz yeterlikleri arasındaki ilişki düzeyini ve okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışları hakkında öğretmenlerin görüşlerini ortaya çıkarmak" şeklinde belirlenmiştir. İstanbul ilinin Anadolu Yakası'nda bulunan ilköğretim ve ortaöğretim okullarında 2021-2022 eğitim-öğretim yılında görev yapan 202 öğretmenin görüşlerine başvurulan bu çalışmada karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veriler analiz edilirken açıklayıcı desen tercih edilmiştir. Araştırmadaki nicel ve nitel yöntemin çalışma grubu kolay ulaşılabilir örneklemden belirlenmiştir. Nicel yöntemin veri toplama araçları Yönetici Hizmetkâr Liderlik Ölçeği ve Öğretmen Öz-yeterlik Ölçeği olarak belirlenmiştir. Nitel yöntem olarak ise veriler öğretmenlerin kendi okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışlarını değerlendirmeleri amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizi için nicel yöntem olarak korelasyon analiz yöntemi tercih edilmiş olup nitel yöntemde ise veriler içerik analizine göre değerlendirilmiştir. Araştırmanın nicel ve nitel bulgularını birlikte değerlendirdiğimizde öğretmenlere göre okul müdürlerinde mevcut olan hizmetkâr liderlik davranışları ile kendi öz yeterlikleri arasındaki ilişki anlamlı olmasa da destekleyicilik ve topluluk oluşturma temalarından hareketle orta düzeyde mevcuttur. Anahtar kelimeler; Okul Müdürleri, Hizmetkâr Liderlik Davranışları, Öğretmenler, Öz Yeterlik.
Tercüme-i Şeyh Ömer Efendi Risalesi (İnceleme-metin-dizin)
Tercüme-i Şeyh Ömer Efendi Risalesi, çeşitli kitaplardan alınmış dinî içerikli bilgilerin tercümesiyle yazılmış öğretici ve nasihat verici bir yazma eserdir. Kayıtlara göre risalenin müellifi Ömer Fuadî olsa da metnimizde bunu gösteren açık ve net bir ibare bulunmamaktadır. Aynı şekilde eserin telif edildiği dönem hakkında da metinde belirtilmiş net bir tarih bulunmamaktadır. Bu çalışmada, eserin dil malzemeleri incelenmiş ve metnin içeriğindeki bazı yol gösterici bilgiler ışığında, risalenin hangi yüzyılda yazılmış olabileceği ve müellifinin hakkında destekleyici bilgilerle çıkarımlar yapılmış ve neticede ilim dünyasına yeni bir eser kazandılmış oluncaktır. Çalışma; giriş, inceleme, metin, ve dizin-sözlük adı altında dört ana bölümden oluşmaktadır. Anahtar kelimeler: Tercüme-i Şeyh Ömer Efendi, Ömer Efendi, Osmanlı Türkçesi, ilmihâl, akâid
Türkiye'deki toplumsal değişimin korku duygusu üzerinden film örneklemiyle incelenmesi (1950-1999)
Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyeti Tarihinin bir dönemine duygu tarihçiliği perspektifi ile yaklaşan ilk Türkçe tezdir. Çalışmanın amacı 20. yüzyılın ikinci yarısında Türkiye'de yaşanan siyasi, ekonomik, toplumsal ve kültürel/düşünsel değişimi bireylerin duygulanımları üzerinden incelemektir. Toplumsal tarih çalışmalarına bir katkı olan bu tez, korku duygusunun ve türevlerinin toplumsal değişimi nasıl açıklayacağını yanıtlayarak yeni bir yöntem önerir. Bu sayede, nörobiyolojik bir kavram olan korku, dönem bilgisine yönelik çarpanlarının tespit edilmesiyle pozitif bilimler parantezinden çıkarılıp tarihselleştirilir. Korku hem her toplumda temel bir duygu olarak deneyimlendiği hem de bireysel ve kamusal yaşamı temelden etkilediği için bu çalışmada araştırma nesnesi olarak seçilmiştir. Bu çalışma boyunca, "Türkiye Cumhuriyetinde 20. yüzyılın ikinci yarısında korku duygusu nasıl değişti?" sorusunun yanıtı aranmıştır. Bu sorunun refakatıyla; korkulan unsurların niteliği, temsili, sebepleri ve biçimlerinin zaman içinde nasıl ve niçin değiştiği ele alınmış ve bu doğrultuda toplumsal değişimin anlamı sorgulanmıştır. Bu tezde, korkunun zaman içindeki değişimini ölçebilmek için sinema filmlerinden oluşan bir örneklem ana veri seti olarak kullanılmıştır. 1950-1999 yılları arasında, her yıl için iki film olmak üzere, temsiliyet gücü yüksek filmler arasından 100 film seçilmiştir. Bu kümeden elde edilen veriler toplanmış, kodlanmış, kavramlar arasında ilişkiler kurularak tarihsel bağlama oturtulmuştur. İnceleme sonucunda ortaya çıkan ve zamanın ruhunu gösteren örüntüler, üç farklı dönem öne çıkarmıştır: 1950-1965, 1966-1979, 1980-1999. Bu çalışmada her dönemin temsilleri kendi içinde ele alınmıştır. Buna göre, 1950'lerde göç hareketleri ile zorunlu olarak yalnız kalmış kişilerin şehre dair endişelerine karşı sabır ve metanet duyguları yüceltilmiştir. 1960'ların ortalarından itibaren belirginleşen zengin-fakir gibi çatışma alanları ile bölünme korkusu, aile birlikteliği üzerinden değerlendirilmiş olup mücadele ve fedakarlık duyguları öne çıkmıştır. 1980-1999 arasındaki süreçte ise toplumsal yapıların çözülmesine dair üretilen korkular 80'lerde namus ve 90'larda ise özgürlük değerleri etrafında şekillenmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, incelenen dönem boyunca, kaybetmekten korkulan unsurlar gittikçe bireysel nitelik kazanmıştır. Bu doğrultuda, Türkiye'deki toplumsal değişiminin yönü bireycilik lehine gelişmiş, değerler ve tutumlar da buna mukabil farklılaşmıştır.