Gümüşhane University
Discipline

Civil Engineering

Gümüşhane University

3,979

Archived Theses

13

DOIs Assigned

0%

DOI Rate

Discipline

50 Theses
Master'sOpen AccessTR

Kaplamalı ve kaplamasız perlit agregasıyla üretilen harçların fiziksel ve mekanik özelliklerinin karşılaştırılması

Perlit ülkemizde rezerv olarak yer alan en önemli yeraltı kaynaklarımızdandır. Isı ile genleştirildiğinde ilk hacminin 20 katına kadar genleşebilen bir kayaçtır. Genleştirilmiş perlit inşaat sektörü, tarım sektörü, gıda sektörü, tıbbı ilaç ve kimya sektörü gibi sanayi sektörlerinde kullanılmaktadır. Genleştirilmiş perlit yüksek ısı ve ses yalıtımı özellikleri nedeni ile düşük yoğunluklu yapı malzemesi olarak en fazla inşaat sektöründe kullanılmaktadır. Hafif olmasından dolayı binanın ölü yükünün azalmasını sağlamakta bu nedenle yapının depreme karşı performansını arttırmaktadır. Ancak yüksek su emme kapasitesi nedeniyle genleştirilmiş perlit betonun fiziksel ve mekanik özeliklerini olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle genleştirilmiş perlit agregalar polimerle kaplanarak su emmesinin azaltılmasına dönük çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışmada; genleştirilmiş perlit kaplamalı ve kaplamasız olmak üzere sırasıyla %0, %20, %40, %60, %80 oranlarında rilem kumu ile yer değiştirilerek harç üretimleri gerçekleştirilmiştir. Üretilen tüm harç numunelerinin etkin su/çimento oranı 0,6 olarak belirlenmiştir. Kaplamalı ve kaplamasız genleştirilmiş perlit agregalı harç serilerinde; kuru birim hacim ağırlık, basınç dayanımı, eğilmede çekme dayanımı, kılcal su emme katsayısı, ultrases geçiş hızı, su emme oranı ve ısıl iletkenlik hesap değeri belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar genleştirilmiş perlitin artış oranına bağlı olarak harç numunelerin birim ağırlığının düştüğünü bununla beraber fiziksel ve mekanik özeliklerinin de değiştiğini göstermiştir. Isıl iletkenlik değerinin düşmesi ile birlikte daha iyi ısı yalıtım özelliğine sahip harç numuneler elde edilmiştir. Genleştirilmiş perlitin polimer kaplanması fiziksel ve mekanik özellikleri iyileştirmiştir.

Basınç dayanımıHarç
Fırat Şanlitürk
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Science
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Nano ölçekli çubuklarda doğrusal olmayan dalga yayılımı

Bu çalışmada, yerel olmayan elastisite teorisi kullanılarak nano ölçekli çubuklarda doğrusal olmayan dalga yayılımı incelenmiştir. Formülasyonlarda Eringen'in yerel olmayan elastisite teorisine dayanan bünye denklemleri kullanılmıştır. Hareket denklemleri malzeme koordinatları cinsinden yazılarak nano ölçekli çubuğun doğrusal olmayan hareket denklemleri yerel olmayan elastisite teorisine göre elde edilmiştir. Çalışmada çubuk malzemesi tek duvarlı karbon nanotüp (TDKNT) olarak ele alınmıştır. Alan denklemlerinin çözümü ile birlikte nano çubuğun hareketini yöneten evelüsyon denklemi olarak Korteweg de Vries (KdV) denklemi elde edilmiştir. Karbon nano çubukların hareketini karakterize eden denklemin yalnız (soliter) dalga çözümleri yerel olmayan parametreye ve elastik ortam parametresine bağlı olarak verilmiş ve yerel olmayan parametrenin ve elastik ortam parametrenin dalga profilini nasıl etkilediği gösterilmiştir.

Sezer Akdal
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Science
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye hâkim rüzgâr ve ortalama rüzgâr vektörel haritası ile Türkiye rüzgâr enerji potansiyelinin değerlendirilmesi

Bu çalışmada, topoğrafik harita üzerinde vektörel olarak Türkiye'nin en detaylı hâkim rüzgâr ve ortalama rüzgâr hızı haritası hazırlanacaktır. Böylece rüzgâr potansiyeli olan alanlar daha detaylı incelenebilecek ve daha önce üzerinde çalışılmamış/gözden kaçan rüzgâr alanlarının rüzgâr enerji potansiyeli belirlenecektir. Rüzgâr enerjisi son yıllarda yenilenebilir enerji kaynakları içinde yüksek hızlı bir büyüme grafiği çizmiştir ve rüzgâr enerjisi ile ilgili çalışmalar meteorolojik gözlemlere dayandırılmalıdır ve bu yüzden mümkün olduğunca fazla gözlem istasyonu kullanılarak en detaylı ve doğru sonuçlar elde edilmelidir. OMGİ 'nin MGM tarafından kullanımı 2012 yılından sonra hızlı bir artış göstermiştir. Türkiye genelinde OMGİ 'lerin artışı ile birlikte 2012 yılından itibaren toplam 1983 adet istasyonun ortalama rüzgâr ve 1934 istasyonun hâkim rüzgâr yönü ve şiddeti ölçümleri bulunmaktadır. Bu çalışma ile OMGİ'ler sayesinde artan meteorolojik gözlem sayısı değerlendirilmek istenmiş en güncel ve doğru haritalar sayesinde Türkiye rüzgâr enerji potansiyelinin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca topoğrafik harita üzerinde kompozit (birleşik) olarak hazırlanmış hâkim rüzgâr hızı (vektörel) ve ortalama rüzgâr hızı (skaler) haritaları daha önce Türkiye için hazırlanmamıştır. Vektörel ve topoğrafik kompozit haritalar, MGM'den alınacak 2012-2017 yılları arası ölçülmüş 1207 adet istasyona ait ortalama rüzgâr hızı (m/s) ile 1198 istasyona ait hâkim rüzgâr hızı (m/s) ve yönü verisi kullanılarak Ncar Command Language (NCL) programı ile hazırlanacaktır. Sonuç olarak, İç Batı Anadolu özellikle kuzey sektöre yıl boyunca açık yüksek ve düz yaylalar üzerindedir. Dolayısıyla hem sürtünmenin etkisinin az olması hem de yıl boyunca uygun bölgesel gradyan koşulları nedeniyle bu alanlarda güçlü gradyan rüzgârları görülmektedir. Marmara denizin güneyinde görülen güçlü rüzgârların, Marmara denizinin Karadeniz'den gelen görece daha soğuk suların etkisiyle soğuması ve kara ile olan sıcaklık farkının artması sonucu oluştuğu öngörülebilir. Karalar ve denizler arasındaki sıcaklık farklarının ilkbahar ve sonbahar aylarında azalmasından dolayı Türkiye genelinde ortalama rüzgâr hızının en düşük olduğu mevsim sonbahar mevsimidir.

Saıd Shahrukh Barlas
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Science
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Killi zeminler üzerinde atık lastik ve gazbetonun etkilerinin değerlendirilmesi

Nüfusumuzun ve tüketim artması nedeni ile doğal kaynaklarımız her geçen gün azalmaktadır. Bu durum son yıllarda geri dönüşümü ehemmiyet verilen konulardan birisi haline getirmiştir. Dünyada atık olarak değerlendirilen maddelerin büyük bir kısmı geri kazanılabilen malzemelerdir. İnşaat endüstrisinde kullanılan geri dönüşüm malzemesi miktarı çok azdır. Bu malzemelerin yeniden kullanılarak geri dönüşüme kazandırılması hem ekonomiye faydalıdır hem de çevreye olan zararlı etkileri en aza indirmektedir. Zeminlerin katkı maddeleri ile iyileştirilmesi bazı durumlarda diğer zemin iyileştirme yöntemlerine göre daha ekonomiktir. Son zamanlarda endüstriyel atık maddelerin bu amaç için kullanımı ön plana çıkmıştır. Bu tez çalışmasında, kil zeminin mühendislik özelliklerinin iyileştirilmesinde atık lastikler ve gaz beton atıklarının katkı malzemesi olarak kullanıldığında nasıl sonuçlar verdiği araştırılmıştır. Bu tez çalışmasında yöntem olarak, killi zemine değişik oranlarda toz lastik atık ve öğütülmüş gaz beton katılarak, serbest basınç deneyleri ve CBR deneyleri uygulanmıştır. Bu tez çalışmasının sonucunda, toz atık lastik katkısının ve öğütülmüş gazbeton katkısının killi zeminlerde kullanılması ile killi zeminlerin mukavemet özelliklerinde artış sağladığı belirlenmiştir.

Harun Devlet
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Science
2020
00
Master'sOpen AccessTR

İnşaat ve yıkıntı atıklarının plent-miks temel tabakasında kullanılabilirliğinin deneysel olarak araştırılması

Son yıllarda nüfus artışına ve ekonomik gelişmeye paralel olarak inşaat sektöründe büyüme gerçekleşmiştir. Bu büyüme sonucunda doğal agregaya olan talepte ciddi artış yaşanmıştır. Doğal agregaya olan bu talebin sonucunda birçok etki ortaya çıkmıştır. Bu etkilerin azaltılması için doğal agregaya alternatif bir malzeme arayışına başlanmıştır. Bu malzemelerin başında inşaat ve yıkım faaliyetleri sonucunda oluşan inşaat ve yıkıntı atıkları yer almaktadır. Dünya üzerinde çok çeşitli inşaat ve yıkıntı atıkları oluşmaktadır ancak bu atıklar genel olarak beton, tuğla, çelik vb. malzemelerden meydana gelmektedir. Oluşan bu atıklar çok miktarda üretildiği için depolanması ciddi çevresel ve ekonomik problemlere neden olmaktadır. Bu nedenle inşaat ve yıkıntı atıklarının geri dönüşümü ve yeniden kullanımı hem çevresel hem de doğal kaynakların tüketiminin azaltılması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma kapsamında depolama alanında inşaat ve yıkıntı atığı olarak depolanan atık parke taşı (APT) ve atık tuğlanın (AT), doğal agrega (DA) yerine karayolu temel tabakasında kullanılabilirliği incelenmiştir. Çalışmada temel tabakası olarak Karayolu Teknik Şartnamesi 2013'de (KTŞ 2013) belirtilen plent-miks temel Tip-1'e göre malzemelerin granülometri eğrisi belirlenmiş ve temel tasarımı bu gradasyon limitleri içerisinde kalınacak şekilde yapılmıştır. Tasarımı yapılan plent-miks temel tabakasında doğal agregaya alternatif olarak kullanılacak olan APT ve AT malzemeleri ve bu malzemelerin belirli oranlarda DA ile karıştırılması sonucunda elde edilen karışım numuneleri üzerinde fiziksel özelliklerinin belirlenebilmesi için geleneksel laboratuvar deneyleri ve mekanik özelliklerinin belirlenmesi için modifiye Proktor, Kaliforniya taşıma gücü oranı (CBR) ve esneklik modülü deneyleri gerçekleştirilmiştir. Deney sonuçları şartname limitleri ile karşılaştırılarak malzemelerin karayolu plent-miks temel tabakası için uygun olup olmadığı araştırılmıştır. Deney sonuçları incelendiğinde AT malzemesinin plent-miks temel tabakası için KTŞ 2013'e göre tek başına yetersiz kaldığı belirlenmiştir. APT malzemesinin ise KTŞ 2013'e göre su emme değeri dışında diğer özellikleri bakımından yeterli olduğu ve karayolu plent-miks temel tabakası için doğal agregaya alternatif bir malzeme olabileceği belirlenmiştir.

Burak Kılıç
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Science
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Alkalilerle aktive edilmiş harçların fiziksel ve mekanik özelliklerinin çoklu optimizasyonu

Günümüzde yoğun enerji tüketimi ve olumsuz çevresel etkilerinden dolayı mümkün olduğunca az çimento tüketimi amacıyla farklı malzemelerin kullanımı önem kazanmıştır. Bu amaçla alkalilerle aktive edilmiş materyallerin (AAM) kullanımı oldukça yaygınlaşmaktadır. Çalışmada; alkalilerle aktive edilmiş yüksek fırın cürufu ve uçucu külün Portland çimentosuyla melezleştirilmesi ile üretilen harçların fiziksel ve mekanik özellikleri incelenmiştir. Çalışmada; uçucu kül (UK), yüksek fırın cürufu (YFC), Portland çimentosu (PÇ), sodyum hidroksit (NaOH), sodyum metasilikat (Na2SiO3), standart kum, distile su ve kimyasal katkı maddesi kullanılmıştır. Çalışma; ön deneme çalışması ve deneysel çalışma olmak üzere 2 aşamadan oluşmaktadır. Ön deneme çalışmasında, etki değişkenlerinin (ağırlıkça aktivatör oranı, A; ağırlıkça toplam alkali solüsyon/bağlayıcı oranı, B; NaOH molarite değeri, C; ağırlıkça Na2SiO3 solüsyon suyu/Na2SiO3 solüsyon oranı, D) ana, etkileşim ve ikinci derece terimlerinin tepki değişkenleri (ultrasonik atımlı dalga hızı, UPV; eğilmede çekme dayanımı, ff; basınç dayanımı, fc) üzerindeki etki düzeyleri belirlenerek seçilen değişim aralıklarında optimum fiziksel ve mekanik özellikleri sağlayan deneme noktası tespit edilmiştir (A: 1,88; B: 0,4; C: 11,5; D: 60; UPV: 4,18; ff: 6,6; fc: 45,3). Ön deneme çalışması kapsamında belirlenen optimum deneme noktasındaki etki değişkenlerine ait değerler kullanılarak deneysel çalışma gerçekleştirilmiştir. Deneysel çalışmada; etki değişkenlerinin (A-PÇ, B-(YFC+UK), C-Gün) ana, etkileşim ve ikinci derece terimlerinin tepki değişkenleri (ultrasonik atımlı dalga hızı, UPV; eğilmede çekme dayanımı, ff; basınç dayanımı, fc; birim hacim ağırlık, BHA; ağırlıkça su emme oranı, ASE; boşluk oranı, BO) üzerindeki etki düzeyleri belirlenerek seçilen değişim aralıklarında optimum fiziksel ve mekanik özellikleri sağlayan deneme noktası tespit edilmiştir. Optimizasyon; mekanik, fiziksel ve hem mekanik hem de fiziksel tepki değişkenleri için ayrı ayrı gerçekleştirilmiştir. Elde edilen arzuedilirlik değerleri sırasıyla 1; 0,97 ve 0,67'dir.

Yunus Emre Avşar
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Science
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Gömülü esnek borular üzerine etkiyen gerilmelerin sıkışabilir malzeme kullanılarak azaltılması

Gömülü borular ve menfezler gibi yapıların tasarımında zemin – yapı etkileşiminin anlaşılması gereklidir. Gömülü borulara etkiyen yükler zemin kemerlenmesi dolayısıyla etkiyen yükten farklı olarak ölçülmektedir. Esnek borularda borunun düşeyde yaptığı esnemeden dolayı boru üzerindeki zemin prizmasının yaptığı oturma, borunun yanlarında yer alan zemin prizmasının yaptığı oturmadan fazladır. Bundan dolayı gelişen pozitif zemin kemerlenmesi ile boru üzerine gelecek yükün bir kısmı yan zemin prizmalarına aktarılarak boru üzerine etkiyen yük azalmaktadır. Rijit borularda ise negatif zemin kemerlenmesi ile boru üzerine etkiyen yüklerde artış meydana gelmektedir. Rijit borulara etkiyen yükleri azaltmak için yapay hendek yöntemi geliştirilmiştir. Bu yöntemle boru üzerine sıkışabilir malzeme yerleştirilerek yapay olarak pozitif kemerlenme sağlanmış olur. Yapay hendek yönteminin esnek borularda uygulanması ile var olan kemerlenme etkisinin artması sağlanır. Bu tez çalışmasında kalın dolgu yükleri altında yer alan geniş çaplı HDPE ve PVC boruların davranışlarını incelemek amaçlı projelendirilen Derin Gömü Projesi kapsamında gerçekleştirilen arazi deneyleri Plaxis 2D programında modellenmiştir. Oluşturulan bu modellerde borular üzerine sıkışabilir malzeme olarak EPS geofoam malzeme kullanılmıştır. EPS malzemenin kalınlık, genişlik ve yoğunluk parametreleri değiştirilerek bunların boru davranışları üzerindeki etkileri incelenmiştir. EPS geofoam malzeme ile birlikte daha kalın dolgu yüklerinin kullanımı, geri dolgu malzemesi olarak kil malzemenin kullanılması ve küçük çaplı boruların kullanımı incelenen diğer durumlardır. Ayrıca EPS malzemenin boru üstünde kullanılmasının dışında boru etrafında da kullanılarak analizler gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen analizler sonucunda borulara etkiyen gerilme değerleri ve borularda meydana gelen şekil değiştirme oranları belirlenmiştir. 30 m'lik dolgu yükü altında boru üstünde EPS kullanımı ile boru davranışını en fazla iyileşmenin sağlandığı durumda boru tacına etki eden gerilmelerde %60 oranında, boru yan duvarına etki eden gerilmelerde %70 oranında iyileşme sağlanmıştır.

Sercan Bozkurt
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Science
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Elektromanyetik kalkanlama özellikli nano malzeme katkılı yapı malzemelerinin üretimi

Ülkemizde yapı sektöründe temel malzeme olan betonun endüstriyel üretimi son zamanlarda hızlı bir gelişim ve yaygınlaşma sürecine girmiştir. Beton; agrega, çimento, su ve gerektiğinde bazı katkı maddelerinin karıştırılmasıyla elde edilen bir yapı malzemesidir. Teknolojideki gelişmeler, bilim insanlarına malzemeleri en küçük boyutlarda inceleme, irdeleme ve üretme imkânı vermiştir. Yakın geçmişteki teknolojik gelişmelerin sunduğu makro ve mikro inceleme teknikleri sayesinde daha mümkün olmuştur. Dolayısıyla, nano bilimdeki gelişmeler yapı malzemesi alanında önemli etkiler yaratmıştır. Bunlardan biri de nano malzemelerin beton teknolojisi üzerindeki etkileridir. Nano teknolojiden faydalanılarak üretilen bazı nano malzemeler de beton teknolojisinin gelişmesindeki etkin rol oynamıştır. Nano teknoloji, çok amaçlı akıllı malzemelerin üretilmesi için bize yardımcı olmaktadır. Bu çalışmada yapılarda kullandığımız malzemelerin, çok amaçlı özelliklere sahip yeni tip malzemeleri geliştirmek hedeflenmiştir. Nano malzemenin katkı oranlarını belirlemek ve harç üzerine etkisinin araştırılması önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmanın sonucunda karbon nano tüp katkı oranı yüzdesi arttıkça elektromanyetik kalkanlamanın oluştuğu elektromanyetik kirliliğin ise kısmen engellendiği sonucuna varılmıştır.

AgregaBetonElektromanyetik kirlilik+2
Özer Durmaz
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Science
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Çelik lif katkılı betonlarda lif dağılımını etkileyen değişkenlerin etki düzeylerinin belirlenmesi

Günlük ihtiyaçların değişimi ve sürdürülebilir üretim istenilen beton özelliklerini etkilemektedir. Beton endüstrisi bu amaçla kendini sürekli geliştirmektedir. Lifli beton son yıllarda inşaat sektöründe yoğun olarak kullanılan beton türüdür. Bu nedenle lifli beton özelliklerinin tahmin edilebilirliği oldukça önem kazanmaktadır. Bu çalışmada lifli betonlarda lif dağılımını etkileyen etki değişkenlerinin lif dağılımı üzerindeki etki düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.Çalışma kapsamında lif hacim oranı (%1, %2 ve %3), karıştırma süresi (5 dk., 8.5 dk. ve 12 dk.) ve lif uzunluğu (35 mm, 50 mm ve 60 mm) etki değişkeni, lif dağılımı ise tepki değişkeni olarak seçilmiştir. Lif dağılımının belirlenmesi için 15 deneme noktasında toplam 45 adet 150150600 mm boyutlarında kare prizma kiriş numuneleri üretilmiştir (beton sınıfı C30/37 seçilmiştir). Her bir numune üç ara kesite bölünmüştür. Kesitlerdeki lif dağılımları, göz ve dijital görüntü işleme yöntemi ile belirlenen lif adedinin numunedeki toplam lif adedine bölünmesiyle hesaplanmıştır. Seçilen etki değişkenlerinin lif dağılımı üzerindeki etki düzeyleri ANOVA ile belirlenmiştir. Ayrıca lif dağılımı ile ultrasonik atımlı dalga hızı ve eğilme dayanımı arasındaki etkileşim incelenmiştir. Bunlara ek olarak kalıplara beton döküm yönünün (mala yüzeyi alt bölgesi) kesitteki lif dağılımına etkisi de belirlenmiştir. En yüksek mala yüzeyi alt bölgesi lif dağılımı üçüncü ara kesitte %61.12,birinci ara kesitte ise 55.92'dir. Bu nedenle çalışma kapsamında üretilen beton için genel olarak beton döküm yönünün kesitteki lif dağılımının homojenliğini etkilemediği söylenebilir. Lif dağılımları üzerinde sadece lif uzunluğu değişkeni anlamlı etkiye (p –değeri < 0.0001) sahiptir. Birinci ve üçüncü kesit yüzeyi lif dağılımı için elde edilen modellerin R2 değerleri sırasıyla 0.9055 ve 0.9604 olarak elde edilmiştir. R2'lerin yüksek olması modellerin tahmin doğruluğunun yüksek olduğunu göstermektedir. Göz ile sayım sonucu elde edilen lif dağılım oranları ile dijital görüntü işleme yöntemi ile belirlenen lif dağılım oranlarının farkı maksimum 0.58'dir. Anahtar Kelimeler: Lifli Beton, Lif Dağılımı, Dijital Görüntü İşleme, Ultrasonik Atımlı Dalga Hızı, Eğilme Dayanımı

Dalga hızıEğilme dayanımıLif takviyeli beton+1
Betül Atasever
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Science
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Katı atık sahalarında duraylılığın incelenmesi

Günümüzde çevre problemlerinin en önemlilerinden biri atıkların depolanmasıdır. Yanlış depolama yöntemi yüzünden yeraltı sularının kalitesinde büyük tehlikeler oluşmuştur. Vahşi depolama sahalarında halk sağlığı ve çevre kirliliğiyle ilgili problemler çoğunlukla daha yaygındır. Bu açık çöplükler birçok dezavantaja ve ciddi sağlık problemlerine de sebep olmaktadır. Bu sebeple daha önce depolama sahalarında oluşmuş yüzeysel kopmalara neden olan vakalar incelenmiştir. Bu depolama sahaları; Hekimbaşı depolama sahası (Türkiye), Dona Juana depolama sahası (Kolombiya), Gnojna Grora depolama sahası (Polonya), Hiriya depolama sahası (İsrail), Payatas depolama sahası (Filipinler) ve Xerolakka depolama sahası (Yunanistan). Bu çalışmada, kayma mukavemetini tahmin edebilmek için geri analiz yöntemi tercih edilmiştir. Analizler Plaxis 2D ve Plaxis 3D, Slide programlarında gerçekleştirilmiştir. Analiz verileri değerlendirilip düzenli depolama sahalarının nasıl olması gerektiği konusunda önerilerde bulunulmuştur. Depolama sahalarındaki şev göçmelerinin sebebi mühendislik kontrollerinin olmaması ve tasarım eksikliğidir. Özellikle günlük örtü serimi yapılmayan, sıkıştırmanın olmadığı, yanıcı ve zehirli gazların kontrol altında tutulmadığı sahalarda duraysızlıklar yaşanmıştır.

AtıklarDepolamaDolgu alanlar+6
Gökçe Buse Karaca
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Science
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Sodyum karbonat ile aktive edilmiş cüruf esaslı sistemlere dolomit etkisinin araştırılması

Betonun en önemli bileşenlerinden Portland çimentosunun (OPC) açığa çıkardığı yüksek miktardaki CO2 emisyonu nedeniyle, günümüz çalışmaları alternatif bağlayıcı malzemelerin araştırılmasına odaklanmıştır. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte betonun ana bağlayıcısı olan çimento yerine çevre dostu yeni malzemelerin önerilmesi önem kazanmıştır. Son zamanlarda alkalilerle aktive edilmiş malzemeler (AAM) bu amaca ulaşmak için birçok araştırmacının odak noktası olmuştur. Geri dönüştürülemeyen ve doğada depolanması uzun vadede zararlı olan atık malzemelerin katkı malzemesi olarak tekrar kullanılması mümkündür. Bir başka seçenek ise cüruf, uçucu kül (UK) gibi malzemelerin ana bağlayıcı olarak kullanılması ve alkaliler ile aktive edilmesidir. Bu doğrultuda en geçerlilik kazanan uygulamalar uçucu küllerin ve yüksek fırın cürufunun (YFC) alkalilerle aktivasyonudur. Bu tez çalışmasıyla tek bileşenli, alkali solüsyonu hazırlamadan bağlayıcı ve aktivatörün kuru karıştırılması ve sonra su ilave edilmesi şeklinde hazırlanan, sodyum karbonatla (NC) aktive edilmiş kalsine dolomit (CD) ve yüksek fırın cürufu esaslı sistemlerin üretilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca alkali ile aktive edilmiş cüruf/kalsine dolomit sistemlerine nano- silika (NS) ilave edilerek basınç dayanım gelişimleri ve içyapı özellikleri incelenmiştir. Yüksek fırın cürufu %5-20 oranında kalsine dolomit ile ikame edilerek priz süresi, yayılma, basınç dayanımı, rötre ve içyapı analizleri yapılmış olup bu oranlar karşılaştırılarak incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Alkaliler ile aktive edilmiş malzemeler, Basınç dayanımı, Kalsine dolomit, Nano silika, İçyapı.

Alkali-aktif malzemelerAlkalilerBasınç dayanımı+3
Halil İbrahim Akgül
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Science
2023
00
Master'sOpen AccessTR

İnce daneli zeminlerin jet grout tekniği ile zemin iyileştirmesinin yapılabilirliğinin optimizasyonu

Gelişen nüfus ve artan yapılaşma ihtiyacı sebebi ile sağlam, yeterli taşıma kapasitesinde ve uygun mekanik özelliklerde zemin bulabilmek İnşaat Mühendisliği'nin en önemli unsurlarından biri haline gelmiştir. Bu sebeple inşaat yapılacak zeminlerin iyileştirmesi gereksinimi ortaya çıkmıştır. İnşaat Mühendisleri oluşan bu gereksinim sonucunda çeşitli zemin iyileştirme metotları geliştirilmişlerdir. Jet grout zemin iyileştirme metodu hem ülkemizde hem de dünyada yaygın olarak kullanılan bir derin zemin iyileştirme metodudur. Bu metot kısaca; jet grout delgi makinesinin tijler yardımı ile zemini delerek, tijlerde bulunan nozuller vasıtası ile zemin içerisine grout harcı enjekte etmesi ve grout harcı ile birleşen zeminin özelliklerinin iyileşmesidir. Bu çalışma kapsamında jet grout imalatı, kullanım alanları, jet grout türleri ve jet grout zemin iyileştirme metoduyla ilgili literatür araştırmalarının yanı sıra uygulanabilirliği, üretim sürecinin maliyet ve adam x saat verileri ortaya konulmuştur. Bu tez çalışmasına ilişkin çalışmalarım 2 aşamadan oluşmaktadır. İlk olarak Afyonkarahisar ilinde yapılan konut projesine ait zemin ıslahı ile imalat öncesi ve sonrası zemin değerlerinin karşılaştırılması ve maliyet analizinin yapılması.İkinci aşamadaise Afyonkarahisar ilinde yapılmış olan jet grout projesinin kazık taşıma kapasitesi sabit bırakılarak, kazık çapı, kazık boyu ve uygulanan jet grout yöntemi değiştirilerekyapılacak olan jet kolon imalatının optimum değerleri hesaplanmıştır.

Furkan Hüseyin Ataş
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Science
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Kompozit döşeme sistemlerin jaya algoritması kullanılarak optimizasyonu

Bu tez, metasezgisel bir optimizasyon yaklaşımı olan Jaya algoritmasını kullanarak, çelik-beton kompozit döşemeler üzerinde bir optimizasyon çalışması sunmaktadır. Çalışmada, başlıklı çelik ankrajlar ile birlikte çalışması sağlanmış, çelik I profili ve beton döşemeden oluşan tek açıklıklı (basit mesnetli) kompozit döşemeler incelenmektedir. Çelik-beton kompozit döşemelerin yapısal tasarımı için Çelik Yapıların Tasarım Hesap ve Yapım Esasları (2016) yönetmeliği esas alınmıştır. Bu yönetmeliğe bağlı olarak, optimizasyon probleminin sınırlayıcıları olarak, yapım aşamasında kompozit olmayan döşemenin dayanımı, kompozit döşemenin dayanımı, sistemde meydana gelen bütün sehimlerin değerlendirilmesinin yanı sıra çelik ankrajların dayanım ve yerleşimine ilişkin kriterler dikkate alınmaktadır. Amaç fonksiyonu, kompozit döşemenin maliyeti olarak hesaplanmış olup, bu fonksiyon beton döşeme, çelik kiriş ve çelik ankrajların maliyetini içermektedir. Optimum çözüme ulaşmak için çalışmada tasarım değişkenleri olarak beton dayanımı, beton kalınlığı, çelik kiriş profil kesiti, çelik kiriş ara mesafeleri, çelik ankraj çapı ve bir kirişteki çelik ankraj sayısı olmak üzere altı farklı değişken alınmıştır. Optimizasyon için, Jaya algoritmasını kullanan ve yapısal boyutlandırma aşamalarını içeren bir yazılım kodlanmıştır. Hazırlanan yazılım ile gerçek kompozit döşeme uygulama projelerinden ve akademik literatürden alınan örneklerin optimizasyonu gerçekleştirilerek, elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmaların tam uyum içinde olabilmesi için karşılaştırma yapılan probleme bağlı olarak hazırlanan yazılımdaki sınırlayıcılarda ilgili problemdekilere benzer şekilde uyarlanmıştır. Yapılan karşılaştırmalar sonucunda Jaya algoritması kullanılarak çelik-beton kompozit döşemelerin başarılı bir şekilde optimize edilebildiği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Kompozit Döşeme, Optimizasyon, Metasezgisel Algoritmalar, Jaya Algoritması, Çelik Yapılar

Betonarme döşemelerDonatılı betonGeniş açıklıklı yapılar+5
İbrahim Özadıkti
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Science
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Rüzgâr yükü nedeniyle çevre yapıların konumuna bağlı olarak oluşacak burulma etkisinin yüksek binalar için incelenmesi

Bu tez çalışmasının amacı çevre yapıların oluşturduğu rüzgâr etkileşimlerinin burulmaya etkisini ve rüzgâr geliş açısına göre burulmada oluşan değişimleri incelemektir. Bu tez çalışmasında 100 m yüksekliğinde 20x20 m ebadında kare kesitli çelik bina referans teşkil etmesi için tasarlanmıştır. Rüzgâr esiş yönü referans binanın ön cephesine dik olacak şekilde belirlenmiştir. İkinci aşamada, rüzgâr yönü ön cepheye dik olarak etki ettirilen beton prizmatik katı model ve çelik bina tasarımı kullanılmıştır. Beton prizmatik katı model bina tasarımlarına engel bina olarak yer verilmiştir. Beton prizmatik katı model bina, analiz süresinin kısa olması ve analizler sonucunda elde edilen rüzgâr yüklerinin çelik bina ile aynı olmasından dolayı tercih edilmiştir. Üçüncü aşamada tekli çelik bina, rüzgâr geliş yönüne göre döndürülerek maksimum burulma momentini veren açı tespit edilmiştir. Son aşama da ise burulma momentinin en yüksek olduğu açıyı bulmak için ikili bina kombinasyonları kullanılmıştır. Bina modelleri tasarlanırken RFEM yapısal analiz programından yararlanılmıştır. İhtiyaç duyulan rüzgâr yükü değerleri, RFEM programı ile uyumlu çalışan RWIND dijital rüzgâr tüneli simülasyonu programı ile hesaplanmıştır. Yapılan analizler sonucunda hesaplanan burulma momenti değerleri referans binaya göre karşılaştırılmıştır ve referans tasarıma göre diğer kombinasyonlardan elde edilen burulma momenti değerlerinde önemli artışların olduğu tespit edilmiştir.

Akışkanlar dinamiğiBurulmaRüzgar tüneli+3
Semih Okuroğlu
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Science
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Tekirdağ Ergene 1 Organize Sanayi Bölgesi zeminlerinin sıvılaşma potansiyelinin değerlendirilmesi

Bu çalışmada Tekirdağ ili Ergene ilçesi Vakıflar OSB mahallesinde yer alan Ergene 1 Organize Sanayi Bölgesi zeminlerinin sıvılaşması açısından durumu değerlendirilmektedir. Toplam da 49 parsel için yapılmış olan standart penetrasyon deneylerinden elde edilen zemin verileri kullanılarak https://tdth.afad.gov.tr adresinden alınan maksimum yatay yer ivmesinde, 6, 7 ve 8 deprem magnitüdü için Prosıvı v2 sıvılaşma analiz programıyla Idriss & Boulanger (2014) ve 2018 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği yöntemleriyle sıvılaşma riski analiz edilmiştir. Emniyet faktörünün (EF) 1,1'den küçük olması durumunda sıvılaşma olacağı öngörülmüştür. Yapılan analizlerde, 6 deprem magnitüdünde Idriss & Boulanger (2014) yönteminde emniyet faktörü 233 ada 1 parselde 1-1,1 aralığında olup sıvılaşma potansiyeli tespit edilmiştir. 7 deprem magnitüdünde Idriss & Boulanger (2014) yönteminde emniyet faktörü 237 ada 16 parselde 1, 233 ada 1 parselde 0,8-0,85 aralığında olup sıvılaşma potansiyeli tespit edilmiştir. 8 deprem magnitüdünde Idriss & Boulanger (2014) yönteminde emniyet faktörü 237 ada 16 parselde 0,78-1,1, 233 ada 1 parselde 0,64-0,7 aralığında bulunmuş olup sıvılaşma potansiyeli tespit edilmiştir. Ayrıca 6, 7 ve 8 deprem magnitüdünde 2018 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği yönteminde yapılan analizlerde ise yalnızca 8 deprem büyüklüğünde emniyet faktörü 0,79-1,07 aralığında olan 237 ada 16 parselde sıvılaşma potansiyeli tespit edilmiştir. Yapılan analiz sonuçları ve inceleme alanında daha önce yapılmış olan zemin etütlerinden elde edilen yeraltı su seviyeleri verileri ArcGIS programına aktarılarak deterministik bir yöntem olan Ters Mesafe Ağırlıklı enterpolasyonu ile Ergene 1 Organize Sanayi Bölgesi sıvılaşma haritası ve yeraltı su tablası haritası oluşturulmuştur. Sıvılaşma bölgesinin dere yatağında olduğu ve yeraltı su seviyelerinin 4,5-5 metre civarında olduğu belirlenmiştir.

Yasin Maraba
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Sonlu farklar yöntemi kullanılarak zemin tabakalarında kirlilik taşınımının incelenmesi

Bu çalışma, üç tabakalı bir zemin yapısında kirletici taşınımının 3 boyutlu analizini sunmaktadır. Analiz, Kartezyen koordinatlarda ve sonlu farklar yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Kirletici kaynağından yayılan kirleticilerin yeraltı suyunun durgun ve hareketli olduğu zemin ortamlarında yayılma ve taşınma analizi incelenmiştir. Çalışmada belirli zaman aralıklarında (T) ve sabit bir kirletici kaynağı süresi (tp = 10 yıl) boyunca kirletici konsantrasyonlarının değişimi analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, kirletici konsantrasyonlarının zamanla nasıl değiştiğini ve konumlarının nasıl etkilendiğini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, kirleticilerin farklı zemin tabakalarına ve doğrultulara göre farklılık gösterdiğini vurgulamaktadır. Bu çalışmanın, çevresel koruma stratejilerinin ve yeraltı suyu kirliliği yönetiminin geliştirilmesine katkı sağlaması beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: Yeraltı Suyu Kirliliği, Kirletici Taşınımı, Üç Boyutlu Analiz, Sonlu Farklar Yöntemi, Advetif Difüzyon Denklemi, Kirletici Yayılımı

Barış Kaçak
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Öngerme halatlı kompozit kirişlerin yapısal davranışının incelenmesi

Son yıllarda yüksek katlı binalarda ve köprü türü yapılarda ekonomik olmasından dolayı çelik-beton kompozit kirişlerin kullanılması artış göstermiştir. Tasarımcılar tarafından beton basınç dayanımı yüksek çekme dayanımı düşük bir malzeme olarak kabul edilmektedir. Yapısal çeliğin ise çekme ve basınç etkisi altında benzer davranış göstereceği düşünülmektedir. Ancak, basınç etkisi altındaki çelik kirişlerde yerel burkulma problemleri görülebilmektedir. Bu nedenler, tasarımcıları beton ve çelik malzemenin birlikte tasarlandığı kompozit kesitli kirişlere yönlendirmektedir. Kompozit kesitli kirişler, betonarme döşemenin basınç etkisinde yapısal çelik kirişin ise çekme etkisinde çalıştırılması ile betonarme yapılara göre daha hafif yapı tasarımına imkân sağlamaktadırlar. Bu hafiflik sayesinde, daha geniş açıklıklar daha az kiriş yüksekliği ile geçilebilmektedir. Ancak, beton ve çelik gibi iki farklı malzeme kullanılarak oluşturulan kompozit kesitin verimli çalışabilmesi için beton tabliye ve çelik kiriş arasındaki yük aktarımının sağlanması gereklidir. Kompozit kirişlerde beton tabliye ile çelik kiriş arasındaki yük aktarımı kayma çivileri ile sağlanmaktadır. Kiriş boyunca kullanılacak kayma çivisi sayısı kompozit kirişin kesme bağlantı derecesini ve buna bağlı olarak yapısal davranışını değiştirmektedir. Kompozit kirişlerde beton ezilmesi, boyuna kesme, kayma çivisi kopması gibi farklı göçme durumları oluşabilmektedir. Bu göçme durumları tasarım aşamalarında eleman boyutlarının ve malzeme özelliklerinin seçimine göre değişkenlik göstermektedir. Çelik-beton kompozit kirişler farklı malzemelerin bir arada çalıştırılarak ekonomik kesitler elde edilebilmesine olanak sağlamaktadır. Bu ekonomik kesitlere öngerme halatı eklenerek daha verimli kesitler elde edilebilmektedir. Ancak, zaten birçok elemanın bir araya getirilmesinden dolayı farklı göçme durumlarına sahip olan çelik-beton kompozit kirişlere öngerme halatı eklendiğinde kompozit kirişlerin göçme durumlarında da değişiklikler meydana gelmektedir. Öngerme halatlı çelik-beton kompozit kirişlerin geleneksel çelik-beton kompozit kirişlere kıyasla yapısal davranışındaki bu değişiklikleri belirleyebilmek amacıyla bu tez çalışmasında sonlu eleman analizlerine dayanan detaylı bir çalışma yürütülmüştür. Sonlu eleman modelleri oluşturulurken malzeme hasar parametreleri dikkate alınmıştır ve doğrusal olmayan statik analizler gerçekleştirilmiştir. Sonlu eleman modellerinin oluşturulmasında kullanılan modelleme tekniği, literatürde kabul görmüş 2 adet deneysel çalışma ile doğrulanmıştır. Doğrulanan modelleme tekniği ile öngerme halatlı kompozit kirişlerin yapısal davranışını ve kapasitesini etkileyebilecek etkin boyutsal parametreleri (halat yerleşimi, enine donatı yerleşimi, bağlantı derecesi, ardgerme oranı) belirleyebilmek için sonlu eleman modelleri oluşturulmuştur. Oluşturulan sonlu eleman modelleri 4 noktalı eğilme için analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarında, enine donatılar kayma çivilerinin arkasında konumlandırılırsa boyuna kesme davraşının iyileştirilebileceği bulunmuştur. Açıklık ortasında çekme bölgesine yerleştirilen öngerme halatının beton tabliyede sıkıştırma etkisi oluşturarak beton ezilme hasarını daha erken oluşturduğu tespit edilmiştir. Öngerme halatlı kompozit kirişler için etkin halat yerleşimi, donatı yerleşimi ve bağlantı derecesi belirlenmiştir. Etkin boyutlar belirlendikten sonra parametrik çalışma için 600 adet sonlu eleman modeli analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarında, malzeme hasar parametreleri detaylı incelenerek göçme durumlarına ait veriler elde edilmiştir. Elde edilen veriler kullanılarak öngerme halatlı kompozit kirişlerin kapasitesini 3 boyutlu modellemeye ihtiyaç duymadan hesaplanabilmesine olanak sağlayan denklem önerisinde bulunulmuştur.

Yusuf Öztürk
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye'de demiryolu yük taşımacılığında lojistik merkezler ve iltisak hatları

Bu tez çalışmasında, demiryolu yük taşımacılığı sektöründe stratejik rollere sahip olan lojistik merkezler ve iltisak hatları incelenmiştir. Türkiye'deki lojistik merkezlerinin altyapı, kapasite ve verimlilikleri literatür taraması, resmi veri analizi ve fizibilite raporlarıyla detaylı bir şekilde değerlendirilmiştir. Bulgular, Türkiye'deki lojistik merkezlerinin ve iltisak hatlarının giderek artan bir öneme sahip olduğunu göstermektedir. Bu merkezler, demiryolu yük taşımacılığının rekabetçiliğini artırarak, karayolu ve deniz taşımacılığına alternatif seçenekler sunmaktadır. Dolayısıyla, lojistik merkezler Türkiye'deki demiryolu yük taşımacılığının gelişiminde kritik bir rol oynamaktadır. Bu çalışma, sektördeki durumu ve potansiyel iyileştirmeleri vurgulayarak, demiryolu taşımacılığının daha rekabetçi ve sürdürülebilir hale gelmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Ayrıca, Türkiye'deki demiryolu yük taşımacılığının gelecekteki gelişimine ışık tutmayı hedeflemektedir. Bu amaçlar doğrultusunda yapılan araştırmalar, Türkiye'deki demiryolu yük taşımacılığındaki lojistik merkezlerinin ve iltisak hatlarının son yıllarda önemli gelişmeler kaydettiğini göstermektedir. Bu gelişmeler, demiryolu taşımacılığının payının artırılması ve lojistik sektörünün verimliliğinin ve rekabet gücünün artırılması açısından olumlu adımlardır. Ancak, bu gelişmelerin sürdürülebilirliği için, demiryolu altyapısına yapılan yatırımların artırılması, lojistik sektörünün daha da geliştirilmesi ve demiryolu taşımacılığının rekabet gücünü artırmaya yönelik politikaların etkin bir şekilde uygulanması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Demiryolu yük taşımacılığı, lojistik merkez, iltisak hattı

Murat Çiğil
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Eşgüdümlü kavşaklar için simülasyon esaslı optimizasyon modeli: Isparta örneği

Günümüzün teknolojik ve sosyal gelişmeleri, sürdürülebilir ulaşıma duyulan ihtiyacı arttırmış; ürün, insan ve diğer canlıların bir yerden başka bir yere daha hızlı ve az maliyetle taşınmasını zorunlu kılmıştır. Ulaştırmada birçok mod bulunmasına rağmen yüksek erişilebilirliği sayesinde hala en yaygın mod karayolu taşımacılığıdır. Karayolu taşımacılığında araç gecikmelerinin yaşandığı en önemli bölgeler ise sinyalize kesimlerdir. Modern toplumların en az bekleme süresi ile ulaşım ihtiyaçlarını daha verimli bir şekilde karşılamak için bu sinyalize kesimlerde yaşanan gecikmeleri ve durma sayılarını minimize eden yöntemlerin geliştirilmesi gerekmektedir. Sinyalize kesimlerde yapılacak düzenlemeler ile tüm yol ağının performansı iyileştirilecek ve ortalama seyahat süresi kısalacaktır. Bu tez çalışmasında, araç gecikmelerini ve durma sayılarına hesaplayarak, sinyal optimizasyonunda kullanılmak üzere Matlab programlama dilinde bir yazılım geliştirilmiştir. Bu yazılım sayesinde, araç bekleme ve durma sayılarını minimize edebilecek en optimum sinyal sürelerine ulaşılabilecektir. Geliştirilen bu yazılımın geçerliliğini test etmek amacıyla, akademik çalışmalarda sıklıkla kullanılan Synchro isimli bir makrosimülasyon yazılımı ve aynı yazılım geliştirici firma tarafından sunulmuş SimTrafic isimli mikro simülasyon programı kullanılarak farklı senaryolar altında karşılaştırmalar yapılmıştır. Sinyalizasyon sürelerini optimize etme konusunda örneklem olarak Isparta ilinde Kuzey-Güney doğrultusu üzerinde bulunan oldukça yoğun bir koridor dikkate alınmıştır. Bu kapsamda toplamda 7 sinyalize kesim ve 3 bağlantı noktası incelenerek, sinyal optimizasyonları yapılmıştır. Bu kesimlerde, trafik akım değerleri, sinyal süreleri, sinyal yönetim şekli ve geometrik koşulları tespit etmek amacıyla arazi ölçüm ve sayımları yapılmıştır. Ardından Matlab programlama dilinde geliştirilen yazılımla mevcut durum analiz edilmiştir. Sonrasında farklı sinyalizasyon planları uygulanarak incelenen kavşaklar için en başarılı sonuçlar ortaya konmuştur. Bu tez çalışmasıyla hem tamamen özgün bir mikrosimülasyon programı geliştirilmiş hem de bu geliştirilen mikrosimülasyon programı ile Isparta ilinde seçilen 7 sinyalize kavşak için sinyal optimizasyonu yapılmıştır. Var olan durum ile optimizasyonlar sonucunda elde edilen verilen incelendiğinde, durma gecikmelerde %18'lik ve ortalama durma sayılarında %12'lik bir iyileşme gözlenmiştir. Bu çalışma kapsamında Matlab programlama dilinde geliştirilen yazılımın algoritmaları oluşturulurken literatürde var olan modeller incelemiş ve yeni modeller oluşturulmuştur. Bu doğrultuda araç takip modellerinin en önemli verilerinden olan araçlar arasındaki takip mesafeleri ve araçların hızlanma davranışları konularında yeni modeller türetilmiştir. Ardından bu modeller geliştirilen yazılımın algoritmaları içine yerleştirilmiştir.

OptimizasyonUlaştırmaUlaştırma mühendisliği+1
Aydın Kıcı
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Zeminlerin sıvılaşma potansiyelinin farklı yapay zekâ teknikleri kullanılarak modellenmesi

Tarih boyunca depremler yapısal, işlevsel ve mimari yönden büyük hasarlara neden olmuşlardır. Özellikle yapının taşıyıcı sistemini olumsuz yönde etkileyen yapısal hasarlar bu gibi doğal felaketlerde ciddi can ve mal kayıplarına yol açmaktadır. Hasarın derecesi, depremin büyüklüğü ve deprem parametrelerinin yanında yapıların ve inşa edildikleri zeminlerin davranışları ile de ilişkilidir. Bu nedenle bir yapının güvenilirliği için üzerine oturmuş olduğu zeminin deprem esnasındaki davranışının önceden tahmin edilmesi büyük önem taşımaktadır. Bunun için de zemin özelliklerinin en iyi şekilde araştırılması ve oluşabilecek zararlı etkilerine karşı gerekli mühendislik önlemlerinin alınması gerekir. Yapılarda oluşabilecek zemin kaynaklı en önemli hasar nedenlerinden biri de sıvılaşmadır. Zemin sıvılaşması sırasında deprem hareketi ile sıvılaşan zeminde oluşan küçük kayma gerilmeleri, büyük şekil değiştirmelere yol açarak yani zeminin gerilme-şekil değiştirme davranışını bütünüyle değiştirerek taşıma gücü kayıpları, sismik oturmalar, akma göçmeleri, yanal yayılma, istinat yapısı yenilmeleri ve kum kaynamaları gibi önemli hasarlara sebep olabilmektedir. Zeminlerin sıvılaşma potansiyelinin değerlendirilmesinde, arazi ve laboratuvar deneylerinden en yaygın olarak kullanılan iki arazi deneyi olan Standart Penetrasyon Deneyi (SPT) ve Koni Penetrasyon Deneyi (CPT) sonuçlarından yararlanılmaktadır. Ancak gerek arazide gerekse laboratuvarda yapılan deneyler hem araziden örselenmemiş numune alınması, numunenin hazırlanması hem de numunenin laboratuvar ortamına getirilerek uygun şartların sağlanması açısından oldukça zor ve pahalı işlemlerdir. Bu nedenle günümüzde kısmen bu güçlükleri aşmak, zamandan tasarruf etmek kısmen de zemin davranışını daha iyi modelleyebilmek için bu tür geleneksel yöntemler yerine daha kolay sonuca ulaştıran nümerik (sayısal) modelleme yöntemleri tercih edilmektedir. Bu tez çalışmasında da sıvılaşma olayının gözlendiği ve gözlenmediği bazı bölgeler için deprem özelliklerinin, zemin parametrelerinin ve SPT-CPT deney sonuçlarının mevcut olduğu, literatürde yayınlanmış geçmiş vaka kayıtlarından oluşan bir veri seti derlenmiş olup, bu veri setindeki bilgiler baz alınarak Yapay Sinir Ağları (YSA), Uyarlanabilir Ağ Tabanlı Bulanık Çıkarım Sistemi (ANFIS) ve Veri Madenciliği Algoritmaları (VMA) programlarıyla modelleme çalışmaları yapılmış, istatistiksel analiz yöntemlerinden WEKA programında bulunan OneR algoritması ve IBM SPSS yazılımı ile sıvılaşmayla ilişkili en etkin parametreye karar verilmiştir. Analiz sonuçları ise bu modellerden elde edilen verilerden yararlanılarak hesaplanan determinasyon katsayısı (R2) değerleri, sapma açısı S (°), ortalama mutlak hata (MAE) ve kök ortalama karesel hata (RMSE) oranları ile modellerin doğru sınıflandırma yüzdelerine göre karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş ve kullanılan bu üç yöntem birbiri ile kıyaslandığında VMA'ların, YSA ve ANFIS'e göre sıvılaşma potansiyelinin tahmin edilmesinde daha yüksek başarı oranına sahip olduğu görülmüştür.

Nermin Ünver Otçu
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Atık kırmızı çamurun geoteknik özellikleri ve polisülfon esaslı farklı kompozit malzemelerin hazırlanarak geosentetik bariyer olarak kullanımının araştırılması

Bu çalışmada, Seydişehir Eti Alüminyum üretim tesislerinde boksit cevherinden Bayer prosesi ile alüminyum üretimi sonucu çıkan kırmızı çamur atığının fiziksel, kimyasal, mineralojik ve mekanik özellikleri deney çalışmaları ile araştırılmış olup sonuçları farklı ülkelerdeki kırmızı çamurların özellikleri ile karşılaştırılmış ve atığın inşaat alanında dolgu malzemesi olarak kullanılabilirliği değerlendirilmiştir. Kırmızı çamurun inşaat malzemesi olarak potansiyel kullanımı, çevresel kaygılar nedeniyle birçok soru işaretini beraberinde getirmektedir. Dolgu malzemesi olarak kullanımında, yağmur sonucu oluşacak yüksek pH'lı sızıntı suyu ile yeraltı sularını kirletebilme potansiyeli ve pH değerinin fauna ve flora için uygun olmaması gibi çeşitli sorunlar ilk akla gelenlerdir. Bu sorunlar, sadece kırmızı çamurun yeniden değerlendirilmesi değil aynı zamanda atık barajlarında depolanmasında da ortaya çıkmaktadır. Geçmişte kırmızı çamur atık barajlarında yaşanan kazalar da bunu doğrulamaktadır. Yıkılan dolgu seddesinden dağılan kırmızı çamur çok ciddi çevre problemlerine neden olmuştur. Bu nedenle kırmızı çamurun pH değerinin kabul edilebilir seviyelere düşürülerek depolanması veya yeniden kullanılması, potansiyel sorunların çözümü olabilir. Ancak, depolanan atığın miktarı oldukça fazladır ve inşaatlarda atığın potansiyel kullanımında büyük miktarlarda malzeme gerekecektir. Bu nedenle pH'ın düşürülmesi için ucuz ve pratik yöntemlerin tercih edilmesi gerekir. Bu tez çalışmasında ayrıca bu sorunlara da cevaplar aranmıştır. Bu amaçla ucuz ve pratik bir yöntem olduğu için, kırmızı çamuru damıtılmış su ile süzerek pH değeri düşürülmüştür. pH değişiminin kırmızı çamurun özelliklerine olası etkisini belirlemek üzere, pH değeri düşürülen kırmızı çamur numuneleri ile deneyler tekrarlanmış ve elde edilen sonuçlar tartışılmıştır. Çalışmaların sonraki bölümünde taşıyıcı matris polimeri olarak polisülfon (PSF) ve katkı malzemeleri olarak kırmızı çamur, bentonit, eşen kili ve pomza kullanılarak geosentetik bariyer amaçlı çeşitli kompozitler hazırlanmıştır. Hazırlanan bu polimer kompozitler hem organik polimerin hem de inorganik katkı malzemelerin avantajlarını bir arada sunabilmektedir. Polimer kompozitler, organik malzemeler gibi hafif, esnek ve iyi kalıplanabilir olmanın yanı sıra, inorganik malzemeler gibi yüksek mukavemet ve termal stabilite gibi özelliklere de sahip olabilmekle birlikte kullanılan katkının atık malzemeler olması nedeniyle atıkların değerlendirilebilmesine de imkan tanımaktadır. Bu amaçla faz inversiyon yöntemi kullanılarak hazırlanan kompozitlerin mekanik, yapısal ve su geçirgenliği özellikleri araştırılmış ve baraj, göl, katı atık depolama alanlarında kullanılabilirliği değerlendirilmiştir.

Halil İbrahim Günaydın
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Van ili içerisindeki bazı mahallelerin geoteknik özellikleri

Bu tez kapsamında Van ili ve yakın çevresinin geoteknik özellikleri incelenmiştir. Bölgede genellikle düşük enerjili akarsu ve göl çökellerinden oluşmuş yer altı su seviyesi yüksek, çakıllı, siltli, killi kum birimlerden oluştuğu gözlemlenmiştir. Ayrıca bölge, birinci derecede deprem kuşağında yer aldığı ve geçtiğimiz yıllarda yıkıcı depremlerin can ve mal kaybına yol açtığı bilinmektedir. Bu bağlamda bölgenin geoteknik incelenmesi tercih edilmiştir. Bölgede faaliyet gösteren bir geoteknik şirketi tarafından yapılan jeolojik ve geoteknik amaçlı 30 adet sondaj çalışmalarından yararlanılmıştır. Bu 30 çalışmadan 6 tanesi detaylı bir şekilde incelenip; yer altı su seviyesi, laboratuvar sonuçlarından elde edilen bilgiler ışığında bölgenin yerel zemin sınıfı, taşıma gücü ve oturma hesapları yapılmıştır. Aynı zamanda bahsedilen 6 bölge; kuzey-güney, doğu- batı ve merkezde 2 tane olacak şekilde Van ve yakın çevresini kapsamaktadır. Diğer 24 çalışma, aynı bölge veya en yakın bölgelerden 4 er tane olup sadece sonuç olarak sunulmuştur. Buradaki maksat araştırılan bölgelere emsal teşkil etmesi ve daha güvenilir karşılaştırma yapmaktır. Bu çalışma kapsamında araştırılan 6 bölgedeki sınır taşıma güçleri belirlenmiş, en güvenli bölge ve diğer bölgelere göre daha az güvenli bölge belirlenmiştir. Burada yapılacak yapılar için sınır taşıma gücüne göre gerekli önlemler sunulmuştur. Deprem etkisi ile zeminde oluşan gerilmelerden dolayı, kumlu zeminlerde oturmaların meydana geleceği bilinmektedir. Yapılan deneylerin sonucuna göre araştırılan bölgelerin oturma değerlerine değinilmiş gerekli önlemlerden bahsedilmiştir. Birinci derece deprem kuşağında yer alan Van ili için sıvılaşma oldukça riskli bir durumdur. Yapılan araştırmalar neticesinde bölgelerin yer altı su seviyeleri çıkarılmış, riskli ve daha az riskli bölgeler belirlenmiştir. Deprem etkisi altında sıvılaşmanın önüne geçebilmek için inşaat üreticilerin ve yerel yönetimlerin bu bölgelere dikkat etmesi gerektiği vurgulanıp gerekli önlemler sunulmuştur.

Rıdvan Dülek
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Enine sarılmış kolonların eksenel yük altındaki davranışı

Betonarme binaların güçlendirilmesi ile ilgili yeni yöntemlerin araştırılması dikkat çeken bir konudur. Özellikle, son yıllarda yapılan çalışmalarda FRP (Fiber Takviyeli Polimer) ile güçlendirmeye alternatif olarak TRM (Tekstil ile Güçlendirilen Harç) gibi malzemelerin güçlendirmede etkinliğinin araştırılması üzerine yoğunlaşılmıştır. Bu çalışmanın amacı, betonarme kolonların yenilikçi malzemelerle eksenel yük kapasitesinin artırılması ve güçlendirme detaylarının deneysel olarak davranış üzerindeki etkinliğinin ortaya konulmasıdır. Betonarme (BA) kolonlar, binanın en önemli yapı elemanlarıdır. Bu nedenle gerekli görüldüğü durumlarda güçlendirilmesi son derece önemlidir. Tez çalışması kapsamında, kısa kare kolon elemanların hem FRP hem de yenilikçi bir malzeme olan TRM kullanılarak güçlendirilmesinin eksenel yük taşıma kapasitesi üzerindeki etkinliği araştırılmıştır. Çalışmanın içeriği iki ana kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısımda (Çalışma 1) piyasada çokça uygulanan bir teknik olan FRP ile güçlendirmede kullanılan detayların davranış üzerindeki etkinliği incelenmiş ve en etkin uygulama detayları belirlenmiştir. İkinci kısımda (Çalışma 2) ise hem Çalışma 1 ile detayları belirlenen FRP hem de teknik şartnamesindeki gibi uygulanan TRM ile güçlendirmenin sonuçlar üzerindeki etkinliği karşılaştırılmıştır. Her iki kısımdaki incelemeler için kesit boyutları 150 mm ve yüksekliği 300 mm olan otuz üç adet kare betonarme kolon eleman üretilmiş ve güçlendirilmiştir. Tüm numuneler eksenel yük altında deneye tabi tutulmuştur. Deneylerin sonucunda numunelere ait eksenel yük ve eksenel kısalma grafikleri elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlar kıyaslanmıştır. Anahtar Kelimeler: Eksenel yük, FRP, güçlendirme, kolon, TRM, yanal sargı

Alı Sına Bakhtyarı
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Farklı temel koşullarındaki silindirik çelik silo yapılarında yapısal davranışının çalkantı etkisi ile incelenmesi

Tez çalışması kapsamında, silindirik çelik sıvı depolama silolarının sismik davranışının incelenmesi için sıvı-yapı-zemin etkileşimine sahip katı modeller oluşturularak zaman-tanım alanında dinamik analizler gerçekleştirilmiştir. Farklı tank çapları (10 m, 20 m ve 40 m), doluluk oranları (%35, %70 ve %100), zemin sıkılıkları (50% ve 85%) ve kazıklı temel geometrileri (kare ve silindirik) ve kazık boy/çap oranları (15Ld, 30Ld) koşullarında, yönetmeliklerde sıkça kullanılan ankastre taban kabulü ile zemin etkileşimli modellerin davranışları karşılaştırılmıştır. Analizler, sistem davranışında en kritik durumun genellikle %70 doluluk oranında meydana geldiğini göstermiştir. Bu seviyenin, deformasyonlar, hidrodinamik etkiler ve gerilme oluşumları açısından sistem için en zorlayıcı doluluk oranı olduğu tespit edilmiştir. Deforme olmuş durumların incelenmesi ile maksimum gerilmelerin hidrostatik etkiyle tabana yakın oluştuğunu, ancak maksimum deformasyonların konvektif (çalkantı) etkiyle daha üst kotlarda meydana geldiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, tank çapı arttıkça (10 m'den 40 m'ye), dalga etkisinin cidar kesitine bütüncül bir şekilde yayılamadığı ve deformasyonların silo cidarı kesiti boyunca uniformluktan uzaklaştığı gözlemlenmiştir. Silo çapı, zemin etkileşiminin cidar gerilmeleri üzerindeki etkisi için önemli bir değişkendir. Zeminli modeller, 10 m çaplı silolar için ankastre model sonuçlarına göre daha yüksek gerilmeler üretirken, 20 m çap ve 40 m çap gerilmeleri için zemin daha avantajlı bir durum oluşturmuştur. Bu bulgular, mevcut yönetmeliklerin tek tip ankastre taban kabulü ve yük artırım katsayıları kullanmasının, büyük çaplı tanklar için aşırı güvenli ve ekonomik olmayan, küçük çaplı tanklar için ise potansiyel olarak kritik durumları gözden kaçırabilen bir yaklaşıma yol açtığını kanıtlamıştır. Zeminli çözümlemeler, temellenme koşulları ve yapı boyutlarına göre değişkenlik göstermekte olup, ankastre çözümlere göre %30-60 arasında daha az gerilme gösterebilirken, yönetmelik katsayıları ankastre çözümleri %15-20 artırarak ekonomiklikten uzaklaşmaktadır. Sonuç olarak, sıvı depolama yapılarının tasarımında, özellikle farklı çap ve doluluk oranları için, gerçekçi sıvı-yapı-zemin etkileşimli analizlerin yapılmasının kritik öneme sahip olduğu ve daha ekonomik tasarımlar için mevcut yönetmeliklerin güncellenmesi ile daha uygun tasarımların yapılabilineceği düşünülmektedir.

Mehmet Erkan Efe
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Science
2025
00
DoctorateOpen AccessTR

Sürdürülebilir asfalt kaplamalar için atık yağların bitüm modifikasyonunda kullanımı

Sürdürülebilir ulaşım hedeflerinin ön plana çıktığı günümüzde, yol yapımında kullanılan malzemelerin çevresel etkilerini azaltmak ve kaynak kullanımını daha verimli hâle getirmek büyük önem arz etmektedir. Özellikle bitümlü bağlayıcıların üretimi ve kullanımı sırasında karşılaşılan çevresel sorunlar, alternatif malzeme çözümlerine olan ilgiyi artırmıştır. Bu kapsamda, atık malzemelerin yeniden kullanımı ve mevcut malzemelerin hizmet ömrünün uzatılması üzerine çalışmalar yoğunlaşmaktadır. Atık yağların bitümlü bağlayıcılarda gençleştirici olarak değerlendirilmesi ise hem çevre dostu bir yaklaşım sunmakta hem de yaşlanma kaynaklı performans düşüşlerini gidermede etkili bir yöntem olarak öne çıkmaktadır. Bu tez kapsamında, atık yağlarla modifiye edilen yaşlanmış bitümlü bağlayıcıların yeniden işlevselleştirilmesi hedeflenerek hem sürdürülebilirlik hem de performans odaklı bir çözüm önerisi geliştirilmektedir. Çalışmada, kısa ve uzun dönem yaşlanmış bitümlü bağlayıcıların atık yemeklik, endüstriyel ve motor yağlarla gençleştirilmesi ele alınmıştır. Laboratuvar ortamında yaşlandırılmış bağlayıcı temininde mevcut yöntemlerin yetersiz kalması göz önüne alınarak, yeterli miktarda ve homojen şekilde yaşlanmış bağlayıcı elde edebilmek amacıyla yeni bir laboratuvar yöntemi olarak hava sirkülasyonlu etüv sistemi geliştirilmiştir. Tez çalışmasında referans değer olan saf bitümlü bağlayıcı ve geliştirilen yöntem ile laboratuvar ortamında yaşlandırılan kısa ve uzun dönem yaşlandırılmış bitümlü bağlayıcılara ek olarak her bir atık yağ türü için üç farklı modifikasyon oranında (%1, %3 ve %5) hazırlanan numuneler dahil olmak üzere toplam 21 bağlayıcı numunesi değerlendirmeye alınmıştır. Bitümlü bağlayıcıların fiziksel özellikleri standart bağlayıcı deneyleri ile analiz edilmiştir. Bitüm ve atık yağ örneklerinin fizikokimyasal ve yapısal özellikleri; FTIR Fourier Dönüşümlü Kızılötesi Spektroskopisi (FTIR) ile fonksiyonel grup analizi, Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) ile yüzey morfolojisi, Enerji Dağılımlı X-ışını Spektroskopisi (EDS) ile elementel bileşim ve X-ışını Difraktometresi (XRD) ile kristal yapı belirleme yöntemleri kullanılarak karakterize edilmiştir. Reolojik performansın değerlendirilmesi amacıyla Superpave sistemine uygun olarak Dinamik Kesme Reometresi (DSR) ve Eğilen Kiriş Reometresi (BBR) testleri gerçekleştirilmiş; bu sayede yüksek sıcaklık deformasyon direnci ve düşük sıcaklık çatlama eğilimi analiz edilmiştir. Karışım düzeyinde ise Superpave karışım tasarımı doğrultusunda agrega gradasyonları belirlenmiş, optimum bağlayıcı içerikleri tespit edilmiştir. Hazırlanan karışımların nem etkisi altındaki dayanımları, İndirekt Çekme Dayanımı (ITS) ve Çekme Dayanımı Oranı (TSR) testleri ile değerlendirilmiştir. Ayrıca Hamburg Tekerlek İzi (HWT) testi uygulanarak karışımların tekerlek izi direnci ayrıntılı şekilde incelenmiştir. Elde edilen deneysel bulgular, farklı atık yağ türlerinin ve modifikasyon oranlarının bitümlü bağlayıcılar üzerindeki etkilerinin yaşlandırma koşullarına bağlı olarak önemli ölçüde değişkenlik gösterdiğini ortaya koymuştur. Gençleştirme performansı açısından atık yemeklik yağ, özellikle fiziksel ve kimyasal özellikler bakımından öne çıkarken; karışım performansında ise atık motor yağı, dayanım, nem hassasiyeti direnci ve tekerlek izi dayanımı gibi kritik parametrelerde üstün sonuçlar vermiştir. Kısa dönem yaşlandırmada en yüksek TSR değerleri atık yemeklik yağ ile elde edilirken, uzun dönem yaşlandırmada %1 atık motor yağı ile %110.5'lik en yüksek TSR değeri kaydedilmiştir. Ayrıca, tekerlek izi performansı bakımından da en düşük derinlik değeri olan 1.71 mm yine %1 atık motor yağı ile elde edilmiş, bu da söz konusu modifikasyonun uzun vadeli performans açısından öne çıktığını göstermiştir.

Sürdürülebilir ulaşım
Gülşah Öz Kıcı
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Science
2025
00
DoctorateOpen AccessTR

Bitümlü karışımların sıcaklık ve nem hassasiyetlerinin incelenmesi ve iyileştirilmesi

Esnek üstyapılarda gözlemlenen bozulmaların meydana gelmesinde, birer çevresel faktör olan sıcaklık ve nemin önemli bir rol oynadığı bilinmektedir. Bu tez çalışması kapsamında, öncelikle esnek üstyapıların inşasında kullanımı en çok tercih edilen bitümlü karışım türlerinden olan sıcak ve ılık asfalt karışımlarının, sıcaklık ve nem hassasiyetlerine karşı dirençleri incelenmiştir. Daha sonra, her iki karışım türünün de bu çevresel faktörler karşısında yetersiz görülen mühendislik özelliklerinin, çeşitli yöntemler vasıtasıyla iyileştirilmesi hedeflenmiştir. İlk aşamada, 50/70 ve 70/100 penetrasyon dereceli bitümlü bağlayıcılarla üretilen sıcak asfalt karışımlarının düşük ve yüksek sıcaklık ile nem etkisi altındaki davranışları belirlenmiştir. Daha sonra, karışımların bu faktörlere karşı direncini artırmak amacıyla, nano genişletilmiş vermikülit iki farklı metot (ıslak ve kuru) kullanılarak sıcak asfalt karışımlarına dahil edilmiştir. Islak metotta, her iki referans bitümlü bağlayıcı, ağırlığınca belirli oranlarda (%1, 2 ve 3) nano genişletilmiş vermikülit ile modifiye edilmiştir. Kuru metotta her iki referans bitüm sınıfı için hazırlanan sıcak asfalt karışımlarının agrega gradasyonlarındaki filler, belirli oranlarda (‰0.5, 1 ve 1.5) nano genişletilmiş vermikülit ile ikame edilmiştir. İkinci aşamada ise ılık asfalt karışımlarının üretilebilmesi amacıyla, öncelikle 50/70 ve 70/100 penetrasyon dereceli bitümlü bağlayıcılar, sırasıyla kimyasal (ılık karışım katkısı – ‰2, 3 ve 4) ve organik (süzülmüş atık yağ – %1, 3 ve 5) katkı malzemeleriyle modifiye edilmiştir. Daha sonra, söz konusu modifiye bitümlü bağlayıcılarla hazırlanan numuneler üzerinden ılık asfalt karışımlarının sıcaklık ve nem hassasiyetleri belirlenmiştir. Ilık asfalt karışımlarının da bu faktörler karşısındaki eksikliklerini giderebilmek için, her iki ılık asfalt karışımının agrega gradasyonlarındaki filler, ‰0.5, 1 ve 1.5 oranlarında nano genişletilmiş vermikülit ile ikame edilmiştir. Tüm sıcak ve ılık asfalt karışımları için, sıcaklık ve nem hassasiyetlerinin değerlendirilmesine yönelik deneysel yöntemler ortaktır. Kullanılan referans ve modifiye bitümlü bağlayıcıların özellikleri, kimyasal karakterizasyon yöntemleri ve geleneksel bitüm deneyleri yardımıyla belirlenmiştir. Ayrıca bu bağlayıcılar ve agregalar kullanılarak hazırlanan gevşek karışımların sıcaklık ve nem maruziyeti altındaki davranışları soyulma deneyleri ile incelenmiştir. Bu faktörlerin asıl etkileri ise malzemenin sahada kullanıldığı esas hali olan sıkıştırılmış karışımlar üzerine uygulanan çeşitli deneylerle tespit edilmiştir. Ancak çalışmada birden fazla malzeme ve/veya yöntem aynı anda kullanıldığı için karışım kombinasyonlarının sayısı oldukça fazladır. Bu nedenle, numunelerin hazırlanması esnasında meydana gelen malzeme ve zaman kaybını en aza indirmek için, bazı değerlendirmeler yalnızca belirli karışım kombinasyonları üzerinden yapılmıştır. Hem numune sayısını azaltmak hem de deneylerden elde edilen sonuçlar ile değişkenler arasındaki ilişkileri, türetilen matematiksel denklemler vasıtasıyla modellemek için istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Üretilen karışımları ekonomik açıdan değerlendirmek amacıyla basit bir fayda – maliyet analizi yapılmıştır. Tüm değerlendirmelerden sonra, sıcak ve ılık asfalt karışımlarının sıcaklık ve nem hassasiyetlerine karşı dirençlerinin nano genişletilmiş vermikülit kullanımı ile iyileştirilebileceği sonucuna varılmıştır. Bu tez çalışması, katkı malzemelerinin kullanım şekilleri ve amaçları, uygulamaların gerçekleştirildiği karışım tasarım yöntemi ve elde edilen sonuçlar açısından mevcut literatüre önemli bir katkı sağlayacaktır. Ayrıca, sıcaklık ve nemin iki farklı bitümlü karışım türü üzerindeki etkilerini incelemek ve mühendislik özelliklerini iyileştirmek amacıyla atılan adımlar, ülkemizde ve dünyada sıcaklık ve nem etkilerine karşı daha dayanıklı, uygun maliyetli ve sürdürülebilir üstyapıların inşasını kolaylaştıracaktır.

Gizem Kaçaroğlu
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Science
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Sakarya Havzası için meteorolojik kuraklığın modellenmesi

Bu tez çalışmasında makine öğrenmesi yöntemleri ile Sakarya Havzası için bir meteorolojik kuraklık tahmin modelleme çalışması yapılmıştır. Sakarya Havzası'ndan 13 adet istasyon seçilmiştir. Bu istasyonların 1991-2023 yılları arasındaki aylık ortalama yağış ve sıcaklık verileri Eskişehir Meteoroloji 3. Bölge Müdürlüğü'nden temin edilmiştir. Meteorolojik kuraklık indisi olarak Standart Yağış Evapotranspirasyon İndisi (SYEİ) kullanılmıştır. 3-, 6-, 9- ve 12- aylık periyottaki SYEİ değerleri her istasyon için ayrı ayrı hesaplanmıştır. Meteoroloji istasyonlarının kuraklık tahmin modelleri, Python dilinde Google Colab ara yüzü kullanılarak kodlanmıştır. Modellerde AdaBoost, Aşırı Gradyan Arttırma (XGBoost), CatBoost, Çok Katmanlı Algılayıcı (MLP), Destek Vektör Regresyonu (SVR), Lineer Regresyon (LR), Ekstra Ağaç Yöntemi (ETM), Gauss Süreç Regresyonu (GPR), Gradyan Arttırma Yöntemi (GBM), Histogram Tabanlı Gradyan Arttırma Regresyonu (HGBR), Huber Yöntemi, K-En Yakın Komşu (KNN), LightGBM (LGBM), RANSAC, Rastgele Orman (RF) ve Ridge Makine Öğrenmesi yöntemleri kullanılmıştır. Modellerin performansları determinasyon katsayısı (R2) ve ortalama karesel hata (OKH) yöntemleri ile değerlendirilmiştir. 12 aylık periyot için makine öğrenmesi modellerini, diğer periyotlara göre daha iyi tahmin sonuçları verdiği bulunmuştur. Polatlı istasyon tahmininde 12 aylık SYEİ değeri için GPR modeli R2:0.975 ve OKH:0.148 değerleri ile en iyi tahmin sonucunu vermiştir. SYEİ 12 değerlerinin yıllara göre değişimleri incelenmiştir. En yüksek kuraklıkların yaşandığı tarihlerin: Şubat 1995, Ekim 2001, Ekim 2007, Kasım 2008, Temmuz 2013, Aralık 2013, Mayıs 2021, Nisan 2022 ve Mart 2023 olduğu tespit edilmiştir. Ters mesafe ağırlıklı enterpolasyon yöntemi (IDW) ile en kurak tarihlere göre haritalar her bir istasyon için ayrı ayrı oluşturulmuştur. IDW yöntemiyle oluşturulmuş haritalardaki tahmin edilmesi istenen istasyon noktalarından elde edilen kuraklık tahmin sonuçları incelenmiştir. Kuraklık haritalarında şiddetli kuraklıkların yaşandığı bölgeler ve istasyonlar tespit edilmiştir. Uzun zaman periyodunda en kurak tarihlerin değerlendirilmesi amacıyla SYEİ 12 değerleri ile IDW harita noktalarındaki değerler ve ML modellerinden elde edilmiş değerler karşılaştırılmıştır. OKH, kök ortalama kare hata (KOKH) ve Ortalama Yüzde Hata (OYH) ölçütleri ile kıyaslamaları yapılmıştır. Makine öğrenmesinde OKH:0.053, KOKH:0.230 ve OYH:5.230 ile 12 aylık periyottaki SYEİ kuraklık değerlerine en yakın sonuçları verdiği tespit edilmiştir. IDW yöntemindeki tahmin değerleri ise OKH:0.722, KOKH:0.849 ve OYH:33.324 ile 12 aylık periyottaki SYEİ kuraklık değerlerinden uzak tahmin sonuçları verdiği bulunmuştur. Sakarya Havzası'nın alt havzalarından en az birer adet istasyonun seçilmesi ile geniş çaplı bir kuraklık modelleme çalışması yapılmıştır. Bu çalışmada, her bir istasyonun 3-, 6-, 9- ve 12- aylık periyotlardaki SYEİ değerleri girdi verisi olarak kullanılmıştır. İstasyonlar ile farklı girdi kombinasyonları oluşturulmuş ve Sakarya Havzası için SYEİ, ilk kez meteorolojik kuraklık modellerinde makine öğrenmesi yöntemleriyle geniş çapta değerlendirilmiştir. Sakarya Havzası'nda daha önce kullanılmamış HGBR, Huber ve Ridge gibi makine öğrenmesi yöntemlerinin kuraklık modelleme çalışmasında ilk kez kullanılmasıyla literatüre önemli bir katkı sunulması amaçlanmıştır.

Gizem Öztürk
Süleyman Demirel University · Fen Bilimleri Enstitüsü
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Atık lastik agregalı betonun darbe dayanımının araştırılması

Bu tez çalışmasında mekanik öğütme yöntemiyle elde edilen atık durumundaki taşıt lastiklerden üretilen lastik agregaların beton içerisinde kullanılmasının betonun darbe dayanımına tesiri litaretür ışığı altında yapı malzemelerinde lastik agrega olarak kullanılabilirliği araştırılmıştır. Araştırmada atıl durumdaki lastiklerin değerlendirilmesi ile ekonomiye tekrar kazandırılması ve betona aniden veya kazara oluşan çarpmalar, patlamalar vb. malzemelere aniden aşırı yükleme yaratacak olaylar nedeniyle yapılarda oluşan hasarların can kaybına yol açmaması için betonda darbe dayanımı direncinin iyileştirilmesi amaçlanmıştır. Yapılan çalışmada beton bileşeni olan ince agregaların hacimce %10, %15, %20 oranlarında lastik agrega ile ikame edilmesiyle hazırlanan R, L10, L15, L20 serilerden (150x150x150) mm küp numuneleri s/ç oranı 0,40 olarak basınç dayanımı deneyleri için hazırlanmıştır. Aynı oranlarda serilerden (100x100x400) mm prizma numuneleri s/ç oranı 0,40 olarak darbe deneyleri için standartlara uygun şekilde üretilmişlerdir. Deneyleri yapılan küp numune serilerin basınç değerleri betonlardaki lastik agrega oranı arttıkça azalma göstermiştir. Prizma numunelere uygulanan darbe deneyi sonuçları incelendiğinde lastik agrega oranı arttıkça darbe dayanımlarının artttığı belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Beton, atık lastik agrega, kauçuk, darbe dayanımı

Atık lastik
Ayşe Elyiğit
Süleyman Demirel University · Fen Bilimleri Enstitüsü
2025
00
DoctorateOpen AccessTR

Lifli betonların darbe dayanımının deneysel ve sayısal olarak incelenmesi

Bu tez çalışmasında bağlayıcı, çelik, polipropilen ve bazalt lif miktarının, lifli betonların mekanik ve darbe dayanım özelliklerine etkileri, deneysel ve istatistiksel analiz yöntemleri kullanılarak kapsamlı şekilde incelenmiştir. Deneysel çalışmada, dört seviyede bağlayıcı dozajı ve dört seviye çelik, polipropilen ve bazalt lif oranları kullanılarak 16 farklı beton karışımı hazırlanmıştır. Lifli betonun mekanik özellikleri ve darbe dayanımına etkileyen parametreleri incelemek için Taguchi L16 (4^4) ortogonal dizini kullanılarak optimizasyon çalışmaları yürütülmüştür. Deneysel çalışmalar kapsamında, beton numuneleri için taze ve sertleşmiş mekanik özellik deneyleri gerçekleştirilmiştir. Beton serileri üzerinde basınç, eğilme ve darbe dayanımı deneyleri yapılmıştır. Elde edilen deneysel veriler, betonun mekanik özelliklerini maksimize edecek şekilde Taguchi analizine tabi tutulmuştur ve optimum beton karışımları belirlenmiştir. Optimum karışımlar, Taguchi tahmin sonuçları ile deneysel çalışmalar yapılarak doğrulanmıştır. Ek olarak 256 adet seriye ait mekanik özellikler tahmin analizleri ile sunulmuştur. Ayrıca Ansys Explicit Dynamics modülü ile beton numunelerin çarpma (tekil ve çoklu darbe etkisi) altındaki davranışları modellenmiş ve deneysel verilerle uyumlu sonuçlar elde edilmiştir. İleri sayısal analiz olarak, patlama ve mermi çarpma analizleri RHT (Riedel-Hiermaier-Thoma) malzeme modeli kullanılarak gerçekleştirilerek, beton, betonarme ve çelik lifli duvar modellerinin dinamik etkiler altındaki hasar modelleri incelenmiştir. Sonuçlar, çelik ve sentetik liflerin optimum karışım oranlarıyla, lifli betonların darbe dayanımını artırmada etkin bir çözüm sunduğunu göstermiştir. Elde edilen deneysel ve sayısal analiz sonuçları, lif katkılı beton karışımlarının çarpma ve darbe etkisi altındaki enerji yutma kapasitesini ve çatlak dirençlerini iyileştirerek, savunma yapıları ve yüksek darbe dayanımı gerektiren diğer mühendislik uygulamaları için makul bir yapı malzemesi olduğunu kanıtlamıştır.

Mehmet Hanifi Alkayış
Süleyman Demirel University · Fen Bilimleri Enstitüsü
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Barit içerikli atık malzemelerin geopolimer harçlar üzerindeki etkisinin araştırılması

Bu tez çalışmasının temel amacı, Portland çimentosuna alternatif olarak kullanılabilecek, küresel ısınma ve iklim değişikliğine neden olan karbon salınımını azaltmaya yönelik, çevre dostu geopolimer malzemelerin geliştirilmesidir. Geleneksel Portland çimento üretimi, dünya genelinde büyük miktarda karbondioksit (CO₂) salınımına neden olmakta ve çevreye ciddi zararlar vermektedir. Bu durum, alternatif ve daha sürdürülebilir bağlayıcı malzemelerin aranmasını zorunlu kılmaktadır. Geopolimerler, silisyum ve alüminyum oksit içeren puzolanik malzemelerin alkali aktivatörler ile reaksiyona sokulmasıyla elde edilen malzemelerdir. Bu çalışmada, geopolimer harç üretiminde, çimento yerine kullanılabilecek atık malzemenin değerlendirilmesi hedeflenecektir: Yüksek Fırın Cürufu (YFC). Bu atık malzemenin kullanılmasıyla hem çevresel atıkların bertaraf edilmesi hem de çimento üretiminden kaynaklanan karbon salınımının azaltılması amaçlanmaktadır. Çalışmanın bir diğer amacı, Isparta'nın Şarkikaraağaç ilçesinde yer alan Başer Madencilik tesislerinden elde edilen, barit zenginleştirme işlemi sonrası oluşan kil oranı yüksek atık baritin geopolimer üretiminde kullanım potansiyelini araştırmaktır. Barit zenginleştirme işlemi sonucunda yıllık yaklaşık 30.000 ton atık oluşmakta olup, bu atıkların depolanması çevresel bir sorun teşkil etmektedir. Atık baritin, Yüksek Fırın Cürufu ile birleştirilerek geopolimer harç üretiminde kullanılabilirliği ve bu harçların fiziksel ve mekanik özelliklerinin değerlendirilmesi çalışmanın ana araştırma konusu olarak belirlenecektir. Çalışmanın kapsamında, sodyum hidroksit (NaOH) ve sodyum silikat (Na₂SiO₃) çözeltileri kullanılarak hazırlanan karışıma yüksek fırın cürufu ve atık barit kullanarak geopolimer harçlar üretilecektir. Geopolimer harç numuneleri 80°C sıcaklıkta etüvde kürlenecek ve 28 gün boyunca laboratuvar ortamında muhafaza edilecektir. Üretilen numuneler üzerinde: Basınç dayanımı, Eğilme dayanımı, Yayılma tablası, Birim hacim ağırlık, Görünür yoğunluk, Görünen porozite, Su emme kapasitesi, Radyasyon soğurma, Ultrases geçiş hızı ve Yüksek sıcaklık dayanımı gibi çeşitli fiziksel ve mekanik testler yapılacaktır. Bu tez, atık malzemelerin inşaat sektöründe yeniden kullanım potansiyelini inceleyerek, atık barit ve Yüksek Fırın Cürufu ile sürdürülebilir geopolimer beton üretim süreçlerini optimize etmeyi amaçlamaktadır. Böylelikle, çevresel atıkların yeniden değerlendirilmesi ve karbon ayak izinin azaltılmasına yönelik yenilikçi bir katkı sağlanması hedeflenecektir.

Polimer beton
Mahamat Wardougou Lony
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Science
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Isparta bölgesi ve çevresindeki bazı derelerde aylık akımların tahmini

Ülkemizdeki su kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması insan hayatı için çok önemli bir faktördür. Su kaynaklarının doğru bir biçimde kullanılması için bu çalışmada Isparta ve çevresinde yer alan Akarçay Çayında, Çandır Çayında, Dalaman Çayında ve Yalvaç Çayında Devlet Su İşlerinden alınan veriler ışığında geçmiş yıllardan bu yana izlenen ve raporlanan aylık akımlar kullanılarak bir sonraki aya ait aylık akım tahmini yapılacaktır. Akım tahmini basit regresyon yöntemini ve yine bu çalışmada geliştirilmiş olan yeni bir basit regresyon denklemini ele almaktadır. Belirtilen bu yöntemlerle aylık akarsu akımlarının tahmini bize mevcut su kaynaklarını inceleme fırsatı verecek olup, su kaynaklarını etkin bir şekilde kullanılmasını sağlayacaktır. Ayrıca ileride olması muhtemel taşkın durumlarında gerekli önlemlerin alınması hususunda etkili bir çalışma olup, olası can ve mal kaybını en aza indirecektir. Ülkemizin su politikalarını belirleyen Devlet Su İşleri yukarıda belirtilen Çaylarda AGİ (Akım Gözlem İstasyonu) bulundurmakta ve geçen akımları günlük olarak tespit ederek raporlamaktadır. Devlet Su İşlerinden alınan aylık ortalama akımlar yardımı ile oluşturmuş olduğumuz regresyon denklemi yardımıyla önceki veriler ışığında ileride gelecek aylık akımlar tahmin edilmiştir.

Özkan Acar
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Science
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Kuma oturan yüzeysel temellerde deprem kaynaklı taşıma gücü kayıplarının değerlendirilmesi

Geçmişten bugüne meydana gelen depremler taşıyıcı sistemler üzerinde ciddi hasarlara sebep olmaktadır. Dünyanın en önemli deprem kuşaklarından birinde yer alan Türkiye'de, bu depremlerin günümüzde de devam edeceği muhtemeldir. Depremin meydana getirdiği hasarlar neticesinde can ve mal kayıpları yaşanmaktadır. Bu nedenle depremden sonra taşıyıcı sistemde oluşan her türlü hasar ciddi önem arz etmektedir. Yapılarda hasara sebep olan depremler, aynı zamanda taşıma gücü kayıplarına da sebep olmaktadır. Taşıyıcı sistemlerin tasarımları yapılmadan önce zeminde taşıma gücü kayıplarına sebep olabilecek parametrelerin bilinmesi gerekmektedir. Depremin sebep olduğu taşıma gücü kayıplarının önceden bilinmesi hayati önem taşımaktadır. Yapıdan gelen yükleri ve kendi ağırlığını zemine aktarmak temellerin görevidir. Toprak yüzeyine yakın ve sağlam zeminlerde yüzeysel temeller uygulanmaktadır. Yüzeysel temellerin tasarımı yapılırken yüklerin güvenli bir şekilde zemine aktarılması amaçlanmaktadır. Geoteknik mühendisliği çalışmalarında, yapıların inşasının yapılacağı zeminin özelliklerinin bilinmesi önem arz etmektedir. Bu sebeple yüzeysel temellerin tasarımı yapılırken, zemin özellikleri, depremin sebep olacağı etkiler, yapı yükü ve taşıma gücü kayıpları dikkate alınmalıdır. Yapılarda meydana gelen hasarlar ve oturmalara genellikle sıvılaşmanın sebep olduğu düşünülmektedir. Fakat sıvılaşmanın olmadığı zeminlerde depremin etkisiyle meydana gelen taşıma gücü kayıpları, yapılarda hasarlara ve göçmelere sebep olabilmektedir. Bu nedenle deprem kaynaklı taşıma gücü kayıpları ile ilgili çalışmalara önem verilmesi gerekmektedir. Yapılan bu tez çalışmasında depremin etkisiyle kuma oturan yüzeysel temellerde meydana gelen taşıma gücü kayıplarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu tez çalışmasında Aydın ili Kuşadası ilçesinin belli bölgelerinden alınan zemin etüt raporlarındaki veriler ile analiz yapılmıştır. Psödo statik analiz metodu kullanılarak, bu veriler ile öncelikle statik taşıma gücü sonuçları elde edilmiştir. Daha sonra her veri için 5 farklı metot kullanılarak, deprem kaynaklı taşıma gücü sonuçları elde edilmiştir. Elde edilen statik taşıma gücü sonuçları değerlendirilmiştir. Daha sonra çalışmada kullanılan metotlardan elde edilen deprem kaynaklı taşıma gücü sonuçlarının, statik taşıma gücü sonuçları ile arasındaki ilişkiler sırasıyla yorumlanmıştır. Son olarak 5 farklı metottan elde edilen deprem kaynaklı taşıma gücü sonuçları ve statik taşıma gücü sonuçları için genel bir değerlendirme yapılmıştır. Değerlendirmeler sonucunda deprem kaynaklı taşıma gücü sonuçlarının statik taşıma gücü sonuçlarından küçük olduğu görülmüştür. Deprem kaynaklı taşıma gücü sonuçları ile statik taşıma gücü sonuçları arasında, minimum %41 ve maksimum %89 oranında düşüş yaşanmıştır. Deprem kaynaklı taşıma gücü sonuçlarının daha az çıkmasına sebep olan parametrelerin, yatay (kh) ve düşey (kv) sismik ivme olduğu görülmüştür.

Emel Kök
Süleyman Demirel University · Fen Bilimleri Enstitüsü
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Demiryollarında yol geometrisi incelenmesi: Afyonkarahisar- Burdur demiryolu hattı örneği

Dijitalleşme ve teknolojinin gelişimiyle birlikte demiryolu bakımında yeni teknikler kullanılarak gelişime ayak uydurulmaya çalışılmaktadır. Özellikle hizmet standartlarının sürekli iyileştirilmesi, bakım ve güvenlik şartlarının daha iyi konuma getirilmesi önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı; TCDD 7. Bölge Müdürlüğü uhdesinde bulunan Basmane-Afyon Şehir, Afyon Şehir-Karakuyu, Alsancak-Eğirdir ve Burdur-Gümüşgün olarak isimlendirilen birbirlerine bağlı hatlarda yer alan hat geometrisi ve ray ondülasyonu kusurlarına etki eden değişkenleri tespit ederek, bu değişkenler aracılığıyla hat geometrisi ve ray ondülasyonu kusurlarını öngörebilecek bir model ortaya koymaktır. Elde edilen veriler MS Excel ve SPSS 25.0 programlarında analiz edilmiştir. İncelenen verilere çoklu doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırma kapsamında ray ondülasyonu kusurlarının analizi sonucunda oluşturulan modelin anlamlı olduğu görülmüştür. Hat geometrisi kusurları miktarının çok küçük olması ve hatta sürekli yapılan bakım çalışmaları nedeniyle kusur gelişimi gözlenememiş ve buna bağlı olarak tutarlı bir tahmin modeli oluşturulamamıştır. Bu araştırma ray ondülasyonu ile ilgili bir model ortaya koyması açısından önem arz etmektedir.

Ramazan Gürbüz
Süleyman Demirel University · Fen Bilimleri Enstitüsü
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Erzincan ili merkez ilçesi zemin sıvılaşma potansiyelinin yapay sinir ağıları ile tahmin edilmesi

Zeminlerin kendine özgü fiziksel, kimyasal ve mineralojik özellikleri, farklı mühendislik davranışları sergilemelerine neden olmaktadır. Bu tür zeminlerde deprem gibi dinamik yükler altında sıvılaşma davranışı sıkça gözlemlenebilir. Sıvılaşma potansiyeli, zeminlerin güvenliğini ve yapıların stabilitesini ciddi şekilde etkileyebilen bir durumdur. Zeminlerin sıvılaşma davranışlarının doğru tahmin edilememesi durumunda yıkıcı hasarlar meydana gelebilmektedir. Bu nedenle sıvılaşmanın ön görülebilmesi geoteknik mühendisliği alanın da dikkat çeken bir araştırma konusu olmuştur. Zeminlerin sıvılaşma potansiyellerinin incelenmesi için laboratuvar ve arazi deneyleri kullanılmaktadır. Geleneksel hesaplama yöntemlerinde yaşanabilecek olan insan kaynaklı hatalardan dolayı bu yöntemler yetersiz kalabilir. Bu sebepten ötürü Yapay Sinir Ağı (YSA) modellerinin, veri odaklı modern yaklaşımların kullanımı giderek önem kazanmaktadır. YSA modellerinin büyük veri kümelerinden öğrenerek yüksek doğrulukla tahmin etme kapasitesinden faydalanmak amaçlanmıştır. Erzincan ili şehir merkezinin birinci dereceden deprem bölgesi olması ve gerek bölgenin gerekse çevre bölgelerin ciddi depremlere maruz kalması yapılan çalışma için hedef bölge olarak seçilmesine sebep olmuştur. Bu çalışmada, zemin sıvılaşma potansiyelini tahmin etmek amacıyla üç farklı veri kümesi kullanılmıştır. Modellerin eğitimi için Genel Gözlem Veri Kümesi (GGVK) kullanılmış, geliştirilen modelin başarımını değerlendirmek amacıyla ise test aşamasında hem GGVK hem de Sentetik Veri Kümesi (SVK) kullanılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda Erzincan şehir merkezine ait Hedef Alan Veri Küme (HAVK) üzerinde bölgesel sıvılaşma tahminleri gerçekleştirilmiştir. Çalışmada sıvılaşma tahmini amacıyla Yapay Sinir Ağı (YSA) ve Polinomal Regresyon yöntemleri kullanılmış, Python ve MATLAB ortamlarında oluşturulan YSA modelleri karşılaştırılmıştır. Girdi değişkenlerinin modele etkisi permütasyon önem skoru yöntemiyle analiz edilmiştir. Regresyon temelli formül, hem SVK hem de GGVK üzerinde test edilerek doğruluk ve genellenebilirlik düzeyi değerlendirilmiştir. Son aşamada formül HAVK ait veriler üzerinde uygulanarak bölgesel sıvılaşma tahminleri yapılmış ve sıvılaşma riski taşıyan alanlar belirlenmiştir. Modelin başarısı F1-score ve Doğruluk Oranı (Accuracy) gibi metriklerle değerlendirilmiş ve elde edilen sonuçlar, geliştirilen modellerin sıvılaşma potansiyelini tahmin etmede etkili ve güvenilir araçlar sunduğunu ortaya koymuştur. Çalışma sonucunda, özellikle farklı veri setlerine uygulanabilirliği test edilen modellerin, mühendislik karar süreçlerinde kullanılabilecek derecede güçlü ve genellenebilir yapılar sunduğu anlaşılmıştır.

Zemin sıvılaşması
Abdullah Bekir İpek
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Science
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Elastik ortamda ankastre mesnetli fonksiyonel derecelendirilmiş silindirik kabukların yanal basınç etkisi altında stabilitesinin incelenmesi

Fonksiyonel derecelendirilmiş malzemeler (FDM), malzemenin yapısal özelliklerinin konuma göre sürekli veya kademeli olarak değiştiği gelişmiş malzeme türleridir. Günümüzde, yapı mühendisliğinin hemen hemen tüm alanlarında kulanılabilmekle birlikte, ağır ve hafif sanayide de sıklıkla tercih edilen bir malzeme formudur. Tez çalışmasında, elastik bir ortamda Fonksiyonel derecelendirilmiş (FD) melzemelerden oluşan silindirik kabukların yanal dış basınç etkisi altında stabilite analizi geometrik doğrusal Donnell tipi teori çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. FDM'ler ve dış basınç yükü matematiksel olarak modellendikten sonra silindirik kabuk yapısal şekline ait temel bağıntılar geometrik doğrusal durum için oluşturulmuştur. Ardından, Pasternak temeli üzerinde bulunan FD silindirik kabukların stabilite ve deformasyon uygunluk denklemleri Kirchhoff-Love teorisine (KLT) dayalı olarak çıkarılmıştır. Ankastre sınır koşulları için yaklaşım fonksiyonları belirlendikten sonra temel kısmi türevli diferansiyel denklemlerin çözümü için Galerkin prosedürü uygulanmıştır. İntegralleme sonrası elde edilen cebirsel denklemlerden, Pasternak-Winkler temeli üzerinde bulunan FD silindirik kabukların kenetlenmiş sınır koşullarında kritik yanal dış basınç yükü (KYDBY) için analitik ifade elde edilmiştir. Elastik ortam etkisi dikkate alınmadığında, FD silindirik kabukların KYDBY'ü için analitik ifade özel hal olarak elde edilmektedir. Söz konusu ifadeler, burkulma moduna göre minimize edilerek KYDBY'nin elastik ve in-elastik olmayan ortamda minimum değerleri analitik olarak elde edilmiştir. Değişik hacim kesir fraksiyonları, Pasternak-Winkler elastik temel katsayısı ve silindirik kabuğun geometrik karakteristikleri dikkate alınarak KYDBY'nin minimum değerleri için kapsamlı analitik çözümler yapılıp FDM'lerin yapısal davranışı incelenmiştir.

Kabuklar
Kemal Ertunç
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Science
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Katmanları nanokompozilerden oluşan sandviç dikdörtgen plakların tek ve çift eksenli basınç yükleri etkisi altında stabilite davranışlarının araştırılması

Yapı mühendisliğinde, malzeme karakteristikleri açısından yüksek dayanım, hafiflik, korozyon direnci ve yalıtım gibi özelliklere sahip olan nanokompozit sandviç diktörtgen plakların dış etkiler altındaki yapısal davranışının belirlenmesi yapı güvenliği açısından oldukça önem taşımaktadır. Tez çalışmasında, tek ve çift eksenli basınç yüklerine maruz, katmanları üniform ve heterojen (HT) olarak değişken karbon nanotüp takviyeli polimer bazlı sandviç dikdörtgen plakların burkulma davranışları klasik plak teorisi çerçevesinde araştırılmıştır. İlk olarak, karbon nanotüp katmanlı ve polimer bazlı nanokompozitlerin özellikleri, avantajları ve uygulama alanları tanımlanmıştır. Temel bilgileri takiben katmanları polimer nanokompozitlerden oluşan sandviç dikdörtgen plakların her tabakasının mekanik özellikleri genişletilmiş karışım kuralına göre modellenmiştir. Polimer bazlı nanokompozit katmanlardan oluşan sandviç plakların temel bağıntıları inşa edildikten sonra stabilite ve şekil değiştirme uyumluluk denklemleri klasik plak teorisinin varsayımlarına dayanarak türetilmiştir. Basit mesnetli sınır koşulları altındaki polimer bazlı nanokompozit katmanlara sahip sandviç plakların stabilite ve şekil değiştirme uyumluluk denklemler sistemi birlikte analiz edilerek çift eksenli kritik basınç yükü için analitik ifade bulunmuştur. Elde edilen kapalı çözüm dikkate alınarak polimer nanokompozit katmanlardan oluşan sandviç plakların çift eksenli basınç burkulma yükünün en küçük değeri dalga sayılarına bağlı sayısal olarak bulunmuştur. Ayrıca tek eksenli kritik basınç yükü terimi çift eksenli kritik basınç yükünün analitik ifadesinden özel olarak elde edilmiştir. Katmanlarda değişik hacim kesir oranları, katmanlardaki beş farklı karbon nanotüp deseni, tabaka dizilimi ve çeşitli plak boyutları için tek ve çift eksenli kritik basınç yüklerinin en küçük değerleri detaylı analitik hesaplar yapılarak yorumlanmıştır.

Çağatay Bozkurt
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Science
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Doğu Anadolu Bölgesindeki iklim değişikliklerinin yağış, sıcaklık ve buharlaşma verileri üzerindeki etkilerinin trend analizi yöntemleriyle incelenmesi

Küresel iklim değişikliğinin etkilerinin giderek daha belirgin hale geldiği günümüzde, hidro-meteorolojik parametrelerdeki (yağış, sıcaklık, buharlaşma vb.) eğilimlerin belirlenmesi; su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi, planlaması ve mühendislik projelerinin tasarımı açısından büyük önem taşımaktadır. Bu kapsamda, eğilim analizine yönelik çeşitli yöntemler geliştirilmiş ve iklim verileri üzerinde uygulanarak iklimsel değişimlerin bölgesel düzeyde ortaya konulmasına yönelik çalışmalar artmıştır. Bu çalışmada, Türkiye'nin doğusunda yer alan Doğu Anadolu Bölgesi araştırma alanı olarak seçilmiş olup, bölgeye ait 13 ilin merkezlerinde bulunan Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) istasyonlarından temin edilen 1977–2023 su yıllarını kapsayan aylık toplam yağış, sıcaklık ve buharlaşma verileri analiz edilmiştir. Trend analizlerinde; Mann-Kendall (MK) testi, Wilcoxon Kombinasyon Testi (WKT) ve Yenilikçi Eğilim Analizi (YEÇ) yöntemleri kullanılmıştır. Sıcaklık verilerinde, çoğu istasyonda %95 güven düzeyinde anlamlı pozitif trend tespit edilmiştir. Yağış verilerinde ise eğilimler daha zayıf ve mekânsal olarak değişken bulunmuş, sadece Ardahan istasyonunda tutarlı bir pozitif eğilim saptanmıştır. Buharlaşma verilerindeki eksiklikler nedeniyle bu parametreye yönelik analiz yapılamamıştır. Genel olarak bölgedeki sıcaklık artışı belirginleşmiş, yağış trendleri ise daha karmaşık bir yapıya sahiptir. MK, WKT ve YEÇ yöntemleri sıcaklık verilerinde birbirini büyük ölçüde desteklemiş; yağış verilerinde ise sadece bazı istasyonlar için tutarlı sonuçlar üretmiştir. Özellikle Ardahan istasyonu tüm yöntemlerde tutarlı pozitif eğilim göstermesi bakımından öne çıkmaktadır. Elde edilen bulgular, Doğu Anadolu Bölgesi'nde iklim değişikliğinin sıcaklık parametresi üzerinde belirgin etkiler yarattığını göstermekte olup, gelecekteki iklim modellemeleri ve bölgesel su yönetimi politikaları için önemli bir veri kaynağı sunmaktadır.

Ayşenur Aksakal
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Science
2025
00
DoctorateOpen AccessTR

Sezgisel optimizasyon yöntemleri tarafından yönetilen yapay zeka algoritmaları ile eksik akım verilerinin tamamlanmas

Bu tez çalışmasında, eksik akım verilerinin tamamlanması amacıyla sezgisel optimizasyon algoritmaları ile yönetilen Yapay Sinir Ağları (YSA) modelleri geliştirilmiştir. Türkiye'nin Yeşilırmak Havzası'nda yer alan sekiz akım gözlem istasyonuna (1401, 1412, 1413, 1414, 1424, 1428, 1409 ve hedef istasyon 1402) ait veriler kullanılarak, eksik verilerin tahmini yapılmıştır. Temel model olarak YSA kullanılmış, modelin öğrenme ve genelleme performansını artırmak amacıyla üç farklı sezgisel optimizasyon algoritması entegre edilmiştir: Parçacık Sürü Optimizasyonu (PSO), Gri Kurt Optimizasyonu (GKO) ve Karınca Kolonisi Optimizasyonu (KKO). Her hibrit model, farklı parçacık ve iterasyon sayıları (5–10, 10–50, 50–100) ile 30 tekrarlı çalıştırmalar sonucu optimize edilmiştir. Modellerin performansı MAE, RMSE ve R² ölçütleriyle değerlendirilmiş; ayrıca tahmin kararlılığını görsel olarak ortaya koymak amacıyla Taylor diyagramları ve debi gidiş eğrileri kullanılmıştır. Sonuçlar, klasik YSA modeline kıyasla hibrit yapıların genel olarak daha düşük hata değerleri ve daha yüksek korelasyon katsayıları ürettiğini göstermiştir. Özellikle PSO-YSA ve GKO-YSA modelleri, doğruluk-kararlılık dengesi açısından öne çıkarken; KKO-YSA modeli test aşamasında en yüksek R² ve en düşük RMSE değerlerini sağlayarak genelleme başarısı açısından en güçlü performansı sergilemiştir. İstasyon bazlı analizlerde, 1413, 1424 ve 1428 numaralı istasyonların model doğruluğuna en yüksek katkıyı sağladığı belirlenmiştir. Ayrıca, 5 ve üzeri giriş değişkeni kullanan modellerin hata seviyelerini önemli ölçüde azalttığı gözlemlenmiştir. Bulgular, optimizasyon algoritmalarının model hiperparametrelerinin belirlenmesinde etkin olduğunu ve farklı sezgisel yapıların model başarısını anlamlı biçimde artırdığını göstermektedir. Bu çalışma, hidrolojik modelleme alanında eksik akım verilerinin tamamlanmasında sezgisel optimizasyon ile çalıştırılan YSA etkinliğini ortaya koymaktadır.

Nazım Nazımı
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Science
2025
00
Master'sOpen AccessEN

Testing and evaluation of the deformation effects developed by landslides in the laboratory with image processing techniques

Landslides are one of the most frequently encountered natural disasters in Türkiye and the world, which can cause significant loss of life and property. Nowadays, various methods such as inclinometers, tiltmeters, extensometers, fiber optic methods, and ground-based surface measurement systems (i.e., LIDAR, electro-optics, total station) are used to monitor sliding mass with potential stability risks. In recent years, image processing techniques have become popular; however, their use in landslide investigations has not yet expanded to the desired level. With the development of image processing techniques, image recordings are used in many sectors for analysis during or after the studies. By this way, real-time data collection and rapid response capabilities can be increased to manage possible disaster situations effectively. This thesis uses image processing methods to detect the deformation movement on the sliding surface caused by any triggering mechanism (i.e., excessive rainfall, earthquake, human factors, sudden snowmelt), regardless of lithological unit and failure types. For this purpose, the deformation movement on an artificial landslide simulator created on a shaking table operating as a triggering mechanism in the laboratory environment was analyzed. The tilt sensor was integrated into the landslide simulator in the vertical direction, and laser measurements were performed to evaluate the accuracy of the results obtained by image processing. This study is a prototype that analyses mass movements from different perspectives in a laboratory environment. It offers new perspectives for monitoring landslides and, accordingly, for natural disaster management and risk reduction strategies. Keywords: Monitoring of Mass Movements, Image Processing, Landslide Simulator, Shaking Table, Tilt Sensor, Slope Stability

Abdullah Enes Özşimşir
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
Master'sOpen AccessEN

Investigation of the grinding parameters on the pozzolanic properties of construction and demolition waste

The accumulation of construction debris waste (CWD) and disaster wastes in the environment causes environmental degradation and natural resources are consumed for the reconstruction of demolished areas. Construction demolition wastes contain different types of materials due to their inherent characteristics. These types of materials consist of hazardous and recyclable elements. While various construction materials such as aggregate, concrete, bricks, wood, iron can be recycled by separation facilities, hazardous chemicals such as asbestos and phenol need to be intervened appropriately. Recycled materials can be reused as raw materials in different sectors, contributing to the circular economy. Proper recycling of waste materials resulting from demolition and disasters can address the raw material needs to produce concrete and cement, fundamental building blocks in the construction sector. Although the materials generated as a result of disasters and demolitions can be recycled, the physical and chemical properties of the waste vary depending on the location. Therefore, comprehensive studies are essential for evaluating and discovering the potential of these waste materials. The subject of this thesis is to observe the pozzolanic activity of brick waste, a type of construction demolition wastes, by the effect of different grinding parameters. The influence of different material filling ratios and grinding durations on the pozzolanic activity of brick waste is studied in this thesis. Mechanical and chemical tests are carried out to observe the pozzolanic activity. It is aimed to improve the pozzolanic activation of the waste material by optimizing the grinding parameters. Thus, it is believed that the use of brick waste as a substitute for cement will pave the way for the use of waste in the cement industry and provide a more sustainable and eco-friendly solution.

Eray Teksin
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
Master'sOpen AccessEN

Self-consolidating ternary systems with low shrinkage capacity

Self-compacting cementitious systems are gaining popularity in several areas of construction such as pile foundations, repair works and floor finishings since their easy application and feature to minimize the application errors make them preferable. Ternary system consisting of Portland cement, calcium aluminate cement and any calcium sulfate has also desirable features originated from the properties of each ingredient, it contains. Its properties can be modified according to the relative amount of binders with each other. By adjusting the rates, it is possible to provide rapid setting, high early strength, and shrinkage compensation to the composite. In addition, types of the binders play a significant role to control the behavior of the composite. The self-compacting ternary systems which combine the two mentioned systems' properties above, make ground in construction sector, by offering many head starts. With this composite, it is possible to cover extensive areas in a very short time with an ultimate high strength easily. In addition, to provide high volume stability to the composite is possible. This thesis aims to develop ternary systems that can be brought into service in short periods after application and be used in floor finishings, repair, retrofitting, and connecting the precast structures, considering the cost of the composites. For these purposes, Portland cement is replaced with more economic calcite powder and superplasticizer is used as an additive to the system by 0.5 % and 2.5 % by weight of Portland cement and calcium aluminate cement to obtain a self-compacting system. The self-compacting system's setting time is arranged using set retarders while shrinkage-reducing admixture and polypropylene fibers are used to reduce the shrinkage rate of the system. As a result, a self-compacting ternary system with a 48.8% better shrinkage rate than the ultimate shrinkage rate given in ASTM-C-596 is obtained.

Utku Belendir
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
DoctorateOpen AccessEN

Bond strength and anisotropic performance of construction and demolition waste-based geopolymer and cementitious composites for 3d additive manufacturing

The construction industry has immense economic, technological and environmental influence worldwide. Within this sector, conventional concrete relies heavily on Portland cement (PC) as its primary binder, leading to a surge in global PC consumption. Heightened awareness of the carbon footprint linked to cement usage has spurred substantial research into alternative binding systems like geopolymers. The recent growth in the construction sector has generated a substantial upsurge in construction and demolition waste (CDW), imposing a notable environmental burden. Besides technology and material-oriented research, operational advancements are also emerging. Notably, three-dimensional additive manufacturing (3D-AM) offers various advantages, including reduced labor costs, mold-free production and the ability to create non-standard geometric products. This thesis centers on assessing operational and material-related factors, aiming to integrate innovative, environmentally friendly construction materials derived from CDW into 3D-AM for sustainable construction. In this context, this study is planned to address a literature gap concerning anisotropy, printing time intervals, material aging and manufacturing methodologies' influence on 3D-printed structures' mechanical performance. It simultaneously conducts several tests to comprehensively evaluate the mechanical performance of printed cementitious systems under diverse conditions. Initially, the study evaluates anisotropy in samples produced at different time intervals using two different mixtures through compression tests conducted from various directions. Subsequently, it assesses bond strength changes via triplet shear and direct tensile tests on samples produced at different time intervals. Lastly, the study observes the effect of varying material ages on strength using diagonal tension and triplet shear tests. The study's findings are anticipated to make a substantial contribution to current technology by offering comprehensive insights into the impact of operational and material-related parameters on the mechanical performance of printed structures.

Hamza Özkılıç
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
DoctorateOpen AccessEN

Development of low alkalinity activated construction and demolition waste based geopolymer binder systems for 3D printing application

The extent of environmental damage caused by construction activities executed to address the increasing population's housing and infrastructure needs and to construct a more livable world has been more clearly observed in recent years, especially as the magnitude of encountered natural phenomena is witnessed. The rises in greenhouse gas emissions, escalating soil and water pollution, the excavation use of clean and arable lands, significant depletion of natural resources, and various other factors can be detected as aspects missed by the construction sector in its pursuit of building a more livable world. Concrete stands out as the dominant material in the construction sector, with an annual global consumption of approximately 30 billion tons, making it the most commonly utilized material in the world after water. This widespread use contributes significantly to the consumption of Portland cement, the primary binder in traditional concrete production, which is energy-intensive and has high carbon emissions. To slow down this negative trend and lower the environmental burdens associated with the construction sector, various steps have been taken. At this point, some studies are being conducted on decreasing the clinker ratio in cement production, changing fuels and raw materials in cement production, substituting industrial by-products for cement, utilizing waste in cementitious systems, and developing alternative binding systems to cement. As a result of these studies, it has been discovered that a new generation binding system, synthesized through the alkali activation of precursor materials called geopolymers, which reduces the environmental impact of cementitious systems, can be used as an alternative to cementitious systems in the construction sector. Its ability to utilize industrial waste as precursor materials in synthesis has led to rapid progress in its use as a construction material, providing both environmental and economic benefits. While the precursors used in traditional geopolymer synthesis are industrial by-products, their elevated demand by the cement/concrete industry, as they can serve as substitutes, has diminished the ready availability of these materials and climbed their costs. Increasing costs and supply-related issues have induced researchers to explore the incorporation of innovative aluminosilicate precursors in geopolymer synthesis. The objective is to use easily accessible and affordable materials while dealing with the challenge of currently unvalorized wastes. These dual objectives endeavor to design more economical and environmentally friendly materials while simultaneously addressing issues coupled with generated wastes. In this context, considering that construction and demolition wastes (CDW) are predominantly composed of aluminum, silicon, and calcium sources, coupled with the global prevalence of CDW generation where it is mostly either disposed of in appointed landfill areas or used for low-tech applications, the incorporation of CDW-based materials in geopolymer production emerges as a promising avenue for effective and innovative material development, along with the high-quality valorization of wastes. In addition to material-sourced issues in the construction sector, despite holding a considerable market share among industrial sectors, the construction industry has fallen behind in keeping pace with emerging technology in the past few decades and has been indecisive in taking required steps in traditional production processes to improve productivity compared to the other sectors. The growing demand for housing because of ongoing population growth, disasters, and wars, has resulted in the recognition in recent years by academics and companies that manufacturing processes in the construction sector required to be more efficient, cheap, and fast. Given this context, three-dimensional additive manufacturing (3D-AM), whose usage is rapidly gaining popularity due to the numerous advantages it offers in other sectors, has started to be employed in the construction industry. 3D-AM systematically constructs tailored structures through the successive deposition of layers following the digital models, offering a high degree of design freedom. With the adaptation of 3D-AM in the construction industry, digitalization, automation and individualization in built environments can be acquired. The key benefits provided by the 3D-AM technique involve the reduction of production-related errors, shortened production time, decreased occupational safety risks, reduced need for skilled workforce, increased customization, and lowered costs. Furthermore, 3D-AM which provides moldless production and the reduced generation of waste materials during the operation process, contributes significantly to mitigating the high environmental burdens caused by the construction sector. Considering all these circumstances, within the scope of this thesis, studies have been conducted to (i) evaluate the effects of incorporation of the industrial wastes into CDW-based geopolymer mixtures, (ii) to provide comprehensive insights and knowledge about tailoring the fresh and hardened properties of the CDW-based geopolymer mixtures considering environmental burdens, (iii) to develop more environmentally friendly, economical, sustainable, and value-added 3D-AM-compatible geopolymer binder systems using CDW, (iv) to minimize the use of alkaline activators and maximize waste materials, (v) to investigate the effects of various additives on the engineering properties of geopolymer mortars, (vi) to mitigate shrinkage-related crack formation in 3D-printed filaments and efflorescence issues in CDW-based geopolymer mixtures, (vii) to investigate reinforcing strategies for 3D-printed structures and possibility of modular system in 3D-printed construction. The study utilized a comprehensive testing approach, encompassing a range of assessments such as flow table, setting time, flow curve, three-interval thixotropy, ram extruder, LCA, compressive and flexural strength, direct tensile, water absorption, sorptivity, efflorescence, drying shrinkage, wet-dry and freeze-thaw cycling tests. This comprehensive methodology facilitated a thorough exploration of the properties and performance of the geopolymer mixtures, effectively fulfilling the research objectives.

Hüseyin İlcan
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
Master'sOpen AccessEN

Development of lightweight foam concrete panels with high amount of construction and demolition waste

The construction sector faces significant sustainability challenges due to its high resource consumption, CO2 emissions, and the environmental impact of building insulation practices. Portland cement, a key industry component, is a major contributor to CO2 emissions, necessitating greener practices to align with global sustainability goals. Lightweight foamed concretes, known for their low thermal conductivity and density, are gaining importance in insulation applications, but their reliance on Portland cement and aggregates raises sustainability concerns. To address this, the use of construction and demolition waste (CDW) as substitutes or binders in building materials is being explored. CDW can reduce the carbon footprint of cement production and improve building energy efficiency, promoting a circular economy in the construction sector. This study focuses on developing non-structural, lightweight building insulation materials using a significant amount of CDW. An eco-hybrid cement was created as the binder phase, and fine recycled concrete aggregate (FRCA) was used as the aggregate phase. The physical, mechanical, and thermal properties of the mixtures were evaluated by varying the content of eco-hybrid cement, FRCA, foaming agent, silica-aerogel, and the water-binder ratio. The research successfully developed an ultra-lightweight green foam concrete with low dry density and thermal conductivity, making it suitable for insulation applications. The incorporation of CDW in these materials enhances sustainability and reduces the environmental footprint, aligning with global sustainability objectives.

Atakan Oskay
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
DoctorateOpen AccessEN

Optimizing carbonation conditions for low-quality recycled concrete aggregates and sustainable valorization in cement-based systems

This study aims to examine the parameters affecting the accelerated carbonation performance of low-quality recycled concrete aggregates (RCA), obtained from end-of-life buildings, with low mechanical and chemical properties, and to determine the effects of the accelerated carbonation process on the engineering performance of cement-based systems through a series of performance tests performed on mortar samples produced with carbonated RCA (CRCA), uncarbonated RCA and natural aggregate (NA) under the optimum parameters determined in the first section. The accelerated carbonation process was implemented using a newly designed laboratory-scale carbonation reactor that provides a dynamic carbonation process. Relative humidity (50-70-90%), ambient pressure (1-2-3 bar) and ambient temperature (50-90oC) were determined as the main parameters for the accelerated carbonation process. Carbonation treatments were applied to low-quality RCAs with five different particle size ranges: <0.85, 0.85-2.00, 2.00-4.75, 4.75-9.50 and 9.50-14.00 mm. The effects of carbonation durations (2-4-6-12-24-48-72-96-120 hours) on the carbonation performance of RCAs were also investigated. Thermogravimetric analysis (TG/DTA) was applied to measure the CO2 uptake rate of low-quality RCAs, and the water absorption capacities of CRCAs and RCAs were measured to obtain information about precipitated calcium carbonate. As a result of examining all parameters, the optimum carbonation condition was determined as 70% relative humidity, 1 bar ambient pressure, 50oC ambient temperature, 48 hours carbonation duration. The highest CO2 uptake rate occurred in the particle size range of 2.00-4.75 mm. In the continuation of this study, flowability, mechanical strength, water absorption capacity, capillary water absorption (sorptivity), freezing-thawing and chloride permeability properties of mortar samples produced with fine (0.85-4.75 mm) RCA, CRCA and NA were determined. The results showed that the losses in engineering properties observed in mortars when using RCA can be significantly eliminated by the accelerated carbonation method. The main reason underlying the gains brought by the use of CRCA is the improved chemical and mechanical properties of the high-void, high-permeable, low-density mortar residue and the interfacial transition zone (ITZ) on the RCA surface. Results showed that CRCA, rather than remaining only as a low-quality construction and demolition waste (CDW), can be actively used in cement-based systems to reduce their negative environmental impacts. In this way, the sustainability of cement-based systems produced with CRCA can be contributed.

Waste concreteCalcium carbonateSolid wastes+1
Burak Dündar
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
DoctorateOpen AccessEN

Development of mathematical models for predicting the capacity of waste-based sustainable green structural elements for new-generation rapid construction techniques

The escalation of natural disasters globally is evidenced by a significant increase in frequency and severity over recent years. Earthquakes worldwide, spanning 20 years from 1998 to 2017, resulted in approximately 750,000 fatalities and impacted over 125 million people. Turkey is located in a critical seismic belt with over 500 active faults; 92% of the population resides close to active faults. Unfortunately, due to this critical location, the 7.8 magnitude earthquake in Kahramanmaraş, Turkey, in 2023 caused significant damage to thousands of buildings and spurred urgent demolition and reconstruction efforts by government authorities. These catastrophes leave millions displaced, lacking necessities, and suffering significant economic setbacks. Alongside disasters, political instability in many regions further exacerbates housing challenges, necessitating rapid, safe, and sustainable urbanization efforts to accommodate the growing population. To overcome these challenges, it is necessary to develop structural systems that are adaptable, cost-effective, and can be quickly transported to desired locations. Circular economy principles, essential for waste reduction, extend beyond material usage to encompass production practices. Sustainable construction necessitates reducing environmental impacts across the building's lifecycle and value chain, aligning with circular economy principles. At this point, Design for Manufacture and Assembly (DfMA) and Design for Deconstruction (DfD) play a crucial role in simplifying processes to minimize disadvantages while maximizing the benefits of modular construction. Addressing these challenges motivates the present thesis, which focuses on designing a building system that integrates circular economy principles, maximizes waste recycling, and allows for the reuse of elements. It includes an in-depth analysis of Construction and Demolition Waste (CDW) based geopolymers to develop mathematical models for predicting the capacity of building elements. By encompassing a broad parameter range, the study seeks to develop a new stress-strain model applicable to various types of geopolymers, facilitating sustainable construction practices. To this end, a stress-strain model was initially developed on compressive behavior, followed by the formulation of geopolymer's flexural behavior based on experimental findings. In estimating the ultimate moment capacities, the proposed stress-strain model was validated by 36 bending tests from the literature, demonstrating minor deviations and enhanced accuracy compared to ACI318. A soft database of 50 beam specimens with varying mechanical properties and reinforcement patterns was also established, generating numerical models for all possible parameter combinations to determine load capacities. The performance of the proposed method, stress-strain models from the literature and the ACI318 procedure were investigated and provided promising results with an absolute mean percentage error of 5.13% regardless of the failure mode. Continuing the mathematical modeling of geopolymer concrete, a comprehensive material model was developed to predict the flexural capacities of geopolymer columns, inspired by Kent and Park's confinement model. The proposed stress-strain model, validated with 41 test results, accurately estimated moment capacity. Comparison with moment-curvature curves from six recent experiments confirmed the model's accuracy for performance-based design calculations. Additionally, comparisons with four international codes (ACI318, BS8110-97, TS500, and AASHTO) revealed significant deviations in flexural capacity calculations; however, highlighting the proposed model's strong correlation with the experimental data, ensuring accurate predictions for geopolymer columns.

Öznur Kocaer Kul
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
Master'sOpen AccessEN

Investigation of seismic isolated structures with additional energy dissipation devices at isolation level

In this thesis study, the changes in the behavior of buildings designed with seismic isolation by adding additional energy dissipation devices used in the seismic isolation floor to the system were examined. Eleven ground motions were selected for each structure and nonlinear analyzes were performed in the two-dimensional time domain; vertical components of ground motions did not included. The main motivation for using additional dampers is to reduce the displacement demands of the isolators and observe the changes in the superstructure. It was aimed to control the isolator demands at different points and to ensure similar demands as much as possible, and the hysteretic behavior of the isolators was shown. In the superstructure, comparisons were made considering story accelerations, interstorey drifts and total shear force. The number of dampers was increased according to the center of mass and center of rigidity of the structure, and each analysis result was compared with the initial state of the structure. According to the results obtained, adding additional dampers in certain quantities and at appropriate positions based on centers of the structure to the isolators structure did not negatively affect the superstructure behavior. Interstorey drifts and story accelerations were kept within certain limits, and the total shear force remained at reasonable levels. Isolator displacement demands for structures subject to torsional behavior due to the center of rigidity and center of mass not overlapping are brought closer together and a more uniform behavior was achieved.

Ahmet Demirhan Sever
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
Master'sOpen AccessEN

Effect of the pile properties and soil parameters on the dynamic behavior of piled foundations

The rapid urbanization in today's world has resulted in decrease of suitable lands for new constructions, forcing people to construct new buildings on challenging soils with bearing capacity and settlement issues. To overcome these challenges, various methods are implemented in the past few decades. Piled foundations are one of the most frequently used solutions for the structures built on problematic soils. The proper design of piled foundation system is an important aspect from engineering point of view. In the design of structures, it is crucial to consider the interactions between the structure, foundation system and soil under seismic effects. For instance, a building with identical foundation systems on the same soil layer may exhibit varying behavior during different earthquake scenarios. Moreover, numerous variables impact the seismic behavior of piled foundations, such as soil parameters and structural properties. To ensure the structural integrity and safety of a structure against seismic effects, thorough analysis of the earthquake-soil-structure interaction is significantly important. In this study, the behavior of piled foundations under the effect of seismic forces was investigated using Plaxis 2D finite element software. A parametric study was conducted involving kinematic interaction analysis of piles of different diameters, spacing, and lengths in layered soil profiles consisting of loose sand, dense sand, and rock units using earthquake records with different peak ground accelerations. Analysis results, including the accelerations in the soil and the internal forces of piles (bending moments and shear forces), were compared and the influence of different variables on the analysis results were discussed.

Serkan Nuri Taştekin
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
Master'sOpen AccessEN

Evaluating the performance of CNN-based algorithms for building extraction in comparison with classical image processing methods

In the early morning of Local time at 04:17 AM, on the sixth of February 2023, (01:17 UTC), a powerful earthquake measuring Mw 7.8 struck Syria's northern and western regions as well as the southern and central portions of Turkey.. The serious problem of closed roads laden with debris, arising after the devastating earthquake in Turkey, significantly hampers disaster response and recovery efforts. This thesis emphasizes the growth and evaluation of algorithms for the detection and classification of closed roads due to debris generated after the earthquake, using images captured by drones. The study employs classic image processing methods implemented in Python along with Convolutional neural network (CNN) based algorithms. The unique dataset containing images captured after the earthquake provides a detailed picture of extensive road blockages resulting from the disaster's aftermath. An important contribution of this research the emergence of an intuitive and A GUI (Graphical User Interface) that is intuitive and easy for users to navigate. This GUI panel serves as a comprehensive platform showcasing a wide range of classical and deep learning image processing methods, allowing users to interactively visualize the results of these methods. This interactive tool not only simplifies access to algorithmic outputs but also empowers disaster response teams and decision-makers to make data-driven and effective decisions. The principal aim of of This research is to to assess how accurate and effective the proposed algorithms are in identifying the nature and prevalence of road blockages. By distinguishing between road segments filled with debris and those left open, this study provides critical information to expedite disaster relief logistics and prioritize recovery operations. The findings presented in this thesis contribute to enhancing the disaster management toolkit by expediting data-driven decision processes for post-earthquake recovery operations, thereby contributing to the overall resilience of affected communities. Keywords: Road Blockage Detection, Earthquake Impact, Disaster Response, Convolutional neural networks, CNN Algorithms, Image Processing, Python Programming, Disaster Relief, Post-Earthquake Assessment, Seismic Event, Turkish Earthquake, Aerial Observation, Graphical User Interface (GUI), Real-Time Results Visualization, Image Processing Methods, Decision Support Interface, Humanitarian Aid, Machine Learning Algorithms, Computer Vision, Human Intervention, Crisis Management, Geographic Information System-based Decision Support.

Zeınab Bayat
Hacettepe University · Fen Bilimleri Enstitüsü
2024
00
Master'sOpen AccessEN

Effects of top-soil properties on seismic deformations of underground structures

Underground structures have become an indispensable part of modern urban life, such as tunnels, metro stations and pipelines. As the design and construction of these structures evolve, their behavior during earthquakes has become an increasingly significant consideration. Contrary to above-ground structures, the earthquake response of underground structures is not controlled by the internal forces of the structure but by the ground with whom it is in interaction. In addition, the response of the structure is influenced by the structural parameters and the expected earthquake characteristics. In particular, the depth of burial is one of the main parameters affecting the seismic response of the structure. Experience shows that the behavior during an earthquake is relatively better with increasing depth. However, the effect of surface soil characteristics, defined as soil along the burial depth, on underground structure behavior has been relatively understudied. The purpose of this study is to investigate the effect of changes in the strength and plasticity of the surface soil on the behavior of underground structures under earthquake excitation. For this purpose, one-dimensional soil response analyses were performed with different surface soil scenarios to determine the free field deformations, and the soil structure interaction response behavior in these scenarios was investigated by two dimensional pseudo-static analyses. In addition, to determine the dominant effects of surface soil properties on the behavior, the changes in shear wave velocity, shear strength and plasticity index, which are important parameters of the complex structures of cohesive soils, were focused on. The results of the investigations are a description of the variation of the racking coefficient, which is defined as the ratio of the differential deformation of the soil in free field conditions to the differential deformation experienced by the structure along its height, with different surface soil properties and the soil property that plays the dominant role in this variation.

Fatmanur Erciyes
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00