Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Anabilim Dalı (disiplinlerarası)
İstanbul 29 MayIs University47
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Eğitim kurumlarında öğrenci mentorluğuna ilişkin öğretmen görüşleri
Son yıllarda, mentorluk uygulamaları farklı disiplinlerde gittikçe yaygınlaşmaktadır. Bu disiplinlerden biri de eğitimdir. Bu eksende makro düzeyde mentorluk, eğitim sistemine katkı sağlarken mikro düzeyde mentorluk, okulu bırakma oranlarının azaltılması, akademik başarı, kariyer yolculuklarında onlara destek ve bilhassa da öğrencilerin özel yaşantılarında karşılaştıkları herhangi bir soruna ve sağlıksız alışkanlıklara karşı korumaktadır. Bu bağlamda bu çalışmanın temel amacı, öğrenci mentorluğuna ilişkin öğretmen görüşlerini derinlemesine analiz etmektir. Bu amaçla bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desen kullanılmış ve araştırma, yüz yüze görüşmeler ile gerçekleştirilmiştir. Fenomenolojik desende yapılan araştırmalarda, öğretmenlerin öğrenci mentorluğunu deneyimlemiş olması önemlidir. Dolayısıyla, bu deneyime sahip öğretmenlerin öğrenci mentorluğu sürecinde yaşadığı deneyimlerin derinlemesine ortaya çıkarılmasına odaklanılmıştır. Çalışmanın evrenini Marmara Bölgesinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı meslek liselerinde çalışan öğretmenler oluşturmuştur. Katılımcıları seçmek için amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi yöntemi kullanılmıştır. Farklı branşlardan seçilen 15 öğretmen araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. Araştırmadan elde edilen veriler yazıya dökülmüştür ve ortaya çıkan temaları belirlemek için tematik analiz yöntemi kullanılmıştır. Bu araştırma sonucunda beş tema ortaya çıkmıştır: Bunlar; tanımlama, öğrenci mentorunun rolü, öğrenci mentorunun kullandığı mentorluk türleri, öğrenci mentorunun kullandığı mentorluk stratejileri, öğrenci mentorluğu sürecinde karşılaşılan sorunlardır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Mentorluk, Öğrenci Mentorluğu, Öğretmen Deneyimleri.
Duygusal yeme ve manevi iyi oluş
Bu araştırmanın amacı, manevi iyi oluş ve duygusal yeme davranışı arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın yöntemi, korelasyonel araştırma modelindedir. Araştırmaya 421 birey (161 erkek, 291 kadın) katılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak, Kişisel Bilgi Formu, Duygusal Yeme Ölçeği, Manevi İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Veriler bağımsız örneklemler için t testi, tek yönlü varyans analizi, Pearson korelasyon katsayısı ve basit doğrusal regresyon analizleri ile test edilmiştir. Analiz sonucuna göre, manevi iyi oluş ile duygusal yeme arasında düşük düzeyde negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Basit doğrusal regresyon analizi sonucuna göre ise manevi iyi oluşun duygusal yemenin anlamlı bir yordayıcısı olduğu görülmektedir. Araştırmanın diğer bir sonucu, bireylerin duygusal yeme ve manevi iyi oluş düzeyleri cinsiyetlerine göre anlamlı düzeyde farklılaşmıştır. Buna göre, kadınların duygusal yeme ve manevi iyi oluş puanlarının erkeklerden anlamlı olarak daha yüksek olduğu görülmektedir. Ayrıca, bireylerin manevi iyi oluşları, vücut kitle indeksine göre anlamlı bir farklılık göstermezken, duygusal yeme düzeyleri, vücut kitle indeksine göre, anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir. Duygusal yeme ve manevi iyi oluş düzeylerinde, bireylerin medeni durumları açısından anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Araştırmanın sonuçları ilgili literatür çerçevesinde yorumlanmış ve çeşitli öneriler sunulmuştur.
Evlilik uyumunun ilişki özyeterliği ve spiritüel iyi oluş ile ilişkisi
Bu araştırmanın amacı, evlilik uyumu, ilişki özyeterliği ve spiritüel iyi oluş arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın yöntemi korelasyonel araştırma modelinde nicel bir araştırmadır. Araştırmanın örneklemini Türkiye'de yaşayan en az 1 yıllık evli 578 birey (177 erkek, 401 kadın) oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak, Kişisel Bilgi Formu, Yakın Doğu Evlilik Uyumu Ölçeği, İlişki Özyeterlik Ölçeği ve Spiritüel İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Veriler bağımsız örneklemler için t testi ve Pearson korelasyon katsayısı ile analiz edilmiştir. Aracılık analizinde değişkenlerin doğrudan ve dolaylı rollerini ortaya çıkarmak için regresyon temelli aracılık makrosu (Process Model 4) kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre bağımsız örneklemler için t testinde, evli bireylerin evlilik uyumu ve ilişki özyeterliği puanları cinsiyetlerine göre anlamlı düzeyde farklılaşırken spiritüel iyi oluş puanları farklılaşmamıştır. Buna göre erkeklerin evlilik uyumu ve ilişki özyeterliği puanları kadınlardan daha yüksektir. Korelasyon analizine göre evlilik uyumu ile ilişki özyeterliği arasında pozitif yönde yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki, evlilik uyumu ile spiritüel iyi oluş arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Spiritüel iyi oluş ile ilişki özyeterliği arasında ise pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki ortaya çıkmıştır. Aracılık analizi sonucuna göre ilişki özyeterliği evlilik uyumunu hem toplam olarak hem de doğrudan pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordamıştır. İlişki özyeterliğinin spiritüel iyi oluş aracı değişkeninin varlığında evlilik uyumu üzerindeki etkisi de anlamlı bulunmuştur. Bu sebeple spiritüel iyi oluş, ilişki özyeterliği ile evlilik uyumu arasındaki ilişkiye kısmen aracılık etmiştir. Araştırmanın sonuçları ilgili literatür çerçevesinde yorumlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Evlilik uyumu, ilişki özyeterliği, spiritüel iyi oluş, maneviyat
Bağımlılığın psikososyal rehabilitasyon sürecine maneviyat boyutunun dahil edilmesine yönelik uzman görüşlerinin incelenmesi
Bu çalışmada bağımlılığın psikososyal iyileşmesinde hizmet veren ruh sağlığı uzmanlarının, bağımlılık hastalığının psikososyal rehabilitasyon sürecine maneviyat boyutunun dahil edilmesine yönelik nasıl düşündüklerini kavramak amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak, nitel araştırma yöntemi tercih edilmiş olup fenomenoloji deseni uygulanmıştır. Araştırma süresince yarı yapılandırılmış soru formu eşliğinde derinlemesine mülakat tekniği kullanılarak veriler toplanmıştır. Bağımlılık alanında en az 12 aylık süre ile hizmet veren uzman/klinik psikologlar ve sosyal hizmet uzmanlarından 23 ruh sağlığı uzmanı ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiş, bunlardan 2 pilot görüşmenin verileri hariç 21 görüşme analize tabi tutulmuştur. Araştırmaya katılım gösteren katılımcılara ait veriler bilgisayar ortamında yazıya aktarılmış ve araştırmanın amacına uygun olacak şekilde betimsel analiz yapılarak, araştırmacının yorumlarıyla birlikte bulgularda ortaya koyulmuştur. Araştırma sonucunda elde edilen veriler eşliğinde bağımlılık ve maneviyat ilişkisi; bağımlılık tedavisinde maneviyatın rolü, bağımlılık ve maneviyat ilişkisinde aile ve maneviyatın bağımlılık tedavisine entegre edilmesi olmak üzere 3 ana tema etrafında sunulmuştur. Bağımlılık ve maneviyat ilişkisi incelendiğinde bağımlı bireylerin; bağımlılık döngüsündeki sürecine, iyileşme sürecine maneviyatın olumlu katkı sağlaması veya olumsuz anlamda etki etmesine ve maneviyat türlerine göre bağımlılık tedavisinde çeşitli manevi kaynakları kullandıkları görülmüştür. Bağımlılık ve aile ilişkisi incelendiğinde aile sistemi içerisinde bağımlı bireyin bulunmasının anlamlandırılmasından, tedavi sürecinin yönetilmesine ve ailenin bağımlılık hastalığı ile baş etmede bir kaynak olarak maneviyat kavramını kullandığı durumlarının tedaviyi nasıl şekillendirdiği tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda ortaya koyulan bağımlılık ve maneviyat ilişkisi ve buna yönelik paylaşılan tespitler neticesinde bağımlılık tedavisine maneviyatın entegrasyonuna dair ruh sağlığı uzmanlarının eğitim, deneyim ve bireysel süreçlerinden temel alarak oluşturdukları perspektifler sunulmuştur. Elde edilen bulgulardan hareketle, bağımlı birey ve sosyal çevresinin iyileşme sürecine olumlu katkı sunabilecek manevi kaynak ve ihtiyaçlarının bulunduğu, ruh sağlığı uzmanlarının bu kaynakları ve ihtiyaçları tespit ederek iyileşme sürecinin faydasına olacak şekilde kullanılmasını gerekli gördüğü ve bu alanda ruh sağlığı uzmanları tarafından geliştirilmiş, bilimsel temelli, kanıta dayalı ve yapılandırılmış çalışma programlarına ihtiyaç olduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Bağımlılık, Maneviyat, Bağımlılık Tedavisi, Entegrasyon, Ruh Sağlığı
Askeriyede manevi danışmanlık ve rehberlik
Ordu teşkilatlarında manevi danışmanlık ve rehberlik hizmeti Amerika Birleşik Devletleri başta olmak üzere dünyanın birçok ülkesinin askeri teşkilatlarında süregelen bir yapı olarak karşımıza çıkmaktadır. Tespit edebildiğimiz kadarıyla günümüzde dünya ordu teşkilatlarında din hizmetleri bulunmayan sadece 21 ülke mevcuttur. Dünyanın birçok ülkesinde Din İşleri Subaylığı (military chaplain) kurumu bulunmakta ve manevi danışmanlar yüzyıllardır ordu içerisinde çeşitli vazifelerde görev almaktadır. Türk tarihinin farklı dönemleri incelendiğinde de askeriyede din hizmetleri ve manevi danışmanlığa dair köklü bir geçmişe sahip olduğumuz görülmektedir. Özellikle Osmanlı Devleti'nde sistematik hale gelmiş ordu şeyhliği ve askeri imamlık müessesi bir anlamda askeri manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetinin kapsamına girmektedir. Günümüzde ise Türk Silahlı Kuvvetleri'nde din subaylığı ve askeri manevi danışmanlık alanı yeni bir akademik ve fiili hizmet sahası olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı başta din subaylığı ve askeri manevi danışmanlık müessesini yüzyıllardır bünyesinde barındıran ABD başta olmak üzere bazı dünya ülkelerindeki askeri manevi danışmanlığın tarihi, sistemi, organizasyonu ve güncel durumundan haberdar olarak ülkemizde yapılacak çalışmalar için akademik zemin oluşturmaktır. Araştırma çeşitli ülkelere dair askeri manevi danışmanlık üzerine yazılmış eserler, akademik tezler, makaleler ve haberler incelenerek yapılandırılmıştır. Araştırma neticesinde 21. yüzyılda faal olarak birçok ülkenin doğrudan ya da dolaylı olarak askeri manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetinden yararlandığı ve din subaylığı müessesinin ordunun içerisinde önemli bir birim olduğu ortaya koyulmuştur.
Devlet yurtlarında kalan üniversite öğrencilerinde maneviyat ile kaygı ve yalnızlık duygusu arasındaki ilişkinin incelenmesi: İstanbul ili örneği
Bu araştırmanın amacı İstanbul'daki devlet yurtlarında kalan öğrencilerde maneviyat ile yalnızlık ve kaygı arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın yöntemi nicel araştırma yöntemlerinden korelasyonel araştırma modelidir. Araştırmanın örneklemini İstanbul'daki devlet yurtlarında kalan 464 (373 kadın- 91 erkek) üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak, Kişisel Bilgi Formu, Üç Faktörlü Spiritüel İyi Oluş Ölçeği, Yaygın Anksiyete Bozukluğu-7 Ölçeği, UCLA Yalnızlık Ölçeği kullanılmıştır. Veriler, gruplar arası farkların belirlenmesi için bağımsız gruplar t testi ve ANOVA ile analiz edilmiştir. Değişkenler arası ilişki için Pearson Korelasyon Katsayısı ve aracılık analizinde değişkenlerin doğrudan ve dolaylı rollerini analizi için regresyon temelli aracılık makrosu (Process Model 4) uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre üniversite öğrencilerinin manevi iyi oluş, kaygı ve yalnızlık puanları cinsiyetlerine ve sınıf düzeylerine göre anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Korelasyon analizi sonuçlarına göre manevi iyi oluş ile, kaygı ve yalnızlık arasında negatif yönde düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Kaygı ile yalnızlık puanı arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Aracılık analizi sonucuna göre yurtta kalan üniversite öğrencilerinin manevi iyi oluş düzeylerinin kaygı düzeyleri üzerindeki anlamlı derecede dolaylı etkisini ortaya koymuştur. Manevi iyi oluşun aracı değişken olan yalnızlığın varlığında kaygı üzerindeki doğrudan anlamlı etkisinin olduğu görülmüştür. Yalnızlık, manevi iyi oluş ile kaygı arasındaki ilişkiye kısmen aracılık etmiştir. Araştırmanın sonuçları ilgili literatür çerçevesinde yorumlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Üniversite öğrencileri, yalnızlık, kaygı, maneviyat, manevi iyi oluş
Kadın konukevlerinde sunulan manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetleri üzerine nitel bir çalışma
Ülkemizde yürütülen manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetleri ve buna bağlı olarak akademik çalışmalar gün geçtikçe artarken uygulama alanlarından biri olmasına rağmen kadın konukevlerinde sunulan manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetleri üzerine yapılan çalışmaların azlığı dikkat çekmektedir. Kadın konukevlerindeki manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetlerine yönelik, bu sahada hizmet veren manevi destek görevlilerinin görüş ve deneyimlerini ele alan ve hâlihazırda sunulmaya devam eden bu hizmetin niteliğinin de değerlendirileceği çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır. Bu ihtiyaca binaen çalışmamızın amacını kadın konukevlerinde Diyanet İşleri Başkanlığı personeli tarafından, kurumlar arasında imzalanmış bulunan ilgili protokollere dayanılarak verilmekte olan Manevi Danışmanlık ve Rehberlik hizmetlerinin niteliğini araştırmak ve bu hizmetin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesi için geliştirilmesine katkı sunmak olarak belirledik. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Türkiye'nin farklı illerinde Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından ilgili protokollere dayanılarak kadın konukevlerinde görevlendirilmiş olan 21 manevi danışman oluşturmaktadır. Katılımcıların seçiminde amaçlı örnekleme kullanılarak kadın konukevlerinde manevi danışman olarak görev yapan personel içinden her coğrafi bölgeden üçer kişi olacak şekilde en fazla süre görev yapan kişiler çalışmaya dâhil edilmiştir. Toplamda 21 manevi danışman ile görüşülmüştür. Veri toplama araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme soruları üzerinden çevrimiçi olarak derinlemesine mülakat tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde betimsel ve içerik analiz çözümleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma bulguları; "kadın konukevlerindeki manevi danışmanlara ait bazı nitelikler, devam etmekte olan hizmetin niteliği, hizmet sunumunda karşılaşılan problemler ve çözüm önerileri, hizmetin etkinliği ve verimliliğini arttırmaya yönelik talep ve öneriler" temaları altında toplanarak yorumlanmıştır. Araştırmamızın sonucunda kadın konukevlerinde görevlendirilen manevi danışmanların buradaki manevi destek hizmetlerini sağlamada özverili çalışarak nitelikli bir manevi destek hizmeti sunmaya çalıştıkları görülmüştür. Bununla birlikte bu kurumlarda görevli manevi danışmanların mesleki bilgi ve becerilerini arttırmak ve geliştirmek için, sahada görevli kişilerin bilgi, deneyim ve paylaşımlarına da yer veren, bu kurumlarda görevlendirilen personele özel, hizmet içi eğitim seminerleri ve süpervizyon eğitimleri ile desteklenmelerine ihtiyaç bulunduğunu söyleyebiliriz.
Üniversite öğrencilerinde manevi iyi oluş ve narsistik eğilim ilişkisi: İstanbul örneği
Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerindeki manevi iyi oluş ve narsistik kişilik eğilimi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın yöntemi, korelasyonel araştırma modelindedir. Araştırmaya 468 üniversite öğrencisi (116 erkek, 352 kadın) katılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak, Kişisel Bilgi Formu, Narsistik Kişilik Envanteri-13, Manevi İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Veriler bağımsız örneklemler için t testi, tek yönlü varyans analizi, Pearson korelasyon katsayısı ve basit doğrusal regresyon analizleri ile test edilmiştir. Analiz sonucuna göre, manevi iyi oluş ile narsistik kişilik arasında düşük düzeyde negatif yönde anlamlı bir ilişki (r = -.14, p = .003) bulunmuştur. Basit doğrusal regresyon analizi sonucuna göre ise manevi iyi oluşun narsistik kişiliğin anlamlı bir yordayıcısı olduğu görülmektedir (R= .14, R2= .02, p < .01). Araştırmanın bir başka sonucuna göre ise narsistik kişilik düzeyi cinsiyete göre anlamlı düzeyde farklılaşmazken manevi iyi oluş düzeyi cinsiyete göre anlamlı düzeyde farklılaşmıştır. Buna göre, kadınların manevi iyi oluş puanlarının erkeklerden anlamlı olarak daha yüksek olduğu görülmektedir. Ayrıca, öğrencilerin okudukları fakülteye göre manevi iyi oluşları ve narsistik kişilik eğilimleri anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir. Buna göre ilahiyat fakültesi öğrencilerinin manevi iyi oluş puanı eğitim fakültesi öğrencilerine göre daha yüksek bulunmuştur. Hukuk fakültesinde okuyan öğrencilerin narsistik kişilik puanları ilahiyat fakültesi öğrencilerine göre daha yüksek bulunmuştur. Narsistik kişilik ve manevi iyi oluş düzeylerinde, bireylerin kendilerini dini-manevi anlamda değerlendirmeleri açısından da anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Buna göre kendini manevi olarak değerlendiren öğrencilerin, ne dindar ne manevi olarak değerlendiren öğrencilere göre; kendini dindar olarak ve hem dindar hem manevi olarak değerlendiren öğrencilerin de kendini manevi olarak ve ne dindar ne manevi olarak değerlendiren öğrencilere göre manevi iyi oluş puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca kendisini ne dindar ne manevi olarak değerlendiren öğrencilerin, kendisini dindar olarak değerlendiren öğrencilere göre narsistik kişilik puanları yüksek çıkmıştır. Araştırma bulguları ilgili literatür kapsamında tartışılıp yorumlanmış ve çeşitli öneriler sunulmuştur.
Uluslararası öğrencilerde sosyo-kültürel uyum, psikolojik sağlamlık ve maneviyat ilişkisi
Bu araştırmada Türkiye'ye lisans eğitim için gelen uluslararası öğrencilerde sosyokültürel uyum, psikolojik sağlamlık ve maneviyat ilişkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmanın yöntemi nicel araştırma yöntemlerinden korelasyonel araştırma modelidir. Araştırmanın örneklemini Türkiye'deki üniversitelerde lisans eğitimi alan 294 (187 kadın- 107 erkek) uluslararası öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak, Kişisel Bilgi Formu, Sosyokültürel Uyum Ölçeği, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Üç Faktörlü Spiritüel İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Veriler, gruplar arası farkların belirlenmesi için bağımsız gruplar t testi ile analiz edilmiştir. Değişkenler arası ilişki için Pearson Korelasyon Katsayısı ve aracılık analizinde regresyon temelli aracılık makrosu (Process Model 4) uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre uluslararası üniversite öğrencilerinin sosyokültürel uyum, psikolojik sağlamlık, manevi iyi oluş puanları cinsiyetlerine göre anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Türkçe seviyelerine göre, psikolojik sağlamlık puanları anlamlı bir farklılık göstermemiş olup sosyokültürel uyum ve manevi iyi oluş puanlarında anlamlı farklılık ortaya çıkmıştır. Buna göre, Türkçe seviyesi ileri olanların orta seviye olanlara göre manevi iyi oluşları daha yüksek ve sosyokültürel uyumda zorlanma düzeyleri daha düşüktür. Analiz sonuçlarında, manevi iyi oluş ile psikolojik sağlamlık arasında pozitif yönde; sosyokültürel uyum ile psikolojik sağlamlık ve manevi iyi oluş arasında ise negatif yönde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Aracılık analizi sonucu, manevi iyi oluşun psikolojik sağlamlık aracılığıyla sosyokültürel uyum üzerindeki anlamlı ve dolaylı etkisini ortaya koymuştur. Araştırmanın sonuçları ilgili literatür çerçevesinde tartışılıp yorumlanmıştır.
Ergenlerin spiritüel iyi oluşları ve akran ilişkileri ile psikolojik sağlamlıkları arasındaki ilişkiler: İmam-Hatip liseleri örneklemi
Bu araştırmanın amacı, ergen bireylerde spiritüel iyi oluş, akran ilişkileri ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkiyi incelemektir Çalışma ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak "Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği", "Akran İlişkileri Ölçeği" "Spiritüel İyi oluş Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Üsküdar ilçesindeki imam hatip liselerinde öğrenim gören %47.1'i kız, %52.9'u erkek öğrenci olmak üzere 344 ergen bireyden oluşmaktadır. Bulgular betimsel analizler, fark analizleri (t-testi, ANOVA), korelasyon ve regresyonel analizler kullanılarak elde edilmiştir. Regresyon analizinde değişkenlerin doğrudan ve dolaylı rollerini ortaya çıkarmak için çoklu regresyon modeli kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre ergenlerin spiritüel iyi oluş puanları cinsiyetlerine göre anlamlı düzeyde farklılaşmazken psikolojik sağlamlık puanları erkek ergenler lehine, akran ilişkileri puanları kız ergenler lehine anlamlı farklılık göstermiştir. Pearson korelasyon analizine göre ergenlerin spiritüel iyi oluşları ile akran ilişkileri arasında pozitif yönde yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki, ergenlerin psikolojik sağlamlıkları ile spiritüel iyi oluşları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Ergenlerin psikolojik sağlamlıkları ile akran ilişkileri arasında da pozitif yönde anlamlı bir ilişki ortaya çıkmıştır. Çoklu regresyon analizi sonucuna göre spiritüel iyi oluş ve akran ilişkileri, psikolojik sağlamlık değişkenindeki toplam varsayın yaklaşık %32'lik bölümünü açıklamaktadır. Araştırmanın sonuçları ilgili bulgular literatür çerçevesinde yorumlanmıştır. Araştırma sonuçları dikkate alındığında lise öğrencilerinin spiritüel iyi oluşlarının ve akran ilişkilerinin psikolojik sağlamlıklarını açıklamada bir rol oynadığı ifade edilebilir.
Genç yetişkinlerde dindar insan algısı ve spiritüel iyi oluş arasındaki ilişki
Bu çalışmada genç yetişkin bireylerin dindarlık algılarının spiritüel iyi oluşlarına etkisini incelemek amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak nicel araştırma yöntemlerinden korelasyonel araştırma modeli uygulanmıştır. Çalışmada verilerin toplanması amacıyla Kişisel Bilgi Formu, Üç Faktörlü Spiritüel İyi Oluş Ölçeği (SİOÖ) ve Dindar İnsan Algısı Ölçeği (DİAÖ) kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi Türkiye'de yaşayan 18-40 yaş arası 303 kadın ve 87 erkek olmak üzere 390 bireyden oluşmaktadır. Nicel değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla korelasyon analizleri yapılmıştır. Analiz sonuçları incelendiğinde, genç yetişkinlerin spiritüel iyi oluşları ve dindar insan algıları arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Cinsiyete göre karşılaştırıldığında, kadınların erkeklere göre spiritüel iyi oluş düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmektedir. Yaş gruplarına göre bulgular incelendiğinde, 36-40 yaş grubundaki katılımcıların 18-24 yaş grubundaki katılımcılara göre doğayla ve çevreyle olan uyumlarının daha yüksek düzeyde olduğunu göstermektedir. Dindar İnsan Algısı ölçeğinin alt boyut puanları cinsiyete ve yaş gruplarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Medeni duruma göre alt boyutları incelendiğinde, Spiritüel İyi Oluş Ölçeğine göre, evli katılımcılara oranla bekarların ilahi bir güce olan bağlılıklarının (aşkınlık) ve doğayla uyum alt boyut puanlarının daha yüksek düzeyde olduğu görülmektedir. Anomi alt boyutunda ise bekar katılımcıların evli katılımcılara göre daha yüksek düzeyde anlamlı bir farklılık gösterdiği bulgulanmıştır. Dindar İnsan Algısı Ölçeği puanları entelektüel ve münzevi dindarlar alt boyutlarında medeni duruma göre anlamlı bir farklılık göstermezken, sosyal alt boyut puanlarında medeni duruma göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermektedir. Buna göre evli katılımcıların sosyal alt boyut puanı bekar katılımcılardan yüksek bulunmuştur. Araştırma sonucunda elde edilen veriler ilgili literatür çerçevesinde yorumlanmıştır.
18-25 yaş arası bireylerin intihar olasılığında aile aidiyeti ve maneviyatın rolü
İlgili araştırmanın amacı, 18-25 yaş arası bireylerin intihar olasılıkları ve aile aidiyetleri ile manevi iyi oluşları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden korelasyonel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini İstanbul genelinde 18-25 yaş arası kişiler oluşturmaktadır. Araştırmanın veri toplama araçları, Kişisel Bilgi Formu, İntihar Olasılığı Ölçeği, Aile Aidiyeti Ölçeği ve Manevi İyi Oluş Ölçeği'dir. Veriler, gruplar arası farkların belirlenmesi amacıyla bağımsız gruplar için t testi ile analiz edilmiştir. Değişkenler arası ilişki için Pearson Korelasyon Katsayısı ve aracılık analizinde değişkenlerin doğrudan ve dolaylı rollerin analizi için regresyon temelli aracılık makrosu (Process Model 4) uygulanmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, 18-25 yaş arası bireylerin intihar olasılıkları ile aile aidiyetleri cinsiyetlerine göre değişiklik göstermezken; manevi iyi oluşları kadınlarda daha yüksek bulunmuştur. 18-25 yaş arası bireylerin ebeveynlerinin çalışma durumları annenin ve babanın çalışması olmak üzere iki şekilde incelenmiştir. Annenin çalışma durumuna göre, aile aidiyeti ve intihar olasılığında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmazken; manevi iyi oluşta istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmuştur. Buna göre annesi çalışmayan katılımcıların manevi iyi oluşları daha yüksektir. Babanın çalışma durumuna göre, manevi iyi oluş ve intihar olasılığında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmazken; aile aidiyetinde istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmuştur. Buna göre babası çalışan katılımcıların aile aidiyetleri daha yüksektir. 18-25 yaş arası bireylerin ebeveynlerinin medeni durumlarına göre, manevi iyi oluşta istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmazken; aile aidiyeti ve intihar olasılığında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmuştur. Buna göre evlilik birliği süren ebeveynlere sahip katılımcıların aile aidiyetleri daha yüksek; intihar olasılıkları ise daha düşüktür. 18-25 yaş arası bireylerin aile aidiyetleri intihar olasılıklarını anlamlı ve negatif yönde hem doğrudan hem de toplam olarak yordamıştır. Aile aidiyetinin aracı değişken olan manevi iyi oluşun varlığında intihar olasılığı üzerindeki dolaylı etkisinin de anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın sonuçları ilgili literatür ışığında tartışılıp yorumlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Beliren yetişkinlik, yetişkinliğe geçiş, intihar, intihar olasılığı, aile aidiyeti, manevi iyi oluş
Manevi danışmanlık ve rehberlikte sanat terapisinin uygulanabilirliğine ilişkin sanat terapistleri ve uygulayıcılarının görüşleri üzerine nitel bir araştırma
Bu çalışma, manevi danışmanlık ve rehberlik sürecinde sanat terapisinin işlevselliğini ve rolünü araştırmaktadır. Araştırmanın amacı, manevi danışmanlık ve rehberlikte sanat terapisinin uygulanabilirliğine ilişkin sanat terapistlerinin ve uygulayıcılarının görüşleri ve yöntemin etkilerini öğrenmektir. Araştırma sürecinde nitel bir araştırma yöntemi olan fenomenolojik desen yöntemi kullanılmıştır. Sanat terapisti/uygulayıcısı olan kişilerin sanat terapisi ve maneviyat hakkında görüşlerini görmek adına yarı yapılandırılmış sorular eşliğinde derinlemesine mülakat tekniği ile ele alınmıştır. Verilerin çözümlenmesinde MAXQDA programından yararlanılmıştır. Yorumlayıcı fenomenolojik yöntemin aşamaları takip edilerek analiz edilmiştir. Analiz sonucunda çeşitli kodlar, temalar ve alt temalar ortaya koyulmuştur. Araştırmanın bulgularına göre, sanat terapisinin maneviyat ile bütünleşen yaklaşımı ve iletişimi, kişinin kendisini daha iyi anlamasına, duygularını açığa çıkarmasına ve duygusal ile manevi iyilik halini artırmasına yardımcı olabilir. Bu sürecin manevi danışmanlık ve rehberlik alanındaki uygulanabilirliği için, manevi danışmanların danışmanlık becerilerini geliştirmesi ve alandaki uzmanlar tarafından yapılandırılmış sanat terapisi programlarına ihtiyaç duyulduğunu da gözler önüne sermektedir.
Kayıp sonrası travmatik yas düzeyi ile dini başa çıkma arasındaki ilişki: Trakya örneği
Bu araştırmanın amacı, Trakya bölgesinde yaşayan ve son 6 ay içerisinde sevdiği bir yakınını kaybeden kişilerin travmatik yas düzeyleri ile dini başa çıkma düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın yöntemi nicel araştırma yöntemlerinden korelasyonel araştırma modelidir. Araştırmanın örneklemini Trakya bölgesinde yaşayan, sevdiği bir yakınını son 6 ay içerisinde kaybetmiş 472 (360 kadın, 112 erkek) kişi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak; Kişisel Bilgi Formu, Dini Başa Çıkma Ölçeği ve Travmatik Yas Ölçeği kullanılmıştır. Bağımsız grupların ölçüm sonuçlarını karşılaştırmak için bağımsız gruplar t testi, üç veya daha fazla grubun ortalamalarını karşılaştırmak için tek yönlü varyans analizi yapılmıştır. İki farklı ölçme aracının sonuçları ölçüm arasındaki ilişkinin yönünün ve gücünü değerlendirmek amacıyla Pearson korelasyon katsayısı incelenmiştir. Elde edilen bulgular ışığında, kadınların pozitif dini başa çıkma ve travmatik yas puanları erkeklere göre daha yüksektir. Evli olan katılımcıların pozitif dini başa çıkma ve negatif dini başa çıkma puanları bekar bireylere göre anlamlı düzeyde daha yüksektir. Hem pozitif dini başa çıkma hem de negatif dini başa çıkma puanları yükseldikçe travmatik yas puanı da yükselmektedir.
Üniversite öğrencilerinde özyeterlik ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide manevi iyi oluşun aracı rol etkisinin incelenmesi
Bu araştırmanın temel amacı üniversite öğrencilerinde özyeterlik ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide manevi iyi oluşun aracı rol etkisinin incelenmesidir. Araştırma, nicel bir çalışma olup korelasyonel araştırma modelindedir. Araştırma kapsamında özyeterlik, psikolojik sağlamlık ve manevi iyi oluş değişkenleri kullanılmış ve manevi iyi oluşun bu değişkenler arasındaki aracı rol etkisine bakılmıştır. Araştırmanın evrenini İstanbul'da 2022-2023 öğretim yılları arasında herhangi bölüme kayıtlı olan devlet ve vakıf üniversite öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırma örneklemi ise 449 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Genel Özyeterlik Ölçeği, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ve Spiritüel İyi Oluş Ölçeği'ne ek olarak katılımcıların demografik bilgilerine ulaşabilmek amacıyla da araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmada toplanan veriler, SPSS 29 Paket Programı ve PROCESS Macro koşullu süreç analizi ile analize tabi tutulmuşlardır. Verilerin analizi için ilk olarak dağılımın normalliği test edilmiştir. Dağılımın normalliğinin sağlandığı tespit edildikten sonra bağımsız gruplar t-Testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. ANOVA sonrasında anlamlı farklılıkların oluştuğu grupları belirlemek amacıyla post-hoc analiz teknikleri uygulanmıştır. Aracılık analizleri için ise regresyon temelli aracılık macrosundan (Process Model 4) yararlanılmıştır. Bu sayede değişkenlerin doğrudan ve dolaylı rolleri ortaya çıkarılmıştır. Analiz sonuçlarından elde edilen bulgulara göre üniversite öğrencilerinin, özyeterlikleri ve psikolojik sağlamlıkları arasındaki ilişkide manevi iyi oluşun doğrudan kısmi düzeyde aracı rol etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Buna göre, psikolojik sağlamlık özyeterliği toplamda pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordarken doğrudan da anlamlı düzeyde yordamıştır. Psikolojik sağlamlık manevi iyi oluşu da pozitif yönde anlamlı olarak yordamıştır. Ayrıca, manevi iyi oluş da özyeterliği pozitif yönde anlamlı düzeyde yordamıştır. Aracılık modeli sonucunda değişkenler özyeterlik varyansının yaklaşık %32'sini açıklamış ve manevi iyi oluş, psikolojik sağlamlık ve özyeterlik arasındaki ilişkiye kısmen aracılık etmiştir.
Ergenlerde dijital oyun bağımlılığı ile yaşamda anlam arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, ergenlerde dijital oyun bağımlılığı ile yaşamda anlam arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu amaçla ergenlerde dijital oyun bağımlılığı ile yaşamda anlam arasındaki ilişki çeşitli demografik değişkenler açısından ele alınmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkenleri dijital oyun bağımlılığı ve yaşamda anlamdır. Araştırmanın demografik değişkenleri ise cinsiyet, yaş, okul türü, sınıf düzeyi, ebeveynlerin birliktelik durumu, ekonomik durum ve eğitim seviyesidir. Nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeline uygun olan bu araştırma 2020-2021 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Maltepe ilçesinde bulunan farklı liselerde eğitim gören 150 kız, 337 erkek olmak üzere toplam 487 öğrenciden elde edilen veriler ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veriler araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu, Ergenler İçin Oyun Bağımlılığı Ölçeği Kısa Formu ve Yaşamda Anlam Ölçeği ile toplanmıştır. Araştırma kapsamında toplanan verilerin analizi SPSS 25.0 programı kullanılarak yapılmıştır. Araştırma sonucunda, dijital oyun bağımlılığı ile yaşamda anlam arayışı arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişki olmadığı, buna karşılık dijital oyun bağımlılığı ile yaşamda anlamın varlığı arasında negatif ve düşük düzeyde anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bu kapsamda dijital oyun bağımlılığının yaşamda anlam varlığını olumsuz yönde etkilediği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Dijital Oyun Bağımlılığı, Ergen, Yaşamda Anlam.
Kanser hastalarında umut ve manevi iyi oluş arasındaki ilişkide sakin benliğin aracılık etkisi
Bu araştırmanın temel amacı, kanser hastalarında spiritüel iyi oluş ve umut arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu ilişkide sakin benliğin aracılık rolünü belirlemektir. Araştırmada, İstanbul ilinde bulunan Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesinde tedavi görmekte olan 206 kanser hastasının dahil edildiği kesitsel ve tanımlayıcı tipte bir çalışmadır. Araştırmanın yöntemi korelasyon araştırma modelinde nicel bir araştırmadır. Araştırmada hastalara kişisel veri formu, Beck Umutsuzluk Ölçeği, Üç Faktörlü Spiritüel İyi Oluş Ölçeği ve Sakin Benlik Ölçeğini içeren anket uygulanmıştır. Analizler için SPSS 27 programı kullanılmıştır. Verilerin normal dağılıma uyup uymadığı Kolmogrov Smirnov testi ile bakılmış olup verilerin normal dağılıma uyduğu belirlenmiştir. Sayısal verileri ikili karşılaştırılmasında bağımsız örneklemler t testi ve Mann Whitney U testi, 3 ve daha çoklu olan karşılaştırmalarında ise tek yönlü varyans analizi ve Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Sayısal verilerin birbirleri olan ilişkileri incelemek için Pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Araştırmada spiritüel iyi oluş ve umut arasındaki ilişkide sakin benliğin aracılık etkisini ortaya koymak için Hayes PROCESS (Model 4) Macro koşullu süreç analizinden yararlanılmıştır. Aracılık analizinde Bootstraping yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, hastaların cinsiyet, eğitim düzeyi, medeni durum, çalışma durumu, sosyoekonomik düzey, biriyle yaşama durumu, kanser dışı kronik hastalık durumu ve ailede kanser varlığı gibi demografik faktörleri ile umutsuzluk, spiritüel iyi oluş ve sakin benlik değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Yaş arttıkça umutsuzluk düzeyinin arttığı görülmüştür. Bunun yanı sıra, spiritüel iyi oluş düzeyindeki artışın umutsuzluk üzerinde doğrudan olumlu bir etkisi olduğu ve sakin benliğin de bu olumlu etkiyi arttırdığı görülmüştür. Buradan, sakin benlik üzerine yapılacak çalışmaların kanser hastalarının spiritüel iyi oluşlarını destekleyeceği ve umut düzeylerini de olumlu yönde etkileyebileceği düşünülmektedir.
Uluslararası öğrencilerin manevi kaynakları, genel aidiyetleri ve stres düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı İstanbul da öğrenim gören lisans ve lisansüstü uluslararası öğrencilerin manevi kaynakları, genel aidiyetleri ve stres düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın yöntemi nicel araştırma yöntemlerinden korelasyonel araştırma modelidir. Araştırmanın örneklemi İstanbul da öğrenim gören 245 uluslararası öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak, Kişisel Bilgi Formu, Maneviyat Ölçeği, Genel Aidiyet Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, uluslararası öğrencilerin algılanan stres düzeylerinin aidiyet ve manevi kaynaklarla negatif yönlü ve anlamlı ilişkisi olduğu saptanmıştır. Ayrıca, uluslararası öğrencilerin algılanan stres düzeylerinin manevi kaynaklar tarafından negatif yönlü ve anlamlı düzeyde yordandığı sonucu elde edilmiştir. Sosyodemografik değişkenler bakımından manevi kaynaklar, aidiyet ve algılanan stres düzeylerinin anlamlı farklılık gösterdiğine dair bulgular elde edilmiştir. Manevi kaynakların sınıf ve gelir düzeyine göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilirken, cinsiyet bakımından anlamlı farklılık saptanmamıştır. Aidiyet puanlarının sosyodemografik değişkenlere göre anlamlı farklılık göstermediği; algılanan stres düzeylerinin ise kadın öğrencilerde anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu sonucu elde edilmiştir. Yapılan hiyerarşik regresyon analizi bulgularına göre, katılımcıların algılanan stres düzeylerinin genel aidiyet tarafından negatif yönlü ve anlamlı düzeyde %13,9 oranında yordandığı tespit edilmiştir. Maneviyat Ölçeği toplam değişkeninin katkısı anlamlı değildir ve varyans %0,3'tür. Toplamda, aidiyet ve manevi kaynaklar birlikte stres düzeylerini %14,2 oranında yordamaktadır, fakat bu oran aidiyet değişkeninden kaynaklanmaktadır. Bulgular doğrultusunda aidiyetin algılanan stres üzerinde koruyucu bir etkisi olabileceği düşünülmektedir. Elde edilen bulgular daha önceki yapılan araştırmalarla karşılaştırılarak değerlendirilmiş; ileri araştırma ve uygulamalara yönelik öneriler sunulmuştur.
Uygur öğrencilerin algıladıkları stres düzeyi, stresle başa çıkma tarzları ve spiritüel iyi oluş arasındaki ilişki
Göçmen bireylerin psikososyal uyum süreçleri, özellikle kültürel farklılıklar, dil bariyerleri ve sosyal izolasyon gibi faktörler nedeniyle akademik ve kişisel yaşamlarında zorluklar yaratmaktadır. Bu araştırma, Uygur üniversite öğrencilerinin spiritüel iyi oluş düzeyleri, algılanan stres düzeyleri ve stresle başa çıkma tarzları arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında toplam 106 Uygur (69 Kız – 37 Erkek) üniversite öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Katılımcılar gönüllülük esasına dayalı olarak belirlenmiş ve veriler çevrimiçi bir platform olan Google Form aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmada veri toplamak amacıyla Kişisel Bilgi Formu, Algılanan Stres Ölçeği, Spiritüel İyi Oluş Ölçeği ve Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 25 programı ile analiz edilmiştir. İkili gruplar için Bağımsız Gruplar t-Testi, üç veya daha fazla grup içeren değişkenler için Tek Yönlü ANOVA uygulanmıştır. Anne ve baba eğitim düzeyi gibi kategorik değişkenler için Kruskal-Wallis H Testi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson Korelasyon Analizi ile değerlendirilmiş ve bu ilişkilerin gücü ve yönü Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi ile incelenmiştir. Araştırmanın bulgularına göre spiritüel iyi oluş üzerinde, yalnızca katılımcıların gelir durumunun anlamlı bir etkisi bulunmuş; diğer demografik değişkenler (cinsiyet, yaş, çalışma durumu, anne ve baba eğitim düzeyi, kardeş sayısı) anlamlı bir farklılık yaratmamıştır. Algılanan stres düzeyi ve stresle başa çıkma tarzları üzerinde, yalnızca yaş değişkeninin anlamlı bir etkisi tespit edilmiştir. Cinsiyet, çalışma durumu, anne ve baba eğitim düzeyi gibi demografik değişkenlerin spiritüel iyi oluş, algılanan stres ve stresle başa çıkma tarzları üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Bu sonuçlar, literatürde yer alan çalışmalarla karşılaştırılarak tartışılmıştır. Özellikle, Uygur öğrencilerin sosyoekonomik durumlarının spiritüel iyi oluş üzerindeki etkileri ve yaş faktörünün stresle başa çıkma süreçlerini farklılaştırıcı rolü, azınlık gruplarına yönelik yapılan diğer araştırmalarla uyum göstermektedir. Çalışmanın bulgularına dayalı olarak, Uygur öğrencilerin manevi destek sistemlerini güçlendirme ve stresle başa çıkma stratejilerini geliştirme süreçlerine yönelik öneriler sunulmuştur.
Hafızlık eğitimi alan bireylerin motivasyon düzeyleri ile öznel iyi oluşları arasındaki ilişkide manevi iyi oluşun rolü
Bu araştırmanın amacı hafızlık eğitimi alan bireylerin motivasyon düzeyleri ile öznel iyi oluşları arasındaki ilişkide manevi iyi oluşun aracı rol etkisinin incelenmesidir. Araştırmanın yöntemi nicel araştırma yöntemlerinden korelasyonel araştırma modelidir. Araştırmanın çalışma grubunu Manisa'daki hafızlık kurslarında eğitim alan 346 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak, Kişisel Bilgi Formu, Spiritüel İyi Oluş Ölçeği, Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği ve Hafızlık Eğitimi Motivasyon Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler, SPSS Paket Programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde normal dağılım gösteren iki değişkene sahip alt faktörler için t-testi, ikiden fazla değişkene sahip alt faktörler için ANOVA testi uygulanmıştır. Değişkenler arası ilişki için Pearson Korelasyon Katsayısı ve aracılık analizinde değişkenlerin doğrudan ve dolaylı rollerini analizi için regresyon temelli aracılık makrosu (Process Model 4) uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre hafızlık öğrencilerinin, hafızlık eğitimi motivasyonu, öznel iyi oluş ve manevi iyi oluş puanları sınıf düzeylerine göre anlamlı bir farklılık göstermiştir. Ayrıca hafızlık eğitimi motivasyonu ile cinsiyet değişkeni arasında erkekler lehine anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Hafızlık eğitimi motivasyonu ile öznel iyi oluş, hafızlık eğitimi motivasyonu ile manevi iyi oluş ve öznel iyi oluş ile manevi iyi oluş arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Aracılık analizi sonucuna göre hafızlık eğitimi alan öğrencilerin öznel iyi oluş düzeylerinin hafızlık eğitimi motivasyonları üzerinde anlamlı düzeyde doğrudan etkisi olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öznel iyi oluşun aracı değişken olan manevi iyi oluşun varlığında hafızlık eğitimi motivasyonu üzerindeki dolaylı etkisinin de anlamlı olduğu görülmüştür. Manevi iyi oluş, öznel iyi oluş ve hafızlık eğitimi motivasyonu arasındaki ilişkiye kısmen aracılık etmiştir. Araştırmanın sonuçları ilgili literatür çerçevesinde yorumlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Hafızlık, Öznel İyi Oluş, Hafızlık Eğitimi Motivasyonu, Manevi İyi Oluş, Maneviyat
Cezaevindeki erkek mahkumların psikolojik iyi oluşlarının affetme ve umutla ilişkisinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı Maltepe Açık Ceza İnfaz Kurumu'nda kalan erkek mahkumların psikolojik iyi oluşlarının affetme ve umutla ilişkisini incelemektir. Araştırmanın yöntemi nicel araştırma yöntemlerinden korelasyonel araştırma modelidir. Araştırmanın örneklemini Maltepe Açık Ceza İnfaz Kurumu'nda kalan 246 erkek mahkum oluşturmaktadır. Veriler Temmuz 2023- Aralık 2023 tarihleri arasında yüz yüze olarak toplanmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, Affetme Eğilimi Ölçeği ve Sürekli Umut Ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Psikolojik iyi oluş düzeylerinin medeni durumları ve eğitim durumlarına göre farklılaşmasını incelemek için Tek Yönlü ANOVA analizi kullanılmıştır. Buna göre mahkumların psikolojik iyi oluş düzeyi evlilerde bekarlara göre, boşanmış olanlarda da bekarlara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksektir. Psikolojik iyi oluş düzeyinin eğitim durumuna göre anlamlı bir farklılık göstermediği bulunmuştur. Mahkumların psikolojik iyi oluşları ile yaşları arasındaki ilişkiyi belirlemek üzere Pearson Korelasyon analizi uygulanmıştır. Analiz sonucunda anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Psikolojik iyi oluş, affetme ve umut değişkenleri arasındaki ilişkileri belirlemek için Pearson Korelasyon analizi yapılmıştır. Ayrıca, psikolojik iyi oluşun affetme ve umut tarafından ne ölçüde yordandığını belirlemek amacıyla aşamalı çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Mahkumların psikolojik iyi oluş düzeyleri ile affetme eğilimleri arasında pozitif yönde, zayıf ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Psikolojik iyi oluş düzeyleri ile umut düzeyleri arasında ise pozitif yönde, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Mahkumların umut düzeyleri ile affetme eğilimleri arasındaki ilişki ise anlamlı bulunmamıştır. Mahkumların umut düzeyleri ve affetme eğilimleri, psikolojik iyi oluşlarını anlamlı düzeyde yordamaktadır. Çoklu regresyon analizinin ilk aşamasında mahkumların psikolojik iyi oluşundaki varyansın en fazla açıklayıcısı olarak umut düzeyi değişkeni analize girmiş ve toplam varyansın %19.4'ünü açıklamıştır. İkinci aşamada ise, umut düzeyine ek olarak affetme eğilimi değişkeni analize dahil edilmiştir ve iki değişken birlikte psikolojik iyi oluş puanının toplam varyansının %24.9'unu açıklamıştır. Sonuç olarak, mahkumların umut düzeyleri ve affetme eğilimlerinin psikolojik iyi oluşlarını açıklamada önemli bir katkı sağladığı görülmektedir.
Ceza infaz kurumlarında bulunan erkek hükümlülerin dini/manevi yaşamlarının incelenmesi (Maltepe Açık Ceza İnfaz Kurumu örneği)
Bu çalışmanın amacı ceza infaz kurumlarında bulunan erkek hükümlülerin dini/manevi yaşamlarını anlamak ve derinlemesine incelemektir. Bu amaçla çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomonolojik desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu amaca yönelik örnekleme tekniklerinden biri olan maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Bu çalışma, farklı suçlardan hüküm giymiş 12 erkek hükümlü ile Maltepe Açık Ceza İnfaz Kurumu'nda gerçekleştirilen yüz yüze görüşmelerle yürütülmüştür. Araştırma sürecinde veriler, araştırmanın amaçlarına uygun biçimde hazırlanmış yarı yapılandırılmış 'Görüşme Formu' ve katılımcıların demografik bilgilerini elde etmek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen 'Kişisel Bilgi Formu' aracılığıyla toplanmıştır. Katılımcılara ait veriler, yasal engeller nedeniyle ses kaydına alınamamış; bu nedenle yüz yüze görüşmeler sırasında yazılı olarak kaydedilmiştir. Elde edilen veriler, araştırmanın amacına uygun biçimde içerik analizi yöntemiyle incelenmiş ve bulgular ortaya konulmuştur. Araştırmada elde edilen bulgular, ceza infaz kurumlarında bulunan erkek hükümlülerin din/maneviyat algısı ve yaşantıları arasındaki etkileşim, dini/ manevi pratikler ve psikolojik yansımaları, mahkûmiyetin dini/manevi yaşama etkisi ve manevi destek ihtiyacı olmak üzere üç ana tema etrafında sunulmuştur. Elde edilen bulgular doğrultusunda, din ve maneviyatın ceza infaz kurumunda bulunan erkek hükümlülerin psikolojik iyi oluşları üzerinde etkili kaynaklar olduğu görülmüştür. Bu kaynakların erkek hükümlülerin özelinde genel olarak hükümlülerin bireysel ve topluma rehabilite süreçlerinde kullanılması gerekli görüldüğü ve bu alanda yapılacak olan çalışmaların artırılması gerektiği söylenebilir.
Üniversite öğrencilerinde stresle başa çıkma tarzları ve maneviyat düzeyleri ile sigara bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmada üniversite öğrencilerinin stresle başa çıkma tarzları ve maneviyat düzeyleri ile sigara bağımlılığı arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmada şu temel soruya cevap aranmıştır: Üniversite öğrencilerinde sigara bağımlılığı, stresle başa çıkma tarzı ve maneviyat arasında anlamlı bir ilişki var mıdır? Araştırmanın yöntemi nicel araştırma yöntemlerinden korelasyonel araştırma modelidir. Araştırmanın örneklemini, uygun örnekleme yöntemi kullanılarak Türkiye'deki üniversitelerde lisans eğitimi alan 315 öğrenci (202 kadın, 113 erkek) oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak, Kişisel Bilgi Formu, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği, Maneviyat Ölçeği ve Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FTND) kullanılmıştır. Araştırma hipotezlerinin test edilebilmesi amacıyla Bağımsız Örneklem T-Test, Pearson Korelasyon ve Çoklu Doğrusal Regresyon analizleri uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre stresle başa çıkma tarzlarından boyuneğici yaklaşım ve sosyal desteğe başvurma ile sigara bağımlılığı arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Stresle başa çıkma ve maneviyat düzeyi arasındaki ilişkilere dair yapılan analiz sonuçlarına göre, iyimser ve kendine güvenli başa çıkma tarzlarının, maneviyat düzeyi ile pozitif ve anlamlı ilişkiler gösterdiği bulunmuştur. Maneviyat düzeyi ile sigara bağımlılığı arasında ise anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Araştırmanın sonuçları ilgili literatür çerçevesinde tartışılıp yorumlanmıştır.
Üniversite öğrencilerinde spiritüel iyi oluş, beden algısı ve benlik saygısı arasındaki yordayıcı ilişkilerin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin spiritüel iyi oluş, beden algısı, benlik saygısı düzeylerini ve aralarındaki ilişkileri incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini, Türkiye genelinde farklı üniversitelerden seçilen 261 kadın ve 200 erkek olmak üzere toplam 461 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler Demografik Bilgi Formu, Spiritüel İyi Oluş Ölçeği, Bedeni Beğenme Ölçeği ve Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler, grup farklılıklarını incelemek amacıyla bağımsız gruplar t-testi ve ANOVA; değişkenler arası ilişkileri ve yordayıcı etkileri belirlemek amacıyla Pearson korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Korelasyon analizleri sonucunda, spiritüel iyi oluş ile beden algısı ve benlik saygısı arasında pozitif yönlü, orta düzeyde anlamlı ilişkiler; beden algısı ile benlik saygısı arasında da pozitif yönlü anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Regresyon analizleri, spiritüel iyi oluşun beden algısı ve benlik saygısını anlamlı düzeyde yordadığını ortaya koymuştur. Cinsiyet değişkenine göre yapılan analizlerde, erkeklerin hem benlik saygısı hem de beden algısı puanlarının düzeylerinin kadınlara kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Yaş değişkenine göre, yaş ilerledikçe spiritüel iyi oluş düzeyinde artış gözlenmiş; ancak beden algısı ve benlik saygısı açısından anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Ayrıca, estetik müdahale yaptırmayı düşünen bireylerin spiritüel iyi oluş ve beden algısı puanlarının, estetik yaptırmayı düşünmeyen bireylere göre daha düşük olduğu bulunmuştur. Ancak estetik yaptırma durumu, benlik saygısı üzerinde anlamlı bir farklılık oluşturmamıştır. Araştırmanın genel bulguları, spiritüel iyi oluşun üniversite öğrencilerinin beden algısı ve benlik saygısı üzerinde anlamlı bir yordayıcı etkisi olduğunu göstermektedir. Elde edilen sonuçlar, ilgili literatür çerçevesinde tartışılmış ve ileride yapılacak çalışmalara yönelik öneriler sunulmuştur.
Maneviyatın kaygı ve psikolojik iyi oluş ile ilişkisi
Bu araştırmanın amacı İstanbul'da yaşayan 18-65 yaş aralığındaki yetişkin bireylerde kaygı ile maneviyat ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın yöntemi nicel araştırma yöntemlerinden korelasyonel araştırma modelidir. Araştırmanın örneklemini İstanbul'da yaşayan 18-65 yaş aralığındaki 603 (453 kadın-150 erkek) yetişkin birey oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak, Kişisel Bilgi Formu, Maneviyat Ölçeği, Yaygın Anksiyete Bozukluğu-7 Ölçeği, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Veriler, gruplar arası farkların belirlenmesi için bağımsız gruplar t testi ve ANOVA ile analiz edilmiştir. Değişkenler arası ilişki için Pearson Korelasyon Katsayısı ve aracılık analizinde değişkenlerin doğrudan ve dolaylı rollerini analizi için regresyon temelli aracılık makrosu (Process Model 4) uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, bireylerin cinsiyetlerine göre psikolojik iyi oluş puanları anlamlı bir farklılık göstermemiş olup maneviyat ve kaygı puanlarında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Buna göre, kadınların maneviyat ve kaygı puanları erkeklerden daha yüksektir. Bireylerin medeni durumlarına göre maneviyat, kaygı ve psikolojik iyi oluş puanlarında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Buna göre, evlilerin maneviyat ve psikolojik iyi oluş puanları, bekarların da kaygı puanları daha yüksek bulunmuştur. Bireylerin kaygı bozukluğu tanısı alma durumuna göre maneviyat, kaygı ve psikolojik iyi oluş puanlarında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Buna göre, tanı alanların kaygı puanları, tanı almayanlara göre daha yüksek; tanı almayanların psikolojik iyi oluş ve maneviyat puanları, tanı alanlara göre daha yüksektir. Bireylerin yaş düzeylerine göre maneviyat, kaygı ve psikolojik iyi oluş puanlarında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Buna göre, 18-29 yaş aralığındaki bireylerin 41-65 yaş aralığındaki bireylere göre kaygı puanları daha yüksek; 18-40 yaş aralığındaki bireylerin 41-65 yaş aralığındaki bireylere göre maneviyat ve psikolojik iyi oluş puanları daha düşük bulunmuştur. Korelasyon analizi sonuçlarına göre; maneviyat ile kaygı arasında negatif yönde düşük düzeyde anlamlı bir ilişki, psikolojik iyi oluş ile maneviyat arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki ve psikolojik iyi oluş ile kaygı arasında negatif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Aracılık analizi sonucuna göre bireylerin psikolojik iyi oluşları kaygı düzeylerini hem toplam hem de doğrudan negatif yönde ve anlamlı düzeyde yordamıştır. Psikolojik iyi oluşun aracı değişken olan maneviyatın varlığında kaygı üzerindeki doğrudan etkisi de anlamlı bulunmuştur. Maneviyat, psikolojik iyi oluş ile kaygı arasındaki ilişkiye kısmen aracılık etmiştir. Araştırma bulguları ilgili literatür çerçevesinde tartışılıp yorumlanmış ve çeşitli öneriler sunulmuştur.
Kutsal mekânlara bağlılık:Müslümanların hac ibadetideneyimleri üzerinenitel bir araştırma
Bu çalışma, kutsal mekânların manevi boyutunu ve bu mekânlara yönelik "bağlılık" olgusunu psiko-teolojik ve sosyo-kültürel perspektiflerden ele almayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda, bireylerin bu mekânlara karşı duyduğu duygusal bağın nedenleri ve doğası derinlemesine incelenmiştir. Araştırma, bireysel deneyimlerin önemini vurgulayan fenomenolojik bir yaklaşımla, Mekke'deki hac ibadet mekânlarına yönelik bağlılık olgusuna odaklanmaktadır. Bu amaca ulaşmak için nitel araştırma yöntemi ve fenomenoloji deseni uygulanmıştır. Çalışmanın örneklemini, İstanbul'da ikamet eden, hem hac hem de umre ibadeti yapmış 16 hacı oluşturmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşmeler ve katılımcıların tuttukları duygusal notlar aracılığıyla toplanmış ve MAXQDA programıyla içerik analizi yapılmıştır. Araştırmanın bulguları, nitel veri analizi sonucunda ortaya çıkan temaların, Scannell ve Gifford'un Mekâna Bağlılık Kuramı'nın (PPP) "Kişi, Mekân, Süreç" boyutlarına, araştırmacı tarafından eklenen "Kutsallık" boyutu ile birlikte dört ana tema etrafında sunulmuştur. Elde edilen bulgular doğrultusunda, katılımcıların kutsal mekânlara yönelik çok boyutlu güçlü bir bağlılık hissettiği tespit edilmiştir. Bu bağlılık; derin duygusal tepkiler (huzur, mutluluk, özlem, aidiyet), zengin bilişsel temsiller (dini-tarihi altyapı, tahayyül gücüyle yeniden yaşanan olaylar), dönüştürücü manevi boyutlar (içsel dönüşüm, ilahi yakınlık hissi, manevi arınma) ve belirgin davranışsal ifadelerle (sık ziyaret etme isteği, tavsiye etme, yakın çevresini götürme isteği) kendini göstermiştir. Çalışmamız, bu yapıya "kutsallık" boyutunu (ilahi itibar, manevi atmosfer, dönüştürücü etki) ekleyerek; bu boyutun kişi, mekân ve süreç boyutlarını güçlendirici ve destekleyici bir rol oynadığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak bu çalışma, kutsal mekânlara yönelik bağlılık alanındaki disiplinler arası çalışmaları desteklemesi ve bu bağlılığın bireysel ve toplumsal dönüştürücü etkilerinin anlaşılmasına katkı sağlaması açısından önemli bir adım olarak değerlendirilebilir.
Evlat kaybıyla baş etme sürecinde maneviyatın rolü
Bu araştırma anne ve babaların evlat kaybı deneyimleriyle baş etme sürecinde maneviyatın rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, ebeveynlerin bu kritik dönemde hangi baş etme yöntemlerine başvurdukları ve maneviyat ile ilişkilerinin nasıl şekillendiği araştırılmıştır. Bu amaç doğrultusunda, nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji tercih edilmiştir. Fenomenoloji, bireylerin yaşantılarını ve bu yaşantılara yükledikleri anlamları derinlemesine incelemeye olanak tanıdığı için uygun görülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu, amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen 12 katılımcı (7 anne, 5 baba) oluşturmaktadır. Ölçüt örneklem esas alınmıştır. Çocukların yaşı ve kaybın üzerinden geçen zaman hususunda kriter belirlenmiştir. Veriler, yarı yapılandırılmış "görüşme formu" ve katılımcıların demografik bilgilerini içeren kişisel bilgi formu aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş ve bulgular yedi ana tema altında sunulmuştur: (1) ölüm algısı, (2) kayba bağlı fiziksel ve ruhsal durum (3) kaybedilen kişi ve geride kalanlarla ilişkiler, (4) yas süreciyle baş etmek için yapılanlar, (5) kayıp sonrası hayat algısı, (6) evlat kaybı sonrası duygusal süreç (7) katılımcıların süreçle ilgili genel değerlendirmeleri. Araştırma bulguları, evlat kaybı gibi derin bir travmada maneviyatın ebeveynler için sıkça başvurulan bir baş etme kaynağı olduğunu ortaya koymuştur. Bu sonuç, yas sürecinde maneviyat desteklenmesinin hem bireysel iyileşme hem de psikososyal müdahaleler açısından önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Evlat Kaybı, Yas, Maneviyat, Baş Etme
Hâris el-Muhâsibî'nin Risâletü'l-Müsterşidîn'i bağlamında manevi danışmanlık ve rehberliğe dair temel kavram ve metotları
Bu tez çalışması, İslam düşünce geleneğinin önemli isimlerinden Hâris el-Muhâsibî'nin Risâletü'l-Müsterşidîn isimli eserinin, manevi danışmanlık ve rehberlik bağlamında değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Bu kapsamda hem klasik tasavvufi literatür hem de modern psikoloji yaklaşımları ışığında bireyin nefsî, ruhî ve psikolojik gelişimi karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Eserde yer alan nefis terbiyesi, sabır, şükür, tefekkür gibi başlıklar konu ve bağlamlarına göre üç ana düzlemde toparlanmıştır. Yapılan sınıflandırmalarda yer alan kavramlar hem klasik tasavvufi anlamlarıyla hem de modern psikolojiyle ilişkilendirilerek değerlendirilmiştir. Araştırmada, bireyin psikolojik gelişimi, içsel olgunlaşması ve kendini gerçekleştirme süreci hem İslam düşüncesi hem de çağdaş psikolojik yaklaşımlar temelinde analiz edilmiştir. Özellikle Hümanist Psikoloji, Pozitif Psikoloji ve Bilişsel-Davranışçı Terapi yaklaşımları, Muhâsibî'nin kavramlarıyla mukayese edilmiştir. Bu yönüyle çalışma, İslamî ilimlerle psikolojik danışmanlık alanı arasında bir köprü kurarak, manevi rehberlik hizmetlerine özgün bir katkı sunmayı hedeflemektedir. İnsan ruhunun derinliklerine dair yapılan bu yolculuğun hem akademik hem de pratik alanda özelde manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetlerine genelde ise psikolojik danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinde teorik ve pratik katkı sunması amaçlanmıştır.
Afetzedeler açısından manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinin değerlendirilmesi Kahramanmaraş örneği
Bu çalışma, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler sonrasında afetzedelerin manevi danışmanlık hizmetlerine dair deneyimlerini ve bu hizmetlerin bireyler üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, deprem sonrası yaşanan travmatik süreçte manevi desteğin bireylerin duygusal dayanıklılığını artırmadaki rolü incelenmiştir. Çalışma kapsamında, afetzedelerin dini ve manevi ihtiyaçlarını nasıl tanımladıkları, bu ihtiyaçlara yönelik sunulan hizmetlerin yeterliliği, destek sürecinde yaşadıkları deneyimler ve hizmetlerin psikososyal iyileşme üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Nitel yöntemle yürütülen araştırmada, yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla depremzede bireylerden veri toplanmış, elde edilen bulgular fenomenoloji deseni ile yapılandırılmıştır. Toplam 22 kişi ile yapılan görüşmelerden elde edilen verilerin analiz sürecinde betimsel analiz yaklaşımı tercih edilmiştir. Toplanan veriler MAXQDA 2024 ile temalara göre analiz edilmiştir. Afet bölgesinde yürütülen manevi destek hizmetleri kapsamında; dua ve ibadetlerin organize edildiği, moral ve motivasyon sağlayıcı etkinliklerin düzenlendiği, manevi içerikli sosyal hizmet faaliyetlerinin sunulduğu ve yetişkinlere yönelik Kur'an Kursu çalışmalarının gerçekleştirildiği belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre, MDR hizmeti alan bireyler, yaşadıkları travmalarla başa çıkmada bu desteğin önemli katkılar sağladığını, özellikle uykusuzluk, korku, çaresizlik ve belirsizlik gibi problemlerin hafifletilmesinde maneviyatın güçlü bir kaynak olduğunu belirtmişlerdir. Ayrıca, Manevi danışmanların tutumları, empatik yaklaşımları ve kültürel açıdan uygun dini pratikleri, destek sürecinin etkinliğini artıran temel unsurlar olmuştur. Anahtar Kelimeler: Afet, Depremzede, Manevi Danışmanlık ve Rehberlik, Manevi Destek
Narrative terapiye dayalı manevi yönelimli deneysel bir uygulama: Dokuduğum Kilim Gördüğüm Benim
Bu araştırma, Narrative Terapi temelli manevi yönelimli olarak geliştirilen "Dokuduğum Kilim, Gördüğüm Benim" adlı grupla psikolojik danışma programının bireylerin manevi ve psikolojik iyi oluşları üzerindeki etkisini, açıklayıcı sıralı karma yöntem deseni çerçevesinde incelemektedir. Çalışmada, kültürel bir metafor olarak kilim kavramı kullanılmış ve bireyin yaşam öyküsünü motifler aracılığıyla kilime aktarması sağlanarak, bu öyküyü yeniden anlamlandırması ve manevi ve psikolojik iyi oluşunu artırması amaçlanmıştır. Araştırma, ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılarak yürütülmüş ve deney grubuna Narrative Terapi'nin temel tekniklerini içeren bir müdahale programı uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Kütahya ilinde lise öğrenimine devam eden ve gönüllü olarak katılım sağlayan 16 genç oluşturmaktadır. Katılımcılar, rastgele seçim yöntemiyle deney (n = 8) ve kontrol (n = 8) gruplarına atanmıştır. Nicel veriler, Manevi Yönelim Ölçeği, İçsel Maneviyat Ölçeği ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği aracılığıyla toplanmış ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ve Mann Whitney U ile analiz edilmiştir. Nitel veriler ise içerik analizi yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Analiz bulguları, deney grubunun manevi yönelim, içsel maneviyat ve psikolojik iyi oluş düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir artış gösterdiğini ortaya koymaktadır (p < 0.05). Buna karşın, kontrol grubunda anlamlı bir değişiklik saptanmamıştır. Nitel bulgular ise katılımcıların terapi sürecinde içsel farkındalıklarının arttığını, problem hikâyelerini yeniden yapılandırarak manevi ve psikolojik iyi oluşlarını desteklediklerini göstermektedir.
Özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynlerin maneviyat ve psikolojik sağlamlık ilişkisi üzerine bir araştırma
Araştırmanın temel amacı özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynlerin maneviyat ile psikolojik sağlamlığı arasındaki ilişkinin ortaya konulmasıdır. Ayrıca özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynlerin maneviyat ve psikolojik sağlamlık düzeylerinin cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, anne-babanın mesleği, ailenin gelir durumu, çocuğun özel gereksinim türü, özel gereksinimli çocuğun yaşı gibi değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını inceleyerek, sonuçlara uygun çözüm önerileri sunmaktır. Araştırma örneklemini 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Kütahya ilinde özel eğitim okulları ve kaynaştırma programında bulunan öğrencilerin basit random örnekleme yoluyla seçilen gönüllü 360 anne babası oluşturmaktadır. Araştırma nicel yaklaşıma dayalı ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Araştırmaya katılan anne babalardan veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Maneviyat Ölçeği" ve "Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği" (KPSÖ) uygulanarak toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 22 İstatistik Paket Programı yardımı ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynlerin psikolojik sağlamlık ile maneviyat ilişkisi arasında pozitif yönde ve düşük düzeyde (r=,214) anlamlı (p<,05) bir ilişki olduğu görülmüştür. Araştırmaya sosyoekonomik değişkenlere göre bakıldığında psikolojik sağlamlık ve maneviyat düzeylerinde farklılaşma ve anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir.
COVID-19 salgını döneminde lise öğrencilerinin maneviyat ve psikolojik sağlamlık düzeyleri arasındaki ilişki üzerine bir araştırma
Bu çalışmada, Covid-19 salgını döneminde lise öğrencilerinin maneviyat ve psikolojik sağlamlık düzeyleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışmada; okul türü, yaş, kardeş sayısı, anne-baba birliktelik durumu, evde çekirdek aile dışında yaşayan bireyler, ailenin maddi durumu, Covid-19 hastalığı geçirme gibi değişkenler ele alınmıştır. Bu çalışmada genel tarama ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak Doğan (2015) tarafından geliştirilen "Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği" ve Şirin (2018) tarafından geliştirilen "Maneviyat Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Kütahya'da öğrenim gören 512 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada elde edilen veriler bilgisayar paket programları kullanılarak analiz edilmiştir. Veriler betimsel analizler (yüzde, frekans), fark analizleri (t-testi, ANOVA) ve korelasyon kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre öğrencilerin maneviyat algılarının yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır. Öğrencilerin maneviyat düzeylerinde cinsiyetine göre kızların lehine fark saptanmıştır. Ayrıca katılımcıların aile birlikteliğinin maneviyat algılarını artırdığı tespit edilmiştir. Diğer taraftan öğrencilerin psikolojik sağlamlıklarının orta düzeyde olduğu saptanmıştır. Araştırmada incelenen değişkenlere göre -cinsiyet hariç- öğrencilerin psikolojik sağlamlık düzeyleri arasında anlamlı fark tespit edilmemiştir. Ayrıca katılımcıların maneviyat ve psikolojik sağlamlık düzeyleri arasında pozitif yönde ilişki tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları dikkate alındığında lise öğrencilerinin psikolojik sağlamlıklarını arttırmak için maneviyat düzeylerini arttırıcı faaliyetlerin yapılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Covid-19, Lise Öğrencileri, Maneviyat, Psikolojik Sağlamlık, Ruh Sağlığı
Değer odaklı manevi destek uygulamasının hafızlık eğitimi alan öğrencilerin psikolojik iyi oluşuna etkisi
Manevi danışmanlık, olumsuz yaşantılar, düşünceler karşısında kişilerin anlam arayışında veya bulunduğu durumdan daha olumlu duruma geçiş sürecinde dini/ manevi referanslara dayalı destekleme, yardım ve danışma hizmetidir. Bireyin yaşamını hafızlık eğitim kurallarına göre düzenleyen, disiplinli çalışma gerektiren, neticesi hem dünya hem ahirete dayalı bir eğitim olan hafızlık eğitim sürecinde kişiler manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetine sıkça ihtiyaç duyarlar. Bu araştırmanın amacı, değer odaklı manevi destek uygulamasının hafızlık eğitimi alan öğrencilerin psikolojik iyi oluşunu nasıl etkilediğini tespit etmektir. Araştırma, Kütahya ili Simav ilçesinde merkezde hafızlık eğitimi veren iki Kur'an kursuna kayıtlı 60 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcı grup araştırmaya dahil olmayı kabul eden ve velilerinin araştırmaya katılım izni verdiği gönüllülerden rastgele örnekleme ile oluşturulmuştur. 30 öğrenci deney, 30 öğrenci kontrol grubuna ayrılmış ve deney grubu ile değer odaklı manevi destek oturumları gerçekleştirilmiştir. Araştırmada öntest- sontest kontrol gruplu deneysel model kullanılmıştır. Araştırma verileri, "Kişisel Bilgi Formu" ve "Stirling Çocuklar İçin Duygusal ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği" kullanılarak elde edilmiş ve veriler SPSS 22 programı ile analiz edilmiştir. Katılımcılardan toplanan veriler analiz edildiğinde değer odaklı manevi destek uygulamasının hafızlık eğitimi alan öğrencilerin psikolojik iyi oluşuna olumlu katkı sunabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Hafızlık Eğitimi, Manevi Danışmanlık, Maneviyat, Psikolojik İyi Oluş
Z kuşağı gençlerinin manevi iyi oluşları ile aile içi iletişim stilleri ve Tanrı algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırma Z kuşağının manevi iyi oluşları, aile içi ilişkileri ve Tanrı algısı hakkındadır. Araştırmanın temel amacı Z kuşağının manevi iyi oluş düzeyinin aile içi iletişim stilleri ve Tanrı tasavvuru gibi değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek, sonuçlara uygun çözüm önerileri sunmaktır. Araştırmanın evrenini 2000 ve sonrası doğan Z kuşağı katılımcılar meydana getirmektedir. Araştırmanın örneklemini, evrenden gönüllü katılım esas olmak üzere 331 (250 kadın, 81 erkek) katılımcı basit random örnekleme yapılarak oluşturmuştur. Araştırmaya katılan Z kuşağından veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Tanrı Algısı Ölçeği", "İyi Oluşun Spiritüel Göstergesi Ölçeği'' ve "Aile İklimi Ölçeği" uygulanarak toplanmıştır. Araştırma iki aşama olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın birinci aşamasında, Z kuşağı gençlerin Tanrı algısı ve manevi iyi oluşları ile aile içi iletişim stilleri düzeyleri ortaya konulmuştur. Katılımcıların iletişim stilleri ile Tanrı algısı ve manevi iyi oluş düzeylerinin farklılaşıp farklılaşmadığı çeşitli istatistiksel işlemler ile belirlenmiştir. Ayrıca kişisel bilgi formunda katılımcıların cinsiyet, yaş, eğitim durumu, gelir durumu ve çalışma durumu incelenmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında, Tanrı algısı ile manevi iyi oluş ölçekleri arasındaki korelasyon ve her iki ölçeğin alt boyutları arasındaki korelasyon incelenmiştir.
Minnettarlık yönelimli manevi grup rehberlik programının etkililiğinin incelenmesi.
Araştırmanın temel amacı, Minnettarlık Yönelimli Manevi Grup Rehberliği Programı'nın (MYMGRP) minnettarlık dışa vurum, manevi iyi oluş, içsel spiritüellik, anlam duygusu ve huzur üzerindeki etkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Araştırma örneklemini 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Samsun ilinde yükseköğretim kredi yurtlar kurumunda bulunan öğrenciler üzerinden oluşturulmak istense de 6 Şubat asrın felaketi sonucunda araştırma evreni Ordu, Kocaeli ve Amasya üniversitesinde öğrenim gören öğrencileri de kapsamaktadır. Yarı deneysel bir tasarım olan ön test-son test kontrol gruplu desen kullanılarak yapılan çalışmada, MYMGRP uygulanan deney grubu ile müdahale almayan kontrol grubu karşılaştırılmıştır. Deney grubu, yaşları 18 ile 30 arasında değişen (X̅ = 21.55 ± 2.16) 44 üniversite öğrencisinden (5 erkek, 39 kadın) oluşmaktadır. Bulgular, gruplar arasında son testte minnettarlık ifadesi puanlarında belirgin farklar olduğunu göstermiş ve bu da müdahalenin potansiyel etkisini ortaya koymuştur. Deney grubu içinde yapılan grup içi analizler, minnettarlık ifadesi ve içsel spiritüellik düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı artışlar olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca deney grubu manevi iyi oluşun çeşitli boyutlarında, huzurla ilgili deneyimler ve anlam algısı dahil olmak üzere gelişmeler göstermiştir. Genel olarak MYMGRP'nin minnettarlık dışa vurum, içsel spiritüellik ve manevi iyi oluş çeşitli boyutlarını etkileme potansiyelini göstermekte ve kişisel gelişimdeki çok yönlü etkisi ve rolü hakkında içgörüler sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Grup Rehberliği, Manevi Rehberlik, Minnettarlık Müdahalesi, Yarı Deneysel Tasarım
Diyanet gençlik merkezlerindeki manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinin değerlendirilmesi üzerine nitel bir araştırma
Bu çalışma, Manevi Danışmanlık ve Rehberlik hizmeti sunan Diyanet Gençlik Merkezi personeli ve merkeze gelen gençlerle görüşmeler yapmak suretiyle gerçekleştirilmiştir. Manevi Danışmanların MDR yeterlilikleri, alanda yaşadıkları zorluklar, merkezde gençlere sunulan hizmetler, faaliyetlerin içeriği, merkeze gelen gençlerin özellikleri; gençler açısından da gençlerin, merkezi ve merkezde verilen MDR hizmetlerini değerlendirmeleri, hizmetlerle ilgili önerileri, Manevi danışmanlarda bulunması gereken özellikler konusundaki fikirleri analiz edilmiştir. Bu araştırma ile Diyanet Gençlik Merkezlerinde sunulan MDR hizmetlerine katkı sunulması hedeflenmektedir. Çalışmada, nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup fenomenolojik yaklaşımdan faydalanılmıştır. Kütahya İl Müftülüğü Diyanet Gençlik Merkezinde MDR olarak görev yapan 8 personel ve merkezin imkânlarından faydalanan 15 gençle, yarı yapılandırılmış görüşme formu ile görüşmeler yapılmış, veriler, nitel veri analiz programı olan MAXQDA 2024 kullanılarak analiz edilmiştir. Gençlik Merkezinin gençler arasında revaçta olan bir mekân olduğu, merkezde görev yapan personel hakkında olumlu düşüncelere sahip oldukları ancak mekânı daha çok kütüphane gibi algıladıkları, verilen hizmetlerden yeteri kadar haberdar olmadıkları, MDR alanıyla ilgili özellikle danışmanlık kısmından hizmet alamadıkları tespit edilmiştir. Manevi danışmanların alanda yetkin oldukları, iletişim ve rol model olma noktasında bir problemlerinin olmadığı ancak Psikoloji, Mantık ve Felsefe gibi disiplinlerden faydalanarak kendilerini daha fazla geliştirmek istedikleri görülmüştür. MDR alanının, gençlere daha iyi tanıtılması ve gençlerin bu hizmetlerden daha fazla faydalanabilmesinin sağlanması için Manevi Danışmanların ve Kurumun bu noktada özel çalışmalar yapması gerektiği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Genç, Gençlik Merkezi, Manevi Danışmanlık ve Rehberlik, Manevi, Maneviyat
Lise öğrencilerinin öznel iyi oluşu ile maneviyat düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırma lise öğrencilerinin öznel iyi oluşu ile maneviyat düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Ayrıca araştırmada öznel iyi oluş ve maneviyatın cinsiyete, lise türüne ve yaşa göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma, lise öğrencilerinin öznel iyi oluşları ile maneviyat düzeyleri arasında anlamlı bir ilişkinin olup olmadığını belirlemek amacıyla ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılının 1. döneminde, Eskişehir ilinin merkezinde yer alan Anadolu Lisesi, Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Sosyal Bilimler Lisesi, Anadolu İmam Hatip Lisesi, Kız Meslek Anadolu Lisesi ve Fen Lisesinde öğrenim gören 10. 11. ve 12. sınıf 1226 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği, Maneviyat Ölçeği ve lise öğrencilerinin demografik bilgilerine ulaşmak için araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 22 İstatistik Paket Programında analiz edilmiştir. Araştırmada cinsiyete, lise türüne ve yaşa göre öznel iyi oluş ve maneviyat puanları belirlenmiştir. Buna göre öznel iyi oluş düzeylerinin; erkeklerde kızlara göre daha yüksek olduğu, lise türüne göre farklılığın anlamlı olduğu, yaş düzeyinde farkın anlamlı olmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Maneviyat düzeylerinin; cinsiyete göre anlamlı olmadığı, lise türüne göre farklılığın anlamlı olduğu, yaş düzeyinde farkın anlamlı olmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırma bulgularına göre öznel iyi oluş ile maneviyat arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmakta ve manevi başa çıkma, manevi yaşantı, manevi hoşnutluk, anlam arayışı, bağlantı ve tabiatla uyum öznel iyi oluşun yüzde 29'unu açıkladığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Bu sonuçlara ek olarak bulgular, ilgili alanyazın bilgileri çerçevesinde tartışılarak öneriler sunulmuştur.
Ortodoks Hristiyanlıkta pastoral bakım: Türkiye Süryani din adamlarının manevi danışmanlık hizmetleri
Manevi Danışmanlık ve Rehberlik disiplini çerçevesinde, Türkiye'de Süryani din adamlarının pastoral hizmetlerini analiz etmeyi amaçlayan bu çalışma, Ortodoks Hristiyan geleneğindeki pastoral teolojiyi de göz önünde bulundurarak bir çerçeve oluşturmayı hedeflemektedir. Genel anlamda, Hristiyan pastoral teolojisinin Kutsal Kitap ve gelenekten gelen kavramsallaştırmalarının, örneğin poimen (çobanlık) ve koinonia (cemaat) gibi kavramların, Ortodoks Hristiyan geleneğinde de geçerli olduğu görülmektedir. Türkiye'deki gayr-i müslim toplulukların manevi yaşam pratikleri bağlamında, Uygulamalı Hristiyan Teolojisi ve Ortodoks Hristiyan geleneğindeki Pastoral Teoloji kavramlarının doğası üzerine yoğunlaşmaktadır. Özellikle, Türkiye'deki Süryani Hristiyan Ruhban pratiğinde bu teorik kavramların nasıl uygulandığı, Süryani Ortodoks Mardin-Diyarbakır Metropolitliğine bağlı Manastır ve Kiliseler örnekleminde detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu çalışma, akademik bir çerçeve içinde yürütülen derinlemesine bir analiz sunarak, Süryani din adamlarının pastoral hizmetlerinin kökenlerini, teorik temellerini ve uygulamalarını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Türkiye'deki Süryani topluluğunun manevi ihtiyaçlarını karşılamak için pastoral bakımın nasıl yapılandırıldığını ve bu hizmetin etkinliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Mahkûmların maneviyat düzeylerinin incelenmesi (Kütahya denetimli serbestlik örneği)
Suç davranışının kökenleri bireysel, toplumsal ve psikolojik birçok etmene dayanmaktadır ve bu alan, adli psikoloji disiplini içinde önemli bir araştırma konusunu oluşturmaktadır. Modern ceza sistemlerinde hapis cezası, sadece cezalandırmak amacıyla değil, aynı zamanda mahkûmların yeniden suç işlemesini engellemek, toplumu suçlardan korumak, mahkûmların yeniden toplumla bütünleşmelerini sağlamak ve toplumsal normlara saygı duyan bir sorumluluk duygusu geliştirmelerine yardımcı olmak gibi genel ve özel önleyici amaçları da gütmektedir. Bu hedefler, ceza infaz kurumları ve denetimli serbestlik müdürlükleri aracılığıyla eğitim ve iyileştirme faaliyetleriyle gerçekleştirilmektedir. Bu çalışma, mahkûmlar için manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetinin önemini ve sosyal fonksiyonunu belirleyerek doğru ve etkili bir yaklaşımın benimsenmesine ve bu alandaki ihtiyaçların ve beklentilerin karşılanmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda, Kütahya Denetimli Serbestlik Müdürlüğü'nde bulunan 311 sanık, şüpheli ve hükümlü üzerinde Mayıs-Eylül 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilen bu araştırma, mahkûmların maneviyat düzeylerinin incelenmesini hedeflemektedir. Araştırmada, nicel araştırma desenlerinden biri olan genel tarama modeli kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde Şirin (2018) tarafından geliştirilen "Maneviyat Ölçeği" kullanılmış ve elde edilen veriler bilgisayar paket programları kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuçları, mahkûmların maneviyat algılarının ölçek bağlamında yüksek düzeyde olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, mahkûmlar için manevi destek hizmetlerinin önemini vurgulamakta ve bu alandaki uygulamaların geliştirilmesine katkıda bulunmaktadır.
Ergenlerin spiritüel iyi oluşları ve akran ilişkileri ile psikolojik sağlamlıkları arasındaki ilişkiler: İmam-Hatip liseleri örneklemi
Bu araştırmanın amacı, ergen bireylerde spiritüel iyi oluş, akran ilişkileri ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkiyi incelemektir Çalışma ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak "Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği", "Akran İlişkileri Ölçeği" "Spiritüel İyi oluş Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Üsküdar ilçesindeki imam hatip liselerinde öğrenim gören %47.1'i kız, %52.9'u erkek öğrenci olmak üzere 344 ergen bireyden oluşmaktadır. Bulgular betimsel analizler, fark analizleri (t-testi, ANOVA), korelasyon ve regresyonel analizler kullanılarak elde edilmiştir. Regresyon analizinde değişkenlerin doğrudan ve dolaylı rollerini ortaya çıkarmak için çoklu regresyon modeli kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre ergenlerin spiritüel iyi oluş puanları cinsiyetlerine göre anlamlı düzeyde farklılaşmazken psikolojik sağlamlık puanları erkek ergenler lehine, akran ilişkileri puanları kız ergenler lehine anlamlı farklılık göstermiştir. Pearson korelasyon analizine göre ergenlerin spiritüel iyi oluşları ile akran ilişkileri arasında pozitif yönde yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki, ergenlerin psikolojik sağlamlıkları ile spiritüel iyi oluşları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Ergenlerin psikolojik sağlamlıkları ile akran ilişkileri arasında da pozitif yönde anlamlı bir ilişki ortaya çıkmıştır. Çoklu regresyon analizi sonucuna göre spiritüel iyi oluş ve akran ilişkileri, psikolojik sağlamlık değişkenindeki toplam varsayın yaklaşık %32'lik bölümünü açıklamaktadır. Araştırmanın sonuçları ilgili bulgular literatür çerçevesinde yorumlanmıştır. Araştırma sonuçları dikkate alındığında lise öğrencilerinin spiritüel iyi oluşlarının ve akran ilişkilerinin psikolojik sağlamlıklarını açıklamada bir rol oynadığı ifade edilebilir.
Bağımlılığın psikososyal rehabilitasyon sürecine maneviyat boyutunun dahil edilmesine yönelik uzman görüşlerinin incelenmesi
Bu çalışmada bağımlılığın psikososyal iyileşmesinde hizmet veren ruh sağlığı uzmanlarının, bağımlılık hastalığının psikososyal rehabilitasyon sürecine maneviyat boyutunun dahil edilmesine yönelik nasıl düşündüklerini kavramak amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak, nitel araştırma yöntemi tercih edilmiş olup fenomenoloji deseni uygulanmıştır. Araştırma süresince yarı yapılandırılmış soru formu eşliğinde derinlemesine mülakat tekniği kullanılarak veriler toplanmıştır. Bağımlılık alanında en az 12 aylık süre ile hizmet veren uzman/klinik psikologlar ve sosyal hizmet uzmanlarından 23 ruh sağlığı uzmanı ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiş, bunlardan 2 pilot görüşmenin verileri hariç 21 görüşme analize tabi tutulmuştur. Araştırmaya katılım gösteren katılımcılara ait veriler bilgisayar ortamında yazıya aktarılmış ve araştırmanın amacına uygun olacak şekilde betimsel analiz yapılarak, araştırmacının yorumlarıyla birlikte bulgularda ortaya koyulmuştur. Araştırma sonucunda elde edilen veriler eşliğinde bağımlılık ve maneviyat ilişkisi; bağımlılık tedavisinde maneviyatın rolü, bağımlılık ve maneviyat ilişkisinde aile ve maneviyatın bağımlılık tedavisine entegre edilmesi olmak üzere 3 ana tema etrafında sunulmuştur. Bağımlılık ve maneviyat ilişkisi incelendiğinde bağımlı bireylerin; bağımlılık döngüsündeki sürecine, iyileşme sürecine maneviyatın olumlu katkı sağlaması veya olumsuz anlamda etki etmesine ve maneviyat türlerine göre bağımlılık tedavisinde çeşitli manevi kaynakları kullandıkları görülmüştür. Bağımlılık ve aile ilişkisi incelendiğinde aile sistemi içerisinde bağımlı bireyin bulunmasının anlamlandırılmasından, tedavi sürecinin yönetilmesine ve ailenin bağımlılık hastalığı ile baş etmede bir kaynak olarak maneviyat kavramını kullandığı durumlarının tedaviyi nasıl şekillendirdiği tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda ortaya koyulan bağımlılık ve maneviyat ilişkisi ve buna yönelik paylaşılan tespitler neticesinde bağımlılık tedavisine maneviyatın entegrasyonuna dair ruh sağlığı uzmanlarının eğitim, deneyim ve bireysel süreçlerinden temel alarak oluşturdukları perspektifler sunulmuştur. Elde edilen bulgulardan hareketle, bağımlı birey ve sosyal çevresinin iyileşme sürecine olumlu katkı sunabilecek manevi kaynak ve ihtiyaçlarının bulunduğu, ruh sağlığı uzmanlarının bu kaynakları ve ihtiyaçları tespit ederek iyileşme sürecinin faydasına olacak şekilde kullanılmasını gerekli gördüğü ve bu alanda ruh sağlığı uzmanları tarafından geliştirilmiş, bilimsel temelli, kanıta dayalı ve yapılandırılmış çalışma programlarına ihtiyaç olduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Bağımlılık, Maneviyat, Bağımlılık Tedavisi, Entegrasyon, Ruh Sağlığı
Uluslararası öğrencilerde sosyo-kültürel uyum, psikolojik sağlamlık ve maneviyat ilişkisi
Bu araştırmada Türkiye'ye lisans eğitim için gelen uluslararası öğrencilerde sosyokültürel uyum, psikolojik sağlamlık ve maneviyat ilişkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmanın yöntemi nicel araştırma yöntemlerinden korelasyonel araştırma modelidir. Araştırmanın örneklemini Türkiye'deki üniversitelerde lisans eğitimi alan 294 (187 kadın- 107 erkek) uluslararası öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak, Kişisel Bilgi Formu, Sosyokültürel Uyum Ölçeği, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Üç Faktörlü Spiritüel İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Veriler, gruplar arası farkların belirlenmesi için bağımsız gruplar t testi ile analiz edilmiştir. Değişkenler arası ilişki için Pearson Korelasyon Katsayısı ve aracılık analizinde regresyon temelli aracılık makrosu (Process Model 4) uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre uluslararası üniversite öğrencilerinin sosyokültürel uyum, psikolojik sağlamlık, manevi iyi oluş puanları cinsiyetlerine göre anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Türkçe seviyelerine göre, psikolojik sağlamlık puanları anlamlı bir farklılık göstermemiş olup sosyokültürel uyum ve manevi iyi oluş puanlarında anlamlı farklılık ortaya çıkmıştır. Buna göre, Türkçe seviyesi ileri olanların orta seviye olanlara göre manevi iyi oluşları daha yüksek ve sosyokültürel uyumda zorlanma düzeyleri daha düşüktür. Analiz sonuçlarında, manevi iyi oluş ile psikolojik sağlamlık arasında pozitif yönde; sosyokültürel uyum ile psikolojik sağlamlık ve manevi iyi oluş arasında ise negatif yönde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Aracılık analizi sonucu, manevi iyi oluşun psikolojik sağlamlık aracılığıyla sosyokültürel uyum üzerindeki anlamlı ve dolaylı etkisini ortaya koymuştur. Araştırmanın sonuçları ilgili literatür çerçevesinde tartışılıp yorumlanmıştır.
Kadın konukevlerinde sunulan manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetleri üzerine nitel bir çalışma
Ülkemizde yürütülen manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetleri ve buna bağlı olarak akademik çalışmalar gün geçtikçe artarken uygulama alanlarından biri olmasına rağmen kadın konukevlerinde sunulan manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetleri üzerine yapılan çalışmaların azlığı dikkat çekmektedir. Kadın konukevlerindeki manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetlerine yönelik, bu sahada hizmet veren manevi destek görevlilerinin görüş ve deneyimlerini ele alan ve hâlihazırda sunulmaya devam eden bu hizmetin niteliğinin de değerlendirileceği çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır. Bu ihtiyaca binaen çalışmamızın amacını kadın konukevlerinde Diyanet İşleri Başkanlığı personeli tarafından, kurumlar arasında imzalanmış bulunan ilgili protokollere dayanılarak verilmekte olan Manevi Danışmanlık ve Rehberlik hizmetlerinin niteliğini araştırmak ve bu hizmetin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesi için geliştirilmesine katkı sunmak olarak belirledik. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Türkiye'nin farklı illerinde Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından ilgili protokollere dayanılarak kadın konukevlerinde görevlendirilmiş olan 21 manevi danışman oluşturmaktadır. Katılımcıların seçiminde amaçlı örnekleme kullanılarak kadın konukevlerinde manevi danışman olarak görev yapan personel içinden her coğrafi bölgeden üçer kişi olacak şekilde en fazla süre görev yapan kişiler çalışmaya dâhil edilmiştir. Toplamda 21 manevi danışman ile görüşülmüştür. Veri toplama araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme soruları üzerinden çevrimiçi olarak derinlemesine mülakat tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde betimsel ve içerik analiz çözümleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma bulguları; "kadın konukevlerindeki manevi danışmanlara ait bazı nitelikler, devam etmekte olan hizmetin niteliği, hizmet sunumunda karşılaşılan problemler ve çözüm önerileri, hizmetin etkinliği ve verimliliğini arttırmaya yönelik talep ve öneriler" temaları altında toplanarak yorumlanmıştır. Araştırmamızın sonucunda kadın konukevlerinde görevlendirilen manevi danışmanların buradaki manevi destek hizmetlerini sağlamada özverili çalışarak nitelikli bir manevi destek hizmeti sunmaya çalıştıkları görülmüştür. Bununla birlikte bu kurumlarda görevli manevi danışmanların mesleki bilgi ve becerilerini arttırmak ve geliştirmek için, sahada görevli kişilerin bilgi, deneyim ve paylaşımlarına da yer veren, bu kurumlarda görevlendirilen personele özel, hizmet içi eğitim seminerleri ve süpervizyon eğitimleri ile desteklenmelerine ihtiyaç bulunduğunu söyleyebiliriz.
Devlet yurtlarında kalan üniversite öğrencilerinde maneviyat ile kaygı ve yalnızlık duygusu arasındaki ilişkinin incelenmesi: İstanbul ili örneği
Bu araştırmanın amacı İstanbul'daki devlet yurtlarında kalan öğrencilerde maneviyat ile yalnızlık ve kaygı arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın yöntemi nicel araştırma yöntemlerinden korelasyonel araştırma modelidir. Araştırmanın örneklemini İstanbul'daki devlet yurtlarında kalan 464 (373 kadın- 91 erkek) üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak, Kişisel Bilgi Formu, Üç Faktörlü Spiritüel İyi Oluş Ölçeği, Yaygın Anksiyete Bozukluğu-7 Ölçeği, UCLA Yalnızlık Ölçeği kullanılmıştır. Veriler, gruplar arası farkların belirlenmesi için bağımsız gruplar t testi ve ANOVA ile analiz edilmiştir. Değişkenler arası ilişki için Pearson Korelasyon Katsayısı ve aracılık analizinde değişkenlerin doğrudan ve dolaylı rollerini analizi için regresyon temelli aracılık makrosu (Process Model 4) uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre üniversite öğrencilerinin manevi iyi oluş, kaygı ve yalnızlık puanları cinsiyetlerine ve sınıf düzeylerine göre anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Korelasyon analizi sonuçlarına göre manevi iyi oluş ile, kaygı ve yalnızlık arasında negatif yönde düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Kaygı ile yalnızlık puanı arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Aracılık analizi sonucuna göre yurtta kalan üniversite öğrencilerinin manevi iyi oluş düzeylerinin kaygı düzeyleri üzerindeki anlamlı derecede dolaylı etkisini ortaya koymuştur. Manevi iyi oluşun aracı değişken olan yalnızlığın varlığında kaygı üzerindeki doğrudan anlamlı etkisinin olduğu görülmüştür. Yalnızlık, manevi iyi oluş ile kaygı arasındaki ilişkiye kısmen aracılık etmiştir. Araştırmanın sonuçları ilgili literatür çerçevesinde yorumlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Üniversite öğrencileri, yalnızlık, kaygı, maneviyat, manevi iyi oluş
Askeriyede manevi danışmanlık ve rehberlik
Ordu teşkilatlarında manevi danışmanlık ve rehberlik hizmeti Amerika Birleşik Devletleri başta olmak üzere dünyanın birçok ülkesinin askeri teşkilatlarında süregelen bir yapı olarak karşımıza çıkmaktadır. Tespit edebildiğimiz kadarıyla günümüzde dünya ordu teşkilatlarında din hizmetleri bulunmayan sadece 21 ülke mevcuttur. Dünyanın birçok ülkesinde Din İşleri Subaylığı (military chaplain) kurumu bulunmakta ve manevi danışmanlar yüzyıllardır ordu içerisinde çeşitli vazifelerde görev almaktadır. Türk tarihinin farklı dönemleri incelendiğinde de askeriyede din hizmetleri ve manevi danışmanlığa dair köklü bir geçmişe sahip olduğumuz görülmektedir. Özellikle Osmanlı Devleti'nde sistematik hale gelmiş ordu şeyhliği ve askeri imamlık müessesi bir anlamda askeri manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetinin kapsamına girmektedir. Günümüzde ise Türk Silahlı Kuvvetleri'nde din subaylığı ve askeri manevi danışmanlık alanı yeni bir akademik ve fiili hizmet sahası olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı başta din subaylığı ve askeri manevi danışmanlık müessesini yüzyıllardır bünyesinde barındıran ABD başta olmak üzere bazı dünya ülkelerindeki askeri manevi danışmanlığın tarihi, sistemi, organizasyonu ve güncel durumundan haberdar olarak ülkemizde yapılacak çalışmalar için akademik zemin oluşturmaktır. Araştırma çeşitli ülkelere dair askeri manevi danışmanlık üzerine yazılmış eserler, akademik tezler, makaleler ve haberler incelenerek yapılandırılmıştır. Araştırma neticesinde 21. yüzyılda faal olarak birçok ülkenin doğrudan ya da dolaylı olarak askeri manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetinden yararlandığı ve din subaylığı müessesinin ordunun içerisinde önemli bir birim olduğu ortaya koyulmuştur.
Evlilik uyumunun ilişki özyeterliği ve spiritüel iyi oluş ile ilişkisi
Bu araştırmanın amacı, evlilik uyumu, ilişki özyeterliği ve spiritüel iyi oluş arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın yöntemi korelasyonel araştırma modelinde nicel bir araştırmadır. Araştırmanın örneklemini Türkiye'de yaşayan en az 1 yıllık evli 578 birey (177 erkek, 401 kadın) oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak, Kişisel Bilgi Formu, Yakın Doğu Evlilik Uyumu Ölçeği, İlişki Özyeterlik Ölçeği ve Spiritüel İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Veriler bağımsız örneklemler için t testi ve Pearson korelasyon katsayısı ile analiz edilmiştir. Aracılık analizinde değişkenlerin doğrudan ve dolaylı rollerini ortaya çıkarmak için regresyon temelli aracılık makrosu (Process Model 4) kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre bağımsız örneklemler için t testinde, evli bireylerin evlilik uyumu ve ilişki özyeterliği puanları cinsiyetlerine göre anlamlı düzeyde farklılaşırken spiritüel iyi oluş puanları farklılaşmamıştır. Buna göre erkeklerin evlilik uyumu ve ilişki özyeterliği puanları kadınlardan daha yüksektir. Korelasyon analizine göre evlilik uyumu ile ilişki özyeterliği arasında pozitif yönde yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki, evlilik uyumu ile spiritüel iyi oluş arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Spiritüel iyi oluş ile ilişki özyeterliği arasında ise pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki ortaya çıkmıştır. Aracılık analizi sonucuna göre ilişki özyeterliği evlilik uyumunu hem toplam olarak hem de doğrudan pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordamıştır. İlişki özyeterliğinin spiritüel iyi oluş aracı değişkeninin varlığında evlilik uyumu üzerindeki etkisi de anlamlı bulunmuştur. Bu sebeple spiritüel iyi oluş, ilişki özyeterliği ile evlilik uyumu arasındaki ilişkiye kısmen aracılık etmiştir. Araştırmanın sonuçları ilgili literatür çerçevesinde yorumlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Evlilik uyumu, ilişki özyeterliği, spiritüel iyi oluş, maneviyat
Eğitim kurumlarında öğrenci mentorluğuna ilişkin öğretmen görüşleri
Son yıllarda, mentorluk uygulamaları farklı disiplinlerde gittikçe yaygınlaşmaktadır. Bu disiplinlerden biri de eğitimdir. Bu eksende makro düzeyde mentorluk, eğitim sistemine katkı sağlarken mikro düzeyde mentorluk, okulu bırakma oranlarının azaltılması, akademik başarı, kariyer yolculuklarında onlara destek ve bilhassa da öğrencilerin özel yaşantılarında karşılaştıkları herhangi bir soruna ve sağlıksız alışkanlıklara karşı korumaktadır. Bu bağlamda bu çalışmanın temel amacı, öğrenci mentorluğuna ilişkin öğretmen görüşlerini derinlemesine analiz etmektir. Bu amaçla bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desen kullanılmış ve araştırma, yüz yüze görüşmeler ile gerçekleştirilmiştir. Fenomenolojik desende yapılan araştırmalarda, öğretmenlerin öğrenci mentorluğunu deneyimlemiş olması önemlidir. Dolayısıyla, bu deneyime sahip öğretmenlerin öğrenci mentorluğu sürecinde yaşadığı deneyimlerin derinlemesine ortaya çıkarılmasına odaklanılmıştır. Çalışmanın evrenini Marmara Bölgesinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı meslek liselerinde çalışan öğretmenler oluşturmuştur. Katılımcıları seçmek için amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi yöntemi kullanılmıştır. Farklı branşlardan seçilen 15 öğretmen araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. Araştırmadan elde edilen veriler yazıya dökülmüştür ve ortaya çıkan temaları belirlemek için tematik analiz yöntemi kullanılmıştır. Bu araştırma sonucunda beş tema ortaya çıkmıştır: Bunlar; tanımlama, öğrenci mentorunun rolü, öğrenci mentorunun kullandığı mentorluk türleri, öğrenci mentorunun kullandığı mentorluk stratejileri, öğrenci mentorluğu sürecinde karşılaşılan sorunlardır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Mentorluk, Öğrenci Mentorluğu, Öğretmen Deneyimleri.