Kavram öğretimi
Bu konu başlığı altında 147 tez
Erken çocuklukta soyut kavram öğretimi
Bu araştırma, erken çocukluk döneminde soyut kavramların nasıl öğretildiğini incelemeyi; bu süreci etkileyen faktörleri, kullanılan pedagojik yaklaşımları ve bu yaklaşımların çocuğun kavramsal gelişimine katkılarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Erken çocukluk dönemi, bireyin bilişsel, dilsel ve sosyal gelişimi açısından kritik bir evredir. Bu dönemde kazandırılan kavramlar, çocukların dünyayı anlamlandırmalarına ve ileri düzey öğrenmelere temel oluşturmalarına olanak tanır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desen kullanılarak yürütülmüştür. Bu kapsamda, konuyla ilgili akademik literatür, tezler, makaleler ve öğretim programı dokümanları sistematik biçimde incelenmiş; uygulayıcılarla yapılan görüşmelerle veriler derinleştirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, soyut kavram öğretiminde aktif katılım, somut yaşantılar ve oyun temelli uygulamaların öne çıktığı; materyal seçimi, öğretmen niteliği ve çocuğun gelişimsel özelliklerinin süreci doğrudan etkilediği belirlenmiştir. Bu bağlamda araştırma, erken çocukluk döneminde soyut kavramların öğretimine ilişkin süreci derinlemesine incelemeyi amaçlamakta; nitel araştırma desenine dayalı olarak yürütülen görüşmeler aracılığıyla, uygulayıcılara yol gösterici olabilecek veriler sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kavram Öğretimi, Soyut Kavramlar, Erken Çocukluk Dönemi, Pedagojik Yaklaşımlar, Öğretim Stratejileri, Kavramsal Gelişim, Din Eğitimi
İlköğretimde demokrasi ve vatandaşlık eğitimi
Bu araştırmanın amacı: İlköğretim okullarında görev yapan Sınıf Öğretmenleri ve Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin vatandaşlık konularına ilişkin bilgi, bu konulara atfettikleri önem ve sergiledikleri davranış düzeylerini tespit etmek ve bilme, önemseme ve davranışa dönüştürme arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Demokrasi ve vatandaşlık eğitimi her geçen gün önemini gittikçe artırmaktadır. 2005 yılında hayata geçirilen ilköğretim okulları öğretim programı ile hem yaklaşımı ve hedefleri hem de öngördüğü öğretim yöntem ve öğrenci nitelikleri itibarıyla Türkiye'deki vatandaşlık anlayışı ve vatandaşlık eğitimini önemi daha da artmıştır. Bu öneminden dolayı bu tezde öğretmenlerin evrensel vatandaşlık temaları esasında yeterlilikleri araştırılmıştır.Bu araştırma deseni, veri toplama araçları ve analiz tekniklerin itibarıyla nicel bir araştırmadır. Araştırmanın uygulaması 2008?2009 öğretim yılında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, Uşak ilinde 4. ve 5. sınıflara vatandaşlık eğitimi veren 240 Sınıf öğretmeni ve 79 Sosyal Bilgiler öğretmeni olmak üzere toplam 319 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmada veri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen 5'li Likert tipi Vatandaşlık Yeterlilik Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeğim toplam güvenirlik katsayısı 0.81 Crombach Alpha dır.Toplanan veriler SPSS paket programı kullanılarak yüzde, frekans, t testi, korelasyon ve regresyon analizlerine tabi tutulmuştur. Elde edilen bazı sonuçlar aşağıdaki gibi özetlenebilir; Öğretmenlerin vatandaşlık bilgi ve davranış düzeylerine bakıldığında genellikle yüksek seviyede oldukları görülmektedir. En çok bilgi ve davranışa sahip oldukları kategori ise `Demokrasi: Saygı ve Eşitlik' tir. Öğretmenlerin vatandaşlık konularıyla ilgili bilgi düzeyleri arttıkça, vatandaşlık konularını önemseme düzeyleri de artmaktadır. Öğretmenlerin sergiledikleri vatandaşlık davranışlarını etkileyen faktörler arasında o konuyla ilgili bilgi seviyesi en önemli unsur olarak karşımıza çıkmaktadır Ayrıca hiyerarşik olmayan stepwise regresyon analizinden çıkan sonuçlara göre öğretmenlerin vatandaşlık konularına atfettikleri önem, öğretmenlerin o konuyu bilmeleri ve uygun davranışları sergilemelerinden sonra gerçekleşmektedir.Anahtar Kelimler: Vatandaşlık, Vatandaşlık Eğitimi, Demokrasi, İnsan Hakları
Dünya, güneş ve ay konusunun ilköğretim 5. sınıf öğrencilerine bilimsel tartışma odaklı yöntem ile öğretilmesinin öğrencilerin başarılarına, tutumlarına ve tartışmaya katılma istekleri üzerine etkisinin incelenmesi
Bu çalışmanın amacı, bilimsel tartışma odaklı fen öğretiminin ilköğretim 5. sınıf öğrencilerinin akademik başarıları, fene karşı tutumları ve tartışmaya katılma istekleri üzerine etkisini araştırmaktır. Bu amaçla, ilköğretim 5.sınıftaki ?Dünya, Güneş ve Ay? ünitesi seçilmiştir. Ayrıca, öğrencilerin başarıları, fene karşı tutumları ve tartışmaya katılma istekleri üzerine cinsiyetin etkisinin uygulanan yönteme göre değişiminin de tespiti amaçlanmıştır.Ön test-son test kontrol gruplu tasarımın uygulandığı bu deneysel çalışma 2009-2010 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Uşak-Ulubey Kuvayi Milliye İlköğretim Okulu ve Hüseyin Remzi Devecioğlu İlköğretim Okulu 5. sınıf öğrencileri ile yürütülmüştür. Çalışmaya 26 deney grubu 25 kontrol grubu olmak üzere 51 öğrenci katılmış ve uygulama haftada 4 saat olmak üzere 6 hafta sürmüştür.Uygulamadan önce gruplar arasındaki seviyeyi tespit etmek için ön bilgi testi uygulanmıştır. Bilimsel tartışma etkinliklerinin hazırlanmasında ilköğretim beşinci sınıf fen kazanımları esas alınmıştır.İlk iki hafta öğrencilerin ön bilgi düzeyleri ölçülüp değerlendirildikten sonra belirlenen deney grubuna bilimsel tartışma eğitimi verilmiş ve ön test uygulamaları yapılmıştır. 4 hafta süreyle bilimsel tartışma odaklı fen eğitimine göre hazırlanmış öğrenme materyalleri ile uygulama yapılmış ve son testler uygulanmıştır.Çalışma sonucunda elde edilen veriler SPSS ( Statistical Package for Social Science) bilgisayar programı kullanılarak değerlendirilmiş ve t-testi kullanılmıştır.Bilimsel tartışma odaklı fen öğretimi ile geleneksel yöntemin uygulandığı sınıflardaki öğrencilerin akademik başarılarında anlamlı farklılık gözlenmiştir. Bilimsel tartışma odaklı fen öğretimi ile geleneksel yöntemin uygulandığı sınıflar arasında, öğrencilerin fene yönelik tutumlarında, anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür. Bilimsel tartışma odaklı fen öğretiminin uygulandığı sınıfta uygulama öncesi ve sonrasında öğrencilerin tartışmaya katılma isteklerinde anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir.Öğrencilerin akademik başarıları, tutumları ve tartışmaya katılma istekleri cinsiyete göre incelendiğinde istatistiksel olarak anlamlı farkın olmadığı tespit edilmiştir.Bu çalışmanın bulguları ışığında 5. sınıf öğrencilerinin Dünya, Güneş ve Ay ünitesindeki kavramları anlamalarında, bilimsel tartışma odaklı fen öğretiminin daha etkili olacağı sonucuna varılabilir.
İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin T.C İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersi "çağdaş Türkiye yolunda adımlar" ünitesinde geçen bazı kavramları anlama ve edinme durumlarının incelenmesi
İlköğretim ikinci kademede okutulan TC İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülük (TCİTA) dersi yoğun bir içeriğe sahiptir. Programda öğrencilere kazandırılması hedeflenen beceri ve değerler açık bir şekilde tek tek belirtilirken, öğretim ve öğrenmenin bilgi boyutunu oluşturan kavramlar net bir şekilde tanımlanmamıştır. Bu çalışmanın amacı ilköğretim 8. sınıf öğrencilerinin TCİTA dersi öğretim programı kapsamındaki ?Çağdaş Türkiye Yolunda Adımlar? ünitesinin ilk beş kazanımında yer alan kavramları anlama ve edinme durumlarının incelenmesi olarak belirlenmiştir.Araştırmada karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2011?2012 eğitim- öğretim yılında Konya ili Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ilköğretim okullarından kolay ulaşılabilir örneklem yöntemiyle seçilen iki okulun birer 8. sınıfında öğrenim gören toplam 75 öğrenci ve bu sınıflarda derse giren iki öğretmen oluşturmuştur.Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından geliştirilen ders gözlem formu, odak grup görüşmesi formu ve kavram başarı testi kullanılmıştır. Elde edilen gözlem ve görüşme verileri betimsel içerik analizine tabi tutulmuştur. Kavram başarı testinin analizinde SPSS programı kullanılmıştır. Araştırma sonucunda ulaşılan bütün bulgular birlikte değerlendirilmiştir.Sağlanan veriler, öğrencilerin bir kısmının öğretim sürecinin hemen sonrasında araştırma kapsamında incelenen kavramların birçoğunun tanımlarını tam olarak yapamadıklarını, diğer kavramlarla ilişkilerini, benzerlik ve farklılıklarını ayırt edemediklerini göstermektedir. Öğrencilerin kavramları tam olarak kazanamadıkları, kavramlarla ilgili olarak sahip oldukları birtakım bilgilerinin, yanlış ve eksik olduğu görülmüştür.
7. sınıf sosyal bilgiler dersi Türk tarihinde yolculuk ünitesinde geçen bazı kavramların öğrenilmesi sürecinde karşılaşılan sorunların belirlenmesi ve çözümüne yönelik bir eylem araştırması
Bu araştırmada yedinci sınıf sosyal bilgiler öğretim programında Türk Tarihinde Yolculuk ünitesinde geçen bazı kavramlar hakkında öğrencilerin sahip olduğu önbilgi ve algıların tespit edilmesi, bu kavramları daha etkili ve kalıcı olarak öğrenmelerine yönelik etkinlikler hazırlayıp uygulamaktır. Ayrıca hazırlanan etkinliklerin kavram öğretim süreci üzerinde etkilerini gözlemlemek amaçlanmıştır. Araştırmada sırasıyla devlet, kronoloji, yüzyıl, iskân, fetih, gaza, hoşgörü, kanıt, değer, gelenek, değişim ve ıslahat kavramları ele alınmıştır. Nitel araştırma desenlerinden biri olan eylem araştırması ile yapılandırılmıştır. Araştırmacının arka bahçesi olarak kabul edilen Korkut Ata Ortaokulu'nda (kod) öğrenim gören 7/A sınıfı öğrencileri, araştırma grubudur. Bu araştırmada veri üretme araçları olarak zihin haritası, metafor, kavram tanımlama formu, kavram haritası, kavramsal değişim metni, bulmaca, yapılandırılmış grid, odak grup görüşmeleri, ders video kaydı, saha notları ve doğrudan ilgili kavrama yönelik hazırlanan etkinlikler kullanılmıştır. Araştırmanın uygulama süreci 11 hafta sürmüştür. Araştırmada üretilen veriler kelimeye dayalı içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma süreci dersin kazanıma yönelik konuların anlatımı ve kavram kazandırmaya yönelik etkinlikler olmak üzere iki boyutludur. Haftalık araştırma döngüsü şöyle ifade edilebilir: Haftanın ilk dersi öğrencilerin ilgili kavram hakkında sahip oldukları önbilgi ve algıları tespit edilmiştir. Öğrencilerin önbilgi ve algılarının analizi sonucuna göre eylem etkinlikleri oluşturulmuştur, ikinci ve üçüncü ders saatlerinde eylem etkinlikleri uygulanmıştır. Eylem etkinlikleri sonrası üçüncü dersin sonunda ilk ders uygulanan veri üretme aracı tekrar uygulanmıştır. Son durum tespiti, ilgili kavram için oluşturulmuş örnek ölçüt bağlamında değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme sonucu öğrencilerin durumu yetersiz olduğu sonucu ortaya çıktığında ek eylem planı hazırlanmıştır. Eylem planı sonucu hazırlanan ek etkinlikler dördüncü ders saatinde uygulanmıştır. Araştırma sonucunda önbilgi ve algıları açısından öğrencilerin iskân, değer ve ıslahat kavramlarına ilişkin herhangi bir önbilgi ve algısı yoktur. Sırasıyla gaza, kanıt, kronoloji, yüzyıl, hoşgörü ve gelenek kavramları hakkında önbilgi ve algıları azdır. Değişim ve fetih ise öğrencilerin önbilgi ve algılarının en fazla olduğu kavramlardır. Süreç sonunda sırasıyla ıslahat, iskân, gaza, yüzyıl, kronoloji, fetih, değişim hoşgörü ve kanıt kavramlarında belirgin; gelenek ve devlet kavramında ise daha az bir ilerleme sağlanmıştır. Değer ise ilerlemenin en az sağlandığı kavramdır. Süreç sonu yapılan görüşmelerde öğrencilerin çoğunluğu yapılan uygulamaları beğendiklerini, uygulanan etkinliklerin kolay olduklarını belirtmiştir. Uygulanan etkinler içinde öğrenciler en sevdikleri rol oynama, en sevmedikleri ise kavram tanımlama formudur. Sınıf ortamı hakkında bazı öğrenciler önceki ünitelerde olmayan, birbirlerine yardım ettiklerini, bilmediklerini arkadaşlarının yardımıyla öğrendiklerini belirtmiştir. Ayrıca öğrencilerin çoğunluğu ek dersler ve kamera kaydı olmamak şartıyla diğer ünitelerin de bu şekilde işlenmesini istediklerini belirtmiştir.
Zihin haritası tekniğinin 7. sınıf düzeyi dil bilgisi öğretimine katkısı
Bu çalışmanın amacı zihin haritası tekniğinin 7.sınıf düzeyi dil bilgisi öğretiminde başarıya ve dil bilgisi kavramlarının öğrenimine katkısının olup olmadığını tespit etmektir. Çalışma karma desen türlerinden sıralı açıklayıcı desen türündedir. Çalışmanın nicel boyutunda yarı deneysel desen türlerinden öntest-sontest eşleştirilmiş kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Çalışmanın nitel boyutunda ise odak grup çalışması ve araştırmacı günlüğünden yararlanılmıştır. Çalışma boyunca veri toplama aracı olarak erişi testleri, yarı yapılandırılmış görüşme formu, dil bilgisine yönelik tutum ölçeği, araştırmacı günlüğü kullanılmıştır. Çalışma grubunu 2021-2022 eğitim-öğretim yılında MEB'e bağlı bir ortaokulda öğrenim görmekte olan 7/A ve 7/B şubesine ait 48 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmanın uygulama süresi haftada ikişer ders saati olmak üzere toplam 10 haftadır. Uygulama öncesinde öğrencilere tutum ölçeği uygulanmıştır. Uygulama sürecinde 2 hafta tekniğin öğretimine ve örnek etkinliklere ayrılmıştır. Ardından öğrencilere öntest amacıyla "Ek fiili işlevlerine uygun olarak kullanır." kazanımına ilişkin erişi testi uygulanmıştır. Öntestin ardından kazanıma yönelik deney grubunda hazırlanan günlük planlar doğrultusunda zihin haritası tekniğiyle; kontrol grubunda ise düz anlatım yöntemi kullanılarak ders kitabındaki etkinlikler aracılığıyla sırasıyla 4 haftalık uygulama, sontest ve kalıcılık testi yapılmıştır. Bu süreç "Basit, türemiş ve birleşik fiilleri ayırt eder." kazanımı için de aynı sırayla öntest-uygulama-sontest-kalıcılık testi şeklinde yapılmıştır. Uygulama öncesinde kullanılan dil bilgisine yönelik tutum ölçeği de sontest amaçlı tekrarlanarak tutumda farklılaşmanın olup olmadığı gözlenmiştir. Öntest, sontest ve kalıcılık testlerinin aritmetik ortalamaları ve standart sapmaları hesaplanıp sonuçlar karşılaştırılarak tekniğin kullanımının dil bilgisi öğretimine katkısının olup olmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS (Statistikal Package for Social Sciences) for Windows 17.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilere öncelikle normallik analizi için Shapiro-Wilk Testi uygulanmıştır. Verilerin normal dağıldığı durumlar için parametrik, normal dağılmadığı durumlar için nonparametrik testler kullanılmıştır. Fiilde yapı deney ve kontrol grubu sontest toplam puanlarının analizinde Bağımsız Örneklemler T Testi kullanılmıştır. Ek fiil deney grubu öntest-sontest toplam puanlarının analizinde; ek fiil deney grubu sontest-kalıcılık testi puanlarının analizinde; fiilde yapı kontrol grubu öntest, sontest toplam puanlarının analizinde; fiilde yapı deney grubu sontest-kalıcılık testi puanlarının analizinde ve fiilde yapı kontrol grubu sontest-kalıcılık testi puanlarının analizinde Eşleştirilmiş Örneklemler T Testi kullanılmıştır. Ek fiil kontrol grubu öntest-sontest toplam puanlarının analizinde; ek fiil kontrol grubu sontest-kalıcılık testi toplam puanlarının analizinde; fiilde yapı deney grubu öntest-sontest toplam puanlarının analizinde Wilcoxon İşaretli-Sıralama Testi kullanılmıştır. Ek fiil konusunda deney ve kontrol gruplarının öntest toplam puanlarının analizinde; ek fiil deney ve kontrol grubu sontest toplam puanlarının analizinde; fiilde yapı deney ve kontrol grubu öntest toplam puanlarının analizinde Mann-Whitney U Testi kullanılmıştır. Tutum ölçeği verilerinin normal dağılması sebebiyle tutum ölçeği deney-kontrol grubu öntest toplam puanlarının analizi ve deney-kontrol grubu sontest toplam puanlarının analizi için Bağımsız Örneklemler T Testi kullanılmıştır. Tutum ölçeği deney grubu öntest-sontest toplam puanlarının analizi ve tutum ölçeği kontrol grubu öntest-sontest puanlarının analizi için ise Eşleştirilmiş Örneklemler T Testi kullanılmıştır. Odak grup çalışmasında görüşme kayıtlarının çözümlemesinde içerik analizi kullanılmıştır. Elde edilen veriler MAXQDA programına aktarılarak kod haritaları oluşturulmuş ve araştırmacı tarafından yorumlanmıştır. Araştırmacı günlüğünün analizinde de içerik analizine başvurulmuştur. Elde edilen bulgular ışığında akademik başarıyı arttırma ve öğrenmenin kalıcılığı açısından 7.sınıf düzeyi dil bilgisi öğretiminde zihin haritası tekniğini kullanmanın düz anlatım yönteminden daha etkili olduğu görülmüştür. Ayrıca zihin haritası tekniğini kullanmanın öğrencilerin dil bilgisine yönelik tutumlarına da katkı sağladığı tespit edilmiştir. Bu nedenle Türkçe dersi öğretmenlerinin dil bilgisine yönelik çalışmalar yaparken hem akademik başarıyı ve kalıcılığını arttırmak için hem de dil bilgisine yönelik öğrenci tutumlarını iyileştirmek için zihin haritası tekniğini kullanmalarının yararlı olacağı düşünülmektedir.
Comparing the effect of dynamic and static visualizations on eighth grade students' understanding of plate tectonics and earthquake concepts
The purpose of this study is to investigate whether static or dynamic visualizations are more effective on students' understanding. It compares instruction with static visualizations and instruction with dynamic visualizations which is designed to help teach plate tectonics and earthquake concepts to 8th grade students. A quasi-experimental design is implemented to 42 eighth grade students (control n=22, experimental n=20) in a public primary school in İstanbul. The experimental group received instruction with dynamic animations (animations) while the control group studied the same material with static pictures of the same animations. Student learning was investigated by the quantitative analysis of test measuring conceptual understanding and qualitative analysis of the classroom discourse. Wilcoxon Signed Ranks Test analysis shows that there is a statistical significance between pretest and posttest scores of the students in control and the experimental group. However, Mann-Whitney U Test result shows that there is no difference between the different types of visualizations with respect to students learning. Although there is no significant difference between two groups, qualitative analysis reveals that students in experimental group are more participant and ask more and complex questions during the classroom conversations.
Ortaokul Türkçe derslerinin kavram öğretimi modelleri doğrultusunda yapılandırılması: Eğitim durumu tasarıları geliştirme
Bu çalışma, Türkçe derslerinde kavram öğretimi odaklı bir ders süreci planlamanın temel ilkelerini ve uygulama süreçlerini ortaya koyan eğitim durumları tasarlamayı amaçlamaktadır. Ortaokul 7. sınıf düzeyindeki çocuğa seslenen kavram öğretimi tasarılarından oluşan çalışma, tasarım ve geliştirme araştırması deseni kullanılarak yürütülmüştür. İlgili alanyazın doküman analiziyle incelenmiş olup Türkçe öğretim programında ve Türkçe öğretiminde kullanılan araç gereçlerde (ders kitabı vb.) ve öğretmenlerin ders işleyiş biçimlerinde genellikle kavram öğretimini odağa alan yapıların eksik olduğu belirtildiği için bu çalışmada kavram öğretimini odağa alan eğitim durumu tasarıları geliştirmeye odaklanılmıştır. Tasarlanan eğitim durumlarıyla çocuğun kendi dil-kültür yaşantısında oluşturduğu kavramları Türkçe dersine getirmesi, bunları öğrenim sürecinde kullanması desteklenmek istenmiştir. Bu doğrultuda programdaki her temaya özgü kavram setleri oluşturulmuştur. İşlenmesi önerilen kavramlar seçilirken amaçsal örnekleme yaklaşımlarından ölçüt örnekleme ve Martorella kavram çözümlemesi modeli uygunluk envanteri kullanılmıştır. Seçilen kavramların öğretimi için eğitim durumu tasarılarında çocuğa görelik ilkesi gözetilerek farklı türde uyaranlara başvurulmuştur. İncelenen alanyazında belirtilen eksikliğin ardından tasarlanan eğitim durumlarına son biçimi uzman görüşleri alınarak verilmiştir. Kavram öğretimi odaklı yapılandırılacak Türkçe dersinin temel yapısı şu şekilde belirlenmiştir: Eğitim durumu tasarılarını çocuğa sunan öğretmen; kavramları oluşturmasına yardımcı zihin haritası ve metafor tekniklerini ona tanıtır ve nasıl kullanacağını açıklar, teknikleri kullanırken geribildirimler vererek onun tasarılardaki kavramları oluşturma sürecini destekler. Eğitim durumlarındaki uyaranları dinleme, izleme, okuma yoluyla alımlayan çocuk uyaranlarla ilgili soruları ve yönergeleri konuşarak ve yazarak yanıtlar, uyaranlara yönelik sorular sorar. Çocuk; bu tasarılarla programdaki kök değerleri birer kavram olarak sorgulayabilir, onlara eleştirel yaklaşabilir ve onları tartışabilir. Böylece her bir tasarı, çocuğun kavram setlerindeki temel yetkinliklere ulaşmasını desteklemektedir. Bu eğitim durumu tasarıları kullanılarak gerçekleştirilecek öğretim süreciyle çocuk temalara birer kavram olarak yaklaşabilir. Geliştirilen eğitim durumları bu temaların içerdiği ya da içerebileceği sorunlarla birlikte çeşitli ilişkilendirme ve somutlama biçimleriyle kavramsal düzlemde çocuğa duyup düşünme olanağı sunabilir. Anahtar sözcükler: Kavram, Kavram öğretimi, Kavram oluşturma, Eğitim durumu
The importance of equal sign understanding in 4th and 5th grades: A mixed method study
The aim of the current study was to investigate fourth and fifth grade students' equal sign conceptions in the light of the revised Turkish mathematics curriculum (MoNE, 2018) that includes newly added objectives related to the equal sign concept in fourth grade. The study was conducted in a private school in Istanbul, Turkey, during the spring semester of the 2018-2019 academic year. A total of 53 students-30 fourth grade and 23 fifth grade-participated in the study. Both the arithmetic achievement test and the equal sign test (EST) taken from Capraro et al. (2011) were used as instruments. After applying the tests, the semi-structured interviews were conducted to gain a deeper insight into the students' equal sign conceptions. Moreover, the fourth and fifth grade students' textbooks and other course materials were analyzed in terms of 13 standard and non-standard equal sign contextual presentations. According to the quantitative analysis results, the average score of fifth-grade students was 11.21 whereas the fourth-grade students' average score was 8.13 out of 13 in the EST. The analysis of the course materials displayed that standard contextual presentations of the equal sign, that are only helpful for teaching the operational view, have higher frequencies in fourth grade, whereas non-standard presentations are dramatically high in fifth grade. The results of the semi-structured interviews supported that both the fourth and fifth grade students have some misunderstandings of the relational meaning according to the error patterns found in the EST results. The educational implications, limitations, and recommendations for future studies were also discussed.
Zihin engelli çocuklara zıtlık kavramını öğretmede doğal dille uygulanan doğrudan öğretim yönteminin etkililiği
YÜKSEK LİSANS TEZ ÖZÜ ZİHİN ENGELLİ ÇOCUKLARA ZITLIK KAVRAMLARINI ÖĞRETMEDE DOĞAL DİLLE UYGULANAN DOĞRUDAN ÖĞRETİM YÖNTEMİNİN ETKİLİLİĞİ İclal EKERGİL Özel Eğitim Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ağustos 2000 Danışman: Doç. Dr. Gönül Kırcaali-İftar Bu araştırmanın amacı, doğal dille yürütülen doğrudan öğretimin, zihin engelli çocukların zıtlık kavramlarını edinmeleri üzerinde ne derecede etkili olduğunu incelemektir. Araştırmanın bağımsız değişkeni, doğal dil kullanılarak gerçekleştirilen doğrudan öğretimdir. Araştırmanın bağımlı değişkeni ise, deneklerin uzun-kısa ve büyük-küçük zıtlık kavramlarını edinim düzeyleridir. Araştırmada tek-denekli araştırma modellerinden davranışlar arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın deneklerini, uzun-kısa ve büyük-küçük kavramlarında eşleme düzeyinde bulunan 7, 10 ve 12 yaşlarında üç zihin engelli öğrenci oluşturmuştur. Araştırmada önce başlama düzeyi verisi toplanmıştır. Daha sonra ise bağımlı değişkenlerin öğretiminden oluşan uygulama evrelerine yer verilmiştir. Uygulama evrelerinde yapılan öğretim sırasında, Uzun-Kısa Kavramı Doğal Dille Doğrudan Öğretim Modülü ve Büyük- Küçük Kavramı Doğal Dille Doğrudan Öğretim Modülü kullanılmıştır. Araştırma verileri ise, Uzun-Kısa Kavramı Son Değerlendirme Aracı ve Büyük-Küçük Kavramı Son Değerlendirme Aracı ile toplanmıştır. Araştırma sonuçları, her bir öğrencinin uzun-kısa ve büyük-küçük kavramlarını ediniminde, doğal dille doğrudan öğretim çalışmalarının etkili olduğunu göstermiştir. İzleme sürecinde de, edinilen kavramların tüm deneklerde korunduğu görülmüştür.
Fen bilgisi öğretmen adaylarının oluşturdukları teknoloji destekli kavramsal değişim etkinliklerinin değerlendirilmesi
Araştırmanın amacı, Fen Bilgisi öğretmen adaylarının oluşturdukları teknoloji destekli kavramsal değişim etkinliklerini değerlendirmek ve öğretmen adaylarının teknoloji destekli kavramsal değişim etkinliklerini gerçekleştirme ile ilgili görüşlerini belirlemektir. Çalışma kapsamında geliştirilen kavramsal değişim etkinliklerinin, teknoloji entegre edilerek oluşturulmasının fen eğitiminde kavram öğretimi açısından önemli olduğu ve kavramların anlamlı ve kalıcı öğretiminin gerçekleştirilmesinde etkili olacağı düşünülmektedir. Çalışma, nitel araştırma desenlerinden durum çalışmasına dayalıdır. On öğretmen adayı, çevrim içi katıldıkları "Fen Bilgisi Öğretiminde Kavram Yanılgıları" dersi kapsamında teknoloji destekli kavram haritaları, zihin haritaları, kavram karikatürleri ve kavramsal değişim metinleri oluşturmuşlardır. Öğretmen adaylarına öncelikli olarak kavramsal değişim etkinliklerine yönelik çevrim içi ortamda bilgi verilmiş daha sonra teknoloji destekli etkinlikleri 2018 Fen Bilimleri Öğretim Programı kapsamında oluşturmaları sağlanmıştır. Öğretmen adayları sırasıyla kavram haritaları için "Inspiration" yazılımı, zihin haritaları için "MindManager" yazılımı ve kavram karikatürleri ve kavramsal değişim metinleri için ise "Powtoon" web sitesini kullanmışlardır. Günümüz 21. yüzyıl dünyasında, eğitim teknoloji desteği ile yürütülmekte; teknolojinin büyük bir öneme sahip olduğu ve ilerleyen zamanlarda çok daha etkili olacağı düşünülmektedir. Araştırmada, veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından geliştirilen Kavram Haritaları Rubriği, Zihin Haritaları Rubriği, Kavram Karikatürleri Rubriği, Kavramsal Değişim Metinleri Rubriği, Yarı Yapılandırılmış Görüşme Soruları ve Kavramsal Değişim Değerlendirme Soruları kullanılmıştır. Verilerin analizi, içerik analizine dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Öğretmen adaylarının cevapları doğrultusunda kodlar oluşturulup, bu kodlar alt temalar halinde tablo haline getirilerek sunulmuştur. Teknoloji destekli kavramsal değişim etkinlikleri oluşturmayı öğretmen adaylarının kavram öğretimi açısından etkili ve eğlenceli bulmuşlardır. Öğretmen adaylarının oluşturdukları teknoloji destekli kavramsal değişim etkinlikleri, 2018 Fen Bilimleri Öğretim Programındaki kazanımlara uygundur. Öğretmen adaylarının oluşturdukları kavramsal değişim etkinliklerinin nitelikli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen adayları, teknolojik uygulamaların İngilizce olmasından kaynaklı olarak kendilerini yetersiz görmektedirler. Öğretmen adaylarının kavramsal değişim değerlendirme sorularına ilişkin son cevaplarının ilk cevaplarına göre daha bilimsel olduğu görülmüştür. Öğretmen adaylarının kavramsal değişim etkinliklerine ilişkin görüşlerinin olumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara kavram öğretiminde sıklaştırılmış ve dağıtılmış denemelerle öğretimin etkililik ve verimliliklerinin karşılaştırılması
ADÖ genellikle sıklaştırılmış denemelerle öğretim (SDÖ), dağıtılmış denemelerle öğretim (DDÖ) ve serpiştirilmiş denemelerle öğretim (SEDÖ) olmak üzere üç yolla sunulmaktadır. Bu araştırmada OSB olan çocuklara kavram öğretiminde SDÖ ve DDÖ'nün etkililiği ve verimliliği karşılaştırılmıştır. Ayrıca çalışmaya katılan çocukların devam ettiği uygulama birimindeki öğretmenlerin, bu çalışmada belirlenen hedef davranışlara, kullanılan yöntemlere ve elde edilen bulgulara ilişkin görüşleri belirlenmiştir. Araştırmada uyarlamalı dönüşümlü uygulamalar modeli kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları yaşları 4-5 arasında değişen ve OSB tanısı olan dört erkek çocuktur. Araştırmanın bulguları; dört öğrencide de DDÖ'nün SDÖ'ye göre daha etkili olduğunu göstermektedir. Öğrencilerin hiçbiri SDÖ ile öğretilen kavramlarda ölçütü karşılar düzeyde performans sergilememiştir. DDÖ oturumları tamamlandıktan 8, 9 ve 10 hafta sonra toplanan izleme verileri öğrencilerden ikisinin edindikleri kavramları koruduklarını göstermektedir. Öğrencilerin devam etmekte olduğu uygulama biriminde görev yapan öğretmenlerden toplanan sosyal geçerlik verileri, öğretmenlerin dağıtılmış denemelerle öğretime ilişkin daha olumlu görüşleri olduğunu göstermektedir. Anahtar Sözcükler: Otizm Spektrum Bozukluğu, Ayrık Denemelerle Öğretim, Sıklaştırılmış Denemelerle Öğretim, Dağıtılmış Denemelerle Öğretim
Okul öncesi din eğitiminde kavram öğretimi
Bu tez; okul öncesi dönemde çocukların kavramları nasıl algıladıklarını ortaya koymayı ve okul öncesi din eğitiminde kavram öğretim sürecini betimlemeyi hedefleyen nitel bir araştırmadır. Araştırmanın giriş bölümünde; araştırmanın konusu, amacı, önemi ve yöntemine değinilmiştir. Birinci bölümde ise okul öncesi dönemde çocukların bedensel, zihinsel, kişilik ve ahlaki gelişimleri irdelenmiştir. Ayrıca okul öncesi eğitim, okul öncesi din eğitimi ve 4-6 yaş Kur'an kurslarının amacı, önemi, ilkeleri ve özellikleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde kavram kelimesinin tanımı, özellikleri ve çeşitleri incelenmiştir. Bu bağlamda okul öncesi din eğitiminde sıkça karşılaşılan soyut dini kavramların çocuklar tarafından nasıl tasavvur edildikleri anlatılmıştır. Çocukların kavramları nasıl öğrendikleri, kavram öğrenme ve öğretme kuramları, kavram öğretim sürecinin planlanması, içeriğin organize edilmesi ve kavram öğretme sürecinin değerlendirilmesi başlıkları üzerinde durulmuştur. Ayrıca okul öncesi Kur'an kurslarında Dini Bilgiler dersinde bulunan "Saygı", "Allah'ı Seviyorum" ve "Sorumluluk" adlı ünitelerin çocuklara nasıl öğretilebileceğini göstermek amacıyla örnek ders işlenişi ve örnek etkinlikler planlanmıştır. Araştırmanın sonuç bölümünde ise; okul öncesi dönemdeki çocukların kavramları daha kolay anlamalarını ve kullanabilmelerini sağlayacağı düşünülen tavsiyelerde bulunulmuştur. Anahtar Kavramlar: Okul Öncesi Eğitim, Din Eğitimi, Kavram Öğretimi, Dini Kavramlar, Soyut Kavramlar
Mühendislik eğitiminde fen bilimleri temel kavramlarının önemi ve ortaöğretimde kazandırılmışlık düzeyine ait akademisyen görüşleri (İstanbul örneği)
Bu araştırmada, mühendislik fakülteleri öğretim üyeleri ve elemanlarının görüşleri alınarak görev yaptıkları mühendislik bölümü açısından temel olarak kabul edilebilecek kavramların tespiti ve bu temel olan kavramların görev yapılan bölüm açısından hazırbulunuşluk düzeyinin tespiti amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemi, İstanbul ilinde Yükseköğretim Kurumuna bağlı bulunan üniversitelerde Mühendislik ve Mimarlık Fakültelerinde 2014-2015 akademik yılında görev yapan öğretim üyeleri ve elemanlarından oluşmaktadır. Araştırmada tesadüfi oransız küme örnekleme modeli kullanılmıştır. Araştırmaya 10 adet üniversitede görev yapan 104 akademisyen katılmıştır. Örneklem grubunu oluşturan akademisyen grubunun 6'sı Bilgisayar Mühendisliği Bölümünde, 2'si Biyomedikal Mühendisliği Bölümünde, 2'si Deniz Ulaştırma Mühendisliği Bölümünde, 11'i Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümünde, 18'i Endüstri Mühendisliği Bölümünde, 18'i İnşaat Mühendisliği Bölümünde, 3'ü Jeoloji Mühendisliği Bölümünde, 19'u Kimya Mühendisliği Bölümünde, 2'si Maden Mühendisliği Bölümünde, 17'si Makine Mühendisliği Bölümünde, 6'sı Metalurji Mühendisliği Bölümünde görev yapmaktadır. Araştırmaya katılan akademisyenlerin 13'ü profesör, 12'si doçent, 42'si yardımcı doçent, 37'si öğretim görevlisi/araş. görevlisi ünvanıyla görev yapmaktadır. Araştırmada fen bilimlerinde geçerli temel kavramların tespiti için Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu' nun belirlediği esaslar çerçevesinde ders kitaplarından yararlanılarak, 643 adet kavram bir liste halinde ilk etapta belirlenmiştir. Daha sonra alanında uzman Fen Bilgisi öğretmenlerinden oluşan 93 kişilik bir ekiple İstanbul ilinde bir çalıştay gerçekleştirilerek oluşturulan kavram listesinden öğretmenlerin kendilerine göre önemli olanları seçmesi istenerek bir eleme yöntemine gidilmiştir. Çalıştay sonucunda canlılar ve hayat, fiziksel olaylar, madde ve değişim, dünya ve evren öğrenme alanları kapsamında 52 adet temel fen kavramı belirlenmiş olup, bu kavramlar tez çalışması kapsamında hazırlanan anket için geçerli soruları oluşturmuştur. Araştırmanın ikinci etabında akademisyenlerden; bu kavramlar arasından görev yaptıkları mühendislik bölümü açısından temel olarak kabul ettikleri kavramları oluşturulan ankette "evet" ya da "hayır" cevabını işaretleyerek belirtmeleri istenmiş, araştırmanın üçüncü etabında ise; anketin ikinci bölümünde akademisyenler tarafından "evet" olarak cevaplanan kavramların mühendislik bölümünde kayıtlı öğrencilerde öğrenilmişlik düzeyini ölçmek üzere, 3'lü Likert tipi ölçeklemede(yetersiz, orta, yeterli) işaretlemeleri istenmiştir. İkinci ve üçüncü bölümlerde toplanan veriler, bilgisayara kaydedilerek istatistiki çözümler için "IBM SPSS Statistics 15.0" paket programına aktarılmıştır. Veriler girildikten sonra; yüzde, frekans hesaplamaları ve tabloları ile çapraz tablo analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular değerlendirildiğinde, öğretim üyelerinin açık bir şekilde "mühendislik bölümlerinde kayıtlı öğrencilerin büyük çoğunluğunun kendi alanlarında temel kabul edilebilecek fen kavramlarında yeterli olmayan bir hazırbulunuşluk düzeyinde olduklarına" dair görüşe sahip oldukları anlaşılmaktadır. Anahtar kelimeler: Fen Bilimleri, Kavram Öğrenme, Hazırbulunuşluk, Mühendislik Eğitimi, Kavram Yanılgısı
Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının insanlar, yerler ve çevreler öğrenme alanında yer alan kavramlara ilişkin bilişsel yapılarının kelime ilişkilendirme testi ile belirlenmesi
Gelişen ve değişen günümüz toplumunda ekonomik, siyasi ve teknolojik alanlarda yapılan değişimler kadar eğitim alanında da aynı oranda yeniden incelemelere ve gelişmelere gidilmektedir. Eğitim alanında planlanan ve uygulanan her çalışmanın amacı eğitimde fırsat eşitliğini sağlamak, teknolojik ve bilimsel gelişmelere uygun bir şekilde eğitimin niteliğini arttırmaktır. Bu doğrultuda geliştirilen programlar topluma faydalı etkin vatandaş yetiştirme açısından büyük önem taşımaktadır. Sosyal Bilgiler Öğretim Programında, bireyin gelişiminde bilgi kadar deneyimin de önemi vurgulanarak, doğru karar verme becerisini, problem çözme becerisinin gelişimini ve aktif katılımı destekleyen yapılandırmacı yaklaşım ön plana çıkmıştır. Bu doğrultuda kavram öğretiminin anlamlı ve kalıcı hale getirilmesinde ve kavram yanılgılarının önlenmesinde faydalı olacak alternatif ölçme araçları geliştirilmiştir. Bu çalışmada alternatif ölçme araçlarından biri olan kelime ilişkilendirme testi ile Sosyal Bilgiler ders kitabındaki İnsanlar, Yerler ve Çevreler öğrenme alanında yer alan nüfus sayımı, demografi, kroki, beyin göçü, mübadele, kentleşme, şehirleşme, mülteci hava durumu ve hava olayı gibi kavramlara yönelik öğretmen adaylarının bilişsel yapılarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma, tarama modelinde betimsel bir araştırmadır. 2020-2021 eğitim öğretim döneminde Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarından oluşmaktadır. Çalışmanın sonucunda katılımcılar genellikle bilim, göç, gelişmişlik düzeyi, ekonomi, işsizlik, yaş dağılımı, istihdam, nüfus artışı ve sığınmacı gibi kelimelerle ilişkilendirme yapmıştır. Bu çalışmada Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının genel anlamda verilen anahtar kavramları bilişsel olarak yapılandırdıkları belirlenmiştir.
Kimya konularına yönelik alternatif kavramların tanılayıcı dallanmış ağaç (TDA) tekniğiyle belirlenmesi
Bu araştırmada, klasik ölçme ve değerlendirme araçlarına alternatif olan Tanılayıcı Dallanmış Ağaç (TDA), tekniğiyle kimya konularındaki alternatif kavramların belirlemek amaçlanmıştır. TDA, klasik ölçme ve değerlendirme araçlarından yapısı ve amacı farklı olmasıyla dikkat çekmektedir. Araştırma tarama yöntemi ile yürütülmüştür. Araştırma Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Sınıf öğretmenliği Anabilim Dalı ve Fen Bilgisi Anabilim Dalı öğrenim gören 222 öğretmen adayı üzerinde uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistiki yöntem kullanılmıştır. Araştırmada TDA tekniği ile geçerli ve güvenilir 22 maddelik bir kimya kavram testi geliştirilmiştir. Bununla birlikte öğretmen adaylarının madde ve özellikleri, elementler, bileşikler, çözeltiler ve koligatif özellikler, metaller, fiziksel ve kimyasal değişimler, asitler ve bazlar, kimyasal bağlar, ısı ve sıcaklık kimya konuları ile ilgili alternatif kavramlara sahip oldukları tespit edilmiştir.
Sınıf öğretmeni adaylarının günlük hayatta nükleer konusu ile ilgili kavramsal anlayışlarının incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmeni adaylarının günlük hayatta nükleer konusu (GHNK) ile ilgili kavram yanılgılarını belirlemek ve "cinsiyet", "sınıf" ve "GHNK bilgi kaynağı" değişkenlerinin sınıf öğretmeni adaylarının GHNK ile ilgili kavramsal anlayışlarına etkisini incelemektir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma grubunu, 2015-2016 eğitim yılı güz döneminde Dumlupınar Üniversitesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi ve Pamukkale Üniversitesi Sınıf Öğretmenliği Programı'nda öğrenim gören 250 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışma grubu kolay ulaşılabilir örneklem yöntemiyle oluşturulmuştur. Çalışmada sınıf öğretmen adaylarının günlük hayatta nükleer konusu ile ilgili kavram yanılgılarını belirlemek için üç aşamalı bir tanı testi geliştirilmiştir. Günlük hayatta nükleer konusu tanı testinin (GHNKTT) geliştirilmesinde betimsel analizlerden istifade edilmiştir. GHNKTT'den elde edilen verilerin analizinde ise betimsel istatistiksel değerler, bağımsız örneklemler için t-testi ve bağımsız örneklemler tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Çalışmanın bulguları, sınıf öğretmeni adaylarının GHNK ile ilgili birçok eksik ve yanlış düşünce ve inanışa sahip olduklarını ortaya koymuştur. Tespit edilen kavram yanılgılarının büyük çoğunluğu litarürde ilgili çalışmalarda tespit edilmiş bulgularla benzerlik göstermiştir. Tespit edilen bazı kavram yanılgılarına ilgili literatürde rastlanmadığı için bu çalışmaya ait olduğu düşünülmektedir. Sınıf öğretmeni adaylarının GHNK ile ilgili kavramsal anlayışlarında "cinsiyet" ve "GHNK bilgi kaynakları" değişkenlerinin istatistiksel olarak anlamlı bir etkisin olmadığı sonucuna varılmıştır. Diğer taraftan sınıf öğretmeni adaylarının GHNK ile ilgili kavramsal anlayışlarına sınıf değişkeninin istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olduğu görülmüşür. Analiz sonuçları dördüncü sınıf sınıf öğretmeni adaylarının diğer sınıflardaki sınıf öğretmeni adaylarınına göre, günlük hayatta nükleer konusunda bilimsel açıdan daha doğru bir kavramsal anlayışa sahip olduklarını göstermiştir. Bunlara ek olarak GHNKTT'inde, emin olma derecesi (ED) olarak adlandırılan üçüncü aşama hesaba katıldığında tespit edilen kavram yanılgılarının sayısında bir azalma görülmüştür. Bundan dolayı, üç aşamalı çoktan seçmeli tanı testlerinin (KTT) iki aşamalı çoktan seçmeli tanı testlerinden daha seçici ve belirleyici olduğu söylenebilir.
9. sınıf öğrencilerinin dünyanın şekli ve hareketleri konusundaki temel kavramları öğrenme düzeylerinin, bilgisayar destekli öğretim teknikleri kullanılarak tesbit edilmesi
Bu araştırma; ?Dünyanın Şekli ve Hareketleri'' ünitesi konusunda hatalı öğrenilen kavramların tespit edilmesi ve bu hataların en aza indirilmesinde öğretim yönteminin etki derecesini inceleyen deneysel bir çalışmadır.Ortaöğretim 9. sınıflarda öğrenmenin sağlıklı bir şekilde gerçekleşmesi için coğrafya öğretmenlerinin anlatım ve soru-cevap yönteminden farklı olarak, bilgisayar destekli öğretim yöntemlerinin uygulanması amaçlanmıştır. Özel bir lisede gerçekleşen bilgisayar destekli coğrafya öğretim yönteminde, kavramların öğrenilmesine yönelik ders etkinlileri tasarlayarak (Animasyon, Power Point, Belgesel, Oyun, Bulmaca vb.) algılama düzeyleri farklı olan örgencilerin dersi kavrama düzeylerini artırma ve temel kavramları doğru öğretmeyi amaçlamaktadır.Araştırma deneysel desen modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak başarı testi uygulanmıştır. Geliştirilen ölçme aracı Kütahya da Özel bir lise'de 9. sınıf öğrencilerinden 48 kişiye uygulanmıştır. Araştırmanın alt problemlerinin çözümlenmesinde; çift yönlü varyans analizi (repeated measures) yapılmış; frekans, yüzde ve aritmetik ortalama değerleri kullanılmıştır.Deney ve kontrol grubunun deney öncesi ve deney sonrası öntest ve sontest toplam (Dünya'nın Şekli ve Hareketleri ünitesi testi) başarı puanları arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. İki ayrı öğretim modelinin uygulandığı deney ve kontrol grubu öğrencilerinin, Dünya'nın Şekli ve Hareketleri ünitesi testine ait başarı puanlarının deney öncesinden sonrasına anlamlı farklılık gösterdiği, yani farklı işlem gruplarında (deney ve kontrol grubu) olmak ile tekrarlı ölçümler faktörlerinin Dünya'nın Şekli ve Hareketleri ünitesi testi başarı düzeyleri üzerindeki ortak etkilerinin anlamlı olduğu bulunmuştur.Bu çalışmada betimsel bir anket çalışması yapılmış ve çalışmanın sonucunda öğrencilerin başarı düzeyleri ile cinsiyetleri arasında, veli eğitimi, veli mesleki ve gelir durumu, kendine ait çalışma odasının olup olmaması ve evinde bilgisayarının olup olmaması arasında anlamlı bir farklılaşmaya neden olmadığı görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Coğrafya Eğitimi, Dünya'nın Şekli ve Hareketleri, Kavram Öğretimi
İlköğretim 3. sınıf öğrencilerinin -dün, bugün, yarın- temasındaki zaman kavramlarına ilişkin görüşlerinin nitel analizi
Hayat Bilgisi Ders Kitabında yer alan ?Dün, Bugün, Yarın? temasındaki zaman kavramlarını, ilkokul 3. Sınıf öğrencilerinin nasıl algıladıklarını incelemeyi amaçlayan bu araştırma nitel bir çalışmadır.Araştırmada veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Araştırma, Kütahya, Altıntaş ilçe merkezinde bulunan üç ilkokulda yapılmıştır. Bu okullara devam eden üçüncü sınıf öğrencileri arasından, öğretmen görüşlerine alınarak akademik başarılarına göre iyi, orta ve düşük düzey olarak sınıflandırılmıştır. Her bir düzeyden ikişer öğrenci olmak üzere her üç okuldan toplam on sekiz öğrenci belirlenmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen veriler içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir.Araştırmada elde edilen bulgulara göre, ilkokul üçüncü sınıf öğrencileri zaman kavramlarını sınıflarken eylemleri odak noktası olarak kullanmaktadırlar. Öğrenciler zaman kavramalarını karşılaştırırken zıt anlamlı kavramları, yakın ve aynı anlama gelen kavramlarından daha kolay tespit etmişlerdir. Öğrenciler zaman kavramlarını sıralarken zaman şeridinin sol tarafını geçmiş, ortasını şimdi, sağ tarafını ise gelecek olarak göstermişlerdir.Anahtar Kelimeler: Zaman, Hayat Bilgisi, Zaman Şeridi, Kavram, Bilişsel Gelişim
Göçmen öğrencilerin kavramsal hazır bulunuşluk düzeylerinin akademik başarı ve motivasyona etkisi
Kavram öğrenimi ve öğretimi günümüzde araştırmalara hatırı sayılır derecede konu olmuş çalışma alanlarıdır. Özellikle Fen Bilimleri alanında sıkça karşılaşılan kavram öğretimi, içeriği itibariyle Sosyal Bilgiler dersi için de önem arz etmektedir. Birçok disiplinin bütünleşmesiyle oluşan Sosyal Bilgiler dersi, doğal olarak her disiplinin kendine özgü kavramlarını içinde barındırmaktadır. Bununla birlikte, her kavramın öğrencilere kazandırılması kolay olmamaktadır. Özellikle herhangi bir kavramın toplumun kültürüyle bütünleşmiş olmasının veya kavrama toplumsal bir anlam yüklenmiş olmasının, o toplumun kültürü içinde yetişmemiş olan kişilerin söz konusu kavramları öğrenebilmesi için zorlayıcı bir faktör olduğu söylenebilir. Mevcut çalışmada, bazı kavramların daha önce öğrenilmiş olup olmamasının yeni öğrenmeleri ve dolayısıyla akademik başarıyı ve motivasyonu etkileyeceği varsayımından yola çıkılmıştır. Çalışmaya konu edilen kavramlar, Hayat Bilgisi dersi kapsamında 1.sınıftan itibaren öğretilmeye başlanmıştır. Bayrak ve marş kavramları 1.sınıfta, cumhuriyet kavramı 3.sınıfta verilmesi beklenen kazanımlardır. Benzer şekilde cumhuriyet, demokrasi, milli egemenlik ve bağımsızlık kavramları 4.sınıf Sosyal Bilgiler ders içeriğinde geçen kavramlardır. Araştırmada özellikle 1.sınıftan itibaren Türkiye'de eğitim görmemiş olan göçmen öğrencilerin bu kavramlarla daha önce karşılaşmamış olmaları ve 5.sınıf Etkin Vatandaşlık ünitesinde adı geçen kavramları bilmemelerinin ünite kazanımlarına ulaşma düzeylerine etki edeceği düşünülmektedir. Buradan hareketle mevcut çalışmanın amacı göçmen öğrencilerin 5.sınıf Etkin Vatandaşlık ünitesinde geçen egemenlik, bağımsızlık, bayrak, başkent, cumhuriyet, demokrasi kavramlarını öğrenme düzeylerinin akademik başarılarına ve motivasyonlarına etkisini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda sözü edilen kavramlar ele alınarak kavramsal hazır bulunuşluk düzeylerini artırmaya yönelik ders planları hazırlanmış ve uygulanmıştır. Deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin KHBT son test puanlarına göre deney grubu lehine anlamlı bir farklılık gözlenmiştir. İki grubunda dersine giren sosyal bilgiler öğretmeni tarafından uygulanan II. dönem II. yazılı sınav notlarına bakıldığında da Etkin Vatandaşlık ünitesi kapsamında sorulan sorulara deney grubundaki öğrencilerin doğru cevap verme oranlarının kontrol grubundaki öğrencilere oranla daha fazla olduğu görülmektedir. Özellikle deney grubundaki öğrencilerle yapılan çalışmalar ve etkinliklerin öğrencilerin akademik başarılarını arttırmada etkili olduğu görülmektedir. Kontrol grubu öğrencilerinin ise başarı oranlarının düşük olduğu tespit edilmiştir. Başlangıçta deney ve kontrol gruplarındaki motivasyonun aynı olduğu gözlenirken, deney grubunda uygulanan etkinliklerle birlikte öğrenci motivasyonlarında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık görülmüştür. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden deneysel desen ile tasarlanmıştır. Araştırma Bursa ili Yıldırım ilçesinde yer alan bir devlet okulunda yürütülmüştür.
Cebirsel kavram ve genellemelerinin, soyutlama sürecine uygun öğretiminin tasarımı, uygulanması ve değerlendirilmesi
Matematiksel kavram ve genellemelerin öğretiminde, soyutlama sürecinin analizinden yararlanılması, soyutlamaya olan ilginin artarak devam etmesine yol açmış bulunmaktadır. Öğrencilerin soyutlama süreçlerini inceleyen araştırmacılar; bireysel araştırmalara ağırlık vermişler, bu durum sınıf ortamında soyutlama süreçlerini incelemenin önemini arttırmıştır. Bu araştırmanın amacı ise 6. sınıftan başlayarak 6. ve 7. sınıf öğrencilerinin cebirsel kavram ve genellemeleri oluşturma ve soyutlama süreçlerinin incelenmesi, süreç içerisinde hazırlanan öğretim tasarımının soyutlama sürecine katkısının belirlenmesidir. Araştırma karma yöntem araştırması modelinde olup iki aşamadan oluşmuştur. İlk aşamada tasarım tabanlı araştırma modeli, ikinci aşamada ise durum çalışması modeli kullanılmış olup, yarı boylamsal bir çalışmadır. Çalışma 2017-2018 yılları arasında iki yıl boyunca Bursa Setbaşı Ortaokulunda biri deney grubu diğeri ise kontrol grubu olarak belirlenen 32'şer kişilik iki grupta toplam 64 öğrenciyle gerçekleştirilmiştir. Uygulama öncesi öğrencilerin cebir kavram ve genellemeleri bilgisini ölçmek için Chelsea Cebir Tanılama Testi (CCTT) uygulanmıştır. Altıncı ve yedinci sınıf müfredatındaki cebir kavram ve genellemeleri belirlenerek, bu kavram ve genellemelerin soyutlanma süreçlerini incelemeye imkân verecek öğretim tasarımı hazırlanmış ve pilot çalışması yapılarak eksikler tespit edilerek giderilmiş, hazırlanan öğretim tasarımı deney grubu öğrencilerine uygulanmıştır. Uygulama sonrası CCTT, SBT1 (Soyutlama Becerileri Testi), SBT2 ve SBT3 testleri yapılarak sonuçları analiz edilmiş ve öğrencilerin soyutlama süreçleri RBC+C modeliyle ayrıntılı olarak incelenmiştir. Yapılan ön ve son testler arasındaki gelişim nicel analizle belirlenmiştir. Öğrencilerin soyutlama süreçlerini derinlemesine analiz etmek için deney grubundan seçilen 2 düşük, 3 orta ve 4 yüksek başarı düzeyine sahip odak grup öğrencilerinin uygulamanın her aşamasında etkinlik kâğıtları, yapılan ön ve son testlerin nitel analizleri belirlenen tematik soyutlama göstergeleri çerçevesinde yapılmıştır. Göstergelerin RBC+C (Recognizing, Building with Construction, Consolidation) modelindeki gibi alındığında bazı durumları ayrıntılı analize imkân vermediğinden, detaylandırması yapılmıştır. Araştırmada kullanılan SBT2, SBT3 ve CCTT ön ve son testlerinin nicel analiz sonuçlarına bakıldığında, öğrencilerin 6. ve 7. sınıftaki uygulamalar sonrası, soyutlama becerilerindeki gelişimde anlamlı farklılıklar elde edildiği görülmüştür. Ayrıntılı analiz yapılmak için seçilen odak grubu öğrencilerinden elde edilen etkinlik kâğıtları ve testlerin nitel analizinde de soyutlama becerilerinin geliştiği gözlemlenmiştir. Öğrencilerden orta ve yüksek başarı düzeyine sahip öğrencilerin oluşturma ve pekiştirme basamaklarına ulaştığı gözlemlenmiştir. Başarı düzeyi düşük öğrencilerin ise yanlış oluşturmaya sahip olabildikleri ya da yardımcı tanımayla kısmi doğru oluşturmaya ulaştıkları gözlemlenmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında odak grup öğrencilerinden elde edilen nitel veriler analiz edildiğinde pekiştirme basamağına ulaşıp ulaşamayan öğrencilerin derinlemesine analizinde başarı düzeyi yüksek ve orta öğrencilerin pekiştirme basamağına ulaşabildikleri, düşük başarı düzeyine sahip öğrencilerin ise kısmi doğru oluşturma basamağında kaldıklarından dolayı pekiştiremedikleri sonucuna varılmıştır. Araştırma sonuncunda hazırlanan öğretim tasarımının öğrencilerin soyutlama becerilerini geliştirdiği sonucuna varılmıştır. RBC+C modelinin tanılama aracı olmasının yanında, bilgilendirici ve tasarımı aracı olarak da kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bu sonuçlara göre soyutlama becerilerinin geliştirilme sürecinde öğretime ve gelecekte yapılacak çalışmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.
İlköğretim matematik öğretmenliği birinci sınıf öğrencilerinin prizma ve silindir kavramlarına dair kavram imajlarının incelenmesi
Bu çalışmada ilköğretim matematik öğretmenliği birinci sınıf öğrencilerinin prizma ve silindir kavramlarına dair kavram imajları incelenmiştir. Türkiye'nin güneyindeki bir devlet üniversitesinde 2011-2012 eğitim yılında ilköğretim matematik öğretmenliği bölümü 1. Sınıfına devam eden toplam 117 öğrenciye üç boyutlu geometrik kavramların bulunduğu bir form uygulanmıştır. Katılımcıların bu formda verilen kavramlarla ilgili çağrışımları yazmaları ve uygun olanların şekillerini çizmeleri istenmiştir. Bu çalışma kapsamında prizma ve silindir kavramları ile ilgili veriler nitel olarak analiz edilmiştir. Katılımcıların genel olarak çağrışımdan ziyade tanım yapma eğiliminde oldukları ve şekilleri betimlemeye çalıştıkları görülmüştür. Ayrıca şekillerin yüzeylerine ve açılımlarında oluşacak iki boyutlu şekillere aşırı bir vurgu göze çarpmaktadır. Öte yandan katılımcıların büyük bir çoğunluğu prizma ve silindir kavramlarını dörtgen prizma ve dik dairesel silindir olarak algıladıkları görülmüştür. Katılımcıların silindir ve prizma şekilleri için çoğunlukla şekillerin arkalarını da aralıksız çizgilerle çizdikleri görülmüştür. Bu verilere dayanarak katılımcıların prizma ve silindir kavramları ile ilgili kavram imajlarının zenginleştirilemediği ve yanlış kavram imajları oluşturdukları söylenebilir Anahtar kelimeler: Geometri öğretimi, kavram imajı, prizma, silindir
Ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin güneş, dünya, ay kavramlarına ilişkin sahip oldukları kavram imajları üzerine fenomenografik bir çalışma
Öğrenme sürecinde bireyler arasındaki farklılıklar günümüzde gittikçe önem kazanmaktadır. Bu farklılıklardan birisi de öğrenilen kavramlara yönelik bireylerde oluşan algı dünyasıdır. Piaget'e göre bireylerde somuttan soyuta doğru gerçekleşen zihinsel gelişim ancak ilköğretim sonunda tamamlanmaktadır. İlköğretim müfredatı incelendiğinde; bu gelişimi henüz tamamlamayan ilköğretim 4. ve 5. sınıf öğrencileri özellikle fen ve teknoloji dersinde somut fakat kavranması pek de kolay olmayan birçok konu ve kavramla karşılaşır. Bu çalışmada ilköğretim 5.sınıfta öğrenilen ve somut varlık olduğu halde algılanmakta zorlanılan Dünya, Güneş ve Ay kavramlarının öğrencilerde oluşturduğu imajı araştırmak ve öğrencilerde oluşan algılar doğrultusunda eğitim programcıları, müfredat geliştiriciler ve uygulayıcılara yol gösterici bilgiler sunmak amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini farklı sosyo-kültürel çevrelerden rastgele seçilen iki okuldan, her birinden 15'er olmak üzere toplam 30 öğrenci oluşturmaktadır. Öğrencilerin bu varlıklara yönelik kavram imajlarını belirlemek üzere yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve bu görüşmeler fenomenografik araştırma yöntemine göre analiz edilip değerlendirilmiştir. Fenomenografik araştırma yöntemi özellikle eğitim araştırmalarında, düşünme ve öğrenme hakkındaki bir takım soruları cevaplamak için geliştirilen bir nitel araştırma yöntemidir. Bu yöntemin ortaya atılmasının en temel sebebi, yapılan araştırma sonuçları ve son yıllarda etkili olan öğrenme teorilerine göre öğrenmenin gerçekleşmesinde bireysel farklılıkların sanıldığından fazla etkili olmasıdır. Yapılan araştırmanın değerlendirilmesi sonucunda öğrenci algıları arasında farklılıklar olduğu tespit edilmiş ve analizi için uzman ve öğretmen görüşü doğrultusunda kategori, tanım ve özellik tabloları oluşturulmuş, her öğrencinin kavram imajı çıkarılarak kategorize edilmiştir. Araştırmanın sonunda başarılı bir öğrenme ortamında, bireysel farklılıkların daha çok dikkate alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Yazılı metinlerde içerik düzenlemenin öğrenmeye etkisi
Bu araştırmada, Anadolu Öğretmen Liselerinde okutulan Öğretmenlik Meslek Bilgisine Giriş dersinde, klasik ve edimsel koşullanma kavramları konusunda içerik düzenlemesi yapılmış metnin ve içerik düzenlemesi yapılmamış metnin öğrenmeye etkisi incelenmeye çalışılmıştır. Araştırma; giriş, kuramsal açıklamalar ve ilgili araştırmalar, yöntem, bulgular, sonuçlar tartışma ve öneriler olmak üzere altı bölümden oluşmaktadır.Araştırmada yarı deneysel yöntemlerden ön test - son test kontrol gruplu model kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, kolay ulaşılabilir durum örnekleme yöntemiyle; 2007-2008 öğretim yılında Adana İli Seyhan İlçesindeki İMKB Anadolu Öğretmen Lisesi'ne devam eden, 9. sınıfların üç ve 11. sınıfların dört şubesinde okuyan, 166 öğrenci oluşturmuştur.Araştırmada veri toplama aracı olarak, deney gruplarında edimsel koşullanma ve klasik koşullanma kavramlarıyla ilgili içerik düzenlemesi yapılmış olan yazılı metinler kullanılmıştır. Kontrol gruplarında ise içerik düzenlemesi yapılmamış metinler kullanılmıştır. Bu metinler oluşturulurken, söz konusu kavramlarla ilgili bilgiler kitaplardan olduğu gibi alınmıştır. Araştırmada edimsel koşullanma kavramı ile ilgili 11 maddelik, klasik koşullanma kavramı ile ilgili 15 maddelik ?Başarı Testi? kullanılmıştır. Grupların öntest puanları arasında anlamlı farklılık olup olmadığını belirlemek için bağımsız gruplar t-testi analizi yapılmıştır. Bu araştırmada deneysel işlemin etkisini belirlemek amacıyla öntest puanları kontrol edilerek, grupların ortalama puanları arasında anlamlı farklılık olup olmadığını belirlemek amacıyla tek faktörlü kovaryans analizi (Ancova) kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin kavramların içerik ögeleri ile ilgili başarıları, doğru ve yanlış cevapların frekans ile yüzdeleri hesaplanarak saptanmıştır.Araştırma sonucunda ulaşılan bulgular şu şekilde özetlenebilir:Klasik koşullanma kavramı ile ilgili, içerik düzenlemesi yapılmış ve yapılmamış metinlerle çalışan öğrencilerin klasik koşullanma ön test puanları kontrol edildiğinde klasik koşullanma son test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık olduğu (F=34.809 p=.000 ) bulunmuştur.Edimsel koşullanma kavramı ile ilgili, içerik düzenlemesi yapılmış ve yapılmamış metinle çalışan öğrencilerinin ön test edimsel koşullanma puanları kontrol edildiğinde edimsel koşullanma son test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık olduğu (F= .104 p=.000) bulunmuştur.Deney grubunda kullanılan metinlerin içeriği kavram öğretimi stratejilerine uygun olarak hazırlanmıştır ve kavramın içerik öğelerinin tamamını kapsamaktadır. Bu durumda içerik düzenlemesi yapılmış metinlerin öğrencilerin başarılarını olumlu yönde etkilediği söylenebilir. Deney grubunda kullanılan metinlerde, örneklerin ayırtedici olmayan özelliklerinin dağılımının çeşitliliği sağlanmıştır, bu düzenleme de öğrencilerin son test başarılarını olumlu yönde etkilemiş olabilir. Kontrol gruplarında kullanılan metinler, söz konusu kavramlarla ilgili kitaplardan alınmıştırKlasik koşullanma kavramını içerik düzenlemesi yapılmış metinden çalışan deney grubunun da, içerik düzenlemesi yapılmamış metinden çalışan kontrol grubunun da tanım ve özelliklerle, örnek-özellik ve örneklerle, örnek olmayanlarla ilgili olan soruları cevaplama oranlarının genelde yükseldiği bulunmuştur.Edimsel koşullanma kavramını içerik düzenlemesi yapılmış metinden çalışan deney grubunun da, içerik düzenlemesi yapılmamış metinden çalışan kontrol grubunun da tanım ve özelliklerle, örnek-özellik ve örneklerle, örnek olmayanlarla ilgili olan soruları cevaplama oranlarının genelde yükseldiği bulunmuştur.Araştırmanın uygulamaya yönelik önerileri, öğrencilerin aynı kavramların, farklı kaynaklarda nasıl açıklandığını görmeleri sağlanabilir. Yazılı metinlerde kavramın içerik öğelerine tam olarak yer verilmelidir. Örneklerin ayırtedici olmayan özelliklerinin dağılımının çeşitli olması sağlanmalıdır.Örnek ve örnek olmayan eşleştirilmesinde bir veya birkaç özelliğin benzer olmasına dikkat edilmelidir Öğrencilere içerik öğeleriyle ilgili olarak hem sunu yapılmalı hem alıştırma yaptırılmalıdır.Öğrencilerin kavramlarla ilgili olarak ne öğrendikleri değerlendirilirken, soruların kavramın içerik öğeleriyle ilgili olmasına dikkat edilmelidir. Araştırmanın yapılan araştırmalara yönelik önerileri, öğrencilerin yazılı metinlerle daha uzun sürelerde çalışması sağlanabilir. Örnek analizlerinin istatistiksel analizleri de yapılabilir.Anahtar Kelime: Yazılı Metin, İçerik Düzenleme, Kavram Öğretimi.