Sustainable tourism
152 theses under this subject heading
Social sustainability and tourism: Antalya case
Developments in technology, economics, and ideology have increased mobility since the 1950s. Their impact on the field of tourism is particularly significant. Most of the travels since then have been for touristic purposes. Due to this, the tourism industry has grown rapidly and become a reasonable area of investment, especially for developing countries. While tourism has economic benefits, it can also have negative environmental and social effects. Accordingly, the conditions of the economy, environment and society have become important areas when studying tourism. Prior studies indicate that tourism is not economically efficient in countries with political problems or when it is limited to sea-sand-sun activities. Additionally, existing research asserts that uncontrolled growth in the tourism industry can physically impact the environment and the condition of local areas. Since the 1980s, economic efficiency, environmental sensitivity and social concerns have become the focus of tourism studies. The concept of sustainability became an important tool for measuring the societal impact of developments in tourism. Tourism activities in Turkey began in the 1970s, but the industry really started to develop in the 1980s after "the Tourism Incentive Law" was published. Antalya, became the fastest growing city in terms of tourism. Today, one out of three tourists visiting Turkey are hosted in Antalya. Although the expansion of the industry was planned, tourism in Antalya grew faster then anticipated. Therefore, the use of space was impacted. Previous tourism studies on Antalya have focused on tourism's economic, environmental and social impacts. However, these studies are mostly industry-oriented. Comprehensive studies are also absent in the literature. Social sustainability is a useful tool to measure tourism's social impact without neglecting its economic and environmental dimensions. In this study, tourism developments in Antalya are measured in terms of social sustainability. Tourism developments, plannings, press releases, statistics, and existing literature are used as data for the study. The first chapter of the study is about the development of tourism in Antalya; the second chapter defines social sustainability; and the last chapter evaluates the case area, analyzing Antalya through the lens of social sustainability. The study's findings show that developments in the tourism industry are profit-oriented, while social sustainability is neglected within the sector.
Konaklama işletmelerinde dijitalleşme ve dijitalleşmenin sürdürülebilir turizm ile ilişkisi
Bu çalışmada, Türkiye'de bulunan ulusal ve uluslararası zincir otel işletmeleri yöneticileri ile görüşmeler gerçekleştirilmiş; konaklama hizmetleri sektörünün çevresel değişiklikleri, yeni ürün, hizmet veya süreç yaratmanın adaptasyonu ile uyum içinde olma durumları, endüstriyi geliştirmek için sunulan yenilikçi yöntemler araştırılmıştır. Bu çalışmanın kapsamı; konaklama endüstrisinin "dijital resmini göstermek" konaklama endüstrisindeki inovasyon çalışmalarına katkıda bulunmak, endüstrideki liderlerin rolüne ilişkin bazı açıklamalar yapmak çalışmanın kapsamını oluşturmuştur. Ayrıca dijitalleşme ve sürdürülebilir turizm arasında ilişki ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada ulusal ve uluslararası on otel yöneticisi ile mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Mülakatlar ile yöneticilerin ve işletmelerin konaklama işletmelerinde dijitalleşmeye bakışları ve teknolojiye adaptasyon durumları araştırılmıştır. Birçok yönetici işletmelerinin teknoloji ile yenilikçi hale geldikçe, konaklama endüstrisi ve turizm daha fazla rekabet avantajı elde edebilecekleri alanlardan biri haline geldiğini vurgulamıştır. Ayrıca konaklama endüstrisinin, yeni ve hızlandırılmış teknolojik ortamlara adapte olmaya zorlandığını ifade etmiştir. Geleneksel yönetim yolları uzun zamandan beri başarı sağlayan çözümler sunamamakta, bu nedenle de yenilik tüm iş ortamına yayılmakta ve yenilikçi yönetim araçları zorunlu hale gelmektedir. Sonuç olarak, özellikle internet teknolojilerinin gelişmesi işletmeleri dijitalleşmeye yönlendirmektedir. Anahtar Kelimeler: Dijitalleşme, Sürdürülebilir Turizm, Turizmde Dijitalleşme.
Adıyaman ilinin kültür turizmi potansiyeli ve alternatif kültür rota önerisi
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış olan Adıyaman aynı zamanda Türkiye turizminde de özel bir yere sahiptir. Konumundan dolayı geçmişten günümüze birçok askerî ve ticari faaliyetin odağında olan il, başta Kommagene uygarlığının tarihî mirası olmak üzere turizm açısından çekiciliğe sahiptir. Ancak söz konusu çekiciliklere yönelik gerçek anlamda bir potansiyel çalışması yapılamadığı için turizm alanındaki karar vericiler çoğu zaman lokal çalışmalar yapmak suretiyle ilin turizmini yönetmeye çalışmaktadırlar. Tam da bu nedenle ele alınan bu araştırma, bu amaca hizmet etmek için gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda çalışma temelde iki ayrı perspektiften ele alınmıştır. Bunlardan ilki ilin turizm potansiyelini ortaya koymak, diğeri ise alternatif kültür rotası belirleme çalışmaları yapmaktır. Bu kapsamda, Adıyaman'ın kültür-turizm potansiyelinin belirlenmesi, rotaların tasarlanması, uygun yolların belirlenerek alternatif rota oluşturulması ve oluşturulan rotanın haritalanması gerçekleştirilmiştir. Çalışma alanının; konaklama, ulaşım, altyapı gibi durumları belirlenerek bu imkânların geliştirilmesine yönelik öneriler oluşturulmuştur. Kentin turizm imajı nedir sorusuna cevap aranmış ve bu yönde kimlik kazanması için gerekli çözüm önerileri geliştirilmiştir. Ayrıca sürdürülebilir bir turizm yaklaşımı ile doğal ve kültürel varlıkların korunmasına yönelik çözüm önerileri sunulmuştur. Çalışma güzergâhımızda tümülüsler, anıt mezarlar, köprüler, lejyon yolları, hamamlar, camiler, eski ticaret yolları, kesme ve yığma tepeler, eski çağlardan kalan mağara yerleşmeleri ve mağara mezarları bulunmaktadır. Hazırlanan rota haritası çalışma sahası için ilk olma özelliği taşımaktadır. Ayrıca daha sonra hazırlanacak Adıyaman ve çevre iller için oluşturulacak rota haritaları ve tanıtımları açısından da örnek teşkil edecektir. Bu tez çalışması üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde kültür rotası kavramının tarihsel gelişimi, ikinci bölümünde Adıyaman ilinin genel özellikleri ve turizm potansiyeli hakkında bilgi verilmiş, üçüncü bölümünde ise anket uygulamasıyla elde edilen veriler analiz edilerek değerlendirmelerde bulunulmuştur. Adıyaman ilinin kültür turizmi potansiyelini belirleyerek alternatif kültür rota önerisinde bulunmak üzere yapılan anket çalışmasının evreni olarak Adıyaman ili, örneklem olarak da Adıyaman 18 yaşını doldurmuş kültür varlıklarının tamamını veya birkaçını gören yerel halk olarak belirlenmiştir. Çalışma 18 yaşından büyük ve her öğrenim seviyesine uygun bireylere uygulanmıştır. Anket; 188'i erkek, 162'si kadın olmak üzere toplam 350 katılımcıya uygulanmıştır. Sonuç kısmında özellikle Kommagene Kültür Yolu'nun doğa ve kültür turizmi odaklı turistik kullanımlarının geliştirilmesi ve Kommagene Kültür Yolu'nun bir kültür rotası olarak değerlendirilmesine yönelik olarak birtakım öneriler getirilmiştir.
Kıyı turizminden alpinizme sürdürülebilir turizm (Burhaniye Edremit Kaz dağı örneği)
Alternatif turizm türleri içerisinde pek çok turizm türü yer almaktadır. Klasik turizm anlayışına (kıyı-kum-güneş) alternatif arayışlar ve çağın turizm istekleri doğrultusunda artık kıyı turizmi tek başına, özellikle maceracı ruhlu insanlar için yeterli gelmemektedir.Araştırmamızda öncelikle ?sürdürülebilirlik? kavramı incelenmiş, oluşumuna neden olan deklarasyon, toplantı ve organizasyonlardan bahsedilmiştir. Sürdürülebilirlik kavramının kökeninde yatan ?gelecek kuşakların hakkını gözetme? anlayışının dünya literatüründe nasıl yer ettiği detaylarıyla verilmeye çalışılmıştır.İlerleyen bölümlerde turizmin coğrafi amillerle ve özellikle fiziki coğrafya amilleriyle olan yakın ilgisi kurulmaya çalışılmış ve bu kapsamda sürdürülebilir turizmin doğada alternatif değer teşkil eden çeşitli elemanlarla olan yakın ilgisi gösterilmeye çalışılmıştır. Turizm üzerinde etkili olan örgütsel roller özellikle hükümet ve sivil toplum örgütleri ekseninde ki kurumsal yapıların, sürdürülebilir turizm üzerinde ne gibi etkilerinin olabileceği ya da olduğu irdelenmiştir. Turist istek, beklenti ve çeşitlilik taleplerinin, turizm pazarında farklılık oluşturmaması imkânsızdır. Nitekim maceracı turizm anlayışıyla birlikte, başkaları tarafından organize edilmiş tur seçenekleri ve her şey dâhil sistemlerin dışında, tamamen kişisel kararlarla gelişen bir turizm anlayışının giderek artan bir şekilde talep aldığı görülür.İndeksimizin genel perspektifinde, tümdengelim metodu benimsenmiş sürdürülebilirlik genel olarak incelenip turizmle bağlantısı kurulmuştur. Rekreasyon ve turizm kavramı açıklandıktan sonra, pek çoğu aynı zamanda boş zaman aktivitesi olan alternatif turizm türlerinin önemli bir kısmı incelenmiş ve genel geçer bilgiler verilmiştir.Sürdürülebilirlik ve turizmle olan bağıntısı incelendikten sonra, alanımızın turizm özellikleri tasnifi ve potansiyel analizleri yapılmıştır. Mevcut turizm türleri ve alanda potansiyel teşkil eden turizm türleri, özellikleri ile birlikte gözler önüne serilmiştir.Tez konumuz direkt olarak alan çalışması niteliği taşımamaktadır. Alanın turizm potansiyelinden ziyade, sürdürülebilir turizm üzerinde durulmaya çalışılmış, Türkiye'de kıyı turizmi ve alpinizmin bu kadar yakın mesafelerde yürütülebileceği ender alanlardan biri olması dolayısıyla, alan konunun somutlaştırılması adına örneklem seçilmiştir. Bu bilgiler ışığında hazırlanan araştırmanın son bölümünde örneklem alanıyla ilgili eksiklikler ve bu eksikliklerin çözümü için önerilerde bulunulmuştur.Temennimiz araştırmamızın Coğrafya Bilimine küçükte olsa bir fayda sağlaması ve Coğrafyacıların turizm planlamalarında daha etkin rollere sahip olmalarıdır.Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir Kalkınma, Alternatif Turizm, Burhaniye, Edremit, Jeoturizm, Edremit Körfezi, Kaz Dağı.
İstanbul Yarihi Yarımadası'nda müzecilik ve müze turizmi
Bu araştırma İstanbul Tarihi Yarımadası'nda müzeler, müzecilik ve müze turizmini konu edinmiştir. Araştırmada, turizm, turist, müze, müze turizmi kavramları incelenmiş; Dünya'da ve Türkiye'de turizm sektörü, Türkiye'nin turizm politikası, Dünya'da ve Türkiye'de müzecilik, müze turizminin gelişimi ortaya konulduktan sonra, İstanbul Tarihi Yarımadası'nda müzeler ve müze turizmi ele alınmıştır. Türkiye'deki müzelere bakıldığında Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı 199 müze, Kültür ve Turizm Bakanlığı denetiminde faaliyet gösteren ise 239 özel müze bulunmaktadır. Bu müzelerden Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı 18 müze, Kültür ve Turizm Bakanlığı denetiminde faaliyet gösteren 112 özel müze ise İstanbul'da bulunmaktadır. Türkiye'deki müze ziyaretçilerine bakıldığında ziyaretçilerin yaklaşık %69'unu yabancıların, %31'ini Türkiye vatandaşlarının oluşturduğu görülmektedir. Müze ziyaretlerindeki en büyük payı alan yer ise %44 ile İstanbul'dur. Bunda İstanbul'da yer alan Topkapı Sarayı Müzesi ve Ayasofya Müzesi'nin Türkiye'de en çok ziyaret edilen müzeler olması oldukça etkili olmuştur. (Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2017). Bu oranlara bakıldığında müzelerin Türkiye ve İstanbul turizmine önemli bir katkısından söz edilebilir. Bu araştırmada, İstanbul Tarihi Yarımadası'nda Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı 8 müzede ve Kültür ve Turizm Bakanlığı denetiminde faaliyet gösteren 1 özel müzede, gelen yerli ve yabancı ziyaretçilerin müzelere karşı güdü ve davranışlarını ölçmek amacıyla anket yapılmıştır. Yapılan anketlerden elde edilen veriler ışığında, müzelerin ve müzeciliğin mevcut durumu ortaya konulmuş, müzelere gelen turist sayısını ve müzelerin turizm sektörü içerisindeki önemini artırmak için uygulanabilecek önerilere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Turizm, Müzeler, Müze Turizmi, İstanbul Tarihi Yarımadası, İstanbul.
Ekoturizm bilgisinin çevre bilinci üzerine etkisi: Turizm eğitimi almakta olan öğrenciler üzerine bir araştırma
Ekoturizm, doğal çevreyi ve kültürel kaynakları korumayı hedef edinen, ziyaretçi etkisi minumum olan, yerel topluma ekonomik istihdam sağlayan, doğallığı bozulmamış alanlara çevre bilinciyle yapılan seyehatlerden oluşmaktadır. İnsanların çevre bilinci ve ekoturizm kavramına ilişkin bilgilerinin anlaşılması, planlama ve pazarlamayı verimli bir şekilde yapabilmek için turizm planlamacıları ve ekoturizmin doğanın, kültürün gelecek nesillere aktarılması ve sürdürülebilir olması için gerekli bir bilgidir. Bu kapsamda araştırmanın amacı, ekoturizm bilgisinin çevre bilinci üzerine etkisini ortaya koymaktır. Bu amaç çerçevesinde, nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Verilerin elde edilmesiyle anket tekniği kullanılmış olup, veriler sosyal medya aracılığı ile 10 Nisan – 10 Mayıs 2021 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırmanın evrenini, Türkiye'de turizmle ilişkili bölümlerde okumakta olan ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmada kolayda örneklem yöntemi tercih edilmiş olup, 400 kişiye ulaşılmıştır. Araştırmanın örneklemini ise evreni temsil edecek sayıda ulaşılan Türkiye'de turizmle ilişkili bölümlerde okumakta olan öğrenciler oluşturmaktadır. Elde edilen veriler ile araştırmanın amaçlarına uygun olarak frekans analizi, güvenirlik ve faktör analizleri, korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Yapılan regresyon analizleri sonucunda, ekoturizm bilgisinin çevre bilinci üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulgulanmıştır. Değişkenlerin boyutlarına ilişkin yapılan regresyon analizi sonucunda ise ekoturizme olan bakış açısının ve ekoturizmin sosyo-kültürel gelişmeye katkısının insan merkezli yargılar ve çevre merkezli yargılar üzerindeki etkisi de istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bu sonuca ek olarak, ekoturizm bilgisi ve çevre bilinci arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik yapılan korelasyon analizi sonucunda ölçek boyutları arasında pozitif doğrusal düşük, orta ve yüksek düzeyde ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Her iki ölçeğin toplamı için yapılan korelasyon analizine göre ekoturizm bilgisi ve çevre bilinci arasında pozitif doğrusal orta düzey ilişki olduğu bulgulanmıştır.
Sürdürülebilirliğin yerel turistlerin ekoturizm algısı üzerine etkisi: Kültür turizmi destinasyonu olarak Mardin örneği
Turizm, ülkelerin ekonomilerine yatırım yapmasına, iş olanakları yaratmasına ve ülkeler arasındaki ticareti arttırmasına olanak sağlayan dünya ekonomisinde önemli bir sektör haline gelmiştir. Ayrıca, turizm, ülkelerin kültürel ve doğal varlıklarını tanıtmasına ve koruma altına almasına yardımcı olmaktadır. Bu sektörün gelişmesiyle birlikte bazı ekonomik, sosyo-kültürel ve çevresel olumsuz etkilerde ortaya çıkabilmektedir. Turizmin olumlu ve olumsuz etkileri üzerinde en çok etkisi bulunan kişilerin orayı ziyaret eden turistlerin olduğu düşünülebilir. Böyle bir durumda turizm faaliyetlerine yönelik, bir bölgeyi ziyaret eden turistlerin algılarının ölçülmesi önemli ve değerli bir konu haline gelmiştir. Destinasyonların sürdürülebilir turizm gelişimi için uluslararası örgütler tarafından hazırlanan çeşitli sürdürülebilirlik göstergelerini tartışan akademik araştırmalar olmasına rağmen, bu çalışmaların çoğu ziyaretçilerin bakış açısını göz ardı ederek arz yönüne odaklanmaktadır. Dolayısıyla, destinasyonlarda sürdürülebilirlik girişimlerinin başarısı için ziyaretçilerin desteğini almak esas olduğundan, bu bireylerin sürdürülebilirliğin farklı yönlerini nasıl algıladıklarını anlamaya ihtiyaç vardır. Bu bağlamda, kültürel ve tarihi zenginlikleri farklı dini inanışların bir arada yaşadığı turizm açısından önemli yer olan Mardin ili turistik açıdan da önemli bir araştırma konusu haline gelmiştir. Bu çalışmada sürdürülebilirlik ve ekoturizm arasında ilişkiyi incelemek; yerel turistlerin sürdürülebilirliğe ve ekoturizme ilişkin algılarını ortaya koymak ve sürdürülebilirliğin ekoturizm üzerindeki etkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırmada yapılan analizler sonucunda, sürdürülebilirlik ve ekoturizm boyutları arasında pozitif doğrusal yüksek düzeyde korelasyon olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca sürdürülebilirliğin boyutlarının ekoturizm boyutları üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu görülmüştür. Yerel turistlerin sürdürülebilirliğe ve ekoturizme ilişkin algılarının ortalamasına ilişkin yapılan farklılık analizleri incelendiğinde ise daha çok olumlu yönde katılım gösterdikleri görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirlik, Ekoturizm, Sürdürülebilir Turizm, Sürdürülebilir Kültür Turizmi, Mardin.
Türkiye'de ekoturizm konusundaki lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi
Doğal çevrelerin korunmasını ve yerel toplulukların refahını vurgulayan sürdürülebilir bir turizm türü olan ekoturizm, Türkiye'de giderek artan bir akademik ilgi görmektedir. Bu çalışma, eğilimleri, araştırma temalarını ve metodolojik yaklaşımları belirlemek için Türkiye'de ekoturizm üzerine yapılmış lisansüstü tezlerin kapsamlı bir bibliyometrik analizini yürütmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda YÖK Tez Merkezi veritabanındaki yüksek lisans ve doktora tezleri örneklem olarak alınmıştır. Analiz sonuçları, Türkiye'de sürdürülebilir turizme yönelik artan akademik odaklanmayı yansıtan, yıllar içinde ekoturizmle ilgili lisansüstü tez sayısında önemli bir artış olduğunu göstermektedir. Baskın araştırma temaları arasında ekoturizmin ekoturizm potansiyeli, ekoturizm yaklaşımları ve sürdürülebilirlik yer almaktadır. Metodolojik olarak, tezler nitel ve nicel yöntemlerin dengeli bir şekilde kullanıldığı çeşitli yaklaşımlar sergilemektedir. Nitel bir yaklaşım kullanılan bu çalışmada, araştırma kapsamında incelemenin yapıldığı 15 Ağustos 2023 ile 15 Eylül 2023 tarihleri arası itibariyle altısı doktora tezi ve 76'sı yüksek lisans tezi olmak üzere ekoturizm konusunda toplam 82 lisansüstü tez yapıldığı ve bu tezlerin 2001 ile 2023 yılları arasında tamamlandığı tespit edilmiştir. Çalışmada bahse konu lisansüstü tezler analiz sürecine dahil edilmiştir. Araştırmanın coğrafi dağılımı, Karadeniz bölgesi, Akdeniz kıyısı ve çeşitli milli parklar gibi Türkiye'deki önemli ekoturizm destinasyonlarını vurgulamaktadır. Bu çalışma, entelektüel manzarayı haritalayarak ve daha fazla araştırma gerektiren alanları belirleyerek Türkiye'deki ekoturizmin lisansüstü düzeydeki akademik anlayışına katkıda bulunmaktadır. Bulgular, Türkiye'de ekoturizm uygulamalarının sürdürülebilirliğini ve etkinliğini artırmaya odaklanan araştırmacılar, politika yapıcılar ve uygulayıcılar için değerli içgörüler sunmaktadır. Belirlenen boşlukları ele almak ve Türkiye bağlamında ekoturizm çalışmaları alanını daha da ilerletmek için gelecekteki araştırma yönleri önerilmektedir.
Sürdürülebilir turizmin ilkeleri ve göstergeleri açısından Alaçatı (Çeşme/İzmir) turizminin değerlendirilmesi
Bu yüksek lisans tezinin amacı; Alaçatı'nın (Çeşme/İzmir) sürdürülebilir turizmin ilkeleri ve göstergelerine uyum derecesini saptayarak sürdürülebilir biçimde geleceğe taşınmasına katkı vermektir. Tez çalışmasında nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Verilerinin toplanmasında literatür tarama, çeviriler yapma, arazi çalışmaları, gözlem ve bireysel görüşme kullanılmıştır. Bireysel görüşmeler, görüşme tekniğinin "sıkı yapılandırılmış görüşme" şekline aittir ve sorular önceden belirlenmiştir. 10 işletmeci ve 6 turizm aktörü için farklı sorular hazırlanarak görüşmeler yapılmıştır. Bu doğrultuda, önce uluslararası sürdürülebilirlik standartlarına göre Alaçatı analiz edilmiş, sonra eksikleri tamamlamak ve yanlışları düzeltmek üzere yorumlar yapılmış ve öneriler getirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre; Alaçatı'daki işletmelerde eğitim konusuna önem verilmektedir. İşletmeler turistlere çevrenin tanıtımı hakkında yardımda bulunmaktadır. Turist memnuniyetinin ölçülmesi konusunda otel rezervasyon siteleri ve sosyal medya yorumları dikkate alınmaktadır. Personel istihdamı konusunda yerli halk da dışardan olanlar da belirgin tercih edilmektedir. Çalışanlar konusunda cinsiyet ayırımı yapılmamaktadır. Yiyecekler konusunda yerel ürünler tercih edilmektedir. Yerel konut mimarisine sadık kalınmıştır. Tasarım, dekorasyon, yemek çeşitleri gibi konularda özgün ve yerel tercihler yapılmaktadır. İşletmeler kültür-tarih içerikli koruma çalışmalarında duyarlıdır ve kendilerine ait alanlar dışında, çevrelerine de duyarlıdır. Hava, toprak ve su kirliliğine karşı tedbir alma, çözüm üretme gibi bir anlayış yoktur. Tasarruf tedbirlerinde su ve enerji konularında ciddi bir uygulama bulunmamaktadır. İşletmeler, doğaya uyumlu yapı malzemeleri tercih etmektedir. Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı sınırlıdır. Alaçatı yerel halkı turist ve turizmden ekonomik getiri ve iş olanakları bakımından memnundur. Ancak zaman zaman yaşanan anlaşmazlıklar ve gürültü sorunu gibi negatif durumlardan hoşnut değildir. Dışardan gelenler önemli değişimlere yol açmaktadır. Turizm kültürel mirası olumlu yönde etkilemektedir. Turizm hakkında toplumu bilinçlendirme ve bilgilendirme çalışmaları kamu, yerel yönetim ve STK'lar düzeyinde yerine getirilmektedir. Turist memnuniyetinin sürdürülebilir olmasına katkı verecek çalışmalar konusunda birçok faaliyet yürütülmektedir. Kıyı temizliği ve deniz suyu kalitesi hakkında olumlu görüşler hâkimdir. Turizm genel anlamda olumlu ekonomik etkiler yaratmıştır. Turistik tesislerde yenilenebilir enerji kullanımı çok sınırlıdır. Küresel iklim değişimi konusunda kısıtlı düzeyde yenilenebilir enerji kullanımı ve geri dönüşüm merkezi dışında başka bir çalışma bulunmamaktadır. Kanalizasyon, katı atık yönetimi ve hava kirliliği anlamında ciddi bir sorun yaşanmamaktadır. Yaz aylarında yaşanan çevre kirliliği ve trafik sorunu dışında tek önemli sorun gürültüdür. Turizmin alansal gelişimi planlıdır. Turizme yönelik yenilikler tesis, yemek ve spor içeriklidir. Alaçatı güçlü bir imaj ve markaya sahiptir ve tanıtım için de fuarlar kullanılmaktadır. Aşırı kalabalık, aşırı otel yapımı, gürültü, pahalılık, yasa dışı ruhsatlar ve yer yer hizmet kalitesindeki yetersizlikler gibi sorunlar zayıflık olarak ifade edilmektedir.
Sustainability in cultural tourism destinations from the perspective of tourists
Sustainability is turning into a major idea for tourism destinations and the literature has recognized the significance of sustainable development for any tourism destination. Since marketing is an important driver of sustainability practices, it is vital for the destinations that are trying to become more sustainable to be able to market these attributes to their target markets. Although tourists are recognized as an important stakeholder for sustainable tourism, their attitudes toward sustainability in tourism destinations and the importance that they give to certain sustainability attributes as opposed to others are under-researched topics in the literature. Therefore, this study aims to investigate Turkish tourists' perceptions of the importance of sustainability attributes in tourism destinations and to determine the tourists' willingness to pay for these aspects. Socio-cultural, economic and environmental dimensions of sustainability are considered, as the study provides a comprehensive model of sustainability attributes of destinations from the perspective of tourists. The investigation combines qualitative procedures, intended to acquire insights into the topic, and quantitative methodology, aimed at obtaining the views of Turkish cultural tourists. A scale is created to measure the importance given to sustainability attributes. Findings indicate that tourists give most importance to cultural and environmental protection and they are more willing to spend more for the environmental attributes. According to the results obtained, recommendations for the communication of sustainability attributes of tourism destinations are provided.
Destinasyonlarda sürdürülebilir rekabet üstünlüğü açısından gastronomik kimlik: Kapadokya örneği
Dünya genelinde rekabet her geçen gün daha da artmaktadır. Yerel paydaşların, özellikle destinasyon yöneticilerinin ve işletmelerin turizm endüstrisinde sahip oldukları payı korumak ve verimlilik düzeyini artırmak için diğer destinasyon ve işletmelerden farklı göstermeleri bir zorunluluk olmuştur. Bunun içindir ki destinasyonların sahip oldukları ürünlere bir kimlik kazandırmaları ve diğerlerinden farklı olduklarını ön plana çıkarmaları gerekmektedir. Bu görevde rol alan aktörler (destinasyon yöneticileri ve diğer paydaşlar) hem detinasyonun bütün bir yıl ziyaretçi çekebilmesi (mevsimselleşmeyi ortadan kaldırması) hem de destinasyonun kültürel farklılıklarını, ikamesi mümkün olmayan ürünlerini, kıt ve tüketiciler için değer yaratan kaynaklarını, kalitesini ve imajını bir kimliğe büründürmesi gerekmektedir.
Türkiye'de eko turizm uygulamaları ve ekonomiye katkıları
Bu araştırmanın amacı son dönemlerde tüketim kültürüyle birlikte açığa çıkan kaynak sıkıntısını önlemek amacıyla oluşan sürdürülebilir turizmi ele alarak sürdürülebilir turizm kapsamında açığa çıkan ekoturizmin, Türkiye'deki uygulamaları ve Türkiye ekonomisine katkılarını incelemektir. Araştırmanın konusu olarak turizm kapsamında sürdürülebilir turizm alanında en son trend olarak ekoturizmin açığa çıkması ve günümüzde devamlılığı sürdürmesi üzerine ekoturizm kavramı ele alınmıştır. Ekoturizmin Türkiye'de farklı bölgelerde ve birçok çeşitlilikte var olması, bulunduğumuz çevre koşullarını daha iyi ele alabilmek ve daha fazla kaynağa ulaşabilmek amacıyla ekoturizmin Türkiye bölgesindeki yansımaları incelenmiştir. Araştırma kapsamında turizm kavramı, ekoturizm kavramı, ekoturizmin özellikleri, önemi ve faaliyetleri, ekoturizmin Türkiye'de ve dünyadaki gelişimi, Türkiye'de ekoturizmin doğal çevre, sosyal çevre ve ekonomik çevre üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Son olarak araştırmada ekoturizmin Türkiye ekonomisine katkısı bakış açısıyla ayrı olarak incelenmiştir. Araştırmada literatür taraması gerçekleştirerek basılı ve elektronik dergi, makale kitap vb. birçok yerli ve yabancı kaynak incelenerek araştırmanın teorik bölümleri oluşturulmuştur. Sürdürülebilir turizm alanında açığa çıkan ekoturizmin araştırmada incelenmesi literatüre katkı açısında önem arz etmektedir. Ekoturizm dünya çapında etki gösteren ve birçok ülke tarafından uygulanan sürdürülebilir bir turizmdir. Bu bağlamda ülkemizde de etki göstermesi ve araştırmada ele alınması ekoturizm alanında Türkiye'de kaynak oluşturmaktadır. Ekoturizm sürecinin hala devam etmesi araştırmanın hem günümüze hem de geleceğe kaynak olması açısından önemlidir. Ekoturizmin Türkiye ile ele alınması ve ekonomik boyutunun incelenmesi literatüre katkı açısından önemlidir. Araştırmanın en sonunda Türkiye'nin farklı ekoturizm bölgelerinde yapılan akademik çalışmalar ve raporlar incelenmiştir. Bu sayede Türkiye'deki ekoturizmin durumuna bütüncül bir şekilde yaklaşmak hedeflenmiştir. 10 farklı bölgede yapılan çalışmaları inceleyerek Türkiye'deki ekoturizm bölgelerinin ve faaliyetlerinin ortak noktaları tespit edilmeye çalışılmıştır.
Sürdürülebilirlik kapsamında Derebucak İlçesi'nin (Konya) ekoturizm potansiyeli ve yerel halkın ekoturizm algısı
Turizm aktivitelerinin çevre üzerindeki baskı faktörünü yükselterek, hava kirliliği, çevredeki taşıma kapasitesinin kurtulması, yaban hayatın habitatının muhafaza altına alınması ve bu hayatta bulunan hayvan ve bitki türlerinin zarara uğraması gibi birçok kötü tarafı bulunmaktadır. Bütün bu negatif turizm etkenlerinin önüne geçebilmek ve aynı zamanda tatil yapabilmek için doğa yanlı bir alternatif turizm çeşidi ortaya çıkmıştır. Her alanda olduğu gibi turizm alanında da değişiklikler meydana gelerek başkalaşım geçirmektedir. Birçok ülkenin ekonomik gelişimine katkı sağlayan turizm, insanların doğaya ve kültürel miraslara olan ilgisinin artması, sakin bir seyahatin benimsenmesi gerekçesi ile ekoturizm kavramını ortaya çıkartmıştır. Son yıllarda çevre bilincinin artması ve insanların boş zamanlarını deniz, kum ve güneş turizmi dışındaki turizm faaliyetlerine ayırmaya başlaması ekoturizme ve faaliyetlerine olan ilgiyi artırmıştır. Turizm endüstrisinde doğal çevrenin ve kaynaklarının korunarak devamlılığının sağlanabilirliğini sağlayıcı yapıtaşlarından bir tanesi olan ekoturizm sektörü, doğal bölgeler, yerli halk ve turistik aktiviteler arasındaki ilişkiyi destekleyerek bir denge oluşturulmasını sağlamaktadır. Yapılan bu çalışmada, Derebucak ilçesinin ekoturizm potansiyeli incelenerek yerel halkın ekoturizm algısı ele alınmıştır. Ayrıca alternatif ve sürdürülebilir turizm türlerinden biri olan doğa temelli ekoturizmi, ekoturizmin türleri, Dünya ve Türkiye ekoturizmini incelemektedir. Anahtar Kelimeler: Ekoturizm, Derebucak, sürdürülebilir turizm,
Destinasyonların gastronomik değerlerinin arttırılmasında güvenli gıda takip sistemi ve coğrafi işaretin önemi -Balıkesir ili örneği
Artan dünya nüfusu, değişen iklim koşulları, salgın hastalıklar ve kıtlık gibi nedenlerden dolayı doğal kaynakların tüketilmesi ve gıda ürünlerinin endüstrileşmesi, gıda tüketimi alışkanlıklarının değiştirerek güvenli gıdaya ulaşmayı her geçen gün zorlaştırmaktadır. Değişen koşullar, yerel kaynaklı ve üretim aşamaları bilinen nitelikli gıda ürünlerine yönelimi arttırmaktadır. Bu noktada yerel kalkınmanın en önemli enstrümanlarından biri olan coğrafi işaretler, ürün özelliklerini ve proses aşamalarını net olarak belirlediği için güvenli gıda algısını birlikte getirmektedir. Ülkemizde son yıllarda popüler hale gelen coğrafi işaretli ürünlerin sayısının artması, bu ürünlerin taklit tağşişli benzerlerinin piyasaya sürülmesini beraberinde getirmektedir. Hileli ürünlerin ortaya çıkması, ürünlerde emek sahibi olan yerel halkın ekonomik yapısına ve kültürüne olumsuz etki etmektedir. Bu olumsuzlukların engellenmesi için, ürünlerin coğrafi işaretle koruma altına alınmasıyla birlikte takip sisteminin oluşturulması, taklit tağşişi önleme konusunda etkili bir uygulama olarak görülmektedir. 'Türkiye'yi Doyuran Şehir' olarak tanımlanan Balıkesir bereketli topraklarıyla tarımsal ve hayvansal ürünlerin kaynağı olarak bilinmektedir. Ürün kaynakları ve bölge kültürünün harmanlanmasıyla oluşan nitelikli yöresel ürüne ev sahipliği yapmaktadır. Et ve süt ürünleri başta olmak üzere birçok yöresel ürününü coğrafi işaretle koruma altına alan şehir, 'Balıkesir Kuzu Eti Takip Sistemi' ile farklılık yaratarak taklit tağşiş hilelerine karşı diğer coğrafi işaretli ürünler için örnek bir uygulama olarak görülmektedir. Bu kapsamda yapılan çalışmada, 'Balıkesir Kuzu Eti'nin takibi için oluşturulan sistemin, taklit tağşişin önlenmesi ve ürününün izlenebilirliği'nin sağlanmasıyla birlikte destinasyonun gastronomik değerinin arttırılmasındaki etkisi ana problem olarak alınmıştır. Takip sistemi içerisindeki kuzu etinin, tedarik zincirini oluşturan üretici, kesimhane, restoran, kasap, market zincirleri ve tüketiciler tarafından tercih edilmesindeki etkisi ölçülmeye çalışılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde araştırmanın; problem, amaç, önem, varsayımlar, sınırlılıklar ve daha önce yapılan güvenli gıda takip sistemine ilişkin çalışmalara yer verilmiştir. Çalışmanın bir sonraki bölümünde destinasyon kavramı ve destinasyonların gastronomik değerlerinin arttırılması hakkında literatür taraması yapılarak bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde coğrafi işaret ve güvenli gıda kavramlarıyla birlikte mevcut ürün takip sistemlerinden bahsedilirken dördüncü bölümde 'Coğrafi İşaretli Balıkesir Kuzu Eti Güvenli Takip Sistemi' ele alınmıştır. Beşinci bölümde araştırmanın yöntemi hakkında genel bilgilere yer verilmekte ve altıncı bölümde bulgular ve yorumlar tartışılmaktadır. Son bölümde ise elde edilen bulgular doğrultusunda araştırmanın sonuç ve önerilerine yer verilmiştir. Gerçekleştirilen çalışma sonucunda elde edilen bulguların 'Güvenli Gıda Takip Sistemi' ile entegre edilen coğrafi işaretlerin, üreticinin en büyük problemlerinden biri olan taklit tağşişlere karşı ürünü gerçek anlanma koruma altına aldığı görülmektedir. Destinasyonları gastronomik değerini arttırmak ve yerel kalkınmaya doğrudan fayda sağlamak adına, mevcut coğrafi işaretli ürünler için takip sisteminin kurulmasının olumlu etkiler sağlayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda bu çalışmanın, destinasyonların gastronomik değerlerini arttırmak için coğrafi işaretli ürünlere takip sistemi oluşturma amaçlı kullanımı ile ilişkili çalışmalarda bir kaynak oluşturacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Balıkesir, Güveli Gıda Takip Sistemi, Coğrafi İşaret, Kuzu Eti Takip Sistemi, İzlenebilirlik LACAKTIR.
Aşırı turizm, kentsel yaşam kalitesi ve yaşam memnuniyeti ilişkisi: Ayvalık örneği
Teknolojik ilerlemeler, sosyal medya kullanımının artması, ulaşım imkanlarının gelişmesi, çalışma şartlarındaki iyileşmeler gibi nedenlerle özellikle popüler destinasyonlarda yaşanan aşırı turist hareketliliği ve ona bağlı etkiler, farklı disiplinlerde yer alan farklı araştırmacıların da ilgisini çekmektedir. Yarattığı katma değerle destinasyonlar için önemli bir gelir kapısı olan turizm sektöründeki hızlı gelişmelere, sürdürülebilir turizm politikalarının oluşturulması noktasında ise ayak uydurulamamıştır. Bu durum kent sakinlerinin yaşam maliyetlerinde artış, alt ve üst yapıda bozulmalar, trafik, gürültü kirliliği, park yeri sorunları, rekreasyon alanlarının aşırı kullanımı gibi sorunlarla karşılaşmalarına neden olmaktadır. Aşırı turizmin yarattığı etkiler neticesinde, bir destinasyonda yerel halkın kentsel yaşam kalitelerinde ve yaşam memnuniyetlerinde değişimler olabileceği varsayılmaktadır. Bu varsayım doğrultusunda araştırmanın amacı; aşırı turizm, kentsel yaşam kalitesi ve yaşam memnuniyeti kavramları arasında ilişkiyi belirlemektir. Ayvalık, özellikle yaz aylarında yoğun turist akınına uğramakta; bu durum kentte çeşitli sosyal, fiziksel ve ekonomik sorunların ortaya çıkmasına neden olabilmektedir. Yoğun turizm hareketliliği sonucunda küçük bir sahil kasabasından kent kimliğine evrilen Ayvalık, bu dönüşüm sürecinde hem maddi hem de manevi açıdan birtakım problemlerle karşı karşıya kalmıştır. Bu bağlamda, söz konusu dönüşümden doğrudan etkilenen Ayvalık'ta yaşayan yerel halk, bu araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Bu kapsamda 2024 yılı Haziran- Eylül ayları arasında Ayvalık'ta yaşayan 440 kişiye anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler istatistik programları ile analiz edilmiştir. Araştırmanın değişkenleri arasındaki ilişkileri ve alt boyutları belirlemek amacıyla açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri gerçekleştirilmiştir. Daha sonra, katılımcıların sosyo demografik özellikleri, turistlerle iletişim durumları ile araştırmada kullanılan değişkenler arasındaki istatistiki farklılıkları belirlemek amacıyla analizler gerçekleştirilmiştir. Fark testlerinden sonra ise araştırma hipotezlerine yönelik korelasyon analizine geçilmiştir. Korelasyon analizi sonuçlarına göre; Ayvalık'ta yaşayan yerel halkın aşırı turizm, kentsel yaşam kalitesi ve yaşam memnuniyeti algıları ve alt boyutları arasında istatistiki açıdan anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Son olarak araştırmanın amacı doğrultusunda araştırma değişkenleri arasındaki etki durumu da belirlenmeye çalışılmıştır. Buna göre katılımcıların aşırı turizm algılarının, katılımcıların kentsel yaşam kalitesi ve yaşam memnuniyeti algılarını istatistiki açıdan anlamlı düzeyde etkilediği tespit edilmiştir. Gerçekleştirilen analiz sonuçları doğrultusunda Ayvalık'ta turizm sektörünün paydaşlarına yönelik öneriler getirilmiştir.
Türkiye'de tarihsel çevrenin korunmasına ve turizme UNESCO dünya mirası kriterlerinin etkileri ve katkıları
İnsanlığın yaşadığı bütün yıkımlar, başta savaşlar olmak üzere, üretimlerinin de yok olması anlamına gelmektedir. En basit tanımıyla yaptıklarımız ve ettiklerimiz olarak ifade edebileceğimiz kültür de bu yıkımlardan etkilenmekte ve insanlık olarak mirasımızı, bir başka ifadeyle maddi ve manevi birikimlerimizi yitirmekteyiz. UNESCO (Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu) İkinci Dünya Savaşı sonrası, insanlığın bir daha benzeri yıkımlar yaşamaması için çalışmak üzere kurulmuş uluslararası bir örgüt olarak misyonunda; kültürün dahil olmadığı hiçbir gelişmenin sürdürülebilir olamayacağı, sadece insan merkezli karşılıklı saygı ve kültürler arası diyaloğun kalıcı barışı sağlayacağı belirtilmektedir. Bununla birlikte, yaşadığımız dünyada kültürel ve doğal mirası korumak, iklim değişikliği ve yoksullukla mücadele etmek, eşitsizliği gidermek ve çatışmalara son vermek için iş birliğinin önemi vurgulanmıştır. UNESCO misyonunun önemli bir aracı (aynı zamanda amacı) tarihsel çevreyi korumak olarak belirlenmiştir. Bunun yanında barışı sağlamak ve yeryüzünde insanların yaşam kalitesini artırmak için yoğun iş birliği yapılan konulardan birinin turizm olduğu ifade edilmiştir. Çalışmamızın konusuna ilham veren yaklaşım UNESCO'nun misyonu olmuştur. Dünya mirası kriterleri, UNESCO misyonunun gerçekleşmesini sağlayan önemli bir araçtır. UNESCO Dünya mirası listesine dahil olmak için söz konusu alanların üstün evrensel değere sahip olması (OUV) ve 10 seçim kriterinden bir tanesini karşılaması gerekmektedir. Bu kriterlerce çizilen evrensel çerçeve ile belirlenen Dünya Mirası Listesi ise hem tarihsel çevrenin korunmasına hem de iş birliği alanı olarak turizme önemli etki ve katkılar yapmaktadır. Ülkemizde de tarihsel çevrenin korunması ile ilgili olarak evrensel ilkelere uyum ve etkin uygulama seviyesine erişebilmek için kamu, sivil ve akademi kurumlarınca pek çok çalışma yapılmaktadır. Bunun en önemli nedenlerinden biri, üzerinde yaşadığımız toprakların sahip olduğu medeniyet birikimi ve evrensel kültüre karşı sorumluluklarımızdır. Öte yandan ülkemizin önemli bir turizm endüstrisi de mevcuttur. Turizmin gelişmesi ve değişimiyle ortaya çıkan yeni durumda var olan kültür ve turizm iş birliği veya etkileşiminin önemi artmıştır. Söz konusu iş birliğinin tarihsel çevreye ilişkin hassasiyet ve sorumluluklar çerçevesinde sürdürülebilirlik ilkesiyle yürütülmesi gereklidir. Tarihsel çevrenin korunması ve turizm iki zıt alan gibi görünmekle beraber günümüzde farklı disiplinlerin yardımıyla evrensel ilkeler ve uluslararası kabul görmüş metin ve uygulamalar nedeniyle iş birliği alanları olarak kabul edilir. Çalışmamızda, UNESCO Dünya Mirası Kriterleri tarihsel çevrenin korunmasında önemli bir motivasyon oluşturup bu kriterlerin etkisiyle belirlenen Dünya Miras Alanlarının tarihsel çevre koruma ve kültür turizmiyle etkileşimi araştırılmıştır. Günümüzde, UNESCO sözleşmesi kültürel miras (insan etkileşimleri) ile çevremizi (doğal miras) koruma ihtiyacı arasındaki evrensel denge arzusuna öncülük etmektedir. Konumuzla ilgili olarak, UNESCO'nun hedefi koruma bilincinin artması ve turizm gelişimidir. Evrensel değer ve insanlığın mirası kavramları koruma bilinci kavramının destekleyicileridir. UNESCO, söz konusu misyonunu normatif ve zorlayıcı eylemlerle yerine getirirken, Dünya Mirası Alanlarına yönelik olarak güvenilirlik, koruma, kapasite geliştirme ve iletişimi öne çıkarmakta; turizmi önceleyerek söz konusu değer ve kavramların zayıflatılmalarını önlemek için de yerel halkın önceliğini resmi olarak teyit etmektedir. Bu çerçeveden hareketle tez konusunun amacı ülkemizde UNESCO Dünya Mirası Kriterleriyle somutlaşan UNESCO misyonunun tarihsel çevrenin korunmasına ve bulundukları destinasyonun kültür turizmi hareketine yaptıkları etki ve katkıları inceleyerek; kültür ve turizm alanlarının iş birliğinin niteliğini ortaya çıkarmaktır. Günümüzde, kültür ve turizm alanlarında artan ve çeşitlenen bir iş birliği mevcuttur. Bu iş birliğinin çeşitli etki ve faydaları bu alanlarla ilgili görevleri bulunan UNESCO, UNWTO (Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü), EU (Avrupa Birliği) gibi uluslararası kuruluşlarca da belirtilmekte; yapılan ortak projeler, konferanslar v.b. sonucunda sahadaki uygulamalara ışık tutması için evrensel ilke ve kurallar belirlenmektedir. Bu noktada kültür, turizm ve çevre ile ilgili olarak hassasiyetleri gözetmek, korumak, geliştirmek ve işbirliğini artırmak hususları öne çıkıyor. UNESCO'ya göre Dünya Mirası Kriterleri hem bir kültürel koruma aracı hem de sürdürülebilirlik anlayışıyla karşılıklı saygıyı artıran, kültürlerarası diyaloğa katkı veren ve barışın teminatı olarak görülmektedir. Bu misyonun araçlarından biri olarak kültürel, doğal veya karma varlıkların Dünya Mirası Listesine dâhil olmasıyla ortaya çıkan en önemli sonuçlardan biri de turizmdir. UNWTO da turizmle ilgili bir kuruluş olarak turizmin olumsuz etkilerini azaltmak, toplumsal faydasını artırmak ve tarihsel çevreyle ilgili uluslararası hedefleri de karşılamak için söz konusu alanlardaki iş birliğini önceliği haline getirmiştir. İki kuruluş da birlikte sürdürülebilir turizm anlayışını yaygınlaştırmak için iş birliği içindedir. Bu yönde akademik alanda da disiplinler arası bir yaklaşımla yapılan çalışmaların arttığı gözlenmektedir. Gelinen aşamada UNESCO Dünya Mirası Listesine girmek için çabaların arttığını görürken, aynı zamanda tarihsel çevre koruma bilincinin de yaygınlaştığını gösteren bir eğilim mevcut. Bütün bu gelişmelerin söz konusu iş birliğinin sonucu olduğu düşünülmektedir. Dünyadaki eğilim bu yönde iken kültürel ve doğal varlıklar açısından zengin olan ve aynı zamanda önemli bir turizm ülkesi Türkiye'nin de bu çalışmanın konusunun çerçevesini oluşturan tarihsel çevre ve kültür turizmi hassasiyetlerini gözetme, söz konusu alanlar arasındaki ilişki ve iş birliğinin niteliğini kavrama ve buna yönelik yönetim vizyonunu uygulamaya geçirme önceliği bulunmalıdır. Çalışmamızda: Giriş bölümünde konu, kapsam, önem, araştırma soruları, sınırlılıklar ve çalışmanın yöntemi açıklanmıştır. Birinci bölümde tarihsel çevre ve koruma anlayışı ele alınmış, kavramsal temeli oluşturulmuştur. Tarihsel çevreyi koruma anlayışımızın geldiği nokta ve disiplinlerarası bakış açısıyla turizm ile yapılan iş birliğinin niteliğinin üzerinde durulmuştur. UNESCO Dünya Mirası Kavramı ve Kriterlerinin incelendiği ikinci bölümde çalışmamızın konusuna da ilham olan UNESCO misyonunun somut araçları ve ilgili kavramlar, tarihsel süreç ve anlayış irdelenmiştir. Dünya mirası kriterlerinin yarattığı çerçeve anlayış ve Dünya Mirası Alanlarının turizme etkisi vurgulanmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde Turizmin gelişimi ve tarihsel çevre ile etkileşimi, dördüncü bölümde de Türkiye'de Tarihsel Çevre ve Turizm Politikaları incelenerek ülkemizdeki durum anlatılmış; UNESCO misyonunun altını çizdiği ve tezimizin konusuyla sınırlı olarak ortaya konan evrensel ilke ve yaklaşımın Türkiye'deki yansımaları tespit edilmeye çalışılmıştır. Sonuçta; Dünyadaki gelişmeler uyarınca ve konuyla ilgili uluslararası örgütlerin de desteklediği gibi genel anlamda kültür ve turizm arasındaki iş birliği alanı tarihsel çevre ve turizm arasında kültür turizmi veya miras turizmi olarak adlandırabileceğimiz bir olguyla somutlaşmaktadır. Bunun öncülüğünü UNESCO misyonu çerçevesinde Dünya mirası kriterleri ve Dünya mirası listesinde bulunan varlıklar yapmaktadır. Söz konusu iş birliği uluslararası literatürde, bir biyoloji terimi olmakla beraber sosyal bilimlerde de sıkça kullanılan, "sinerji" terimiyle ifade edilmektedir. Bu nitelendirmenin, yine bir biyoloji terimi olan "simbiyotik" ilişki olduğu konusunda yaygın bir görüş de mevcuttur. İki alanın "ortak yaşamı" uyarınca birbirlerine daha fazla fayda sağlayabileceği görüşü giderek yerleşmektedir. Bütün bu gelişmeler kültür, turizm ve çevreye ilişkin global hedef ve sorumlulukları da kapsamaktadır/kapsamalıdır. Dünyanın karşı karşıya olduğu global sorunlar tarihsel çevre ve turizm konularını da yakından ilgilendiriyor. Bu nedenle, konumuza ilişkin alanlara yönelik yönetimsel sistemlerin de evrensel ilke ve sorumluluklar uyarınca gözden geçirilmesi, yeniden değerlendirilmeleri zorunlu hale gelmiştir. Ülkemizde turizm algısının baskın olarak kitle turizmi ağırlıklı olması nedeniyle çalışmamıza esas teşkil eden kültür ve turizm iş birliğinin zaman zaman turizmin zorlayıcı etkisiyle misyonunu yerine getiremediğine şahit olunmaktadır. Bundan kaçınmanın yolu ise turizmin çok çeşitli yapısı ve özelliği göz önünde tutularak farklı disiplinlerin de bu alanda çalışmasını teşvik edip bütün yaşamı ilgilendiren bir alan olduğu gerçeğinin ortaya konulması olacaktır. Böylece turizm ve tarihsel çevre etkileşiminde sorumluluklar ve sürdürülebilirlik ilkeleri öne çıkarak her iki alanın da faydalanacağı ve yeryüzünün ve insanın ihtiyaçlarının birlikte gözetileceği bir anlayışın yerleşmesi için zemin oluşturulabilir.
Yerel halkın sürdürülebilir turizm tutumu, turizm gelişim desteği ve öznel iyi oluş ilişkisi: Mardin örneği
Turizm faaliyetlerinin yoğun ve kitlesel bir şekilde sürdürülmesinin birçok açıdan olumlu ve olumsuz etkileri bulunmaktadır. Ayrıca, insanların hayat işleyişini etkileyen unsurlar, turizm ile ilgili tutumlarını etkilemektedir. Buna dayanarak araştırmanın amacı Türkiye'deki Mardin şehrinde yerel toplumun sürdürülebilir turizme yönelik tutumları, turizmin gelişimine yönelik verdikleri destek ve öznel iyi oluşları arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Araştırma nicel bir araştırma olup örneklemi Mardin yerel halkından oluşmuştur. Araştırma kapsamında,14 Nisan 2023 ile25Haziran 2023' arasında Mardin'deki yerel halktan anket tekniği ile veriler toplanmıştır. Toplam 487 veri analiz edilerek elde edilen bulgular yorumlanmıştır. Araştırmada kullanılan ölçeklerin güvenilirliğini, geçerliliğini ve geliştirilen hipotezleri test etmek amacıyla açımlayıcı faktör analizi, korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Araştırma sonucunda, yerel halkın sürdürülebilir turizm tutumunun hem turizm gelişim desteği üzerinde hem de öznel iyi oluşu üzerinde etkisi olduğu, ancak yerel halkın turizm gelişim desteğinin, yerel halkın öznel iyi oluşu üzerinde eksi olmadığı tespit edilmiştir.
Turist rehberinin kültür turizmine katkısı:evliya çelebi gözüyle güzelhisar-ı aydın örneği
Bu çalışmanın amacı, Evliya Çelebi'nin Seyahatname eserinde yer alan Güzelhisar-ı Aydın tasvirlerinden yola çıkarak bir kültür rotası oluşturmak ve profesyonel turist rehberlerinin bu tür kültür gezilerindeki katkılarını değerlendirmektir. Çalışmada, nitel bir yaklaşım benimseyerek odak grup yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar, kolayda örnekleme yöntemleriyle seçilmiş ve toplam 14 kişiden oluşmuştur. Veri toplama süreci rehberli gezi öncesi, rehberli gezi sırası ve rehberli gezi sonrası olmak üzere üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, rehberli gezi öncesi ve sonrası yapılan değerlendirmelerde katılımcıların bilgi düzeyleri, algıları ve tarihî-kültürel farkındalıklarında belirgin değişimler yaşandığını ortaya koymuştur. Gezi öncesinde, katılımcılar Güzelhisar'ı genellikle basit bir mahalle veya yerleşim birimi olarak değerlendirmiş, tarihî ve kültürel bağlamından habersiz olduklarını ifade etmişlerdir. Rehberli gezi sonrası ise Güzelhisar'ın derin bir tarihî geçmişe ve zengin bir kültürel mirasa sahip bir yer olduğu anlaşılmıştır. Özellikle Evliya Çelebi'nin Seyahatname'sindeki tasvirlerin rehber eşliğinde aktarılması, katılımcıların bu tarihî bağlamı kavramalarına ve Evliya Çelebi ile Güzelhisar arasındaki ilişkiyi anlamalarına önemli katkılar sağlamıştır. Rehberin detaylı anlatımları, Alihan Baba Türbesi ve Üveys Paşa, Ramazan Paşa, Hasan Çelebi Camileri gibi tarihî yapıların sosyal ve manevi bağlamları hakkında katılımcılarda farkındalık oluşturmuş ve tarihî bilinç geliştirmiştir. Bunun yanı sıra, türbelerdeki manevi atmosfer ve tarihî mekânların sembolik anlamı, katılımcılarda derin duygusal etkiler yaratmış, coşku ve hayranlık gibi hislerle geçmişle bir bağ kurmalarını sağlamıştır. Gezi süreci, katılımcıların bilgi düzeylerini artırmakla kalmamış, aynı zamanda Güzelhisar'a dair algılarında kalıcı bir değişim yaratmıştır. Bu bulgular, profesyonel turist rehberlerinin bilgi aktarımı, tarihî bilinç oluşturma ve kültürel mirasın tanıtılmasındaki kritik rolünü bir kez daha göstermiştir. Sonuç olarak, rehberli gezilerin tarihî ve kültürel farkındalık yaratmada önemli bir araç olduğu ve bu tür etkinliklerin bölgesel ve ulusal düzeyde daha fazla desteklenmesi gerektiği ortaya konulmuştur. Anahtar Sözcükler: Profesyonel Turist Rehberi, Kültür Turizmi, Evliya Çelebi, Seyahatname.
The effects of tourism on the subjective well-being of the residents of Cappadocia
World Heritage Sites represent an important attraction for prospective visitors to a destination. Although tourism significantly contributes to both national and local economies, it is of paramount importance to residents of destinations, whose lives are influenced by the prevalence of tourism activity to a great extent. Guided by previous research focusing on tourism's effect on resident well-being, this study aims to investigate the relationship between subjective well-being of the residents and their perceptions of tourism and conservation in Göreme National Park and the Rock Sites of Cappadocia. This descriptive research uses a quantitative approach, in which a survey instrument consisting of a happiness index and questions on tourism and conservation measures was administered to 178 residents in Cappadocia using a convenience sampling approach. Study findings demonstrate that positive perceptions of tourism and conservation reinforce community well-being in Cappadocia. These results' implications for future research and policy-makers are discussed.
Social tourism as a tool for creating an inclusive society: Examining Turkey's alternative camp
Social tourism is a well-known type of tourism practiced commonly in Europe because of its benefits. Academic studies on social tourism in Europe are also widespread. However, in Turkey, social tourism practices, and academic studies on social tourism are few. This current research and its conceptual framework are motivated by an awareness of the positive impact of social tourism on the inclusion of disadvantaged groups in society. The aim of the research is to explore the potential of social tourism for creating an inclusive tourism form through investigating a non-governmental social tourism organization and its management model. Therefore, the Alternative Camp in Turkey, which is a social tourism practice developed by a social entrepreneur, was examined as a case study with ethnographic research methods. Data was gathered by semi-structured face-to-face interviews and participant observation methods over a year. In addition to the primary data, secondary data was collected in the form of organizational and other types of documents. The findings of the study bring a new perspective to social tourism in Turkey. According to research findings, a new definition of social tourism proposed. Finally, the research develops a social tourism management model. The model proposes that social tourism should be governed by considering three components: (1) sustainable financial support, (2) a strong volunteer structure, (3) an aspirational goal.
Sustainable tourism from the perspectives of local residents: The case of Büyükada
This paper aims to understand Büyükada residents' approaches and ideas dealing with sustainable tourism on the island. Residents have been divided into three categories: Residents who work in tourism related jobs, residents who work in jobs unrelated to tourism or have been retired and lastly, the authorities. In order to understand their attitudes towards economic, socio-cultural and environmental dimensions of sustainable tourism, a qualitative study has been conducted by employing face-to-face interview method. A total of 23 residents who have been living on the island for at least three years were interviewed in the study. These interviews were analyzed by using content analysis and the results were evaluated by considering the following variables: demographic characteristics, attitudes, values, beliefs, government plans and actions. Considering the results of this study, it can be said that different variables carry different approaches towards sustainability, residents who work in tourism related jobs mostly have concerns about economic sustainability, residents who work in jobs unrelated to tourism or have been retired mostly care about environmental and socio- cultural sustainability and authorities, while having an idea of sustainability like all other residents, lack a definitive approach, therefore are mostly ineffective. On the other hand, those residents with a higher level of education, who are relatively more affulent and have concerns about the future of the Island, have formed a city council to try to solve the problems by volunteering and made some successful attempts to divert tourism in the Island towards a more sustainable approach. Key words: sustainable tourism, sustainability, residents, and local residents, Büyükada
Dünya kültür mirası alanlarında turizm, koruma ve sübjektif refah: İstanbul'un tarihi alanları
This research focuses on the interrelations between subjective well-being, tourism activity and conservation efforts for residents living in Fatih, housing Istanbul's World Heritage properties. Using a modified version of Happiness Index to capture perceptions of tourism and conservation, this research utilizes a household survey with 477 residents of Fatih district of Istanbul chosen via a stratified simple random sampling. Fatih's neighborhoods in which data collection took place are categorized with respect their tourism focus, creating a spatial tourism variable. The differences according to demographic and spatial characteristics are determined on an item basis. Subsequently, using life satisfaction as a proxy dependent variable, the relationship between life satisfaction, well-being, and perceptions of tourism is investigated using binary logit regressions with respect to neighborhoods' tourism focus. Findings reaffirm previous scholarship on subjective well-being in Turkey. Furthermore, they indicate that, in Fatih, residents in tourism-focused neighborhoods have more positive perceptions of tourism which also resonates in the likelihood of their life satisfaction. In line with these findings, distinguishing residents of World Heritage Sites in urban settings, and its ramifications for future well-being research in tourism-focused regions are discussed. The findings indicate that spatial distribution of tourism to influence patterns of subjective well-being in urban tourism destinations. In this context, social policy measures that would increase residents' awareness in terms of cultural heritage and tourism are suggested.
Sürdürülebilir bir medikal turizm destinasyonu olarak Belarus
In recent decades, there has been a rapid growth in the medical tourism market in a number of countries. In this regard, the importance of studying the experience of the development of this phenomenon in various contexts increases. This research aims to investigate the medical tourism system in Belarus, a country where this industry is developing in the context of a universal healthcare system with a dominant public sector that accounts for a large part of medical tourists. Covering the experience of a destination with such a particular context contributes to the literature that has previously looked primarily at countries where in contrast the private sector plays an important role in providing medical services to tourists. This research presents the supply stakeholders' vision of the current situation in the field of medical tourism in Belarus and highlights some features and differences adherent to the system and development scenario. The study is carried out within a sustainability perspective and showcases the areas of medical tourism in Belarus that meet or contradict the principles of sustainable development. The data was collected through in-depth semi- structured interviews with main supply-side stakeholders of medical tourism in Belarus that were selected by using judgmental and snowball sampling methods. Descriptive qualitative approaches such as thematic analysis and content analysis were applied for the examination of the interview data. Several unique aspects in the development and structure of medical tourism in Belarus are highlighted, leading to theoretical and practical implications.
Sustainable tourism development via agritourism: The case of Gökçeada
Since the late twentieth century, there is a growing interest of various stakeholders worldwide, from policymakers to practitioners and tourists, in agritourism. However, limited research has been done to identify critical success factors for sustainable agritourism development, especially in the context of developing countries. Therefore, this research provides guiding information concerning the development of an agritourism destination within the principles of sustainability. It analyzes the specific example of Gökçeada as an incipient agritourism destination and thus highlights what factors are available and what factors are missing for the development of an agritourism destination in the island. A conceptual model that summarizes all of these factors is also proposed. Data collection is made through semi-structured in-depth interviews carried out with local authorities, organic farmers, agritourism providers and candidates of agritourism activities, selected via judgmental and snowball sampling techniques The research findings reveal the importance of a legal framework to develop sustainable agritourism destinations. This research also highlights the need for a definition of what is a working farm. Practical implications for policymakers and agritourism providers are also made.