Yaratıcı düşünce
Bu konu başlığı altında 100 tez
Ortaokul Türkçe ders kitaplarının sinektik tekniği açısından incelenmesi
Bu çalışmanın amacı ortaokul düzeyi için hazırlanan (5. - 8. Sınıflar) Türkçe ders kitaplarındaki metinleri yaratıcı düşünme tekniklerinden birisi olan sinektik tekniği açısından değerlendirmektir. Araştırmanın veri setini 2005-2006 eğitim öğretim yılından itibaren 2018-2019 eğitim öğretim yılına kadar okutulan ortaokul (5, 6, 7, 8. Sınıf) Türkçe ders kitapları oluşturmaktadır. Bu kitaplar içinden araştırmacı tarafından ulaşılabilen toplam 20 ders kitabı veri seti olarak belirlenmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Türkçe Ders Kitaplarına Yönelik Sinektik Uygulamaları Formu" kullanılmıştır. Araştırmada ulaşılan verilerin analiz edilmesi amacıyla nitel veri analizi tekniklerinden içerik analizine başvurulmuştur. Yapılan inceleme sonucunda incelenen Türkçe ders kitaplarında toplam 320 sinektik uygulama örneği tespit edilmiştir. Tespit edilen 320 sinektik örneğinden en fazla 120 (f) ve % 37,25 orana sahip olan doğrudan analoji örneklerine rastlanmıştır. İkinci sırada 68 (f) ve % 21,25 orana sahip fantezi analoji örnekleri bulunmaktadır. Bu sinektik örneklerini 57 (f) ve % 17,81 oran ile bastırılmış çatışma izlemektedir. Daha sonra 51 (f) ve % 15,93 oranla dolaysız analojiler gelmektedir. Ders kitaplarında en az orana sahip olan analoji türü ise 24 (f) ve % 7,5 orana sahip kişisel analoji örnekleridir. Araştırma sonucunda Türkçe ders kitabındaki metinlerin sinektik uygulama örneklerine göre ve bu sinektik örneklerinin metin türlerine göre dengeli bir dağılım göstermediği tespit edilmiştir. Buna göre ders kitaplarında sinektik örneklerinden en fazla doğrudan analojiye, en az kişisel analojiye rastlanmıştır. Sinektik örneklerinin en fazla yer aldığı metin türü ise şiir olarak belirlenmiştir.
Çocuklar için felsefe eğitiminde hipotetik düşünme yönteminin ilkokul BİLSEM öğrencilerinin yaratıcı düşünme becerilerine etkisi
Bu araştırmanın amacı Çocuklar İçin Felsefe eğitiminde hipotetik düşünme yönteminin Bilim ve Sanat Merkezi (BİLSEM) ilkokul öğrencilerinin yaratıcı düşünme becerilerine etkisini belirlemektir. Çocuklar için Felsefe dersi kapsamında uygulanan hipotetik düşünme yönteminin yer aldığı etkinliklerin doğuştan standartların üzerinde yaratıcılık becerisine sahip üstün yetenekli ilkokul 3. ve 4. sınıf öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerine etkisi olup olmadığı araştırma konusunu oluşturmaktadır. Literatür incelendiğinde Çocuklar İçin Felsefe ve Düşünme Eğitimi ile ilgili çalışmalar bulunmaktadır. Fakat bu çalışmalarda üstün yetenekli ilkokul öğrencileriyle çalışılmamış ve hipotetik düşünme yöntemine rastlanılmamıştır. Araştırmada tek gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Uygun örneklem yoluyla araştırmanın örneklemi oluşturulmuştur. Araştırmanın örneklemini Muğla ili Menteşe İlçesinde Bilim ve Sanat Merkezinde eğitim ve öğretim gören 36 ilkokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada "Torrance Yaratıcı Düşünme Testi (TYDT)" kullanılmıştır. Araştırmanın başında ön test olarak TYDT Sözel A form uygulanmıştır. Ardından öğrencilere 8 hafta boyunca 40 dakikalık 2 oturum şeklinde Çocuklar İçin Felsefe eğitimi hipotetik düşünme yöntemi ile etkinlik olarak verilmiştir. Eğitim sonrasında son test olarak TYDT Sözel B formu uygulanmıştır. Araştırma verileri öğrencilerin TYDT testlerine verdikleri yanıtlardan oluşmaktadır. TYDT'nin A ve B formlarından her bir öğrenci için; sözel toplam puanlar ve alt puan türleri elde edilmiştir. Elde edilen bu verilerin analizi için SPSS programı kullanılmıştır. Erişi verilerin normallik dağılımlarına bakıldıktan sonra İlişkisiz Örneklemler T Testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile veriler analiz edilmiştir. Analiz sonucunda Çocuklar İçin Felsefe eğitiminde kullanılan hipotetik düşünme yönteminin sözel yaratıcılık toplam, akıcılık, esneklik ve orijinallik puanlarına tüm gruplar ve 3. sınıf düzeyinde olumlu etki ettiği, 4. sınıflar için ise akıcılık ve sözel toplam puanlarında anlamlı fark yaratmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak BİLSEM ilkokul öğrencilerine verilen Çocuklar İçin Felsefe eğitiminde kullanılan hipotetik düşünme yönteminin öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerine olumlu yönde geliştirdiği görülmüştür. Anahtar kelimeler: çocuklar için felsefe eğitimi, BİLSEM, üstün yetenekli, hipotetik düşünme, yaratıcılık
Okul öncesi dönemde eleştirel ve yaratıcı düşünme becerilerini etkileyen temel faktörler
Bu çalışmanın amacı, okul öncesi dönemde eleştirel ve yaratıcı düşünme becerilerini etkileyen temel faktörleri belirlemektir. Araştırma nitel bir çalışma olup örnek olay deseninde gerçekleştirilmiştir. 6 öğretmen, 30 öğrenci ve 30 veli ile çalışılarak veriler toplanmıştır. Bu süreçte araştırmacı tarafından geliştirilen görüşme formu, gözlem formu ve anketlerden faydalanılmıştır. Görüşmelerden ve anketlerden elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenirken, gözlem formlarından elde edilen veriler gözlem değerlendirme rubriği ile çözümlenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre öğretmenler, yapılandırılmamış ve öğrenci merkezli etkinliklerin, soru sormanın, özgür düşünme ortamları oluşturmanın düşünme becerilerini desteklediği görüşündedir. Öğretmenler, mevcut okul öncesi eğitim programını, düşünme becerileri eğitimi yönünden oldukça yetersiz bulmaktadır. Sınıf gözlem formlarından elde edilen bulgulara göre öğretmenler öğrencilerin soru sorma davranışlarını desteklemekte oldukça yetersizdir. Öğrencilerin nitelikli sorular sorma ve cevaplar verme davranışları düşüktür. Öğretmen tutumları ve öğrenci davranışları arasında pozitif yönde bir ilişki vardır. Bireysel gözlem formlarından elde edilen bulgulara göre öğrenciler en çok çeşitli çözüm yolları ve nitelikli fikirler üretmekte, farklı ve alışılmışın dışında ürünler koymakta, kavram ve düşünceler üzerine düşünebilmekte zorlanmaktadır. Velilerle yapılan anketlerden elde edilen bulgulara göre eğitim düzeyi yüksek olan veliler çocukları ile daha çok okul dışı etkinliklerde bulunmakta ve soru sormanın önemi üzerinde daha çok durmaktadır. Velilerin yaş ve gelir düzeyi, çocuklarıyla yaptıkları okul dışı etkinlikler ile öğrencilerin düşünme becerileri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır. Ailelerin soru sorma davranışları ile öğrencilerin eleştirel ve yaratıcı düşünmeye yönelik davranış düzeyleri arasında pozitif yönde bir ilişki vardır. Elde edilen bulgulara göre öğretmenler ve veliler, eleştirel ve yaratıcı düşünme becerilerinin önemli olduğunu düşünmekle birlikte yeterli bilgiye sahip değillerdir.
Yaratıcı zıt düşünme tekniğinin 7. sınıf öğrencilerinin yaratıcılığı üzerinedeki etkisine ilişkin bir çalışma
Bu araştırmada Yaratıcı Zıt Düşünme (YAZID) tekniğinin 7. sınıf öğrencilerinin Türkçe dersinde yaratıcılıkları üzerindeki etkisi incelenmiştir. YAZID tekniği Janusyan Düşünme Kuramı temel alınarak geliştirilmiş bir düşünme tekniğidir. Teknik beş aşamadan oluşmaktadır. Bu aşamalar yapılandırma, ayrıştırma, zıtlaştırma, birleştirme ve detaylandırmadır. YAZID tekniğinin etkisi, ön test son test kontrol gruplu yarı-deneysel desen kullanılarak incelenmiştir. Araştırmanın örneklemi Eskişehir merkezde bir ortaokuldan 7. sınıf düzeyinde 70 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmanın uygulama sürecinde deney gruplarında bulunan öğrencilere 10 hafta boyunca haftada bir saat Türkçe derslerinde YAZID tekniği ile öğretim yapılmıştır. Araştırma, 10 hafta uygulama süreci ve 2 hafta ön test ve son testlerin uygulanması olmak üzere 12 hafta boyunca sürmüştür. Veri toplama aracı olarak Paradoksal Metafor Testi ve Kavram Testi kullanılmıştır. Analizler, Paradoksal Metafor Testi ve Kavram Testi verileri kullanılarak ANCOVA ile yapılmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular YAZID tekniğinin öğrencilerin yaratıcı düşünmeleri üzerinde yüksek düzeyde etkisinin olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Yaratıcı düşünme eğitimi, Janusyan düşüme kuramı, YAZID
Düşünme eğitimi dersinin ilköğretim 6. sınıf öğrencilerinin eleştirel ve yaratıcı düşünme becerilerine etkisi
Bu araştırmada, ilköğretim 6. sınıfta seçmeli ders olarak okutulan Düşünme Eğitimi dersinin öğrencilerin eleştirel ve yaratıcı düşünme becerileri üzerindeki etkisinin ve eleştirel düşünme ile yaratıcı düşünme arasında bir ilişkinin olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Nicel ve nitel boyutu olan karma araştırma deseninin uygulandığı araştırma, 2012-2013 öğretim yılında biri Eskişehir-Tepebaşı, diğeri Ankara-Polatlı ilçesindeki iki ayrı özel ilköğretim okulunun 6. sınıfında öğrenim gören toplam 52 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda öntest-sontest deney ve kontrol gruplu deneysel desen uygulanmış, nitel boyutunda ise 9 odak öğrenci üzerinde gözlem, görüşme ve araştırmacı günlüğü teknikleri uygulanmıştır. Araştırmada 2012-2013 öğretim yılında Ankara- Polatlı ilçesindeki bir özel ilköğretim okulunun 6. sınıfında öğrenim gören ve Düşünme Eğitimi dersini seçmeli ders olarak alan 28 öğrenci deney grubu, aynı öğretim yılında Eskişehir –Tepebaşı ilçesindeki bir özel ilköğretim okulunun 6 sınıfında öğrenim gören ve Düşünme Eğitimi dersini almayan 24 öğrenci de kontrol grubu olarak seçilmiştir. Deney grubundaki öğrencilerden, 5. sınıfın sonunda not ortalamaları ile eleştirel ve yaratıcı düşünme testlerinin öntestinden aldıkları puanların ortalamalarına göre üçü düşük, üçü orta ve üçü de yüksek düzeyde olmak üzere 9 öğrenci, odak öğrenci grubu olarak seçilmiştir. Araştırmada nicel veriler, deney grubu ve kontrol grubu öğrencilerine öntest ve son test olarak uygulanan Cornell Eleştirel Düşünme Testi Düzey X Testi (CEDT-X) ve Torrance Yaratıcı Düşünme Testi (TYDT) ile toplanmıştır. Nitel veriler ise deney grubunda derse giren İngilizce (İ), Fen Bilgisi (F), Matematik (M), Türkçe (T), Sosyal Bilgiler (S) ve Görsel Sanatlar (G) öğretmenlerinin yanı sıra araştırmacının deneysel süreç boyunca 9 odak öğrenci için doldurdukları gözlem formları kullanılarak toplanmıştır. Ayrıca araştırmacının odak öğrencilerle ilgili aynı öğretmenlerle ve odak öğrencilerle yaptığı yarı yapılandırılmış görüşme formları ile araştırmacının odak öğrencilerle ilgili tuttuğu araştırmacı günlüklerden yararlanılmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS 19.00 bilgisayar paket programı kullanılmış ve veriler üzerinde t- testi ile Pearson korelasyon testi uygulanmıştır. Nitel verilerin analizinde de NVivo 9.0 nitel veri analiz programı kullanılmıştır. Araştırmada nicel verilerin kaynağını oluşturan CEDT-X ve TYDT'den deney ve kontrol grubundaki öğrencilerin öntest ve sontestten aldıkları puanların çözümlenmesinden, deney grubundaki öğrencilerin eleştirel düşünme ve yaratıcı düşünme düzeylerinin, Kontrol grubu öğrencilerinin eleştirel düşünme ve yaratıcı düşünme düzeylerinden daha yüksek olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Öte yandan kontrol grubu öğrencilerinin CEDT-X'in öntestinden ve sontestinden aldıkları puanlar arasında anlamlı bir fark bulunmazken, deney grubu öğrencilerinin öntest puanları ile sontest puanları arasındaki farkın anlamlı olduğu görülmüştür. Aynı şekilde kontrol grubu öğrencilerinin TYDT'nin öntestinden ve sontestinden aldıkları puanların ortalamaları arasında fark anlamlı görülmezken, deney grubu öğrencilerinin aynı testten aldıkları öntest ve sontest puanları arasındaki farkın anlamlı olduğu bulunmuştur. Bu bulgulara dayanılarak Düşünme Eğitimi dersinin öğrencilerin hem eleştirel düşünme hem de yaratıcı düşünme becerilerinin gelişiminde etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Araştırmanın nicel verilerden elde edilen bulguları deney grubu içinde yer alan 9 odak öğrenciden toplanan nitel verilerden elde edilen bulgularla desteklenmiştir. Odak öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerindeki ve yaratıcı düşünme becerilerindeki gelişimini izlemek için yapılan öğretmen ve araştırmacı gözlemleri ile araştırmacının öğretmenlerle ve odak öğrencilerle yaptığı görüşmelerden ve tuttuğu günlüklerden elde edilen bulgulara göre, deneysel süreç boyunca öğrencilerin hem eleştirel düşünme becerilerinde hem de yaratıcı düşünme becerilerinde olumlu yönde belirgin bir gelişme olduğu görülmüştür. Düşünme Eğitimi dersinin üç düzey grubundaki (düşük, orta, yüksek) odak öğrencilerin, eleştirel düşünme becerilerinin göstergeleri olarak kabul edilen "Derse aktif şekilde katılabilme", "Başkalarıyla işbirliği yapabilme", "Fikir ve görüşlerini etkili şekilde ifade edebilme", "Başkalarının düşüncelerine saygı gösterebilme", "Empatik Düşünebilme", "Düşüncelerine kanıt gösterebilme", "Öğrendiklerini önbilgileriyle eşleştirebilme", "Eleştirilere karşı açık olabilme", "Düşüncelerini ortaya koyan arkadaşının yeterliliğini takdir edebilme", "İlgisiz, doğru olmayan ve ön yargılı bilgileri belirleyebilme", "Bilgilerin geçerlik ve güvenirliğini kontrol edebilme", "Başkalarının düşüncelerini değerlendirip tekrar yorumlayabilme", "Amacına uygun soru sorabilme", "Neden sonuç ilişkisi ortaya koyabilme" ve "Yansıtma becerisi gösterebilme" özelliklerinin gelişiminde etkili olduğu belirlenmiştir. Aynı şekilde Düşünme Eğitimi dersinin üç düzey grubundaki (düşük, orta, yüksek) odak öğrencilerin, yaratıcı düşünme becerilerinin göstergeleri olarak kabul edilen "Alışılmadık, özgün ve işlevsel ürünler ortaya koyabilme", "Özgün, işlevsel ve yaratıcı sorular sorabilme", "Olaylara ve durumlara duyarlılık gösterebilme", "Duygu ya da düşüncelerini farklı şekillerde ifade edebilme", "Sorunlara yönelik yeni çözümler bulabilme", "Bir fikirden diğerine rahatlıkla geçebilme", "Olay ve durumlara ilişkin akılcı fikirler üretebilme", "Tahminlerde bulunabilme", "Düşüncelerini sistematik hale getirebilme", "Sorunun çözümüne ilişkin ortaya konulan çözüm yollarını değerlendirebilme" ve "Derse karşı meraklı olma" özelliklerinin gelişiminde etkili olduğu belirlenmiştir. Araştırmada ilköğretim 6. sınıf öğrencilerinin eleştirel ve yaratıcı düşünme becerileri arasında bir ilişki olup olmadığına bakılmıştır. Deney ve kontrol grubundaki öğrencilerin CEDT-X'in ve TYDT'nin öntest ve sontest puanlarının ortalamaları üzerinde yapılan ilişki analizinden elde edilen bulgulara göre, deney ve kontrol grubu öğrencilerinin eleştirel ve yaratıcı düşünme becerileri arasında doğrudan bir ilişki olmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, ilköğretim 6. sınıfta seçmeli ders olarak okutulan Düşünme Eğitimi dersi öğrencilerin eleştirel ve yaratıcı düşünme becerilerinin gelişiminde etkili olmuştur; ancak öğrencilerin eleştirel düşünme düzeyleri ile yaratıcı düşünme düzeyleri arasında doğrudan bir ilişki bulunamamıştır. Anahtar Kavramlar: Düşünme Eğitimi, Eleştirel Düşünme ve Yaratıcı Düşünme
İlköğretim 3. sınıf hayat bilgisi dersinde öğrencilere yaratıcı düşünme becerisini kazandırmak için önerilen etkinliklerin öğretmenler tarafından kullanılma sıklıkları (Malatya ili örneği)
İlköğretim Hayat Bilgisi dersi öğretim programı incelendiğinde, toplumun en küçük yapı taşı olan bireyin, temel bilgi ve becerilerle donatılmış çevresine olumlu, başarılı ve etkin uyum sağlayabilen mutlu bireyler şeklinde yetiştirilmesine önem verildiği görülmektedir. Yaratıcı düşünme becerisinin kazandırılmasında kullanılan yöntem ve tekniklerle bireyin, nasıl farklı düşünebileceği ile düşüncelerini nasıl görünür kılabileceğini keşfedebilmesine imkân sağlanması hedeflenmektedir. Bu çalışma, Hayat Bilgisi dersinde, 2005 ilköğretim programını uygulayan sınıf öğretmenlerinin, yaratıcı düşünmeyi geliştirmek için programda önerilen etkinliklerin ne sıklıkta gerçekleştirdiklerinin ve bu süreçte karşılaştıkları sorunların betimlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma; tarama modelinde, anket ve görüşme tekniklerini içerecek şekilde tasarlanmıştır. Bu nedenle nicel ve nitel modellerin ardışık olarak yer aldığı karma yöntem kullanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma evrenini, 2011-2012 eğitim-öğretim yılında Malatya ilinde Merkez ilçede, yer alan 108 ilköğretim okulunda, üçüncü sınıflarda görev yapan 280 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Anket sonuçlarından elde edilen veriler doğrultusunda amaçlı örnekleme yöntemlerinden tipik durum örneklemesi kullanılarak belirlenen 10 öğretmenle görüşme yapılmıştır. Veriler araştırmacı tarafından geliştirilen anket kullanılarak toplanmıştır. Görüşme soruları, anketten elde edilen verileri daha detaylı bir şekilde açıklamak amacıyla hazırlanmıştır. Nicel verilerin analizinde betimsel (frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma) istatistik teknikleri; nitel verilerin analizinde ise, içerik analizi kullanılmıştır. Sonuç olarak; üçüncü sınıflarda görev yapan öğretmenlerin Hayat Bilgisi dersinde yaratıcı düşünmeyi geliştirmek için 2005 programında önerilen yöntemlerden en sık ?gösterip yaptırma? yöntemini kullandıkları ortaya çıkmıştır. Yine programda önerilen tekniklerden öğretmenlerin en sık kullandıkları ?soru- cevap? tekniği; önerilen etkinliklerden en sık kullanılan ?konuyu farklı kaynaklardan araştırabilme etkinliği ile benim de fikrim var etkinliğinin? olduğu ortaya çıkmıştır. Diğer yandan öğretmenlerin önerilen materyallerden en sık ?ders ve çalışma kitaplarını? kullandıkları ortaya çıkmıştır. Yaratıcı düşünme becerilerinin değerlendirilmesinde ise en sık ?kısa cevaplı sorular?ın kullanıldığı görülmüştür. En sık karşılaşılan sorunun ise, ?velilerin ilgisizliği? olduğu ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: ?lköğretim, Hayat Bilgisi, Düşünme, Yaratıcı Düşünme
Yaratıcı düşünme eğilimi ve kariyer tatmini ilişkisinin belirlenmesi - yazılım sektörü örneği
Yazılım sektöründe çalışan yazılım uzmanlarının yaratıcı düşünme eğilimleri ile kariyer tatminleri arasındaki ilişkinin belirlenmesine yönelik bu araştırma Ankara'daki teknoloji geliştirme bölgelerinde yürütülmüştür. Alanyazın taramasında yaratıcılığın yaratıcı düşünme sonrasında ortaya çıktığı ve yaratıcı düşünmenin de ancak böyle bir beceri sahibi olunduğunda mümkün olduğu görülmüştür. Yaratıcı düşünme becerisini ortaya çıkaran ise yaratıcı düşünme eğilimidir. Yaratıcı düşünme eğilimi olan bireylerin kariyerlerini daha doğru planlayabilecekleri ve geliştirebilecekleri düşüncesinden hareketle bu eğilimin kariyer tatminine etkisi araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. Günümüzde dünya çapında dijital teknolojilerin hayatın her alanına girmesi ve birbirleri ile bağlantılı olması dijital dönüşüm olarak nitelendirilmekte ve sanayi alanında Sanayi 4.0 ve hayatın tümünü kapsayacak şekilde Toplum 5.0 olarak adlandırılmaktadır. Bu dönüşümün çalışma yaşamına getirdiği hızlı değişimin bireylerin yaratıcı düşünme eğilimleri ile ortaya çıkan yeni meslekler dahilinde kariyerlerini ve kariyer tatminlerini etkileyeceği düşünülebilir. Yaratıcı düşünme eğiliminin kariyer tatmini üzerinde etkisinin olduğu tezinin ele alındığı bu çalışmanın araştırma bölümünde, Ankara'da bulunan Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde yerleşik yazılım firmalarının yazılım uzmanı çalışanlarına anket uygulaması yapılmıştır. Katılımcıların yaratıcı düşünme eğilimlerini belirlemek için Marmara Yaratıcı Düşünme Eğilimi Ölçeği, kariyer tatmininin öznel boyutunu ölçmeye yönelik olarak Kariyer Tatmini Ölçeği kullanılmıştır. Aynı zamanda demografik değişkenleri belirlemek için de sorular sorulmuştur. Çalışmada 378 yazılım uzmanının doldurduğu anketler değerlendirilmiştir. Yazılım uzmanlarının yaratıcı düşünme eğilimlerinin kariyer tatminleri üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen değerlere göre kariyer tatmininin ancak yüzde 13,4'sinin yaratıcı düşünme eğilimi alt boyutlarına bağlı olduğu sonucu ortaya çıkmıştır.
Hayat bilgisi öğretiminde çocuklar için felsefe (P4C) yaratıcı düşünme becerisi etkinliklerinin öğrencilerin yaratıcı düşünme becerisine etkisi
Araştırmanın amacı, Hayat Bilgisi Öğretiminde Çocuklar İçin Felsefe (P4C) Yaratıcı Düşünme Becerisini Geliştirici Etkinliklerin Öğrencilerin Yaratıcı Düşünme Becerisinin Gelişimine Etkisi' nin belirlenmesidir. Yapılan nitel çalışma verilerine bakıldığında ön test ve sontest arasında değişiklikler olduğu öğrnecilerin görüşlerinin tamamına yakınında özllikle tasarlarıkları ürünler olasun ifade becerileri olsun hepsinde teknik düşünme, teknolojik özelliklere dayalı projeler üretme gibi düşüncelerin çok fazla yer aldığı görülmektedir. Torrance Yaratıcı Düşünme Testi'nin A ve B formunun uygulama öncesi ve sonrasında uygulanması ile elde edilmiştir. Aşağıda bu deneceler ile ilgili ulaşılan bulguların sonuçlan özetlenmiştir. Hayat bilgisi dersinde yaratıcı düşünmeyi geliştirmeye yönelik bir program uygulanan deney grubunun ön Torrance Yaratıcı Düşünce Testleri ile son Torrance Yaratıcı Düşünce Testleri arasında son testler lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Deney ve kontrol gruplarının Torrance Yaratıcı Düşünce Testi sözel/şekilsel son testleri arasında yapılan istatistiksel çalışma sonrasında tüm alt boyutlarda deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Anahtar Sözcükler:Yaratıcılık, Yaratıcı Düşünme, Çocuklar İçin Felsefe
İlkokullarda örgütsel yaratıcılık davranışları ile öğretmen liderliği arasındaki ilişki
Bu araştırmada, ilkokullarda örgütsel yaratıcılık davranışları ile öğretmen liderliği arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın evrenini 2015-2016 eğitim öğretim yılı ilk döneminde, Kütahya il merkezindeki ilkokullarda görev yapan 700 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi basit seçkisiz örnekleme tekniği ile belirlenmiştir. Araştırmanın örneklemi 190 ilkokul öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri Balay'ın (2010) geliştirdiği Karacabey'in (2011) okullara uyarladığı "Örgütsel Yaratıcılık Ölçeği" ve Beycioğlu (2009) tarafından geliştirilen "Öğretmen Liderliği Ölçeği" ile toplanmıştır. Araştırmada öğretmenlerin örgütsel yaratıcılık ve öğretmen liderliği hakkındaki görüşlerini belirlemek için betimsel istatistikler, karşılaştırmalar için t-testi, tek yönlü varyans analizi ve Kruskal Wallis H testi kullanılmıştır. Öğretmenlerin örgütsel yaratıcılık ile öğretmen liderliği davranışları arasındaki ilişkiyi belirlemek için Pearson Çarpım Moment Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, öğretmenler örgütsel yaratıcılık alt boyutlarından en çok katılımı bireysel boyutta göstermişlerdir. Öğretmenler yönetsel boyuta ve toplumsal boyuta eşit katılım göstermişlerdir. Araştırmaya katılan öğretmenler öğretmen liderliği alt boyutlarında ise en çok katılımı sırası ile mesleki gelişim boyutu, meslektaşlarla işbirliği boyutu ve kurumsal gelişme boyutunda göstermiştir. Öğretmenlerin örgütsel yaratıcılık bireysel ve toplumsal boyut davranışları ile öğretmen liderliği meslektaşlarla işbirliği, kurumsal gelişme ve mesleki gelişim boyut davranışları arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı ilişkiler vardır. Öğretmenlerin örgütsel yaratıcılık yönetsel boyut davranışları ile öğretmen liderliği meslektaşlarla işbirliği, kurumsal gelişme ve mesleki gelişim boyut davranışları arasında ise pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı ilişkiler vardır. Anahtar kelimeler: Öğretmen, öğretmen liderliği, örgütsel yaratıcılık
The integration of TRIZ method in English language teaching and learning
The educational systems have started to give a higher focus on English language teaching and learning because of its widespread dissemination in many countries around the world. TRIZ is one of the most important teaching methods that helps the development of students' study skills and stimulates their creative thinking. The purpose of this thesis is to illustrate how the TRIZ method can be used to teach and learn English. A quasi-experimental research design was utilized to demonstrate the consequences of integrating TRIZ into English language teaching and learning. The participants of this study were four classes of sixth-grade students at 23 Nisan Middle School in Uşak, Turkey. Two of these classes were assigned as the experimental group, while the other two classes were determined as the control group. Each group had 48 students. The pre-test of Macmillan Academy Stars was administered for both groups, and then the experimental groups were taught using lesson plans based on TRIZ principles, while the control groups kept using the usual way of learning English. After two months of instruction, the same test was administered as a post-test to both groups in order to compare their results. The results of the study were examined using the SPSS statistical analysis program, and the results showed that both groups had improved their performance; however, the experimental groups did much better than the control groups. Within the framework of this study, data were obtained to support the use of TRIZ in sixth-grade English lessons and the benefits that it offers to students. The present research also shows how important it is for teachers of English as a Foreign Language (EFL) to incorporate TRIZ into their lessons to assist students in developing their creative abilities and learning new information in novel ways. These novel ways keep students interested in learning and encourage both participation and innovative thought. Keywords: TRIZ, TRIZ Method, TRIZ Principles, English Language Teaching, Creative Thinking.
Beş faktör kişilik özellikleri ile bilişsel özellikler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Bilişsel özelliklerin kişilikle ilişkileri farklı boyutlarda ve farklı araçlarla araştırılmış ancak alan yazında tutarlı sonuçlara bağlanamamıştır. Bu çalışmanın birincil amacı özdenetim, motivasyon, bilişsel kontrol ve bilişsel esneklik, yaratıcı düşünme, duygu düzenleme bilişsel özellikleriyle kişilik arasındaki ilişkiyi; ikincil amacı bilişsel özelliklerle yaş, cinsiyet ve eğitim arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışma ve 18 yaş ve üzeri okuma bilen 65'i erkek, 238'i kadın 303 bireyle çevrimiçi olarak yapılmıştır. Katılımcılara sosyodemografik form; kişiliği değerlendirmek için Büyük Beş Kişilik Testi (BBKT); bilişsel özellikleri değerlendirmek için Öz-denetim Ölçeği, Yetişkin Motivasyon Ölçeği, Stresli Durumlarda Bilişsel Kontrol ve Esneklik Ölçeği, Marmara Yaratıcı Düşünme Eğilimleri Ölçeği, Duygu Düzenlemede Zorluklar Ölçeği- Kısa Form'u uygulanmıştır. BBK ilk özelliği dışadönüklükle; özdenetim arasında pozitif (r=0.24); Stresli Durumlarda Bilişsel Kontrol ve Esneklik ölçeğinin duygular üzerinde bilişsel kontrolü (r=0.27) ve değerlendirme ve başa çıkma alt puanlarıyla arasında pozitif (r=0.20); Duygu Düzenlemede Zorluklar Ölçeği alt boyutlarından açıklıkla arasında negatif (r=-0.15); motivasyonla pozitif (r=0.28) ve yaratıcı düşünme eğilimiyle arasında pozitif (r=0.24) ilişki gözlenmiştir. BBK uyumluluk kişilik özelliğinin özdenetimle pozitif (r=0.26); duygular üzerinde bilişsel kontrolle pozitif (r=0.16) ve değerlendirme ve başa çıkmayla pozitif (r=0.20); duyguları düzenlemede zorluklar alt boyutu dürtüyle negatif (r=-0.13); motivasyonla pozitif, (r=0.28) yaratıcı düşünme eğilimleriyle pozitif (r=0.26) ilişkileri gözlenmiştir. BBK sorumluluk kişilik özelliğiyle özdenetim arasında pozitif (r=0.53); duygular üzerinde bilişsel kontrol (r=0.33) ve değerlendirme başa çıkma ile pozitif (r=0.44); duygu düzenleme güçlüğüyle negatif (r=-0.18); motivasyonla pozitif (r=0.31); yaratıcı düşünmeyle pozitif (r=0.31) ilişki bulunmuştur. BBK duygusal dengelilik kişilik özelliğiyle özdenetim arasında pozitif (r=0.50); stresli durumlarda bilişsel kontrol ve esneklik alt boyutlarından duygular üzerinde bilişsel kontrol (r=0.66) ve değerlendirme ve başa çıkma arasında pozitif (r= 0.37); duygu düzenlemede zorluklar alt boyutlarından açıklık arasında negatif (r=-0.52) ilişki; yaratıcı düşünmeyle arasında pozitif (r=0.22) ilişki bulunmuştur. Son olarak deneyime açıklık özdenetim arasında pozitif (r=0.37); duygular üzerinde bilişsel kontrol arasında pozitif (r=0.23); duygu düzenlemede zorluklar alt boyutlarından stratejiler arasında negatif (r=-0.13); yaratıcı düşünme arasında pozitif (r=0.36) ilişki bulunmuştur. Bilişsel özellikler cinsiyete göre incelendiğinde erkeklerin özdenetim (p=0.046) ve yaratıcı düşünme eğilimleri puanları daha yüksek (p=0.049) kadınların duygu düzenleme güçlüğü amaçlar alt puanı daha yüksek bulunmuştur (p=0.015). Motivasyonun cinsiyetten etkilenmediği gözlenmiştir. Yaşa göre bilişsel işlevler incelendiğinde de sadece stresli durumlarda bilişsel kontrol ve esnekliğin duygular üzerinde bilişsel kontrol alt boyutuyla pozitif yönde ve zayıf bir ilişki bulunmuştur. Kişilik ve yaşamın pek çok alanını etkileyen kişilik ve bilişsel özellikler arasındaki bu yakın ilişki konuya farklı yönleriyle gelecek araştırmalara zemin hazırlayabilir.
İlköğretim okulları 4. sınıf öğretmenlerinin sosyal bilgiler dersinde düşünme becerilerini kazandırma yeterliklerinin değerlendirilmesi
ÖZET İlköğretim Okulları 4. Sınıf Öğretmenlerinin Sosyal Bilgiler Dersinde Düşünme Becerilerini Kazandırma Yeterliklerinin Değerlendirilmesi İsmail GELEN Yüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı Danışman: Yard. Doç. Dr. Ahmet DOĞANA Y ( Haziran 1999, 160 sayfa ) Bu araştırmada, ilköğretim okulları 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersinde öğretmenlerin problem çözme, karar verme, soru sorma, eleştirel ve yaratıcı düşünme becerilerini kazandırma yeterlikleri değerlendirilmiştir. Araştırmanın temel amacı bu düşünme becerilerinin öğrencilere kazandınlıp-kazandınlmadığını betimlemek ve öğretmenlerin branş, mesleki kıdem, branş ve cinsiyetlerinin, bu becerilerin öğretilmesinde farklılık yaratıp- yaratmadığını saptamaktır. Araştırma genel tarama türünde betimsel bir çalışma olmuştur. Araştırmada, Antakya merkezdeki 30 adet ilköğretim okulu 4. sınıflarını okutan 97 Öğretmene uygulanan anket ve bunların içinden random ile seçilen 24 öğretmene uygulanan gözlem, veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Öğretmenlerin, sınıfta düşünmeyi geliştirici etkinlikleri uygulama düzeyini belirlemek amacıyla geliştirilen anket ve gözlem formları birbirine paralel 6 alt bölümden oluşmuştur. Bu formların I. bölümünde öğretmenlerin kişisel bilgileri, II. bölümünde problem çözme, karar verme, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme ve soru sorma becerilerine ait toplam 29 madde ile bu beceriler betimlenmiştir. Yapılan istatistikler sonucunda ankete katılan öğretmenler belirtilen düşünme becerilerinin kazandırılmasında kendilerini yeterli bulmuşlardır. Buna karşın araştırmacı tarafından yapılan gözlemde, öğretmenlerin bu becerileri kazandırmada, yetersiz ya da VIItamamen yetersiz oldukları ortaya çıkmıştır. Tek yönlü varyans analizi (one way ANOVA) sonuçlarına göre öğretmenlerin mesleki kıdeminin, cinsiyetinin, branşının ve mezun olunan okul türünün problem çözme, karar verme, soru sorma ve eleştirel düşünme becerilerini kazandırmada anlamlı bir fark oluşturmamasına karşın, 16-20 yıllık mesleki kıdeme sahip öğretmenlerin yaratıcı düşünme becerilerini kazandırmalarında anlamlı bir fark çıkmıştır. Öğretmen eğitiminde, düşünme becerileri ile ilgili ders okutulmaması, programda bu becerilerin kazandırılması ile ilgili herhangi bir düzenleme olmaması, eğitimin öğrenciyi merkeze almaması ve öğretmenlerin kendilerini geliştirme çabası içinde olmamaları gibi nedenler, bu becerilerin sınıfta istenen düzeyde uygulanamaması sonucunu ortaya çıkarmıştır. Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Düşünme Becerileri, Problem Çözme, Karar Verme, Soru Sorma, Eleştirel Düşünme, Yaratıcı Düşünme VIII
Are creative thinkers different in their decision-making process: Rational or heuristic way of thinking
Creative thinking is seen as the most important skill found in higher education institutions in general, especially in private universities, where creative thinking is essential to making sound and successful decisions. There is a close link between decision-making and creative thinking. This study has been applied to Islamic universities eligible in Iraq; the researcher relied on a statistical analysis sample of 260 professors, and 155 questionnaires were distributed and 147 of them retrieved a valid questionnaire for statistical analysis. The study reached several conclusions, including that the faculty members have strong thinking skills and can generate new and innovative ideas in making decisions that concern the university and that enhance the work of professors by maintaining an environment open to innovation and creative thinking. This creative thinking has a direct impact on the decision-making process. This research aimed to know the connection between creative thinking and the ability to make decisions for professors in higher education at this university and to show the differences in the variables of seniority and academic qualification in creative thinking and in the ability to make decisions
İlköğretim sosyal bilgiler dersi çalışma kitaplarında yer alan etkinliklerin yaratıcı düşünme becerisi açısından değerlendirilmesi
Bu araştırma, ilköğretim sosyal bilgiler çalışma kitaplarında yer alan etkinlikleri yaratıcı düşünme açısından değerlendirmek amacıyla yapılmıştır.Araştırma hem nitel hem de nicel özellikler taşımaktadır. Araştırmanın örneklemini, Adana ili merkez ilçesinde yer alan iki okul oluşturmuştur. Araştırmada 4. ve 5. sınıf düzeyinde yirmi ikişer çalışma kitabı kullanılmıştır. Bu çalışma kitaplarında özellikle yaratıcı düşünce açısından anlamlı görülen etkinlikler seçilerek incelenmiş ve puanlanmıştır. Daha sonra 4. ve 5. sınıflardan toplam on bir sınıf öğretmeniyle görüşme yapılmıştır.Araştırmada Yaratıcı Etkinlikleri Puanlama Ölçeği'yle elde edilen verilerin betimsel analizi yapılmıştır. Etkinliklerden alınan puanlar arasında anlamlı düzeyde bir fark olup olmadığını belirlemek için ise ANOVA tekniği kullanılmıştır. Doküman incelemesi ve görüşme teknikleriyle elde edilen veriler içerik analizi yoluyla incelenmiş ve yorumlanmıştır.Araştırma sonucunda öğrenci ürünlerinden elde edilen bulgular incelendiğinde, 4. sınıf sosyal bilgiler kitaplarında önerilen etkinliklerden ?Kahraman askerlerimiz? ve ?Hikaye yazıyorum? başlıklı etkinliklerin yaratıcılığın Akıcılık, Esneklik ve Özgünlük alt boyutları açısından diğer etkinliklere göre daha etkili oldukları görülmüştür. ?Para? ve ?Fotoğraf inceleyelim? başlıklı etkinliklerin ise yaratıcılığın Akıcılık ve Esneklik alt boyutları açısından diğer etkinliklere göre daha etkili oldukları görülmüştür.Beşinci sınıf sosyal bilgiler kitaplarında önerilen etkinlikler içerisinde ise; ?Siz bir bilim insanısınız? başlıklı etkinliğin yaratıcılığın Akıcılık, Esneklik ve Özgünlük alt boyutları açısından diğer etkinliklere göre daha etkili olduğu görülmüştür. ?Fotoğraflar? başlıklı etkinliğin yaratıcılığın Akıcılık ve Esneklik alt boyutları açısından diğer etkinliklere göre daha etkili olduğu görülmüştür. ?Gölge oyunu? başlıklı etkinliğin yaratıcılığın Akıcılık ve Özgünlük alt boyutları açısından diğer etkinliklere göre daha etkili olduğu görülmüştür. ?Geçmişe yolculuk?, ?Ne yapabiliriz? ve ?Başbakan sen olsan? başlıklı etkinliklerin ise yaratıcılığın Esneklik alt boyutu açısından diğer etkinliklere göre daha etkili oldukları görülmüştür.Görüşme formu ile görüşülen öğretmenler, özellikle ders-konu süresi, araç-gereç eksikliği, sınıf mevcudunun kalabalık olması, farklı öğrenci seviyelerinin yeterince göz önünde bulundurulmaması, kimi etkinliklerin kendileri ve öğrenciler tarafından anlaşılamaması gibi kimi sıkıntıların programın hedefine ulaşmasını aksatabileceği görüşünü belirtmişlerdir. Bu konu başlıklarıyla ilgili önerilerini ve öğretim programı ile ilgili olumlu görüşlerini açıklamışlardır.Anahtar Kelimeler: Yaratıcı Düşünme, Sosyal Bilgiler Öğretimi, Etkinlikler, Öğrenci Çalışma Kitapları.
Ortaokul öğrencilerinin argüman kurma becerileri ile eleştirel düşünme problem çözme ve yaratıcı düşünme becerileri arasındaki ilişki
Bu çalışma, ortaokul öğrencilerinin argüman kurma becerileri ile eleştirel düşünme, problem çözme ve yaratıcı düşünme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada karma yöntem araştırması kullanılmıştır. Karma yöntem araştırması nitel ve nicel verilerin aynı çalışma bünyesinde birleştirilen araştırma olarak tanımlanmaktadır. Bu tanımlamaya uygun olarak nitel ve nicel veriler ayrı olarak toplanmış, analiz edilmiş ve ulaşılan veriler neticede bir araya getirilmiştir. Araştırmanın amacına uygun olarak toplanan veriler SPSS-21 paket programına işlenmiştir. Araştırma kapsamında 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Kayseri İli Develi İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı merkez ortaokullar bünyesinde 7 ve 8. sınıf düzeyinde öğrenim gören 301 öğrenci araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından hazılanan "Kişisel Bilgi Formu", "Eleştirel Düşünme Becerilerine Yönelik Tutum Ölçeği", "Yaratıcılık Ölçeği", "Problem Çözme Becerilerine Yönelik Algı Ölçeği" kullanılmıştır. Öğrencilerin argüman kurma becerilerinin belirlenebilmesi amacıyla öğrencilere bir yazılı anlatım yaptırılmış ve bu yazılı anlatımlar Toulmin'ın argüman modeline göre değerlendirilmiştir. Yapılan çalışmanın sonucunda eleştirel düşünme, problem çözme ve yaratıcı düşünme becerileri ile argüman kurma becerileri arasında cinsiyet, sınıf düzeyi ve yılda okuduğu kitap sayısı değişkenleri açısından anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Araştırmanın sonuçlarından yola çıkarak argüman kurma becerilerinin, öğrencilerin eleştirel düşünme, problem çözme ve yaratıcı düşünme becerileri üzerinde etkili olacağı düşünülmektedir.Elde edilen bulgulardan yola çıkarak araştırmacılara ve uygulayıcılara önerilerde bulunulmuştur.
7. sınıf öğrencilerinin bilimsel tutum ve bilimsel yaratıcılıklarının belirlenmesi
Bu araştırmanın amacı öğrencilere yaratıcı düşünme beceri verilmesinin öğrencilerin; bilimsel yaratıcılıklarına ve bilimsel tutumlarına etkilerini incelenmektir. Ayrıca yaratıcı düşünme ile bilimsel tutum arasındaki ilişkiyle beraber öğrencilerin demografik özelliklerine göre bilimsel yaratıcılığın ve bilimsel tutumun incelenmesidir. Araştırmada deneysel çalışmalar içerisinde yer alan tek gruplu ön-test son-test modeli benimsenmiştir. Araştırma grubunun oluşturulmasında öğrencilerin not ortalamasının heterojen olması esas alınmıştır. Araştırma grubunu; 2016-2017 eğitim ve öğretim yılı Sivas ili Merkez ilçesi Yunus Emre Ortaokulu yedinci sınıfında öğrenim gören 24 öğrenci oluşturmaktadır. Bilimsel tutum ölçeği, öğrenci çalışma yaprakları ve kişisel bilgi formu araştırmanın veri toplama araçlarıdır. Verilerin analizinde SPSS 17.0 istatistik programı kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda öğrencilerin Bilimsel yaratıcılık çalışma yaprağı uygulandıktan sonra bilimsel yaratıcılıklarının orta seviyede olduğu fark edilip ve yaratıcı düşünme ile bilimsel tutum arasında anlamlı bir ilişki olmadığı gözlemlenip, bilimsel tutum ve bilimsel yaratıcılığın demografik özelliklerine göre ise anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Temmuz, 2019, 127 Sayfa Anahtar Kelimeler: Yaratıcılık, Bilimsel Yaratıcılık, Bilimsel Tutum, Fen Eğitimi
Sınıf öğretmeni adaylarının yaratıcı ve yansıtıcı düşünme eğilimlerinin incelenmesi
Bu araştırma sınıf öğretmeni adaylarının yaratıcı ve yansıtıcı düşünme eğilim düzeylerinin incelenmesi amacıyla yürütülmüştür. Bu amaç doğrultusunda; cinsiyet, sınıf düzeyi, üniversite, mezun olunan lise türü, gelir düzeyi, yaşanılan yer, okuma alışkanlığı ve anne-baba eğitim durumu değişkenlerine göre eğilim düzeyleri araştırılmıştır. Bu araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinde betimsel çalışma olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu 2018-2019 eğitim öğretim yılında Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi ve Trabzon Üniversitesinde 3.ve 4. sınıf düzeyinde öğrenim gören sınıf öğretmeni adayları oluşturmaktadır. Çalışmaya 270 sınıf öğretmeni adayı katılmıştır. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Yansıtıcı Düşünme Eğilimi ve Marmara Yaratıcı Düşünme Eğilimi ölçekleri kullanılarak toplanılmıştır. Verilerin analizinde standart sapma, aritmetik ortalama, normallik testleri için Kolmogorov-Smirnova ve Shapiro-Wilk test sonuçları dikkate alınmıştır. Test sonuçlarında, değişkenlere göre Mann Whitney U-testi, T-testi, Kruskal Wallis testi, One Way Anova testi ve ilişkiyi belirlemek için Pearson korelasyonu kullanılmıştır. Elde edilen veriler ışığında sınıf öğretmeni adaylarının yaratıcı ve yansıtıcı düşünme eğilim düzeylerinin yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yaratıcı düşünmenin sınıf düzeyine göre; yansıtıcı düşünmenin cinsiyet ve okuma alışkanlığına göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Üniversite, mezun olunan lise türü, gelir düzeyi, yaşanılan yer ve anne-baba eğitim durumu gibi değişkenler her iki düşünme türü için anlamlı fark oluşturmadığı tespit edilmiştir, Ayrıca araştırmada sınıf öğretmeni adaylarının yaratıcı düşünme eğilimi ile yansıtıcı düşünme eğilimi arasında orta düzeyde pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur.
İlköğretim sekizinci sınıf öğrencilerinin yaratıcı düşünme eğilimleri, problem çözmeye yönelik algıları ve akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırma, ilköğretim sekizinci sınıf öğrencilerinin yaratıcı düşünme eğilimleri, problem çözmeye yönelik algıları ve akademik başarıları arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın evrenini Siirt il merkezinde bulunan devlet okullarında öğrenim gören ortaokul öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise 2016-2017 eğitim ve öğretim yılı içerisinde Siirt il merkezinde bulunan ortaokullarda öğrenim gören 190 kız ve 197 erkek olmak üzere toplam 387 ortaokul öğrencisinden meydana gelmiştir. Araştırmada örneklem basit rastlantısal yöntemle seçilmiştir. Bu araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış olup, ilişkisel tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Verilerin toplanmasında Whetton ve Cameron'a ait "Yaratıcılık Ölçeği", Heppner'e ait "Problem Çözme Envanteri" ve "TEOG Puanları" kullanılmıştır. Araştırmanın verileri SPSS 22.0 programı ile çözümlenmiştir. Verilerin analizinde Bağımsız Örneklem t-testi, Basit Doğrusal Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Bulgulara göre; öğrencilerin %49.1'i kız öğrencilerden oluşurken, %50.9'u erkek öğrencilerden oluşmaktadır. Öğrencilerin ortalama TEOG puanı 370.21±56.38'dir. Öğrencilerin problem çözme yeteneğine güven puanının, yaklaşma-kaçınma puanının ve problem çözme toplam puanının düşük düzeyde olduğu, kişisel kontrol puanının ise orta düzeyde olduğuna ulaşılmıştır. Öğrenciler orta düzeyde yaratıcı düşünme eğilimine sahiptir. Kız öğrencilerin akademik başarılarının erkek öğrencilerden yüksek olduğu ancak öğrencilerin akademik başarılarının cinsiyete göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaşmadığı görülmektedir. Problem çözme yeteneğine güven alt boyutunda erkek öğrencilerin daha iyi beceriye sahip olduğu, yaklaşma-kaçınma, kişisel kontrol ve problem çözmeye yönelik algısı toplamında ise kız öğrencilerin daha iyi algıya sahip olduğu görülmektedir. Sadece yaklaşma-kaçınma alt boyutunda bulunan farklılık öğrencilerin cinsiyetine göre istatistiksel olarak anlamlıdır. Diğer alt boyutlarda ve toplam puan da ise öğrencilerin cinsiyetine göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamaktadır. Kız öğrencilerin yaratıcılık düşünme eğilimlerinin erkek öğrencilere göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu görülmektedir. Öğrencilerin yaratıcı düşünme eğilimleri ile problem çözmeye yönelik algıları arasında, negatif yönde ve anlamlı düzeyde bir ilişki bulunduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin yaratıcı düşünme eğilimleri ile akademik başarıları arasında, pozitif yönde ve anlamlı düzeyde bir ilişki bulunduğu belirlenmiştir. Yaratıcılık düzeyi arttıkça akademik başarı da artmakta, yaratıcılık düzeyi azaldıkça akademik başarı da azalmaktadır. Öğrencilerin problem çözmeye yönelik algıları ile akademik başarıları arasında, negatif yönde bir ilişki olduğu ancak bu ilişkinin anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Bu araştırmalar sonucunda uygulamaya yönelik ve ileride yapılacak araştırmalara yönelik öneriler geliştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Eğitim, Yaratıcı düşünme, Problem çözme, akademik başarı
Öz düzenleyici öğrenmeyi teşvik etme ile yaratıcı ve eleştirel düşünme becerilerinin gelişimine katkı arasındaki ilişki
Nicel yaklaşıma sahip ilişkisel tama modeline sahip bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin öğrencilerin öz düzenleyici öğrenmelerini ne düzeyde teşvik ettiklerinin ve bu teşvik düzeylerinin öğrencilerde yaratıcı ve eleştirel düşünme becerilerine katkısı arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Araştırmanın çalışma evrenini Aydın ili, Efeler İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı ilkokullarda çalışan ve gönüllü olarak araştırmaya katılan 480 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Ercoşkun ve Gündoğdu (2017) tarafından geliştirilen Öz Düzenleyici Öğrenmeyi Teşvik Ölçeği, Yenilmez ve Yolcu (2007) tarafından geliştirilen Öğretmen Davranışlarının Yaratıcı Düşünme Becerilerinin Gelişimine Katkısı Anketi ve Semerci (1998) tarafından geliştirilen Kritik Düşünme Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizi için frekans, yüzde, aritmetik ortalama, t testi, ANOVA, Kruskal-Wallis H testi, Mann-Whitney U testi, Spearman Sıra Farkları korelasyon testi ve regresyon testleri kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre sınıf öğretmenlerinin öz düzenleyici öğrenmeyi teşvik etme durumları öğrenim türü değişkenine göre anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Bunun yanında, öğrencilerde yaratıcı düşünme becerilerinin gelişimine katkı durumları mesleki deneyim değişkenine bağlı olarak anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Bu teşvik mesleki deneyim, mezun olunan kurum ve öğrenim türü değişkenine göre eleştirel düşünme becerilerinin gelişimi bağlamında anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Bunun yanı sıra öz düzenleyici öğrenmenin alt boyutları arasındaki ilişkinin yüksek; eleştirel düşünme ile öz düzenleyici öğrenme ve alt boyutları arasındaki ilişkinin orta; eleştirel düşünme ve yaratıcı düşünme arasındaki ilişkinin orta, yaratıcı düşünme ile öz düzenleyici öğrenme ve alt boyutları arasındaki ilişkinin ise zayıf olduğu görülmektedir. Ayrıca regresyon testi sonuçlarına göre öz düzenleyici öğrenmenin eleştirel düşünmeyi anlamlı bir biçimde yordadığı da tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Öz Düzenleyici Öğrenmeyi Teşvik, Öz Düzenleme, Yaratıcı Düşünme, Eleştirel Düşünme, Sınıf Öğretmenleri.
Ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin öğrenme stilleri ile yaratıcılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu çalışmanın genel amacı ortaokul yedinci sınıf öğrencilerinin yaratıcı düşünme becerileri ve öğrenme stilleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma, tarama modelinde ilişkisel desene göre yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Adana Merkez ilçelerindeki ortaokullara devam eden yedinci sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Bu evrenden oransız küme örnekleme yöntemi kullanılarak dört devlet okulunda yedinci sınıfa devam eden 141 ortaokul öğrencisi belirlenmiştir. Araştırmada Torrance Yaratıcı Düşünce Testi ve Kolb'un Öğrenme Stilleri Envanteri veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Ayrıca yedinci sınıf öğrencilerine kişisel bilgi formu doldurularak kişisel bilgileri alınmıştır. Bilgisayar ortamına aktarılan veriler SPSS 25 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada, aritmetik ortalama ve standart sapma gibi betimsel analizlerin yanında, Kay-Kare ve Anova analizleri kullanılmıştır. Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlar aşağıdaki gibi özetlenebilir: • Araştırmaya katılan öğrencilerin akıcılık, esneklik ve orijinallik düzeyi aritmetik ortalamalarının en yüksek puan değeri olarak esneklik düzeyinde olduğu görülmüştür. En düşük ortalamanın ise akıcılık düzeyinde olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte akıcılık, esneklik ve orijinallik değerlerinin birbirine oldukça yakın olduğu görülmektedir. • Öğrencilerin sırasıyla en çok özümseyen öğrenme stiline, sonra değiştiren öğrenme stiline, daha sonra ayrıştıran öğrenme stiline ve son olarak da yerleştiren öğrenme stiline sahip olduğu belirlenmiştir. Özümseyen ve değiştiren öğrenme stillerine sahip öğrenci sayılarının birbirine oldukça yakın olduğu ve en çok kullanılan stiller olduğu görülmüştür. Bu stillerden sonra tercih edilen stil ayrıştıran ve en az tercih edilen öğrenme stili ise yerleştiren olarak belirlenmiştir. • Ayrıştıran öğrenme stiline sahip öğrencilerin yaratıcılık düzeylerinin değiştiren öğrenme stiline sahip bireylerin yaratıcılık düzeylerinden daha yüksek olduğu görülmüştür. Yapılan araştırma sonucunda öğrencilerin en fazla özümseyen öğrenme stiline sahip oldukları belirlenmiştir. Özümseyen öğrenme stiline sahip olan öğrenciler Somut yaşantı ve aktif yaşantı öğrenme biçimlerini daha az tercih etmelerinden dolayı bu öğrenme biçimlerini geliştirmeye yönelik etkinlik ve çalışmalara ağırlık verilebilir. Değiştiren ve ayrıştıran öğrenme stiline sahip öğrencilerin yaratıcı düşünme düzeylerinin farklılıklarına yönelik olarak daha derinlemesine ve detaylı nitel çalışmalar yapılabilir. Anahtar Kelimeler: Ortaokul öğretimi, yaratıcı düşünme, öğrenme stilleri
Ortaokul öğrencilerinin akademik başarı, öğrenme stilleri ve yaratıcı düşünme eğilimlerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı; ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerinin akademik başarıları, öğrenme stilleri ve yaratıcı düşünme becerileri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın katılımcıları; Gaziantep merkez ilçelerinden birinde bulunan alt sosyo-ekonomik düzeydeki bir ortaokulda, sekizinci sınıfta öğrenim görmekte olan 71 öğrencidir. Bu araştırmada, Grasha-Riechmann (1994) tarafından geliştirilip Sarıtaş ve Süral (2010) tarafından Türkçe' ye uyarlanan Grasha-Riechmann Öğrenme Stili Ölçeği; Torrance (1966) tarafından geliştirilip Aslan (2001) tarafından Türkçe' ye uyarlanan Torrance Yaratıcı Düşünce testi ve öğrencilerin e-okul üzerinden elde edilen ders notları kayıtları, veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Katılımcılardan toplanan veriler; SPSS 22 programına aktarılıp betimsel analizler, Anova ve t-testi analizleri kullanılarak çözümlenmiştir. Yapılan analizlerden elde edilen bulgulara göre; araştırmaya katılan öğrencilerin en çok paylaşımcı öğrenme stline sahip olduğu, bunu sırasıyla rekabetçi, bağımlı ve işbirlikli öğrenme stillerinin izlediği, en az bağımsız ve çekingen öğrenme stillerine sahip oldukları görülmüştür. Öğrencilerin yaratıcılık alt boyutları aritmetik ortalamalarının en yükseğinin akıcılık, ardından orijinallik, en düşüğünün esneklik alt boyutlarına ait olduğu belirlenmiştir. Bu araştırmaya katılan öğrencilerin; ders notlarının aritmetik ortalamalarının en yüksekten en düşüğe doğru; İngilizce, sosyal bilgiler, matematik, Türkçe ve fen bilimleri şeklinde sıralandığı görülmüştür. Öğrencilerin ders notlarının cinsiyete göre dağılımları incelendiğinde; kız öğrencilerin Türkçe, matematik, fen bilimleri ve İngilizce notları ile genel not ortalamalarının, erkek öğrencilere göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin akademik başarıları ile öğrenme stilleri arasındaki ilişki incelendiğinde; Türkçe, sosyal bilgiler ve İngilizce dersleri ve genel not ortalamaları arasında öğrenme stilleri bakımından anlamlı bir fark bulunduğu görülmüştür. Öğrencilerin notlarının hangi öğrenme stilleri arasında anlamlı olarak farklılaştığı incelendiğinde ise; paylaşımcı öğrenme stiline sahip öğrencilerin bağımlı öğrenme stilindeki öğrencilere göre Türkçe dersi ve genel not ortalamalarının anlamlı olarak daha yüksek bulunduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin yaratıcı düşünme becerileri ile akademik başarıları arasındaki ilişki incelendiğinde; bütün alt boyutlara ait puanlar ve toplam yaratıcılık puanları ile farklı derslerin notları arasında anlamlı, pozitif yönlü, düşük ile orta düzey arasında değişen ilişkiler bulunduğu görülmüştür. Bu araştırmaya katılan öğrencilerin öğrenme stillerine göre yaratıcılık testinden aldıkları puanlara göre, en yüksekten en düşüğe doğru; işbirlikli, paylaşımcı, rekabetçi, bağımlı, bağımsız ve çekingen öğrenme stiline sahip öğrenciler şeklinde sıralandıkları görülmüş, ancak; öğrencilerin yaratıcılık puanları arasındaki bu farkların istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Bu araştırmadan elde edilen sonuçlar, ilgili araştırma sonuçları ve kuramsal açıklamalar bağlamında yorumlanıp tartışılmış; sonuçlar ışığında araştırmaya ve uygulamaya yönelik öneriler geliştirilmiştir. Anahtar kelimeler: Ortaokul öğrencileri, akademik başarı, öğrenme stilleri, yaratıcı düşünme.
Sosyal bilgiler dersinde probleme dayalı öğrenme yönteminin öğrencilerin, yaratıcı düşünme ve problem çözme becerileri ile akademik başarılarına etkisi
Bu çalışma, ortaokul "Sosyal bilgiler" dersi bünyesinde yapılmıştır. Çalışma kapsamında, "Probleme Dayalı Öğrenme"(PDÖ) yöntemi ile geleneksel öğretim yöntemlerinin, öğrencilerin küresel sorunlara çözüm önerisi getirme konusundaki akademik başarılarına, yaratıcılıklarına ve küresel problemleri çözme becerilerine etkisi araştırılmıştır. Araştırma ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen modelinde tasarlanmıştır. Araştırmada deney grubunda probleme dayalı öğrenme yöntemi, kontrol grubunda geleneksel öğretim yöntemleri kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak küresel sorunlar başarı testi, problem çözme envanteri ve yaratıcılık ölçeği kullanılmıştır. Geliştirilen başarı testi ve diğer ölçme araçları Şanlıurfa İli Eyyubi'ye ilçesindeki TOKİ Şehit Jandarma Komando Er Adnan Yaslı Ortaokulunda Sosyal bilgiler dersini alan 7.sınıf öğrencilerine uygulanmıştır. Hipotez testlerine ilişkin karşılaştırmalarda parametrik test olan eşleştirilmiş örnekler t-testi (pairedsamples t-test) kullanılmıştır. Araştırma sonunda, probleme dayalı öğrenme (PDÖ) yönteminin öğrencilerin küresel sorunlara çözüm önerisi getirme konusundaki akademik başarılarında geleneksel öğretim yöntemlerine göre daha fazla artış sağladığı, öğrencilerin problem çözme becerilerinin artırılmasında da etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma sonucunda hem problem çözme hem de geleneksel öğretim yöntemlerinin öğrencilerin yaratıcılık becerilerinde olumlu yönde artış sağladığı görülmüştür. Araştırmadan elde edilen bulgulardan yola çıkarak PDÖ yönteminin küresel sorunları içeren tüm derslerde kullanılması gerektiği önerilmektedir. Ayrıca öğrenciler bu yöntemi benimsediklerini, ilk defa özgürce tartışabildiklerini ve böylece dersteki öğrenmelerin daha kalıcı olduğunu söylediler. PDÖ yönteminin küresel sorunlar konularını içeren diğer derslerde de kullanılmasının sorumluluk bilinci kazanmış, yaratıcı çözümler sunan öğrencilerin yetişmesinde etkili ve kalıcı bir rol oynayacağına inanılmaktadır.
Biyomimikri uygulamalarının ortaokul öğrencilerinin yaratıcı düşünme becerileri ve tasarımları üzerine etkisi
Bu araştırmanın amacı, doğanın devamlılığını sağlayan form, yapı ve işlevlerin günlük hayatta ve teknolojiye uyarlanmasına temel olan biyomimikri uygulamalarının ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin bilimsel yaratıcılıklarına ve tasarımları üzerine etkisinin belirlenmesidir. Araştırmada iç içe gömülü karma desen kullanılmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Nitel verilerin toplanmasında ise durum çalışması modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, Düzce ili merkez ilçesindeki bir devlet ortaokulunda kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile seçilen farklı şubede öğrenim gören 20 deney, 27 kontrol grubunda olmak üzere toplam 47 öğrenciden oluşmaktadır. Veriler, 2021-2022 eğitim öğretim yılında toplanmıştır. Deney grubu öğrencilerine biyomimikri uygulamaları, kontrol grubu öğrencilerine programa dayalı öğretim uygulanmıştır. Araştırmacı tarafından iki alan uzmanı görüşü alınarak dört etkinlik geliştirilmiştir. Geliştirilen dört etkinlikten ilki sadece deney grubuna uygulanmıştır. Uygulama öncesi deney grubu öğrencilerine biyomimikri bilgilendirme eğitimi yapılmıştır. Diğer üç etkinlik deney grubuna biyomimikri uygulamaları entegre edilerek, kontrol grubuna ise programa dayalı öğretim yöntemleri ile uygulanmıştır. Verilerin toplanmasında ''Bilimsel Yaratıcılık Testi (BYT)'' ön test ve son test olarak uygulanılarak kullanılmıştır. Açık uçlu 7 sorudan oluşan BYT sorularından elde edilen veriler içerik analizi ile soruların puanlanması sonucu elde edilen veriler ise bağımsız örneklem t testi ile analiz edilmiştir. Hazırlanan etkinliklerde yer alan gerçek yaşam problemlerinin sonundaki öğrencilerin çizimleri ise biyomimikriden esinlenip esinlenmeme durumlarına göre içerik analizi ile analiz edilmiştir. Öğrenci çizimlerinden elde edilen nitel veriler sonucunda, deney grubu öğrencilerinin tasarımlarında kontrol grubu öğrencilerine göre biyomimikriden yüzde olarak daha fazla etkilendiği görülmüştür. Çalışmanın sonucunda; biyomimikri uygulamalarının kullanılmasının öğrencilerin bilimsel yaratıcılıkları üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Biyoçeşitlilik, enerji dönüşümleri, insan ve çevre, mühendislik tasarım süreci gibi alanları biyomimikri merceğiyle öğretmek, öğrencilerin doğanın akılcı problemlerini gözlemleyerek yaratıcı düşünmelerine ve doğanın insanlığa sunduğu çözümleri kavramalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
İlkokul dördüncü sınıf fen bilimleri öğretim programının ve uygulamaların öğrencilere üst düzey düşünme becerilerini kazandırma durumlarının incelenmesi
Bu araştırmanın amacı ilkokul 4. Sınıf Fen Bilimleri öğretim programının ve uygulamaların öğrencilere üst düzey düşünme becerilerini kazandırma durumlarının öğretmen görüşlerine göre incelenmesidir. Araştırmada üst düzey düşünme becerileri yaratıcı düşünme becerisi, eleştirel düşünme becerisi ve problem çözme becerisi ile sınırlandırılarak araştırmaya ilişkin üç alt amaç oluşturulmuştur. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, 2018-2019 öğretim yılında Gaziantep ili Nizip ilçesinin Milli Eğitim Müdürlüklerine bağlı maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi uygulanarak belirlenmiş on iki okulda görev yapan yirmi sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Belirlenen öğretmenlerle yapılan görüşmeler kayıt altına alınmış ve elde edilen veriler içerik analizi tekniği uygulanarak çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda araştırmaya katılan ilkokul dördüncü sınıf öğretmenlerinin büyük çoğunluğu ilkokul dördüncü sınıf Fen Bilimleri öğretim programının öğrencilerin yaratıcı düşünme, eleştirel düşünme ve problem çözme becerilerini geliştirdiğini ifade etmişlerdir. İlkokul dördüncü sınıf Fen Bilimleri öğretim programının, ders kitabının ve öğretmen uygulamalarının; yaratıcı düşünme becerilerini geliştirmede öğrencileri meraka yönlendirdiği, hazırbulunuşluklarına cevap verdiği ve keşfetmelerine olanak sağladığı tespit edilmiştir; eleştirel düşünme becerilerini geliştirmede öğrencilerin bilgiyi sorgulayabilmesine, analiz edebilmesine, değerlendirebilmesine ve çıkarımlar yapabilmesine olanak sağladığı; problem çözme becerilerini geliştirmede ise öğrencilerin yaparak yaşayarak öğrenmesine fırsat tanıdığı ve öğrencileri araştırmaya yönlendirdiği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Fen Bilimleri Öğretim Programı, Üst Düzey Düşünme, Yaratıcı Düşünme, Eleştirel Düşünme, Problem Çözme