Dokumalar
55 theses under this subject heading
Dokuma kumaşlarda gözenekliliğin görüntü işleme yöntemiyle analizi
Bu yüksek lisans tez çalışmasında kumaş gözeneklilik oranının veya örtme oranının görüntü işleme yöntemiyle tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bunun için Matlab yazılımı kullanılarak geliştirilen algoritmalar program haline getirilmiş ve gözeneklilik oranı belirlenmiştir. Çalışmada kumaş görüntüleri 15 kat büyütülerek mikroskoptan alınmıştır. RGB formatında alınan görüntüler önce gri, sonra da siyah-beyaz formata dönüştürülerek hesaplamada kullanılacak matrisler oluşturulmuştur. Gözeneklilik oranı alınan görüntüdeki ışık geçiren kısımların toplam alana oranı olarak belirlenmiştir. Bu oran görüntüdeki 0 veya 1 değerine sahip piksel sayısının görüntüdeki toplam piksel sayısına oranı olarak yazılıma aktarılmıştır. Yazılımla gözeneklilik oranı hesaplamaları önce siyah çizgiler içeren bir A4 kağıdının siyah çizgi alanı bulunarak test edilmiştir. Bu test ile yazılımın doğru çalıştığına dair doğrulama yapıldıktan sonra geliştirilen yazılımla gözeneklilik oranı belirleme çalışmaları 14 farklı kumaş tipine 15 kat büyütme oranı ile uygulanmış ve sonuçlar elde edilmiştir. Sonuçların değerlendirilmesinde öncelikle Matlab ile hesaplanan gözeneklilik oranları ile hesaplanan gözeneklilik oranları ve kumaş örtme faktörleri karşılaştırılmıştır. Ayrıca hava geçirgenliği testleri de yapılarak gözeneklilik oranlarıyla ilişkilendirilmiştir. Kumaş örtme faktörü arttığında gözeneklilik oranlarının azaldığı görülmüş ve aralarında doğrusal bir ilişki bulunmuştur.
Makine halıcılığında inovatif tasarım yöntemleri: Örnek bir uygulama
Halı, ilkel dokumacılıktan günümüze kadar yaşamsal faaliyetlerimiz içinde yer almış, geleneksel ve kültürel varlık olarak tanımlanmıştır. Üretildiği zamanlarda psikolojik, dini inanç ve yeni uygulamalar ile zamanla yapısal değişime uğramıştır. 20. yüzyılda etkili olan sanat akımları, tasarım alanında renk, biçim ve form aşamasında değişikliklere sebep olmuştur. Halı tasarımında akımların ön plana çıkmasıyla moda ve sanat olguları vurgulanmıştır. Kompozisyonlar özgün yapılarından uzaklaşmış, akımlarda belirtilen biçim ve form özellikleri ön plana çıkmıştır. Sanayi devrimi ile jakarlı tezgahların icadı, makine halıcılığı dönemini başlatmış, halı tasarımının piksel tabanlı programlarda oluşturulmasına olanak sağlamıştır. Görsellik olarak sanat akımlarının etkisinde görüntü oluşturma yöntemiyle farklı tarzların ön plana çıkmasına yardımcı olmuştur. Bu durum inovatif tasarımların ortaya çıkmasını sağlamıştır. İkinci Dünya Savaşı ile hammadde yetersizliğinden kaynaklanan üretim sorunları, savaş sonrası sentetik liflerin üretimini beraberinde getirmiştir. Dolayısıyla halı tasarımı hammadde sıkıntısı nedeniyle özgün ve kültürel yapısını kaybetmeye başlamıştır. Günümüzde halı tasarımına yönelik birçok tasarım yöntemi ve malzeme kullanılmaktadır. Farklı renk paletleri, yüzey efektleri, dokular Photoshop ve benzer tabanlı programlarla düzenlenerek, pixel tabanlı programlara aktarılma yöntemiyle oluşturulmaktadır. Bilimsel araştırmaların yetersizliği, ticari kaygılar ile uygulanan yöntemler tasarım kapsamında, estetik görsellik vurgusu arka plan da kalarak, bu alanda gelişmeyi engellemiştir. Bu çalışmada makine halıcılığında geliştirilen tasarım yöntemlerine yönelik temel, fiziksel, estetik yöntemler araştırılmıştır. Uygulanan tasarım yöntemleri, tasarım ilke ve elemanları göz önünde bulundurularak, sanat-tekstil-teknoloji çerçevesinde Photoshop ve Texcelle programlarıyla yeni tasarımlar geliştirilmiştir. Tasarım alanında özgün, geleneksel ve modern yeni tasarım yöntemleri uygulanarak sanat akımları çerçevesinde, Sürrealist Ressamların tablolarından esinlenilmiş, Sürrealizm akımı etkisinde örnek üç farklı koleksiyon oluşturulmuştur. Koleksiyonların her biri Sürrealizm akımındaki bilinçaltı kodlamalarıyla insanlığın yaş dönemlerindeki bilinç evreleri baz alınmıştır. Son zamanlarda yenilikçi tasarımlara uygun hammadde olarak viskon ipliğiyle oluşturulan koleksiyonlardan biri temel alınarak 8 farklı halı numunesi dokunmuştur. Anahtar Kelimeler: Halı Tasarımı, Halı Tasarım Yöntemleri, Makine Halısı, Sürdürülebilirlik, Moda.
Karabük ili Eflani ilçesi çember dokumaları ve güncel tasarımlar
İki veya daha çok iplik grubunun çeşitli düzenlerde birbirlerinin arasında geçerek kenetlemesi işlemine ve bu kenetlenme sonucu oluşan ürünlere ''dokuma'' denmektedir. Anadolu kadını el dokumacılığını örtünme, kendini veya evini süsleme, çeyiz vb. amaçlarla yürüttüğü gibi, yük hayvanlarının süslenmesinde ve daha birçok alanda kirkitli veya mekikli el dokumalarını kullanmışlardır. Kirkitli dokumalar kadar teknik ve uygulaması daha farklı özellikler taşıyan, farklı tezgâh yapısı gerektiren mekikli dokumalar tüm yurtta teknik, renk, kullanılan araç-gereç, motif ve kompozisyon özellikleri, kullanım alanlarına göre yöresel özellikler göstermekte ve üretildiği bölgede yerel kültürü yansıtan bir yapıya sahip olmaktadır. Yörede yapılan çember dokumalarında motifi oluşturan atkı iplikleri çözgü ipliklerinin arasından motif özelliğine ve genişliğine göre el yardımıyla ve bez ayağı tekniğine uygun olarak yerleştirilmektedir. Araştırmanın genel amacı Karabük İli Eflani İlçesi çember dokumalarının genel özellikleri, kullanılan araç gereçler, motif, renk ve komposizyon özellikleri, Yöre ekonomisine katkısı, ürün çeşidi ve kullanım açılarından araştırılan sonuçlar doğrultusunda yeni tasarımlar oluşturmaktır.
Şanlıurfa'da Kazazlık sanatı
Hayatın başlamasıyla oluşan temel ihtiyaçları giderme kaygısıyla insanoğlu çevresinde bulduğu yaşamına uygun materyalleri dönüştürmeye başlamasıyla yeni teknik ve yöntemlerin doğuşuna ortam sağlamıştır. Bu teknikler zamanla ihtiyaçların çoğalması ile zanaata dönüşmüştür. Böylelikle bazı mesleklerde zamanla zanaattan sanata geçiş yapmıştır. Günümüzde kazazlıkta zanaattan sanata geçiş yapmış mesleklerdendir. Kazazlık, ham ipeğin, iplik haline getirilmesi iken ipeği işleyen, satan ve zanaatı yapan kişiye de kazaz denilmektedir. Kadim bir şehir olan Şanlıurfa'da geçmişte Kazaz Pazarı'nda 30-40 usta bu zanaatı yaparken günümüzde bu mesleği icra eden tek usta yer almaktadır. Şanlıurfa giyim kuşam kültüründe olduğu kadar dokuma ve günlük yaşamda kullanılan birçok alanda da kazazlık teknikleri ile örülmüş ürünler yer almıştır. Günümüzde ise bu ürünler çağdaş yaşamla birlikte güncelliğini yitirmiştir. Tez çalışmamız 3 aşamada gerçekleşmiştir. İlk aşamasında kazazlık sanatının geçmişten günümüze durumu, kazazlık alanında kullanılan araç-gereç ve malzemelerin temini ve hazırlanması ve yörede geçmişten günümüze kazaz ustalarının kullanmış oldukları kazazlık tekniklerinin tespiti sağlanmıştır. İkinci aşamada ise tespit edilen tekniklerin iş ve işlem basamakları şeklinde uygulanışı ele alınmıştır. Aynı zamanda bu teknikler kullanılarak yörede üretilmiş kazazlık ürünleri tespit edilmiş ve yapım aşamalarına yer verilmiştir. Bu ürünlerin benzer örnekleri taranmıştır. Son aşamada ise geleneksel değerlerden uzaklaşmadan kazazlık teknikleri uygulanarak natürel malzemeler ile denemeler yapılmış ve bu denemeler sonucunda çağdaş yaşama ve modaya uygun yeni özgün ürünler tasarlanmış ve bu tasarımlar uygulanmıştır. Anahtar kelimeler: Kazazlık, Şanlıurfa, Kazaziye, Giyim- Kuşam, Dokuma, Kültür
Dokuma tasarımında atık plastik poşetlerin doku olanaklarının araştırılması
Bugün insanlık, geçen yüzyıl boyunca yaygınlaşan endüstriyel ve ekonomik uygulamaların ve artan nüfusun sebep olduğu plastik poşet atıklarıyla karşı karşıyadır. Yaşam alanlarını kuşatan, yapısındaki kimyasallarla, çevreyi ve insan sağlığını olumsuz yönde etkileyen bu poşetlerin bilinçsizce kullanımı her geçen gün artmaktadır. Ayrıca plastik poşetlerin geri kazanım zorunluluğu olmadığından ve çöp olarak görüldüğünden çoğunlukla geri kazanımı yapılmamaktadır. Oysa günümüz çevre koşulları sürdürülebilir yaşam için geri kazanımı zorunlu kılmıştır. Beşikten beşiğe (C2C) anlayışına göre yüksek döngü (upcycling) anlamına gelen geri kazanımla mevcut atığı yüksek değerli ürünlere dönüştürebilmek mümkündür. "Dokuma Tasarımda Atık Plastik Poşetlerin Doku Olanaklarının Araştırılması", atık plastik poşetleri dokuma yoluyla geri kazanan ve doku bağlamında ele alan bir çalışmadır. Atık plastik poşetlerin geri kazanımı için sürdürülebilir alternatif bir yöntem olarak dokuma tasarım yoluyla doğrudan kullanımı sağlanıp, elde edilen dokusal ürünün iç mekanlarda bölücü eleman ve duvarda sergilenmek üzere tekstil yüzeyi olarak değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Bu bakımdan yapılan literatür taramasından sonra, uygulama sürecinde, geleneksel dikey dokuma tezgahında plastik poşetlerle deneysel doku araştırması yapılmış ve doku tesiri yüksek olanlar seçilip büyük boy dokunmuştur. Dokuma tasarımı; form, renk, doku, malzeme gibi unsurların bir arada kullanıldığı bir kompozisyon ve aynı zamanda farkındalık yaratma aracıdır. Tasarımın temel öğelerinden biri olan doku kavramı, dokuma ile doğrudan ilişki içindedir. Doku vasıtasıyla göz kapalı dahi olsa dokunmayla nesneler ayırt edilebilmekte ve dolayısıyla kişiyi duyusal ve duygusal olarak etkilemektedir. Bu bakımdan yapılan uygulamada plastik poşet dokusunun ön planda olması için çözgü tel sayısı seyrek çekilmiş ve atkı atımında yoğun olarak şeritler halinde kesilmiş plastik poşetler kullanılmıştır. Plastik poşet, estetik bütünlüğü sağlayacak şekilde yer yer kağıt ve bakır tel gibi malzemelerle birleştirilerek dokusal olarak zenginleştirilmiştir. Atık plastik poşetlerin doku olanaklarının araştırılması, dokuma tasarımı ve iç mekan tasarımı açısından da önemlidir. Elde edilen dokusal yüzeyler kafe, restoran vs. gibi mekanlarda hem işlevsel hem de estetik amaçlı olarak kullanılabilecektir. Diğer taraftan bu poşetlerin sebep olduğu kirliliği belirli oranda azaltabileceği düşünülürken, geri kazanıma ilişkin yeni fikirlerin ortaya çıkmasına ve toplumda farkındalık yaratarak, bireyde çevreye duyarlılık konusunda belirli bir bilinç oluşturacağı umulmaktadır. Anahtar kelimeler: Atık, doku, dokuma, geri kazanım, plastik poşet.
Maysa ve Bulut animasyon dizisinde yer alan dokumalardaki motiflerin incelenmesi
Özellikle yeni teknolojilerin etkisiyle hızlı bir şekilde küreselleşen dünyamızda popüler kültür olarak adlandırılan kitle kültürü yaygınlaşmaktadır. Kitle kültünün etkisi altında kalan topluluk ya da gruplara ait kültürler çeşitli öğelerini teker teker kaybetmektedirler. Bu kaybolan öğeler çoğunlukla örf, adet, anane gibi somut olmayan kültürel miras öğeleridir. Bu öğelerin kaybolmasını engelleyerek, kültürel çeşitliliğin ve devamlılığın sağlanabilmesi için toplumsal kültürün yeni kuşaklara aktarımı şarttır. Kitle kültürünün etkilerine karşı kullanılabilecek en etkili araç yine kitle kültürünün yaygınlaşmasında en büyük rolü oynayan televizyonlardır. Özellikle çocukların ilgisini çeken ve başından kalkmak istemedikleri animasyon dizilerinin kültür aktarım aracı olarak kullanılması son derece etkili olmaktadır. Doküman incelemesi şeklinde gerçekleştirilen bu çalışmada "Maysa ve Bulut" animasyon dizisinde yer alan ve dokumalarda kullanılan motifler belirlenerek, bu motiflerin alanyazında yer alan motifler ile tutarlılığı incelenmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda Maysa ve Bulut animasyon dizisinde toplam 54 farklı motifin kullanıldığı belirlenmiştir. Bu motiflerin 20 tanesi doğum ve çoğalma ile ilgili motifler, 22 tanesi hayatı simgeleyen motifler, 2 tanesi ölümü simgeleyen motifler, 7 tanesi günlük hayata dair betimlemeler ve 3 tanesi de tanımlanamayan motiflerdir. Belirlenen motiflerin büyük çoğunluğunun alanyazında yer alan motifler ile uyumlu olduğu belirlenmiştir.
Anamur ilçesi bahşiş köyleri kolan dokumaları
Anamur Bahşiş köyü, yörük kültürünü yaşayan ve yansıtan bir yöredir. Yörede, el sanatının önemli bir dalı olan dokumacılığın varlığı, geçmişe dayanmaktadır. Dokuma çeşitlerinden biri olan kolan dokuma, yörede yaygın olarak yapılmakta ve kullanılmaktadır. Taşıma ve taşınma işinde, çocukları sırta ya da beşiğe bağlamada, hayvancılık uğraşında, yük taşınmasında, giyim ve aksesuar alanında, cenazede kullanılan malzemelerde ve daha birçok alanda yörede kullanılan kolan, yöre insanının ihtiyaçlarını karşılamada yardımcı olmaktadır. Kolan dokumada iki adet çubuk (tezgâh), seren, gücü çubuğu, kılıç ve ipten oluşan araç-gereçler kullanılmaktadır. Dokumada kullanılan ipler, keçi kılı ve koyunun yününden elde edilmektedir. Genelde yün ip kullanılmakta olup kırmızı, kınalı sarı, sarı, beyaz, siyah, yeşil ve mor renkler tercih edilmektedir. Çalışma yöresinde 31 tane kolan dokuma ve bir tane çarpana dokuma tespit edilmiştir. Bu örneklerden 10 tanesi diğer örnekler ile aynı motif ve desen özelliğine sahiptir. Bu nedenle bu on örnek çalışma kapsamına dahil edilmemiştir. Çalışmada değerlendirilen kolan dokuma örneklerinde; yaybaşı, yılanbaşı, boncuk, koç boynuzu, keme dişi, baklava dilimi, üç gücü, bıçkı, su gibi farklı motifler bulunmaktadır. Yörede tespit edilen kolan dokuma örnekleri, geçmişte yapılmış olan dokumalar olup günümüzde, az kişi tarafından, aniden gelişen ihtiyaçlar için motifsiz ve basit kolanlar yapılmaktadır. Yeni nesil bu sanata ilgi duymamakta, sanayi ve teknoloji çağı, bu sanatı ötelemektedir. Ayrıca, yöre kadınları, hayvancılık uğraşı yanında tarımla da uğraşmakta olup kalan zamanını ev işlerine ayırmaktadır. Sürekli hareket halinde olan kadınlar, kolan ihtiyacını, satın aldığı hazır ürünlerden ve eskiden dokunmuş olan kolanlardan karşılamaktadır. Tüm bu sebepler, yörede özgün kolan dokuma örneklerinin sayısını azaltmaktadır. Yörede sayısı azalan kolanların incelenmesi, günümüzdeki durumu, yapılmasında kullanılan araç-gereçlerin tespit edilmesi, kolanlarda uygulanan teknik, kolanların kullanım alanları, renk, motif ve desen özelliklerinin belgelenmesi çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Ayrıca çalışma yöresinde bulunan kolanlarla ilgili alanda çalışma olmaması, bu çalışmanın önemini göstermektedir. Çalışmada yararlanılan veriler, konuyla ilgili literatür taraması yapılıp yörede karşılıklı görüşme yöntemiyle toplanmıştır.
Trabzon ili Düzköy ilçesinde kolan dokumacılık
Bu araştırmanın amacı; Trabzon İli Düzköy İlçesinde unutulmaya yüz tutmuş, günümüze dek kayıt altına alınmamış orijinal el dokuması kolan dokuma örneklerini belgelemek ve özelliklerini ortaya koymaktır. Düzköy İlçe merkezi ve merkeze bağlı 6 köyde bu amaçla kolan dokuma yapan yöreler belirlenmiştir. Düzköy ilçe merkezi, Çayırbağ, Gürgendağ, Çal, Taşocağı, Çiğdemli, Alazlı gibi araştırma kapsamında ulaşılabilen eski ve yeni örneklerden oluşan toplam 26 adet el dokusu kolan dokuma örneği örneklem grubu olarak belirlenmiştir. Örneklem grubu olarak belirlenen kolan dokumaların teknik, renk, desen, motif özelliklerinin en iyi şekilde ortaya koyabilmek için birçok açıdan fotoğrafları çekilerek kaydedilmiştir. Trabzon İli Düzköy İlçe merkezi ve 6 köyde kolan dokuma yapmış veya halen yapmakta olan 110 birey çalışma grubu olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte belirlediğimiz örneklem grubundan elde edilen yargısal bilgilerin düzenli kayıt altına alınması için kolan dokuma bilgi formu geliştirilmiştir. Yörede çalışma grubundan elde edilen yargısal verilerin toplanması için anket formu hazırlanmıştır. Anket formlarından elde edilen verilerin frekans analizleri yapılmıştır.Günümüzde yörede kolan dokumacılığı daha çok kıyı kesimden iç kesimlere doğru kaymıştır. Kolan dokuma yapan bireyler genellikle kendi tezgâhlarında boş zamanlarında özellikle genç kızların çeyizlerine koymak için yapmaktadır. Geçmişte bu sanatı, genç yaşlı her evde bilmeyen yokken, günümüzde daha çok orta yaş ve üstü bireyler yapmaktadır. Kolan dokuma yapan bireyler daha çok kendi ihtiyaçlarını giderebilmek için dokuma yapmaktadır. Yörede evlenecek her kızın çeyizinde mutlaka kolan dokuma yer almaktadır. Kolan dokuma yapan bireylerin eğitim durumları incelendiğinde okuma- yazma bilmeyenlerin oranın oldukça yüksek olduğu görülmektedir. Yörede yapılan araştırma doğrultusunda eski örneklerin günümüzde olduğu gibi tahta tezgâhta yapıldığı, kullanılan ipliklerde atkı veçözgüsünün yünden olduğu tespit edilmiştir. Kullanım alanlarına göre farklı ende ve boyda dokuma yapıldığı, renk olarak ise ilçe merkezinde sarı, kırmızı, siyah ve beyazın yoğun olarak kullanıldığı, köylere doğru çıkıldıkça renklerin giderek canlandığı ( pembe, bordo, mavi, yeşil) dikkati çekmektedir. Kolan dokumalarda kullanılan desenlerin çoğu geçmişte yapılan desenler ile bire bir örtüşmesine rağmen bazı desenlerin dokuyucular tarafından tasarlandığı görülmektedir. Yörede dokunan kolan dokumalarda yoğun olarak, geometrik, bitkisel, nesnesel ve hayvansal bezemeler kullanılmıştır.Anahtar Kelimeler: Trabzon-Düzköy, Düzköy Kolan Dokumaları, Çarpana Dokumalar, El sanatları, Dokuma, Tezgah,
Tek bobinden çözgü hazırlama makinesinin tasarımı ve değerlendirilmesi
Bu araştırma, dokuma hazırlık işlemlerinden çözgü hazırlamaya ilişkin alışkanlıkları ve karşılaşılan sorunları belirlemek, çözgü hazırlama işlemini kolaylaştırarak ve iyileştirerek bu sorunların çözümüne yönelik tek bobinden çözgü hazırlama makinesi tasarımını amaçlayan deneysel bir çalışmadır. Araştırmanın evreni, tekstil ile ilgili eğitim veren yükseköğretim kurumlarının uygulamalı dokuma alan derslerine devam eden öğrencilerdir. Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi, Tekstil Dokuma ve Örgü Öğretmenliği bölümünde öğrenim gören 2010-2011 ve 2011?2012 Eğitim-Öğretim yılı 4. sınıf öğrencileri araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Amaçlar doğrultusunda araştırmanın, ?çözgü hazırlamada fiziksel zorluk, zaman ve iplik sarfiyatı ile istenilen kalitede de çözgü elde edilememe gibi sorunlarla karşılaşılmaktadır? ve ?geliştirilen çözgü hazırlama makinesi ile geleneksel çözgü hazırlama yöntemleri arasında kullanımı açısından anlamlı farklılık vardır? hipotezlerini ortaya koymaya yönelik likert ölçek geliştirilmiştir. Geliştirilen ölçek ile araştırma hipotezleri ön test ve son test uygulaması ile test edilmiştir. Ön testten elde edilen bulgulara göre belirlenen güçlüklerin çözümüne yönelik, daha zahmetsiz, kısa sürede ve kaliteli çözgü hazırlamaya olanak tanıyan çözgü hazırlama makinesinin tasarımı araştırmacı tarafından yapılmıştır. Geliştirilen model makine öğrenciler tarafından kullanılmış ve son test uygulaması ile amaca uygunluğu belirlenmeye çalışılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde SPSS 17 istatistik programı kullanılmıştır. Ön test ve son test verileri arasındaki farklılık ise T testi ile 0.05 anlamlılık düzeyinde belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre geliştirilen model makine ile çözgü hazırlamada, fiziksel ve zaman açısından belirlenen sorunların anlamlı farkla giderildiği belirlenmiştir. Ayrıca çözgü kalitesi açısından da anlamlı olmamakla birlikte iyileşme olduğu anlaşılmıştır.
Şer'iyye sicillerine göre: 19. yüzyılda Amasya, Kayseri, Tokat ve Trabzon şehirlerinde dokumacılık
19. yüzyılda Osmanlı imalatçılığının çöküş sürecine girdiği bilinmektedir. Bu sürecin sebeplerine dair görüşler ise birbirinden farklıdır. Yapılan çalışmada şer'iyye sicilleri incelenen Amasya, Kayseri, Tokat ve Trabzon şehirlerindeki örneklerden Osmanlı imalatçılığına bakılmıştır. Kumaşların menşesi belirlenmeye çalışılmıştır. Bu sayede şehirlerde dokunan kumaşlar, bunların oranları, imalatçıların durumu ve ithal girdilerin boyutu belirlenmiştir. Çalışmanın kapsamına belirtilen dört şehir alınmıştır. Bu şehirlere ait 19. yüzyıldaki şer'iyye sicilleri kaynak olarak temel alınmıştır. Şehirlere ait şer'iyye sicilleri ortalama onar yıllık dönemlerle incelenmiştir. Elde edilen veriler diğer kaynak ve arşiv belgeleri ile kıyaslanmıştır.Yapılan çalışmanın sonucunda 1000'i aşkın terekede 313 çeşit kumaş tespit edilmiştir. Bu kumaşların dörtte biri incelenen şehirlerin dışından getirilen çeşitlerdir. İthal Kumaş çeşitleri ve Kullanımının çok sınırlı düzeyde kaldığı anlaşılmıştır. Yüzyıl boyu en çok kullanılan kumaşlar çuha, çit ve basmadır. 19. yüzyılın son çeyreğinde kumaş çeşitliliğinin arttığı görülmüştür. Tokat şehri incelenen diğer üç şehre göre oldukça canlı bir imalat düzeyine sahiptir. Tokat diğer şehirler için belirleyici konumdadır. Araştırma kapsamına alınan dört şehir açısından bakıldığında 19. yüzyılın dokumacılar yönünden çok dalgalı bir seyrinin olduğu görülmüştür. İmalatçılar en çok Fiyat artışları karşısında sıkıntıya düşmüşlerdir. Ancak her şeye rağmen muazzam bir mücadele azmiyle imalat yöntemlerini değiştirerek yeni şartlara uyum sağlamaya çalışmışlardır. Devletin bilinen rolüne dair anlatılanların aksine imalatçıları desteklediği anlaşılmıştır. Bu dört şehirde yaşanan imalat ikliminin İstanbul ve Bursa gibi daha çok bilinen dokuma üreticisi şehirlerden farklı olduğu anlaşılmıştır.Anahtar Sözcükler1. Dokuma2. İmalat3. Zanaat4. Şer'iyye sicili5. Tekstil
Kuvvetlendirilmiş ve çok katlı dokuma yüzey tasarımı eğitiminde web destekli bir uygulama
Bu araştırmanın amacı, uygulama ağırlıklı ?Dokuma Teknolojisi II? dersinin türetimci çoklu ortam öğrenme kuramına dayandırılarak, etkileşimli web destekli eğitim metodu ile öğretiminin planlanması, bu kapsamda kullanılan görsel ve işitsel unsurların öğrenci başarısına etkisinin araştırılmasıdır.Bu araştırmada son test kontrol gruplu deney deseni kullanılmıştır. Bu modelleme ile klasik yöntem ve uzaktan destekleyici eğitim yöntemi arasında öğrenme niteliği açısından bir fark olup olmadığı araştırılmıştır. Uzaktan destekleyici eğitim ve geleneksel eğitim alan öğrencilerin akademik başarılarında farklılıklar ve bu farklılıkların önem derecesini tespit etmek için nicel veri toplama ve analiz tekniklerinden yararlanılmıştır.Araştırma, deney grubu ve kontrol grubu olmak üzere iki öğrenci grubuyla gerçekleştirilmiştir. Uygulama, 2008-2009 eğitim öğretim yılı güz döneminde 3. sınıfa devam eden, Dokuma Teknolojisi I dersini alarak başarılı olmuş öğrencilerle yürütülmüştür. İnternet kullanım imkânına sahip 20 deney grubu öğrencisine web destekli eğitim yöntemi, 20 kontrol grubu öğrencisine ise geleneksel yöntem uygulanmıştır. Dersin uygulamalı bölümü ve sınavlar yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Uygulama 14 hafta (1 dönem) boyunca devam etmiştir.Ders içeriği ve ders konuları temel alınarak derse ilişkin bilişsel ve psikomotor alan ile ilgili hedef ve hedef davranışları belirlenmiştir. Deney ve kontrol gruplarını belirlemek amacıyla hazırbulunuşluk testi hazırlanmış ve uygulanmıştır. Dokuma Teknolojisi II dersi konularına ilişkin görsel ve işitsel materyal hazırlanmış ve web destekli öğretim modeli oluşturulmuştur.Araştırma sürecinde, deney grubu öğrencilerine web destekli öğretim modelini içerik, kullanım ve görsel açıdan değerlendirmek amaçlı ?web sayfası değerlendirme formu?, deney ve kontrol grubu öğrencilerine ara sınav ve dönem sonu sınavı, sunum dosyasının değerlendirmesi için ?Dokuma Teknolojisi II dersi sunum dosyası değerlendirme ölçeği? ve uygulamaları haftalara göre takip edebilmek için hazırlanan ?gözlem formu? uygulanmıştır. Bulgular istatistiksel olarak incelenmiş, gruplar arasındaki farkın anlamlılığına t testi ile bakılmıştır.Araştırma bulgularına göre, deney grubu ve kontrol grubu öğrencilerinin bilişsel ve psikomotor alan hedef ve hedef davranışlarına ulaşma düzeyi ve genel başarı puanları değerlendirildiğinde deney grubu öğrencilerinin başarısının az farkla önde olduğu görülmüştür. Ancak bu farklılık istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0,05). Bu sonuca göre web destekli eğitimin geleneksel eğitim yöntemine bir alternatif olabileceği ortaya konmuştur.Bu araştırma ile web ve internet teknolojilerinin, uygulama ağırlıklı derslerde de uygulanabilirliği ortaya konmuş ve öğretime olan katkısı gösterilmiştir. Elde edilen bulgular ışığında web destekli eğitim uygulamalarına yönelik ve ileride yapılabilecek bilimsel araştırmalara dair öneriler sunulmuştur.
Dokumalarda ve takılarda görülen nazar motifleri
Bu çalışmada halk kültürümüzde halen yaşayan el sanatları ürünlerinden olan dokuma ve takılarda ki tespit edilen nazar ve nazarlıklarla ilgili çeşitli motifler incelenmiştir ve nazar konusunun insanın yaratıcılığına ve kültürün zenginliğine ne derece katkısı olduğunun anlaşılması amaçlanmıştır.Araştırma sonucunda görülmüştür ki nazar olgusu hem batıl inanç, hem dini inanç sisteminde yeri olan nadir olgulardandır, nazar motifleri geleneksel sanatlarımızda en çok kullanılan motif grubudur. Günümüzde tüm dünyada aynı amaçla kullanılan nazar boncukları ise Türk kültürünün yayılması açısından çok büyük rol üstlenmekte, ister moda amaçlı ister inanç amaçlı olsun nazar boncuğunun her alanda kullanıldığı görülmektedir.Tespit edilen El sanatları ürünlerinden halı, kilim ve takılarda kullanılan nazar motifleri genelde aynı anlamları içeren hemen hemen aynı formlarda yapılan motiflerden oluşmaktadır. Hem takılarda hem de dokumalarda kullanılan motiflerin başında göz motifi gelmektedir.Takılarda ve dokumalarda kullanılan ortak motifler göz, tarak, muska ve 4 yön motifi, sadece takılarda kullanılan motif at nalı, sadece dokumalarda kullanılan motiflerse çengel, pıtrak ve bukağı olduğu görülmektedir.Araştırmada tespit edilen dokumalarda ve takılarda nazar motifleri hem süsleme amaçlı hem de korunma amaçlı olarak kullanılmaktadır.Geleneksel el sanatlarımızın da en önemli simgelerinden oluşan nazar simgeleri ve objeleri toplumumuzda önemini koruduğu sürece kültürümüz yaşayacak ve yaşatılacaktır.
İç Anadolu Bölgesi Nevşehir İl Müzesinde bulunan el sanatları örnekleri üzerine bir araştırma
Araştırma, İç Anadolu Bölgesi Nevşehir İl Müzesi'nde bulunan el sanatları ürünlerini sınıflandırarak; kullanım yeri, malzeme, teknik, renk, bezeme ve kompozisyon şekilleri açısından incelemek, müzelerimizde yer alan ve maddi kültürümüz olan el sanatlarımızın tanıtılmasına katkıda bulunmak üzere plânlanmış ve yürütülmüştür.Bu araştırma; 4 ana bölümden oluşmaktadır. I. ve II. Bölümde araştırmanın kapsamı, yöntemi ile ilgili bilgiler yer almaktadır. III. Bölümde araştırmanın kavramsal çerçevesi, bilgi formları, bulgular ve yorum konularına yer verilmiş, IV. Bölümde ise sonuç ve öneriler yer almaktadır.Araştırma; İç Anadolu Bölgesi'nde bulunan Nevşehir İl Müzesi'nde teşhir edilen el sanatları ürün örnekleriyle sınırlıdır (işleme, örgü, dokuma ve takı örnekleri). Müzede korunan el sanatları ürünlerinden 162 örnek araştırma kapsamına alınmıştır.Nevşehir Müzesinde incelenen etnografik örneklerin belgelendiği ürünlerin fotoğrafları çekilerek; malzeme, teknik, renk ve kompozisyon özellikleri bilgi formları üzerinde analiz edilmiştir.Müzede incelenen işleme örnekleri; havlu, peşkir, uçkur, yatak çarşafı, çevre, yazma, bohça ve kırlenttir. İşlemelerde pamuklu dokuma kumaş kullanıldığı görülmüştür. Tekniklerden hesap işi ve Türk işi tekniği, renklerden yeşil ve mavi, bezemelerden ise bitkisel bezeme yoğun olarak kullanılmıştır. İşlemelerde yoğun olarak pamuk ipliği ve sim iplik kullanıldığı gözlenmiştir.Müzede incelenen Kadın giysilerinden Bindallı, şalvar, salta (ceket)nın zemininde kadife, işlemesinde Maraş (dival) işi kullanıldığı ve bitkisel motiflerin yoğun olarak yer aldığı saptanmıştır. İşlemesinde sim iplik yoğun olarak kullanılmıştır.Müzede incelenen başlık ve takılar grubunda; tepelik, alınlık, fes kancası, saç bağı, gerdanlık, muskalık, yanakdöven, göğüslük, kemer ve kemer kaşı yer almaktadır. Kadın başlıklarının ana malzemesi olan feslerin süslemesinde tepelik ve penezlerin yoğun kullanıldığı görülmüştür. Takılarda ise gümüşün yanı sıra süsleyici malzeme olarak taş yoğun olarak yer almıştır. Kabartma ve taş kakma tekniği ile bu takıların süslendiği ve geometrik bezemenin daha çok kullanıldığı belirlenmiştir.Müzedeki keselerin (para, tütün, tarak ve saat keseleri, para cüzdanı) büyük çoğunluğu tığ örgü tekniği ile yapıldığından, malzeme olarak daha çok pamuk iplik kullanılmıştır. Renklerden yeşil, mavi ve kırmızı keselerde sıkça kullanılırken, bitkisel bezemenin yanında geometrik bezemenin de yoğun olarak kullanıldığı saptanmıştır.Örgü grubunda patik, eldiven ve çorapların yer aldığı görülmüştür. Örgülerin büyük kısmını oluşturan çoraplar beş şiş tekniğiyle ve yün ipliklerle örülmüştür. Çoraplarda beyaz ve yeşil renkleri sıkça kullanılmış, geometrik ve bitkisel motiflerle bezemeli olduğu gözlenmiştir.Dokumalar grubunda yer alan halı, kilim, heybe, çanta, kolan ve dokuma kumaşların genelinde yün ipliği kullanılmış; tekniklerden halı tekniği, renklerden kırmızının yanı sıra siyah, krem rengi, sarı ve mavinin yoğun olarak kullanıldığı gözlenmiştir. Geometrik motiflerle bezeli dokumaların yoğunlukta olduğu belirlenmiştir.Müzede yürütülen çalışmalarda, Nevşehir Müzesinde yer alan bir çok örneğin depolarda korunduğu gözlenmiştir. Etnografik eserler açısından zengin birikimi olan Nevşehir Müzesinin de bir çok müze gibi sergileme alanları yetersizdir.Nevşehir Müzesinde, birçok eserin envanter bilgilerinde eksiklik olduğu gözlenmiştir. Bu alanda bilgilerin hızla güncelleştirilmesi, elektronik ortamda tanıtılması ve sergileme alanlarının düzenlenmesinin gerekliliği gözlenmiştir. Bu alanda araştırma yapan kurum ve kişilere destek verilerek depolarda gün ışığına çıkartılmayı bekleyen birçok eser atıl durumdan kurtarılmalıdır.Anahtar kelimeler: Nevşehir Müzesi, Etnografik Eserler, El sanatları, İşlemeler, Dokumalar, Kadın Giysileri, Keseler, Örücülük, Metal Takı ve Başlıklar
İç Anadolu Bölgesi Kayseri ili Güpgüpoğlu Konağı Etnografya Müzesi'nde bulunan el sanatları örnekleri üzerine bir araştırma
Araştırma, İç Anadolu Bölgesi Kayseri İli Güpgüpoğlu Konağı Etnografya Müzesi'nde bulunan el sanatları ürünlerini sınıflandırarak; kullanım yeri, malzeme, teknik, renk, bezeme ve kompozisyon şekilleri açısından incelemek, müzelerimizde yer alan ve maddi kültürümüz olan el sanatlarımızın tanıtılmasına katkıda bulunmak üzere plânlanmış ve yürütülmüştür.Bu araştırma; 5 ana bölümden oluşmaktadır. I. Bölümde araştırmanın kapsamı, II. Bölümde konuyla ilgili araştırmalar yer almakta, III. Bölümde de araştırmanın yöntemi ile ilgili bilgilere yer verilmektedir. IV. Bölümde araştırmanın kavramsal çerçevesi, bilgi formları, bulgular ve yorum konularına yer verilmiş, V. Bölümde ise sonuç ve öneriler yer almaktadır.Araştırma; İç Anadolu Bölgesi'nde bulunan Kayseri İli Güpgüpoğlu Konağı Etnografya Müzesi'nde teşhir edilen el sanatları ürün örnekleriyle sınırlıdır (işleme, örgü, dokuma ve takı örnekleri). Müzede korunan el sanatları ürünlerinden 136 örnek araştırma kapsamına alınmıştır.Güpgüpoğlu Konağı Etnografya Müzesinde incelenen etnografik örneklerin fotoğrafları çekilerek; malzeme, teknik, renk ve kompozisyon özellikleri bilgi formları üzerinde analiz edilmiştir.Müzede incelenen işleme örnekleri; peşkir, uçkur, çevre, çarşaf, sedir eteği, yatak örtüsü, yastık, seccade, bohça ve Kur'an çantasıdır. İşlemelerde pamuklu dokuma kumaş kullanıldığı görülmüştür. Tekniklerden Türk işi ve Maraş (dival) işi tekniği, renklerden yeşil ve mavi, bezemelerden ise bitkisel ve geometrik bezeme yoğun olarak kullanılmıştır. İşlemelerde yoğun olarak sim iplik ve pamuk ipliğin kullanıldığı gözlenmiştir.Müzede incelenen kadın giysilerinden cepken, gelin entarisi, bindallı, sabahlık, elbise ve entarilerin çoğunun zemininde kadife, işlemesinde Maraş (dival) işi kullanıldığı ve bitkisel motiflerin yoğun olarak yer aldığı saptanmıştır. İşlemesinde sim iplik yoğun olarak kullanılmıştır. Kadın başlıklarının ana malzemesi olan feslere ise sim iplikle dival işi tekniği uygulanmıştır.Müzede incelenen erkek giysilerinden Efe şalvarı, aba (boy abası), başlık, fes, püsküllerin çoğunun zemininde çuhanın yanı sıra kumaşın da tercih edildiği, süslemesinde kordon tutturma tekniği kullanıldığı ve bitkisel motiflerin yoğun olarak yer aldığı saptanmıştır. İşlemelerinde sim iplik yoğun olarak kullanılmıştır. Erkek başlıklarının ana malzemesi olan feslere ise sim iplikle dival işi tekniği uygulanmıştır.Müzede incelenen takılar grubunda; tepelik, alınlık, gerdanlık, kolye, muskalık, küpe, bilezik, kemer tokası, kemer kaşı, kemer, yüzük yer almaktadır. Müzedeki kadın ve erkek takılarında ana malzeme gümüş metalinin yanı sıra, süsleyici malzeme olarak yarı değerli taşların yoğun olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Kabartma, telkâri ve taş kakma tekniği ile üretilen takıların kompozisyonlarında geometrik bezeme sıklıkla kullanılmıştır.Müzedeki keselerde (saat kesesi, para kesesi, tütün kesesi) tığ örgü ve kumaş-işleme tekniklerine aynı oranda yer verilmiş, malzeme olarak teknik özelliklerinden dolayı sıklıkla sim iplik kullanılmıştır. Renklerden sarı sim ve yeşil keselerde sıkça kullanılırken,kompozisyonlarda bitkisel ve geometrik bezemelerin yoğun olarak kullanıldığı görülmüştür.Dokumalar grubunda yer alan halı, kilim, cicim kilim, yastık ve dokuma kumaşların büyük çoğunluğunda yün ipliği kullanılmış; tekniklerden cicim tekniğinin, renklerden beyaz, siyah, yeşil ve sarının yoğun olarak kullanıldığı gözlenmiştir. Geometrik ve sembolik bezemeler kompozisyonda sıklıkla kullanılmıştır.Müzede koleksiyonlarda yer alan el sanatları ürünlerinin bir kısmı teşhir edilmekte, bir kısmı ise depolarda korunmaktadır. Müzede sergilenen ürünler arasında Kayseri il Müzesi Müdürlüğünce izin verilen eserler belgelenebilmiştir.Gelecek nesillere aktarılacak kültürel olguların korunması biz bireylerin bilinçlendirilmesiyle ilintilidir. Kültürümüzün tanıtılmasında ?Müzecilik? alanında yeni yapılandırılmalara gidilmeli ve sanal ortamda müzecilik çalışmalarına hız verilmelidir.Araştırmanın yürütüldüğü, Kayseri İli Güpgüpoğlu Konağı'ndaki el sanatları ürünlerinin birçoğunun yıpranmış, toz ve ışık etkisiyle renkleri solmuş ve takı ürünlerinin birçoğu oksitlenmiştir. Bu bağlamda müzelerde korunan etnografik ürünlerinin bakımı, onarımı, temizlenmesi, yenilenmesi ve korunması için restorasyon ve konservasyon çalışmaları hızlandırılmalı, bu konuyla ilgili Ar-Ge merkezleri kurulmalıdır.Anahtar kelimeler: Güpgüpoğlu Konağı Etnografya Müzesi, Etnografik Eserler, El sanatları, İşlemeler, Dokumalar, Kadın ve Erkek Giysileri, Keseler, Metal Takılar, Başlıklar
Resimli dokumalar üzerine bir araştırma ve frig efsanelerinden esinlenilen jakarlı resimli dokuma uygulamaları
Bu çalışmanın amacı, resimli dokumaların tarihsel süreci ve teknolojik gelişmelerin ışığında, Frig efsanelerine dayalı temaya bağlı kurgusal kompozisyon önerilerinin geliştirilmesi ve bu önerilerin jakar dokuma tezgâhında yorumlanma olasılıklarının araştırılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda, araştırmada nitel araştırma yöntemi ve görsel araştırma teknikleri kullanılarak veriler toplanmıştır. Frig efsaneleri hakkında yapılan alan yazın araştırması, efsanelerin kültürel bellekteki önemini vurgulamış ve bu efsanelerin tekstil tasarımına nasıl aktarılabileceğine dair yeni bir yaklaşım geliştirilmesi fikrini vermiştir. YÖK veri tabanı araştırmalarında, Frig efsanelerinin resimli dokuma alanında ve özellikle Jakarlı dokumalarla ilişkilendirilmesi üzerine bir çalışma bulunmamaktadır. Bu nedenle, Frig efsanelerinin çalışmanın teması olarak benimsenerek jakarlı dokuma tekniğiyle yorumlanmış olması, tezin önemini vurgulamaktadır. Araştırmada, Resimli dokumaların tarihsel süreci, konuları ve araştırmanın teması olarak seçilen Frig efsaneleri ve buna bağlı olarak özellikle Eskişehir Frig vadisi ile ilgili kapsamlı bir alan yazın taraması yapılmış ve Eskişehir Frig vadisine yapılan bir saha araştırmasıyla Frig uygarlığının izleri ve efsanelerin görsel tasarımda nasıl kullanılabileceği incelenmiştir. Elde edilen veriler ışığında resimli dokumaların kurgusal kompozisyonları oluşturulmuş ve jakar dokuma tezgâhında dokunması sağlanmıştır. Araştırmanın hedefleri; resimli dokumalar alanındaki çalışmalara katkıda bulunmak, bir temadan yola çıkarak araştırmaya dayalı resimli dokuma önerileri sunmak ve bu yöndeki çalışmalara akademik bir araştırma yaklaşımı sunarak elde edilen bulguların araştırmacılar, sanatçılar ve tasarımcılar için faydalı olmasını sağlamaktır.
Geleneksel Türk el sanatlarından ebru sanatının ikat dokuma tekniğine uyarlanması
Yapılan araştırmalar ve uygulamalar neticesinde, dokumanın ve el sanatlarının tarihi kesin olarak bilinmemekte olup, günümüzde de geleneğini bozmadan devam etmektedir. Geleneksel El Sanatlarından Ebru Sanatı doğal boyalar ve doğadan ilham alınarak yapılan sanat eserlerinin, günümüzde kumaş seramik gibi el sanatlarında da rastlamak mümkün olduğundan, tekstilin en küçük yapı birimi olan iplik yüzeyinde uyarlaması gerçekleştirilmekte olup dokunabilecek bir kumaş elde edilmesi istenilmektedir. Su yüzeyinde geçişli renkler, teknikler ile gerçek bir görünüm elde edilen ebru eserlerinin, İkat Dokuma tekniğinin üzerinde uyarlanması gelecek nesillere tekstil açısından geliştirilerek farklı yöntemlerinde bulunabilirlik olması ve Geleneksel El Sanatlarımızın çizgilerinden çıkmadan farklılıklar oluşturulabilmesinin mümkün olduğunun bilinmesi, gerekmektedir.
Türk tekstilinde dokumanın tarihçesi ve üretim ilişkileri
Tekstil ve hazır giyim sektörü Türkiye için olduğu kadar Dünya ekonomileri için de yarattığıistihdam olanakları, kazandırdığı döviz geliri veüretime katma değeri ile Türkiye'nin önde gelensektörlerinin başında gelmektedir. İstihdampotansiyeli, üretim hacmi, dış ticarete konu olmasıyanında lojistik, imalat, enerji gibi birçok sektöraçısından önemli bir yere sahip olan tekstil sektörü ekonomik kalkınmada oldukça önemlibir yere sahiptir. Bu çalışmada, Türkiye'de tekstilin ve dokumanın tarihçesi ile üretim ilişkileri incelenmiş Dünya ve Türkiye perspektifi verilerek sektörde kullanılan geneltanımlar, dış ticaret rakamları, güncel gelişmeler,sektörün fırsat alanları ile ilgili araştırmalar yapılmıştır.
Akseki çevresinde tespit edilen çuval ve heybe dokumalar
Araştırma konusu olarak ?Antalya ili Akseki ilçesinde tespit edilen çuvalve heybe dokumalar ? sanatta yeterlik tez konusu olarak belirlenmiştir.Araştırma kapsamında 2010-2011-2012 yılları içerisinde Akseki merkez, köylerive yaylarına gidilerek gerekli araştırma ve görüşmeler yapılmıştır.Akseki ilçesi, coğrafi konumu itibariyle dağlık bir alan olup özellikleToros dağları eteklerinde birçok irili ufaklı yaylaları bünyesindebarındırmaktadır. Bu yaylalarda, sürü otlatan geçimini hayvancılık ve bunabağlı olarak göçebelik faaliyetleriyle uğraşan birçok topluluklara rastlanmıştır.Göçebe yaşantısının vazgeçilmezlerinden olan çuval ve heybe kullanımınıngünümüzdeki durumunu bizzat yerinde inceleme imkânı olmuştur. Akseki'ninkaynaklarca desteklenen 10 un üzerinde büyük yaylası ve bu yayların etrafındaküçük Yörük grupları ve yerleşim yeleri bulunmaktadır.Günümüzde Yörük gruplarının yerleşik hayata geçmeye zorlanması,göçler yapılırken karşılaşılan sorunlar ve hızlı gelişen teknolojik gelişmeler gibisebeplerle çuval ve heybe kullanımının azalmasına sebep olmaktadır. Yaklaşıkolarak üç yıllık bir alan ve saha araştırması yapılarak tespit edilen dokumaörnekleri; desen, renk, kompozisyon, malzeme ve özellikleri itibariyle incelenipkataloglama işlemi yapılmıştır. Dokuma örneklerine ulaşılıp gerekli incelemeyapıldıktan sonra yöreden elde edilen bilgiler ile daha önceden yapılanaraştırmalar ve literatür kaynaklarıyla desteklenmiştir.Konuya ilişkin olarak tez danışmanım sayın Prof. Nuray Yılmaz'ınyönlendirmesi ile araştırmayı oluşturacak alt başlıklar oluşturulmuştur. Tezçalışmasının birinci bölümünde; Akseki'nin tarihi ve coğrafyası, Yörük yaşamı,Yörüklerin sosyal yaşamı ve tarihi hakkında bilgi, Akseki ilçesinde yaşayanYörükler ve bu Yörükler'in göç yolları, hangi yaylalarda ne kadar kaldıklarıbelirlenmiştir.İkinci bölümde ise Akseki ilçesinde tespit edilen çuval ve heybelerin?teknik, desen ve kompozisyon özellikleri? başlığı altında incelenerek; çuval veheybelerde kullanılan hammaddelerin neler olduğu, dokumaların hangitezgahlarda dokunduğu, çuval ve heybelerin teknik, desen, malzeme özellikleriile dokumaya hazırlık işlemlerinin neler olduğu araştırılmış ve tezin ilgilibölümünde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.Akseki ve çevresinde ikiyüz civarında çuval ve heybe dokuma örneğitespit edilmiş olup bu örneklerden yüz adedi tez çalışmasının katalogbölümünde ayrıntılı olarak verilmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise tezdanışmanı ile belirlenen sekiz çuval ve heybe dokuma örneğinin restitüsyonçalışması yapılmıştır.Türkçe Anahatar Kelimeler1-Dokum2-Çuval 3-Heybe 4-Yörük 5-Akseki
Beledi dokumalarının teknik analizi ve yeni öneriler
Beledi Dokumalarının Teknik Analizi ve Yeni Öneriler? başlıklı yüksek lisans tez çalışması, alan araştırmasından elde edilen veriler doğrultusunda açıklanmıştır. Konu ile ilgili literatür incelemesi, alan araştırmasından kaynak kişi anlatımı, Beledi dokuma tezgahı ve var olan Beledi Dokuma örneklerinden yararlanarak Beledi dokumalarının tarihsel gelişimi ile teknik özellikleri ele alınmıştır.Çalışmanın amacı; Beledi dokumacılığının var olan örneklerinin tasarım ve teknik özelliklerinin belirlenerek literatürde yer almasını sağlamaktır. Bir kültür mirası olarak günümüze ulaşmış Beledi tezgahı incelenerek desenlerin nasıl oluştuğu üzerinde durulmuştur.?Beledi Dokumalarının Teknik Analizi ve Yeni Öneriler? başlıklı tez çalışmasının Birinci Bölümünde, Tire ilçesi, Beledi dokumacılığının tarihsel gelişimi ve Beledi tezgahı incelenmiştir. İkinci bölümünde, Beledi Dokumalarının teknik özellikleri hakkında bilgi verilmiş olup, kumaş pedal basış raporları oluşturulmuştur. Üçüncü bölümde ise çıkarılan tahar planına göre 7 ayrı tasarım oluşturulup, uygulanmış ve bunların teknik analizleri ile pedal basış raporları tablolar halinde sunulmuştur.Geçmiş dönemlerde, Beledi dokuma tezgahlarından çıkan kumaşlar ile Osmanlı'nın ve Avrupa'nın sarayları giydirilirken, günümüzde ise üretimi neredeyse yok denecek kadar azalmıştır. Beledi dokumalarının çift katlı bir yapıya sahip olması ve Osmanlı kumaşları arasında bu teknikle dokunmuş başka bir kumaş cinsinin bulunmaması nedeniyle, dokumacılık tarihinde önemli bir yere sahiptir.Türkçe Anahtar Kelimeler: 1-Çift Katlı Dokuma 2-Kuma? Analizi 3-Dokuma 4- Beledi 5-?zmir-Tire
Anadolu'da halı dokuma geleneğinin çağdaşa aktarımı ve sürdürülebilirliği
Anadolu; pek çok uygarlığa ev sahipliği yapmış çok zengin bir medeniyettir. Katman katman hikâyelerle bir bellek oluşturmuş, her gelene kucak açmış ve her gelenin getirdiklerini kendi potasında eritmiştir. Bugün yaşadığımız dünyada pek çok gelişmenin öncülleri Anadolu insanının yaratımlarıdır. Kökleri çok eskilere dayanan dokuma geleneği; bir izolasyon ihtiyacı olarak ortaya çıkmış insanoğlunun evrimleşmesiyle dokumalar çeşitlenmiş ve bugün halı, bir dekorasyon öğesine dönüşmüştür. Kadınlara atfedilen dokuma geleneği, kadının iç dünyasından sembollerle, anneden kızına aktarımla zenginleşerek bugünlere dek süregelmiştir. Tarihsel bir çizgi benimseyen bu araştırma, Neolitik Dönem'den bugüne dek dokumanın evrelerini incelemiş ve değerine farkındalık geliştirmeyi hedeflemiştir. Bu çalışma; önemli bir ticaret metası olmuş Anadolu halılarının dokunmasının neden sekteye uğradığını irdelemiş uzman, tasarımcı ve sanatçı görüşleri ile nasıl sürdürülebileceği konusuna öneriler getirmiştir. Önceki yapılan çalışmaların günceli yansıtmaması, dar kapsamlı olması saha araştırmasını gerekli kılmış bu nedenle koleksiyoner, esnaf ve Anadolu'da dokumayı sürdüren kişiler ile görüşmeler yapılarak bir sentez oluşturulmuştur. Bu anlamda güncelde bu işi sürdüren kişilerin tecrübeleri bir altyapı sağlamıştır. Gelişen teknoloji, önce yaşadığımız çevreyi değiştirmiş sonra yaşayan insanları dönüştürmüştür. El emeği ürünlere ilginin azalması el dokuması halı ve kilimlerin piyasa değerini azaltmış, ekonomik kazanç sağlayamayan dokuyucu kadınların üretme hevesini düşürmüştür. Benimsenen neoliberal ekonomi politikaları neticesinde bireyler üretkenliği bırakıp tüketici konumuna geçmişlerdir. Endüstriyelleşmenin hızı, aynı nesnelerden çoklu üretimlere olanak sağlarken yeni dünya insanının algısında halının yerini teknolojik aletler almıştır. Artık değer verilmeyen ve üretimi sekteye uğramış halılar; güncel sergi, bienal ve dijital işlerde karşımıza çıkar. Çağlar boyu dokuyan kişinin duygularına tercüman olmuş, toplumların hikâyelerini içinde barındırmış bu kadim geleneğin sürdürücüleri sanatçılardır. 21.yüzyılda insanın aidiyet hissiyatının metaforu olarak halı sanat piyasasına girerek bugün de toplumların sözcüsü olmaya devam etmektedir. Yitip gitmekte olan bu geleneğe çağdaş sanat ekseninden bir bakış açısı geliştiren bu çalışma bir farkındalık yaratarak yeni nesillere ilham kaynağı olmayı hedeflemektedir.
Erzurum halılarının renk, motif ve kompozisyon özellikleri incelenerek yeni tasarımların yapılması
Bu tez çalışmasında, Erzurum ili, ilçe ve köylerinde tespit edilen el dokuma halılarının renk, motif ve kompozisyon özellikleri ayrıntılı olarak analiz tablolarıyla birlikte incelenmiştir. Tezin giriş bölümünde halı sanatına genel bir giriş yapılarak, çalışmanın amacı ile çalışmada izlenen yöntem belirtilmiştir. Birinci bölümde; "halı" hakkında genel bilgi, Türk halı dokuma sanatının kısa bir tarihçesi, Erzurum'un tarihi, coğrafyası ve sosyo-kültürel yapısı hakkında genel bilgiler verildikten sonra Erzurum halı dokuma sanatının tarihi gelişimi, teknik özellikleri, halının içerisinde yer alan hammadde ve ipliğin elde edilmesi, boyama, boyamanın elde edilmesi, mordanlamanın yapılışı, yün boyamada kullanılan araç ve gereçlere ayrıntılı bir şekilde yer verilmiştir. Ayrıca bu bölümde, dokuma tezgâhı-araç gereçleri, çözgü hazırlama, düğüm teknikleri ve dokuma gibi konular anlatılarak fotoğraflarla detaylandırılmıştır. Tezin İkinci bölümünde; tespit edilen yaklaşık 70 halının renk, kompozisyon ve motif özellikleri, tablo analizleri, fotoğraflarla birlikte anlatılmaktadır. Erzurum halılarında tespit edilen motiflerin türlerine göre sınıflandırması yapılarak, simgesel yorumları ve anlamları da açıklanıp çizimleri ile birlikte sonuçlandırılmıştır. Yine bu bölümde Erzurum halılarının, kullanım türlerine göre sınıflandırılması, "taban halısı (sedir halısı), namazlık (seccade), yastık ve minder halılar ve heybe" yapılmıştır. Son olarak ikinci bölümde günümüz Erzurum halı dokumacılığının durumu tablo ve fotoğraflarla anlatılmaktadır. Tezin üçüncü ve son bölümü olan bu bölümde; Erzurum yöresinde tespit edilen halıların katalog kısmına yer verilmektedir. Yine bu bölümde, bu alanda tespit edilen halıların fotoğrafları, katalog analiz tablosu ve yorumları bulunmaktadır. Son olarak bu bölümde, mevcut dokuma örneklerinden faydalanılarak yeni tasarımlar yapılmış katalog kısmına eklenmiştir. Araştırmanın sonunda, Erzurum Halıcılığı hakkında genel bir değerlendirme ve sonuç yapılarak, halıcılık alanında kullanılan terimlere ve kaynaklara yer verilmiştir. Anahtar kelimeler: Erzurum, Halı, Kilim, Dokuma, Motif
Antalya Elmalı yöresinde tespit edilen yörük dokumaları
İnsanoğlu sınırsız olan ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla doğadaki malzemeleri kullanarak çok çeşitli ürünler ortaya koymuşlardır. İhtiyaçlarını farklı özelliklere sahip olan ürünlerden çeşitli işlemlerden geçirdikten sonra göze hoş gelecek şekilde süslemişlerdir. Bunlardan bir tanesi de insanların el emeği göz nuru ürünler olan dokumalardır. Dokumalar geçmişten günümüze geniş bir kullanım alanına sahiptir. İp olarak da kendi koyun ve keçilerinden elde ettikleri yünleri çeşitli aşamalardan geçirerek ip haline getirmişler ve bunları da farklı tekniklerde dokumuşlardır. Bu dokumaları hazırlarken estetik bir görünüm kazandırmışlardır. Kızlarına çeyiz olarak, evlerde ve göçleri sırasında yıllarca kullanmışlardır. Hayvancılığa bağlı olarak yün ve kıl'ın kolay temin edilmesinden dolayı Elmalı ve yöresindeki Yörük dokumaları eskiden geniş bir kullanım alanına sahipmiş. Buna bağlı olarak farklı yapım tekniklerinde ve bezemelerle farklı ürünler ortaya konmuştur. Günümüze kalan bu ürünleri belgelemeye çalıştım. Elde edilen bu ürünler genellikle aynı kullanım alanlarında kullanıldığı görülmüştür. Elmalı ve yöresindeki dokumaların koyun ve keçilerden elde edilen yünlerin evlerde belirli aşamalardan geçtikten sonra (taranma, eğrilme, boyama) gibi ip haline geldiğini tesbit edilmiştir. Dokumaların yapıldığı tezgahlara ıstar denilmektedir. Yörükler ıstarları yaylaya çıktıklarında çadırın önlerinde, kışın sahile indiklerinde ise evlerinin bir odasına tezgah kurarak dokumuşlardır. Bu çalışmayı hazırlarken günümüze kadar gelen örneklerin fotoğraflarını çekip ilgili kişilerle görüşerek bilgi almaya çalışılmıştır. Bu ürünleri malzeme, renk ve form olarak kaynak kişilerden alınan bilgilerle literatüre eklemeye çalışılmıştır. Eskiden yörede geniş bir kullanım alanına sahip olan dokumalar günümüzde sanayinin gelişmesine bağlı olarak ve insanların seracılık gibi alanlara yönelmesiyle ve hayvancılığın azalmasına bağlı olarak günümüzde oldukça azalmış olup, yok olma derecesine gelmiştir. Eskiden geniş bir kullanım alanına sahip olan dokumalar şimdilerde ise parmakla gösterilecek derecede azalmıştır. Yaşlı insanların sandıklarında ve yüklük altlarında, dolaplarda saklanmaktadır. Bu çalışmada Elmalı ve yöresindeki Yörüklerin bölgeye nasıl geldiklerini, hangi göç yollarını kullandıklarını, yazın hangi yaylalara çıktıklarını tespit etmeye çalıştım.
Belenbaşı Köyü (Buca-İzmir) düz dokumalarının teknik ve desen özellikleri
?Belenbaşı Köyü (Buca-İzmir) Düz Dokumalarının Teknik ve Desen Özellikleri? başlıklı sanatta yeterlik tez çalışması yapılan alan araştırması sonucu elde edilen bilgiler doğrultusunda açıklanmıştır. Dokumaların yöresel özellikleri gözlem ve söyleşi tekniklerinden faydalanılarak tespit edilmeye çalışılmıştır. Göçebe ve yarı göçebe yaşam biçiminin bir uzantısı olarak var olan geleneksel dokumalar yerleşik yaşam biçimine geçiş ile birlikte yavaş yavaş kaybolmaya başlamıştır. Belenbaşı Köyü'nde geçmişte önemli ölçüde üretilmiş olan düz dokumalar ve teknikleri geleneğin içerisinde incelenerek belgelenmiştir.Kültürümüzün yapı taşları haline gelen geleneksel dokumaların doğru bir şekilde yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılması için yöre özelliklerinin belirlenmesi, bunların bir bütün içerisinde değerlendirilmesi gerekir. Farklı ebat ve kullanım alanlarına sahip olan düz dokuma tekniklerinde üretilmiş olan dokumalar kendine özgü dokuma tekniği, renk, motif, desen ve yöre özellikleri ile geleneksel dokumalar arasında önemli bir yere sahiptir.?Belenbaşı Köyü (Buca-İzmir) Düz Dokumalarının Teknik ve Desen Özellikleri? başlıklı tez çalışmasının Birinci Bölümünde Belenbaşı Köyü, Köyde Dokumacılığın Günümüzdeki Durumu ve Konuya İlişkin Kaynakça Değerlendirilmesi yapılmıştır. İkinci Bölümünde Belenbaşı Köyü Dokumalarında Kullanılan Hammaddeler, Dokuma Hazırlık İşlemleri, Tezgâhın ve Dokumaların Özellikleri açıklanmıştır. Üçüncü Bölümünde ise Katalog, Reprödüksiyon Çalışmaları ve Renk Düzenlemeleri yer almıştır.Günümüzde Yörük yaşam biçiminde meydana gelen değişimler ve yerleşik hayata geçmenim getirmiş olduğu farklılıklar ile birlikte Belenbaşı Köyü düz dokumalarının da etkilendiği bir gerçektir. Düz dokumaların kalitesinde meydana gelen değişiklikler hammadde temininde yaşanan güçlüklere, boyama reçetelerinin artık hatırlanmamasına, çarşı pazardan temin edilen yün iplikler ile dokuma yapılmasına, dokuma bilen kişilerin gittikçe yaşlanmasına bağlanabilir.
Elbistan halıları ve özgün halı tasarımları
Kahramanmaraş ili el sanatları alanında özellikle dokumacılıkta geçmişten günümüze gelişim göstermiş illerimizden biridir. Bölgede yaşayan Türkmenler koyun yetiştiriciliğine bağlı yaylak-kışlak hayatı gereği el sanatlarına bilhassa dokumacılığa büyük katkı sağlamışlardır. Türkmen yerleşkesi olan Elbistan ilçesi Osmanlı'dan günümüze kıl çadırlarıyla ve kirkitli dokumalarıyla meşhurdur. Araştırmanın konusu olarak Kahramanmaraş iline bağlı Elbistan ilçesi geleneksel halı dokumaları seçilmiştir. Araştırma kapsamında Elbistan ilçesinde alan araştırması sonucu 80 halı tespit edilip ele alınmıştır. Bu dokumalar motif, renk ve kompozisyon özeliklerine göre her bir dokuma için hazırlanan eser bilgi formlarına işlenmiştir. Bu bilgiler çizelgelere aktarılıp analiz edilmiştir. Yöre halılarının her biri için motif analizi yapılarak Nedgraphics Texcelle programında çizimi yapılmıştır. Elbistan halılarının motif ve kompozisyon özellikleriyle birlikte yörede yapılan kazılarda çıkan eserler esin kaynağı alınarak 5 adet halı tasarımı uygulanmıştır. Ayrıca termik santral temalı tasarımlardan 3 adet deneysel dokuma üretilmiştir. Bölgede geçmiş dönemlerde meslek grubu olarak görülen halı dokumacılığı günümüzde icra edilmemektedir. Araştırma bölgedeki halı dokumacılığını yeniden canlandırma ve halı motiflerinin çizilerek gelecek nesillere aktarılması bakımından önemlidir.