Folk dances
76 theses under this subject heading
Van yöresinde oynanan halk oyunlarına eşlik eden eserlerin müzikal açıdan incelenmesi
Van yöresi sevinç, ayrılık, özlem, kahramanlık gibi çığlıklarından oluşmuş ağıtlarını ve duygularını yaşamlarına yansıtan tarihi bir şehirdir. Bu çalışmanın amacı, Van yöresinde oynanan halk oyunları eserlerini tespit etmek, derlemek, notaya alarak müzikal açıdan analiz etmektir. ''Van Yöresinde Oynanan Halk Oyunlarına Eşlik Eden Eserlerin Müzikal Açıdan İncelenmesi'' tez başlığı nitel araştırmalar kapsamında oluşmuş betimsel bir çalışmadır. Bu araştırma dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde; Türk Halk Müziği ve Türk Halk Oyunlarının Anadolu kültürünün zengin yapı taşlarından olduğu ve Van yöresinde halk oyunları ve halk müziğiyle ilgili görüşlere değinilmiştir. İkinci bölümde THM başlığı altında makam, usûl vb. gibi tanımlara yer verilmişti. Van ilinin tarihi, yörede oynanan halk oyunları ve türleri, yörenin müzikal yapısı kaynak tarama ve görüşme tekniğiyle elde edilen veriler yorumlanmıştır. Belirlenen konunun şekillenmesi için literatür taraması yapılmıştır. Yöreye hakim araştırmacı yazarlar ve yöre sanatçılarıyla saha çalışmaları yapılmıştır. Bu bağlamda, yörede yıllardır oynanan ve söylenen 22 eser tespit edilmiştir. TRT repertuvarında kayıtlı olan eserlerin yanı sıra, kayıtlı olmayan fakat yörede yıllarca icra edilen eserlerde notaya alınmıştır. Dördüncü bölümde Bulgular ve Yorumlar başlığı altında daha önce repertuvarda olan eserlerin yanısıra, derlemesi yapılan ve notaya alınan 22 esere yer verilmiştir. Derlenen ezgiler notaya alınarak müzikal analizi yapılmıştır. Yapmış olduğum görüşmelerde elde edilen bulgularda önceden notaya alınmış eserlerin bir kısmının hatalı olduğu tespit edilmiştir. İncelenen bazı eserlerde farklı makam (dizi) ve farklı usûllerle icra edildiği görülmüştür. Bir kısmında ise melodik yapının aynı olması ama usûl açısından değişiklikler olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Van Müzik Kültürü, Makam, Halk Müziği, Analiz, Derleme
Orff-Schulwerk yaklaşımları ile halk oyunları öğretimine bir model önerisi
Ülkemizde Türk halk oyunlarının öğretim süreçleri belli bir metoda dayandırılmadan, geleneksel öğretim yaklaşımları çerçevesinde yürütülmektedir. Geçmişten günümüze kadar bir kaynak araştırılması yapıldığında, Türk halk oyunları öğretimi ile ilgili akademik çalışmaların yetersizliği göze çarpmaktadır. Bu alanda ciddi anlamda bir öğretim modelinin oluşturulmamış olmasından hareketle bu alanda araştırma yapmayı uygun bulduk. Orff Schulwerk yaklaşımı uzun yıllardır bilinmektedir. Elementer düzeyde müzik ve dans pedagojisi eğitimine farklı disiplinler ile pedagojik fikirler sunarak yaklaşımın değişik kültürlere uyarlanmasına da olanak sağlar. Orff Schulwerk kendine has ilkeleri ile çocukların kişisel gelişimlerine olumlu etkiler sağlayarak güven, başarı, sorumluluk gibi duyguları kazandıran bir yaklaşımdır. Son yıllarda akademik alanda ön plana çıkmakta olan bu yaklaşımla halk oyunlarının öğretilebileceği hipotezinden hareket ederek araştırmamızı oluşturduk. Milli Eğitime Bakanlığına (MEB) bağlı Beşiktaş Sait Çiftçi ilköğretim okulunda 6/10 yaş grubundan 10 öğrenci ile 2021/2022 eğitim öğretim yılında model okulunda uygulanması yaptık. Seçilen model öğrenciler ile uygulamalar bir plan dahilinde sürdürdüğümüz çalışmamız sonucunda problemimize çözüm üretilmiştir. Gözlemler sonucunda Orff Schulwerk Yaklaşımları ile Türk halk oyunları öğretimine bir model olarak uygulanan oyunların çocuklar üzerinde etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Ezbere dayalı olmayan kalıcı bir öğrenme ortamı sağladığı görülmüştür. Araştırmada kullanılmak üzere seçilen halk oyunları örnekleri, Orff Schulwerk yaklaşımının temel ilkelerinden dil, ritim, hareket, seslendirme, çalgı, doğaçlama ve dans ile uyarlanarak ders planları yapılmıştır. Çocukların sadece hareketleri öğrendiği bir ders olarak değil, kendi kültürlerini ve oyunlarını yöre bazında öğrendikleri ve kavradıkları, farklı bölgeden oyunlar ile örnekler sunularak çocukların ritmik olarak türküyü ve oyunu kalıcı olarak öğrenmesi sağlanmaktadır. Ayrıca MEB tarafından görevlendirilen halk oyunları usta öğreticisinin de dersleri hem video hem de gözlem raporları ile kayıt altına alınmıştır. Derslerde öğrenme ortamının elverişli olmayışından materyal eksikliğinden, mekânın yetersizliği ve ekonomik yetersizliklerden dolayı çalgı eğitimi ya da canlı müzik ile eğitim ortamı sağlanamadığı gözlemlenmiştir. Bununla birlikte geleneksel öğretim yaklaşımı kullanıldığı için, çocukların derse yüzde yüz katılamadığı, oyunları öğrenirken bazı çocukların isteksiz olduğu gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Model, Orff Schulwerk, Türk Halk Oyunları.
Gümüşhane ilinde tespit edilen ortak oyun havalarının asma davul çalım tekniğine göre notasyon yazılımı
"Gümüşhane İlinde Tespit Edilen Ortak Oyun Havalarının Asma Davul Çalım Tekniğine Göre Notasyon Yazılımı" adlı yüksek lisans tezinde, Anadolu'nun hemen her ilinde, ilçesinde, köyünde icra edilen iki önemli sazın, davul ve zurnanın birlikte çalım geleneği dikkate alınarak ve bu konuda sınırlanan alan olarak Gümüşhane ilinin de tespit edilen ortak oyun havalarının kendine has ritmik yapılarını içeren ortak oyun havalarının ezgileri seçilmiştir. Birinci bölümde, ülke kültürümüzün temel yapısında önemli bir yere sahip olan halk oyunları anlatılırken, araştırma yapılan Gümüşhane ilinin örf, adet ve geleneklerini, mahalli sanatçı ve yöre halkından bireyler ile ne şekilde görüşmeler yapılarak tespit edildiği aktarılmıştır. Bölümde incelenecek olan ezgilerin hangi kaynaklardan tespit edildiği ve çalışma alanın nasıl sınırlandırıldığına değinilmiştir. İkinci bölümde, araştırmanın yapıldığı Gümüşhane ilinin birçok uygarlığa da ev sahipliği yapmış tarihi, coğrafi konumu ve ilin içinde bulunduğu Kelkit vadisinin Gümüşhane ili ile bağlantısı anlatılmıştır. Gümüşhane ilinin sosyoekonomik yapısı ve kültürüne yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, Gümüşhane ilinde, ilçe merkezlerinde, köylerinde tespit edilen ortak oyun havaları aktarılmıştır. Bu oyun havalarının icra ortamları ve biçimleri, içerisin de yer aldıkları Türk halk oyunlarının halay, horon ve bar türleri başlıkları altında yöresel özellikleri ile sunulmuştur. Dördüncü bölümde, çalışmada tespit edilen ortak oyun havalarının icrasında kullanılan davul ve zurna enstrümanları yöredeki yapı ve özellikleri ile ayrı başlıklar altında ele alınarak incelenmiştir. Beşinci bölümde, temel amaçlarından biri olan asma davul enstrümanının daha önce yapılan tezler ve çalışmalarda çıkan seslerin nasıl notaya alındığı ve bunların arasında hangi yöntemin benimsenerek tezimize uygun hale getirildiği sunulmuş olup. Asma davul çalgısının notasyonun da gösterilecek olan sesler tek tek ele alınmıştır. Altıncı bölümde, tespit edilen ortak oyun havalarının asma davul çalım yöntemine göre notasyon yazılımı yer almıştır. Bu ezgiler belli başlıkları altında toparlanmış ve tablolar oluşturularak gösterilmiştir. Yörede yapılan çalışmalar doğrultusunda sınırlandırılıp incelenen kayıtlar üzerinden belirlenen ve temel amaç olan Gümüşhane ilinde ortak oynana halk oyunlarının ezgileri, asma davul sazı ile icra özellikleri eserlerin tempoları belirtilerek aktarılmıştır. Sonuç bölümünde, bütün başlıkların içeriğinde incelenen ve açıklanan tüm veriler, genel çıkarımlara varılarak bütün olarak sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Gümüşhane ili, Halk Oyunları, Asma Davul, Ritim Notasyonu
Türkiye sahası Türk halk danslarında hayvan sembolizmi
İnsanın hayvan ile olan ilişkisi tarihöncesi zamanlara dayanmaktadır. Çünkü insanın zorlu tabiat koşullarında hayatta kalabilmesi ancak çevresindeki hayvanlardan yararlanması ile mümkün olmuştur. İnsanın hayvanla olan tarihi birlikteliği sonraki süreçte insan topluluklarının düşünce dünyasına, kültürüne ve sanatına yansımıştır. Nitekim göçebe bozkır geleneğine sahip olan Türkler de hayatlarının her aşamasında çevresindeki hayvanları, sözlü anlatılarından yazılı eserlerine, inanç ritüellerinden el sanatlarına kadar birçok soyut ve somut folklorik uygulamada sembol olarak kullanmıştır. Bu folklorik uygulamalardan biri de çalışmamızın ana konusunu teşkil eden halk danslarıdır. Bu çalışmanın temel hedefi güncel kaynaklardan elde edilen yazılı ve görsel veriler ışığında Türkiye sahası Türk halk danslarında yer alan hayvanları tespit etmek ve bu hayvanların Türk kültür dünyasındaki algılanışını inceleyerek hayvanların halk danslarında ne şekilde sembolize edildiğini bilimsel yöntemler kullanarak irdelemektir. Türk halk oyunlarında hayvan taklidine dayalı dansları görselleriyle ortaya koymayı hedeflediğimiz bu çalışma kapsamında güncel kaynaklardan elde edilen 2263 dans incelenmiş ve bu danslardan 81'inin hayvan taklidi dansı olduğu belirlenmiştir. Daha sonrasında bu danslar Türkiye sahasında görülen dans türlerine göre sınıflandırılmış ve elde edilen veriler ışığında tablolaştırılmıştır. Çalışmanın sonucunda ise Türk halk danslarında çok sayıda ve farklı türde hayvanın taklit edildiği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Halkbilimi, Halk Dansları, Sembolizm, Hayvan.
Seymenliğin Ankara kültürü ve müziğindeki yeri
Seymenlik geleneğinin derinlik olarak Orta Asya geleneklerine kadar ulaştığı düşünülmektedir. Anadolu'ya göçün ardından 1290-1354 yılları arasında, Ankara yönetiminde Ahilik teşkilatıyla beraber oluşturdukları güçlü yönetim, Seymenliği toplum içinde saygın konuma getirerek belirleyici rol üstlenmesine katkı sağlamıştır denebilir. Bu çalışmada Seymenliğin, Ankara yerleşkesinde kültüre, müziğe ve sosyal yaşama kattıkları ve Ankara kültürü açısından önemi anlatılmaya çalışılmıştır. Bunun için yöntem olarak literatür taramasının yanı sıra, Seymen ileri gelenleriyle yapılan kişisel görüşmelerden de yararlanılmıştır. Alplik, Alperenlik, Gazilik ve Ahilik gibi Seymen kültürüyle ilişkilendirilebilecek kültürel oluşumlar ve benzerlikler ortaya koyulmuştur. Ankara türkülerinin ve oyunlarının karakteristik yapılarının betimsel analizi yapılmış, yüzyıllar boyunca süregelmiş sohbet toplantıları bünyesinde Ankara Ferfene Gecesi ve Cümbüş ele alınmıştır. Ayrıca türkü sözlerinin ve oyunlardaki vücut hareketlerinin, geçmiş kültürle ilişkisi aranmış, bir çıkarım elde edilmeye çalışılmıştır. Seymenlik ve Ankara kültürüyle ilgili bilgiler, literatüre kazandırılarak, unutulmaya yüz tutmuş geleneklerin yaşamda yer almasına katkı sağlayabilmek amaçlanmıştır. Bu bağlamda araştırmalar sonucu elde edilen bulgular ışığında Seymenliğin kurallarının, Alplik, Ahilik, Alperenlik ve Gazilik ile büyük ölçüde örtüştüğünü söyleyebiliriz. Güçlü teşkilat yapısı, disiplinli ve muhafazakâr tutumuyla günümüze kadar gelen Seymenlik, özellikle Ankara müzik ve oyunlarında taşıyıcı ve belirleyici unsur olmuştur. Ankara Halk Müziğinde divanlar, bozlaklar, zeybekler, düz oyunlar, muhabbet havaları çalınır söylenir. Ankara seymen kültüründe müziğin yanı sıra, dans da önemli bir yer teşkil eder. Müziğin ve dansın bir arada icra edildiği musiki meclislerinden en önemlileri ferfene, cümbüş ve muhabbet geceleridir. Ankara saz çalma töresi ve bağlamada Ankara tavrı bu meclislerde yaşayarak günümüze kadar ulaşmıştır. Anahtar Kelimeler: Ankara, ahilik, alplik, alperenlik, gazilik, seymenlik, Ankara halk müziği, Ankara tavrı.
Kimlik ve performans ilişkisi: Kıbrıs'ta halk dansları
Bu çalışma kimlik ve performans arasındaki ilişkiyi halk dansları etrafında ve etnografik bir bakışla incelemeyi amaçlar. Sosyal ve kültürel olarak inşa edilen kimlik kavramı sabit değil, dönemsel ve durumsal olarak yeniden üretilen bir kavrayıştır. Kimlik kimi zaman iktidarlar eliyle kimi zaman kültürel yaşamın olağan akışı içinde kendiliğinden değişir. Performans kavramıysa, iki çift gözün karşılıklı olarak birbirini izlediği her türden ortamda meydana gelen sosyal, kültürel ve iletişimsel edimlerin tümüdür. Performans, görece gölgede kalmış bir konu olsa da kültürel yapıp etmelerin merkezinde yer alır; kültürel yaşam, benlik sunumları ve performanslarla inşa edilir. Kimlik ve performans kavramları çalışmanın teorik arka planını oluşturmaktadır. Bu bağlamda kimliğin performatif bir kavram olduğu ve halk danslarının kimlik performansları sunan bir etkinlik olduğu fikrinden yola çıkılmıştır. Bu yönüyle halk dansları uluslaşma süreçlerinde de ulus-kimliğin vitrinini oluşturmuştur. Bu araştırmada halk danslarının, Kıbrıs adasındaki kimlik inşalarında nasıl konumlandığı, kimlik performanslarının aracı olarak nasıl işe koşulduğu araştırılmaya çalışılmıştır.
Türkiye'de halk danslarının ticarileştirilmesi
Günümüzde popüler kültürün etkisini her alanda görmekteyiz. Kitle iletişim araçlarının artmasıyla birlikte paralellik gösteren bu etki halk danslarının ticarileştirilmesinde de başrol oynamıştır. Kültür endüstrisinde pazar payı oluşturmaya çalışan halk dansları camiası, kendi seyirci kitlesini oluşturmuş, pazarlama stratejileri üretmiş ve halk danslarını popüler kültürün bir ürünü haline getirmiştir. Bu konuda milli repertuvar oluşturmaya yönelik çalışmalara yönelik korumacı söylemler zamanla etkisini yitirmiş, uygulamadaki çeşitlilik ve denetimsizlik Türkiye'de halk danslarının dönüşümüne neden olmuştur. Ülkemizdeki yerel dans kültürlerini temsil eden toplulukların anlık performanslarının değerlendirildiği yarışmalar bir dönem büyük izleyici kitlesinin ilgisini çekerken, pek çok popüler kültür ürününde görüldüğü gibi hızlıca tüketilmiş ve günümüzde yalnızca çok dar bir kesimi ilgilendirir hale gelmiştir. Bu kesim, yarışmacılar, yakınları, müzisyenler, kostümcüler ve eğitmenlerden oluşur. Bu ortamda icra edilen danslar değerlendirme kriterleri yoluyla bir denetime tabidir. Ancak bunun dışında kalan alanlar, yani örgün eğitimdeki halk oyunları faaliyetleri, turistik gösteriler, dernek faaliyetleri ve profesyonel topluluklar denetimin olmadığı ve dolayısıyla dönüşümün hızla gerçekleştiği yerler olmuştur. Bu denetimsizliğin yanı sıra popüler kültür araçlarının çoğalması ve sosyal medya olanaklarının artması halk danslarını meslek olarak seçenlere büyük kolaylıklar sağlamıştır. Ancak bu meslek dalı bir meslek odası birliği bulunmayan, diploma gerektirmeyen, kimi zaman sigortasız çalışılan, muğlak bir pazar payı bulunan, tam bir tanımı olmayan bir iştir. Başka bir meslek dalının yanı sıra kısmi zamanlı olarak icra edilebilir. Bir dönem sıklıkla millilik vurgusu yapılan halk dansları dağarından para kazanmaya çalışan bir kesim böyle denetimsiz bir ortam içerisinde dansları metalaştırmıştır. Danslar artık tecimseldir, alınıp satıldığı oranda değerlidir. Türk halk danslarının ticarileştirilme süreci tez çalışmamızda üç kırılma noktası ile özetlenmiştir. İlk olarak 1950'li yıllarda Yapı ve Kredi Bankası'nın girişimiyle derleme çalışmaları başlatıldı ve bunların sonucu olarak İstanbul'da halk oyunları yarışmaları düzenlendi (bir amacı da bankanın reklamını yapmaktı.) 1975 yılında Devlet Halk Dansları Topluluğu kuruldu (böylelikle halk dansları diğer sanat dalları karşısında profesyonel bir değer kazandı.) 1999 yılında özel bir sektör girişimi olarak Sultans Of The Dance profesyonel topluluğu ile birlikte halk dansları bir meslek dalı olarak yaygın bir şekilde kabul edildi. Kültür endüstrisi içinde dans sanatının dünyadaki değişimi New York City Ballet Topluluğu, Azerbaycan Devlet Halk Dansları Topluluğu ve Moisiyev Dans Topluluğu (Rusya) üzerinden değerlendirilirken, Türkiye'de halk danslarındaki dönüşüm Sultans of the Dance Topluluğu (ilerleyen süreçte Anadolu Ateşi Topluluğu) özelinde incelenmiştir. Dünyada var olan profesyonel toplulukları takip ve taklit ederek yola çıkan ülkemizdeki profesyonel topluluklar kültür endüstrisinin pazar payında dahi kendine çok az yer bulmaktadır.
Türk halk oyunlarında oyun yeri
Bu çalışma alan-mekân gibi kavramlar incelenerek, dans konusunda mekânın yere dönüşmesi olgusunu ele almaktadır. Alanın oyun yeri olarak mekâna dönüşmesi esnasında bedenin katkıları sosyal-psikolojik boyutuyla analiz edilmektedir. Dans eden beden ile dans yeri arasındaki etkileşimin hangi koşullarda nasıl oluştuğu irdelenmektedir. Birey ve toplumun alanla kurduğu ilişkiler çeşitliliğinin dansa yansıması refleksif (düşünümsellik) açısından incelenmektedir. Bu çalışmada "Oyun yeri" kavramının örneklem genişliği, Türkiye Cumhuriyeti fiziki sınırları içerisinde oynanan Türk Halk Oyunları oyun ortamlarıyla sınırlandırılmıştır. Örneklemeler için, Türkiye'nin coğrafi bölgelerinin çeşitliliği göz önünde tutularak, farklı yörelere ve farklı kültür guruplarına ait oyunların, oyun alanlarından örnekler verilmesine özen gösterilmiştir. Sanatsal gösterim amaçlı gerçekleştirilen halk oyunları sahneleme projeleri kapsamında kullanılan oyun mekânları da araştırmanın konusuna dâhil edilmiştir. Kentsel ve kırsal ortamlarda organize edilmiş Türk Halk Oyunları sunumlarının sergilendiği alanlar örneklerle betimlenmiştir. Diğer açıdan, dansçı ve dansın mekân belirleme şekli oyun yeri kavramı üzerinden sosyolojik boyutta ele alınmaktadır. Oyun yerinin dans ve dansçı üzerindeki etkisi bireysel ve toplumsal açıdan ele alınarak oyuncunun ve dansın oyun yerinden nasıl etkilendiği yorumlanmaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma geleneksel dansa yönelik örnek olaylar incelenerek karşılaştırmalı yöntemler aracılığıyla, "oyun yeri" kavramının oluşum ve uygulanış koşullarına odaklanmaktadır. Dans-yer etkileşiminin açıklanabilmesi için bireysel görüşmelere ve alanda yapılan saha çalışmalarına başvurulmaktadır. Türk Halk Oyunlarında Oyun Yeri kavramına açıklık kazandırmayı amaçlayan çalışmanın, bu konuda gelecekte geliştirilecek düşünceler için de yararlı bir kaynak niteliği taşıması hedeflenmektedir.
Türkiye'de halk oyunları olgusuna akademik bakış: Lisansüstü tez çalışmalarının içerik analizi
"Türkiye'de Halk Oyunları Olgusuna Akademik Bakış: Lisansüstü Tez Çalışmalarının İçerik Analizi" adlı araştırma çalışmasında, 1998-2018 yılları arasında, Türk halk oyunlarını konu alan, Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi Sistemi'nde (https://tez.yok.gov.tr) bulunan, daha önceden belirlenen anahtar kelimeler ile tespit edilen lisansüstü tez çalışmaları incelenmiştir. Bu araştırma çalışmasında, Türk halk oyunlarını konu alan lisansüstü tez çalışmalarının, araştırma konularına göre yönelimleri tespit edilmiştir. Bu sayede ileride yapılacak araştırma çalışmalarına yön vermek ve kolaylık sağlamak amaçlanmıştır. Bu amacın yanında, lisansüstü tez çalışmalarının tasnifini yaparak bilgi ve veri karmaşasından kurtaracağı söylenebilir. Birinci bölümde, araştırma yöntemi olan içerik analizinde kullanılacak kodların ve temaların anlamları geniş bir literatür taraması ile araştırılmış ve bu araştırma çalışmasındaki terminolojik anlamları ve amaçları aktarılmıştır. İkinci bölümde araştırma çalışmasına dahil edilen 185 adet lisansüstü tez çalışması incelenerek içerik analizi uygulaması yapılmıştır. Her tez için künyeler oluşturularak tez numarası, yazarı, yılı, tez türü, tez çalışmasının adı, tez çalışmasının yapıldığı üniversite, tez çalışmasının yapıldığı enstitü, araştırma çalışmasında belirlenen ve ilgili oldukları kodları ve temaları aktarılmıştır. Her tez çalışmasının içerikleri bölümler halinde betimlenmiştir. Üçüncü bölümde araştırma çalışmasının problemleri hakkında elde edilen veriler grafik ve tablolar şeklinde aktarılmıştır. Çıkan nitel veriler alanda yapılacak olan diğer çalışmalara kaynaklık etmesi amacıyla yorumlanmıştır.
Popüler kültür bağlamında Türk halk oyunlarında uygulama alanlarının değerlendirilmesi
Popüler kavramının en genel anlamı, yaygın bir biçimde beğenilen ve tüketilen olarak ifade edilebilir. Popüler olan, günlük yaşama, günlük yaşamın ihtiyaçlarına cevap veren ve göreceli olarak kısa ömürlü olan her şeyi kapsamaktadır. Günümüzde bireyleri bir araya toplayan ve yönlendiren popüler kültürün yaygınlaşmasındaki başat unsurlar, kitle iletişim araçları, sosyal sanal ortamlar ve geleneğin meta olarak pazarlama ürününe dönüştürülmesidir. Üretim, yeniden üretim ve hızlı tüketim dinamiğinde gelenekselden moderne her alan kent kültürünün gündelik pratiği haline gelmiştir. Yapılan literatür taraması sonucunda halk kültürü, yüksek kültür, popüler kültür, kitle kültürü gibi çeşitli kültür katmanlarının tanımı yapılarak, popüler kültürün özelde geleneksel dansta yarattığı sahneleme anlayışı, dijital uyaranlar, yenilikçi tasarım destekleri ve sürekli değişim talep eden seyircinin (sanat tüketicisi) algıları yorumlanmıştır. Tezde dünya çapında popüler olmuş, dansta disiplinler arası anlayışı benimseyen ve geleneksel eksende gösterimler yapan dans gruplarından kısaca bahsedilmiş, popüler olanı sunma yöneliminde olan topluluklarda bu görsel-işitsel ve teknik etkilerin kullanım biçimleri örneklerle sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Popüler kültür, Sahne sanatları, Dans
Teke Bölgesi halk oyunlarının yapısal analizi
Toplumda birlikte yaşamanın bir getirisi olarak içinde yaşadıkları kültürle şekillenen, halkların yaşantısına odaklanan "Halk Bilimi", içinde bulunduğu ortamla şekillenen ve değişen dinamik bir yapıya sahiptir. Bu dinamik yapı içinde halk biliminin bir dalı olarak insanların kendini ifade etme biçimi olan dans da geçmişten bugüne insanlıkla birlikte gelişerek değişmiş ve birçok boyut kazanmıştır. Toplumların kültürlerini her yönüyle yansıtan geleneksel danslar bu gelişim içerisinde çeşitlenerek günümüze kadar süregelmiştir. Bu çalışma Türk Halk Oyunlarının zengin tür yapısı içerisinde Teke bölgesi oyunlarının oluşum sürecine, tür ve biçim özelliklerine odaklanarak oyunların yapısal analizini hedeflemektedir. Çalışma, Türkiye'nin güneybatısında yer alan Yörük ve Türkmen topluluklarının yaşadığı Teke bölgesine ait halk oyunlarının, literatür taraması yapılarak müzik, ritim ve eşlik eden çalgılar üzerine ayrıntılı bir incelemeyi ve Teke bölgesi oyunlarının başlı başına bir tür olarak ele alınması gerektiği savı ile ilgili gerekçeleri barındırmaktadır. Sonuç olarak özgün müzik ve ritim yapısıyla oyunların algılanışı, yapısal olarak hareket analizi ile adımlara dayalı olarak yapılan sınıflandırma Teke Oyun Tür Tablosu başlığı altında açılan özel başlık altında sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Teke bölgesi, Halk oyunları, Yapısal analiz, Müzik.
Aydın geleneksel danslarının etnokoreolojik açıdan incelenmesi
ÖZET Doğanın dışında insanın yarattığı her şey, kültürün bir öğesi olarak karşımıza çıkmaktadır. İnsanoğlunun iletişim kurabildiği günden beri birlikte yaşama ve toplum olma bilinciyle hareket ettiği varsayılmaktadır. Birlikte yaşamanın bir getirisi olarak, toplumu oluşturan bireylerin ilgi ve tavırlarının, içinde yaşadıkları kültürle şekillendiği düşünülmektedir. Kırsal kesimde kültürel değerlerin ve geleneksel olguların, kişisel tavırları bilinçli ya da bilinçsiz etkilediği görülmektedir. Özellikle toplumun büyük çoğunluğunun ilgi ve beğenisini kazanmış unsurlar öne çıkar, bu unsurlar örnek alınır ve taklit edilir. Çalışmada, uzun yıllardır Aydın halkının, kültürel izlerini taşıdıkları düşünülen zeybek oyunlarının icraları, farklı bakış açıları ile incelemeye alınmıştır. Yörede yapılan araştırmalar, coğrafi koşullar ve iklim şartlarının, kültürlere doğrudan veya dolaylı etki ettiğini göstermiştir. Bunun yanı sıra hem başlı başına bir kurum hem de bir kültür öğesi olarak karşımıza çıkan zeybeklik olgusunun da güç ve adalet temsilcisi olarak benimsenmesinden ve yaşam şekillerine duyulan hayranlıktan ziyade, birliktelik duygusu, kahramanlık, eğlence tarzları gibi yönleriyle, yaşamın bir parçası olarak da değer kazandığı gözlemlenmiştir. İlk bölümde Aydın ili ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde Aydın'daki geleneksel danslar sınıflandırılarak listelenip incelenmiştir. Bölgede yapılmış alan araştırmaları yazılı ve 'karekod' uygulaması yardımıyla görsel kaynaklarla desteklenip Antropoloji ve Halk Bilimi kuramları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Çalışmaya konu olan danslar; oynanış biçimleri, dans-müzik ilişkisi, dansçı- toplum ilişkisi, toplum ve dansçının estetik algısı, psikolojik etmenler gibi, etnokoreolojinin ilişkide olduğu birçok yönden multidisipliner bakış açısıyla değerlendirmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Aydın, Zeybek, Halk dansları, Etnokoreoloji
Halk oyunları çalışmalarının kan oksidatif stres düzeyi ile lipid ve lipoproteinleri üzerine etkisi
Halk oyunları, müzik eşliğinde tüm vücudu koordineli bir biçimde kullanabilmeyi sağlayan ve bu özelliği yörelere göre farklılıklar gösteren fiziksel aktivite türüdür. Bu çalışmada amaç, halk dansları oyuncularında 12 haftalık halk oyunları çalışmalarının kan oksidatif stres belirteçleri ile kan lipid ve lipoproteinleri üzerine etkisini araştırmaktır. Ayrıca halk dansları çalışmalarının kas hasarı belirteçleri üzerindeki etkisi ile dansçılara ait bazı fiziksel ve fizyolojik özelliklerin belirlenmesi de amaçlanmıştır. Çalışmaya yaşları 21-24 arasındaki sağlıklı, ortalama 11 yıllık dans antrenman geçmişi olan, 38 erkek halk dansçısı katıldı. Dansçıların bazı fiziksel ve fizyolojik ölçümleri ile alınan kan örneklerinden oksidatif stres göstergeleri (serum TAS, TOS ve OSİ), kan lipid ve lipoprotein düzeyleri (TK, TG, HDL-K, LDL-K) ve kas hasarı belirteçleri (LDH, CK, ALT, AST) farklı yörelerin (Kafkas, Bar, Zeybek, Kaşık, Trakya, Horon) her gün 2'şer saat çalışıldığı haftada 10 saatten oluşan toplam 12 haftalık antrenman dönemi öncesi ve hemen sonrası gerçekleştirildi. Tüm kan değerleri, belirlenen referans aralıkları içinde bulunan halk dansçılarının 12 haftalık antrenman programının kan lipid profili üzerinde anlamlı etkisinin olmadığı, buna karşılık vücut yağ miktarı (p ≤ 0.012) ve zirve oksijen kullanım kapasitesi (p = 0.000) ile kas hasarı belirteci (CK için, ∆% = ─19.6) ve total antioksidan kapasiteyi (TAS ve OSİ, p ≤ 0.002) geliştirdiği bulundu. Branşa özgü bir fiziksel ve fizyolojik karakteristik gerektirmediği görülen halk oyunlarının, düzenli yapılması halinde dansçıların vücut yağ miktarı, aerobik güç ve antioksidan kapasiteleri ile kas hasarı belirteçleri üzerinde olumlu etkilere sahip olduğu söylenebilir. Bu sonuçlarla, halk oyunları aktivitelerinin tüm topluma yaygınlaştırılmasına önem verilmesi önerilebilir.
Uşak-Eşme Takmak köyü gelenekleri bağlamında kadın halk oyunlarının müzik ve ritim analizleri
Halk bilgisi ürünleri, mensubu olduğu toplumun özünü yansıtmaktadır. Bu ürünlerle ilgili yapılacak her türlü derleme, araştırma, inceleme ve sınıflandırma çalışmaları, ait olduğu toplumun gelişmesine yardım edecek ve kuşaktan kuşağa aktarılmasında katkı sağlayacaktır.Uşak-Eşme Takmak Köyü Gelenekleri Bağlamında Kadın Oyunlarının Müzik ve Ritim Analizleri adlı bu tez çalışması, Uşak, Eşme Takmak Köyü geleneklerinde, geçmişten günümüze müzik, oyun uygulamalarını, yöre folklorunu ve halk bilgisi ürünlerini ortaya koymaya çalışan ilk lisansüstü tez çalışmasıdır. Takmak Köyü'nün geleneksel kadın halk oyunlarına ait analizler, bilimsel yöntem ve teknikler ışığında incelenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bilgilerin somut bir şekilde ortaya çıkarılması hedeflenmiştir. Tez çalışma konusunu oluşturan Uşak, Eşme Takmak Köyü'nün sosyo-kültürel ürünleri içinde yer alan kadın halk oyunlarının ritim ve müzik analizlerinin yapılarak, nelerden oluştuğu yerinde tespit edilmiştir. Bu bağlamda halk bilgisi derleme ve inceleme yöntemleri ile yazılı kaynakların yanı sıra katılımlı gözlem ve derinlemesine mülakat teknikleri kullanılarak kaynak kişilerden yararlanılmıştır. Araştırma konusuyla ilgili daha önceden, belgelere dayalı sistematik bir çalışmanın yapılmamış olması sebebiyle bu lisansüstü tezin yörede yapılacak diğer çalışmalara kaynaklık edebileceği öngörülmektedir.
Manisa Yuntdağı köylerinde halk oyunları geleneği
Halk bilgisi ürünleri, ait olduğu toplumun özünü yansıtmaktadır. Bu ürünlerle ilgili yapılacak derleme, araştırma, inceleme, sınıflandırma, vb. çalışmalar, o toplumun gelişmesine yardım edecek ve kuşaktan kuşağa aktarıma katkı sağlayacaktır. 'Manisa Yuntdağı Köylerinde Halk Oyunları Geleneği' adlı tezde Yuntdağı bölgesinde Yörük halkların yanı sıra Balkan ve Çerkez halklarında yaşadığını ve kendi geleneklerini sürdürmeye çalıştıklarını ancak sürekli iletişim halinde olduklarından, birbirlerinin kültürlerinden etkilendiklerini saptanmıştır. Çalışmanın giriş bölümünde Manisa Yuntdağı bölgesi hakkında genel bilgi verilmiş, oranın tarihi geçmişi incelenmiş ve Yuntdağı köylerinin etnik yapısı, gelenek ve görenekleri anlatılmış ve oradaki kültürel çeşitlilikle ilgili bilgilere ulaşılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde Yuntdağı bölgesinde icra edilen Yöresel halk dansları her kültürün kendi değerlerine göre incelenmiş, türlerine göre oyunlar açıklanıp notaları eklenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Yuntdağı bölgesinde yaşayan etnik grupların kendi kültür özelliklerine özgü geleneksel giyim kuşamı anlatılmış ve her giyim parçaları tanıtılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise Yuntdağı yöresinde yapılan eğlencelerde kullanılan çalgılar türlerine ve kullanıldığı kültürün özelliğine göre anlatılmıştır. Yapılan çalışmada Manisa Yuntdağı bölgesindeki farklı kültürlerin kendi kültürlerine özgü halk oyunlarını, geleneklerine göre tespit edip sınıflandırarak, bu geleneklerin devam edip etmediğini, kuşaktan kuşağa aktarımının geçerliliği ve işlevlerini sürdürebilirliğini tespit etmeye çalışılmıştır. Bulgular Yuntdağı bölgesinde yaşayan halk kültürü üzerinde teknolojinin etkilerini göstermiştir. Teknolojinin gelişmesi gerek çalgı kullanımına, gerekse geleneksel giyimin hazır giyime dönmesine ve ürün çeşitliliğin artmasıyla da doğru orantılı olarak yöresel kıyafetlerin değişime uğramasına sebep olmuştur.
Somut olmayan kültürel miras'ın korunması; Silifke yöresi halk oyunlarının turizme kazandırılması
Bireylerin bulundukları bölgelerde kimliklerini, kültürlerini en iyi ifade etme şekilleri halk oyunlarıdır. Yapısı, içeriği ve işleyişi ile de toplum hakkında bilgi edinmemizi sağlamaktadırlar. Bu çalışmada da somut olmayan kültürel miras, öğelerinden olan Silifke halk oyunları ve folkloru incelenmiştir. Silifke, Mersin ilinin Batısında Taşeli bölgesinde yer almaktadır. Bu yüksek lisans tezinin amacı, Silifke folklorunun zengin kültürel zenginliğini araştırmak ve turizm tanıtımlarında nasıl değerlendirilebileceğini sorgulamak ve öneriler geliştirmektir. Bu tez çalışmasının alan yazınında kültürel miras kavramı, halk oyunları, turizm kavramı, Silifke ilçesine özgü halk oyunları, kullanılan müzik aletleri ve bu somut olmayan kültürel miras öğelerinin turizm tanıtımlarındaki önemi araştırılmıştır. Bulgularda, oyunlarda kullanılan müzik aletleri, müziğin ritmi, halk oyunlarında kullanılan müzik sözleri, halk oyunlarının ritimlerinin simgesel anlamları, oyunlarda kullanılan kıyafetler, Taşeli Bölgesinin coğrafisi ve halkın yaşam tarzı gibi özellikler açıklanmıştır. Mersin ili Silifke ilçesi alan araştırmasında halk oyunlarının oynandığı zaman ve yerler, oynama şekilleri, bireylerin cinsiyetlerine göre kıyafetleri ve oyun esnasında kullanılan kaşık vb. malzemeler hakkında detaylı bulgular elde edilmiştir. Silifke folkloru turizm tanıtımlarında kullanılabilecek zengin somut ve somut olmayan kültürel miras niteliği taşımakta olup, sadece Silifke ilçesinin değil, Taşeli bölgesinin de karakteristik yapısını en güzel şekilde yansıtan bir hazine niteliği taşımaktadır. Bu amaçla öncelikle Silifke folkloru ile ilgili literatür incelenmiş ve konuyla ilgili uzmanlarla iletişim kurulmuş ve alan çalışması yürütülmüştür. Araştırma verilerine göre Silifke halk oyunları, ritmik, hareketli müzikler, sözler, rengârenk giysiler ve kaşıklarla oynanmaktadır. Taşeli yöresindeki geleneksel yayla göçü, dağların coğrafi yapısı, doğanın canlılığı, yeme-içme gibi halk oyunlarının halkın geleneksel yaşam biçimini yansıttığı gözlemlenmiştir. Silifke halk oyunları ve müziğinin Silifke ilçesinin coğrafi, etnografik yapısı, yaşam tarzı, kişilik özelliklerinin Silifke ilçesinin turizm tanıtımlarında değerlendirilmediği tespit edilmiştir. Alan yazın ve katılımcıların görüş ve önerileri dikkate alınarak, halk oyunlarının turizme kazandırılması konusunda öneriler geliştirilmiştir.
Sığınmacı öğrencilerin halk oyunlarına yönelik tutumları ile okula uyumları ve sosyal bütünleşmeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Amaç: Günümüzde özellikle küreselleşmenin getirdiği yenilik ve değişimler ile uluslararası göçler artmış olup; siyasal, ekonomik ve toplumsal hayatı büyük ölçüde etkisi altına almaya başlamıştır. Bu çalışmanın amacı, sığınmacı öğrencilerin halk oyunlarına yönelik tutumları ile okula uyum ve sosyal bütünleşmeleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Yöntem: Bu araştırmada tarama modeli kullanılmış olup, tarama modellerinden "İlişkisel Tarama Modeli" kullanılmıştır. İlişkisel tarama modeli; iki ve daha çok sayıda değişken arasında birlikte değişim varlığını ve/veya derecesini belirlemeyi sağlamaktadır. Bu çalışmanın evrenini Diyarbakır' da lise düzeyinde eğitim gören sığınmacı öğrenciler oluşturmaktadır. Bu kapsamda, basit seçkisiz örneklem metoduyla Diyarbakır ilinde gerçekleşmiş olan bu çalışmada, il merkezine bağlı 4 merkezi ilçede (Sur, Bağlar, Yenişehir, Kayapınar) 80 okulda sürdürülmüştür. Çalışmaya katılan tüm sığınmacı öğrenciler, gönüllü olarak katılmışlardır. Çalışmada veri toplama aracı olarak Halk Oyunlarına Yönelik Tutum Ölçeği, Okula Uyum Ölçeği ve Sporda Sosyal Bütünleşme Ölçeği kullanılmıştır. Bulgular: Verilerin analizi sonucunda, Sığınmacı öğrencilerin halk oyunlarına yönelik tutumları ile okula uyum ve sporda sosyal bütünleşmeleri arasındaki ilişkinin incelenmesinde anlamlı bir fark bulunamamıştır. Buna karşın erkek öğrencilerin kız öğrencilere oranla katılımlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Anlamlı farklılık sadece sporda sosyal bütünleşme ölçeğinin alt başlıklarından olan sosyalleşme alt başlığında tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Halk oyunlarının iyi bir sosyalleşme yolu olabileceği ve çocuklara sosyal ve etik değerleri öğrenip uygulayabilecekleri bir ortam sağladığı kabul edilmektedir. Halk oyunlarının birleştirici ve sosyalleşmeye etkisi sığınmacı öğrenciler üzerinde olumlu bir etki yarattığı ve halk oynlarına katılım oranının okula uyum ve sosyal bütünleşmeye göre yüksek çıktığı gerçeğine rağmen halk oyunlarının sığınmacı öğrenciler üzerinde cinsiyet ve sınıf değişkenlerine göre ölçek görüşleri arasında sosyal bütünleşme alt boyutu haricinde anlamlı fark çıkmadığı görülmüştür.
Rekreasyonel aktivitelerin şizofren hastaları üzerine etkisinin araştırılması
Bu araştırma, Rekreasyonel Aktivitelerin Şizofren Hastaları Üzerine Etkisinin Araştırılması amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya Hitit Üniversitesi Çorum Eğitim ve Araştırma Hastanesi Toplum Ruh Sağlığı Merkezinde kayıtlı 30 şizofreni tanılı hasta dahil edildi. Hastalara 12 hafta süresince haftada 3 gün rekreasyon aktivitesi olarak eğitsel oyunlar ve halk oyunları çalışmaları uygulandı. Araştırmada veri toplama aracı olarak çalışmanın başında ve 12 hafta sonunda Şizofrenide Negatif Semptom Ölçeği (SANS), Şizofrenide Pozitif Semptom Ölçeği (SAPS), İşlevselliğin Genel Değerlendirilmesi Ölçeği (GAF), ve Klinik Global İzlenim Ölçeği (CGI) uyglandı. Ayrıca TANİTA cihazı kullanılarak hastaların çalışma başında ve sonunda vücut yağ yüzdeleri, kilo ölçümü ve vücut kitle indeksi (BMI) hesaplandı. İstatistiksel işlemlerde Değişkenlerin normal dağılımdan gelme durumları araştırılırken birim sayıları nedeniyle Shapiro Wilk's' den yararlanılmıştır. İki bağımlı değişken arasındaki farklılık incelenirken değişkenlerin normal dağılımdan gelmemesi nedeniyle Wilcoxon Testi kullanılmıştır. İstatistiksel analiz sonuçlarına göre katılımcıların başlangıç ve bitiş SANS (p=0,471), GAF (p=0,004), CGI (p=0,003) ve vücut yağ oranları (p=0,019) arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı idi. Ancak başlangıç ve bitiş kilo (p=0,406), BMI (p=0,471) ve SAPS (p=0,081), oranları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildi. Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Rekreasyon Aktivitesi, Negatif Semptom, pozitif Semptom, Klinik Global İzlem, Halk Oyunları, Eğitsel Oyunlar.
Halk oyuncularının yarışma öncesi durumluk kaygı düzeyleri ve stresle başa çıkma yöntemleri arasındaki ilişki
Bu araştırmada halk oyuncularının yarışma öncesi durumluk kaygı düzeyleri ve stresle başa çıkma yöntemleri ile çeşitli değişkenler arasındaki ilişkilerin ortaya konması amaçlanmıştır. Halk oyuncularına çalışma ile ilgili gerekli bilgilendirmeler yapıldıktan sonra 157 kadın ve 157 erkek olmak üzere toplam 314 gönüllü ve sağlıklı halk oyuncusu araştırmaya dahil olmuştur. Araştırmanın niceliksel araştırma metotlarından olan anket yöntemi uygulanmış olup ilişkisel tarama metodu kullanılmıştır. Araştırma verileri 12 sorudan oluşan kişisel bilgi formu, 20 ifadeden oluşan durumluk kaygı envanteri ve 43 ifadeden oluşan stresle başa çıkma ölçeği ile toplanmıştır. İstatistiksel analizler SPSS 16.0 paket programı ile gerçekleştirilmiştir. Bağımsız iki grubun karşılaştırılması independent samples t testi, ikiden fazla grubun karşılaştırılması ise tek yönlü ANOVA kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Halk oyuncularının yarışma öncesi durumluk kaygı düzeyleri üzerine ekonomik durum, halk oyunları branşı ile ilgilenme süresi ve yarışma deneyimi değişkenlerinin etkileri istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Genel olarak ekonomik seviyesi yüksek, yarışma deneyimi olan ve uzun süre bu branşla ilgilenen halk oyuncularının yarışma öncesi durumluk kaygı puanları düşük bulunmuştur. Halk oyuncularının stresle başa çıkma yöntemleri noktasında da alt boyutlar bazında çeşitli değişkenler bakımından gruplar arası anlamlı farklılıklar mevcuttur. Halk oyuncularının yarışma öncesi durumluk kaygı puanları ile stresle başa çıkma yöntemleri arasında da kaçma soyutlama (duygusal-eylemsel) alt boyutu hariç diğerlerinde istatistiksel olarak anlamlı korelasyonlar söz konusudur. Anahtar Kelimeler: Durumluk Kaygı, Stresle Başa Çıkma, Halk Oyuncuları
Türk halk oyunlarında enerji tüketimi
Bu çalışmanın amacı, Türk halk oyunlarının icrası sırasında ortaya çıkan enerji tüketimi, solunumsal yanıtlar, kardiyorespiratuvar tepkiler gibi fizyolojik parametreleri doğrudan ölçüm yoluyla inceleyerek değerlendirmektir. Bu kapsamda, farklı karakteristik özelliklere ve tempo yapılarına sahip üç temel Türk halk oyunu türü olan Zeybek, Halay ve Horon'un, ilgili fizyolojik göstergeler üzerindeki etkileri karşılaştırmalı olarak analiz edilerek, bu geleneksel kültürel formların fiziksel aktivite düzeyleri bağlamındaki potansiyelleri ortaya konulmak istenmiştir. Çalışmaya, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Türk Halk Oyunları Bölümü'nde öğrenim gören, yaş ortalaması 21.70 ± 3.02 yıl olan 10 deneyimli erkek dansçı gönüllü olarak katılmıştır. Her katılımcı, üç farklı halk oyunu türüne ait toplam dokuz alt oyunu icra etmiş, oyunlar sırasında MET, VO₂, VO₂/kg, RER, VE, KAS, BF, gibi fizyolojik veriler Cortex METAMAX® 3B mobil gaz analizörü aracılığıyla ölçülmüştür. Veriler, oyun türleri ve alt türleri arasında karşılaştırmalı olarak analiz edilmiş, anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda, farklı karakter ve hızlardaki halk oyunu türlerinin enerji tüketimi ve fizyolojik yanıtlar üzerinde anlamlı düzeyde farklılık yarattığı tespit edilmiştir (p<0.05). Özellikle Horon oyunları, VO₂, VO₂/kg, MET, VE ve BPM gibi değişkenlerde diğer türlere kıyasla daha yüksek fizyolojik yük oluşturmuştur. Alt türler açısından değerlendirildiğinde, Horon-Sallama ve Zeybek-Serenler oyunları, en yüksek oksijen tüketimi ve enerji harcaması değerlerine ulaşmıştır. Halay türünde ise oyun alt türlerine bağlı olarak farklılık gözlenmiş, özellikle yüksek tempolu yapısıyla öne çıkan Çaçan ve Çepik oyunlarında anlamlı fizyolojik yüklenmeler belirlenmiştir. Tempo (BPM) ile enerji tüketimi (MET ve VO₂) arasında güçlü bir ilişki olduğu saptanmıştır. Ayrıca, parametrik varsayımları karşılamayan değişkenlerin ilişkili örneklem t-testi ve Wilcoxon işaretli sıralar testi ile analiz edilmesi sonucunda da benzer bulgular elde edilmiştir. Etki büyüklüğü hesaplamaları, bazı karşılaştırmalarda büyük düzeyde farklara işaret ederek bulguların hem istatistiksel hem de pratik olarak anlamlı olduğunu göstermiştir (d > 0.8 veya r > 0.5). Elde edilen bulgular, Türk halk oyunlarının fizyolojik etkilerinin oyun türlerine göre anlamlı düzeyde farklılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Çalışmaya dahil edilen oyunlardan elde edilen veriler doğrultusunda Türk halk oyunlarında enerji tüketiminin 4.75 MET ile 9.05 MET aralığında değiştiği belirlenmiş olup söz konusu oyunların bilimsel temellere dayalı, kültürel zeminli ve uygulanabilir birer fiziksel aktivite alternatifi niteliği taşıdığını göstermektedir. Bu bağlamda Türk halk oyunlarının enerji tüketiminde düşük şiddetli oyunların 5.52±1.21 MET, orta şiddetli oyunların 5.96±1.19 MET ve yüksek şiddetli oyunların ise 8.27±1.79 MET değerlerinde olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlarla halk oyunlarının fiziksel aktivite şiddetine göre sistematik biçimde sınıflandırılabileceğini ve bireylerin fiziksel uygunluk düzeyine göre seçilerek egzersiz programlarına entegre edilebileceğini ortaya koymaktadır.
The effects of sensory-based activities and mat modified pilates exercises on balance, posture, quality of life, anxiety and depression level in healthy adult females doing amateur folk dance
The aim of the study is to investigate the effectiveness of sensory-based activities and mat modified pilates exercises on balance, posture, quality of life, anxiety and depression. The study was conducted during June 2018- September 2018 in Care Oyun Akademisi and IKS Akademi. The study included 40 health adult female volunteer aged between 25-65 years which 30 of them was doing amateur folk dance and 10 of them continued their daily sedentary life. They are separated four groups (Group 1, Group 2, Group 3, and Group 4). Group 1(n=10) participated sensory-based activities, Group 2(n=10) done mat modified pilates exercises, Group 3(n=10, active control) continued amateur folk dance, Group 4(n=10, sedentary control) was sedentary group. Each groups performed activities/exercises during the 6 weeks, one session in a week, and they were evaluated before and after interventions. The static balance was evaluated Single Leg Stance Test (SLST), dynamic balance was evaluated by Prokin device, the posture was evaluated by New York Posture Rating Scale (NYPRS), The Notingham Health Profile (NHP) was used for evaluation of quality of life, Beck Anxiety Inventory (BAI) and Beck Depression Inventory (BDI) were used to evaluate the level of anxiety and depression. The main results of this study comparing the groups, while Group 1 and Group 2 were demonstrating improvement in dynamic balance parameters on bipedal position, Group 1 also showed greater improvement in dynamic balance parameters on right foot and left foot, and NYPRS. There were no statistically significant changes in level of quality of life, anxiety and depression. Conclusion, while the sensory based activities and mat modified pilates exercises are affective on dynamic balance on bipedal position, the sensory based activities are also affective on dynamic balance on right and left foot.
Halkoyunları antrenörlerinin genel öz yeterlilik algıları ve rekreasyonda algılanan sağlık çıktılarının incelenmesi: Diyarbakır ili örneği
İnsanlık tarihinin başlangıcından bu yana sosyal hayatın bir parçası olan halk oyunları; toplumların maddi, manevi ve kültürel değerlerini muhafaza ederek sonraki nesillere aktarmak, sosyal ilişkilerin güçlenmesine katkı sağlayarak yardımlaşma, birlikte hareket etme, ortak duygular ve değerler yaratma gibi görevler üstlenmektedir. Antrenörler, halk oyunları aracılığıyla kültürel aktarım yapmanın yanı sıra fiziksel, psikolojik ve fizyolojik yönüyle insan sağlığına etkilerini algılayıp aktarmaları açısından da farklı bir öneme sahiptirler. Kültürel ve rekreasyonel bir faaliyet olan halk oyunlarının doğru aktarılabilmesi için, antrenörlerin genel öz yeterlilik ve algıladıkları sağlık çıktılarının düzeyi oldukça önemlidir. Bu çalışma, Diyarbakır'daki halkoyunları antrenörlerinin genel öz yeterlilik algıları ve rekreasyonda algılanan sağlık çıktılarının incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, Diyarbakır merkez ilçelerdeki halk eğitim merkezlerinde görev yapan; 73'ü kadın, 172'si erkek olmak üzere toplam 245 katılımcı oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak Türkçe adaptasyonu Aypay tarafından yapılan "Genel Öz Yeterlik Ölçeği (GÖYÖ)" ve Türkçe adaptasyonu Yerlisu Lapa ve arkadaşları tarafından yapılan "Rekreasyonda Algılanan Sağlık Çıktıları Ölçeği (RASÇÖ)" kullanılmıştır. Elde edilen bulgular incelendiğinde halkoyuncuların genel özyeterlilik puan ortalamaları medeni durum dışındaki tüm değişkenlere (cinsiyet, yaş, eğitim, gelir durumu, deneyim) göre farklılaşmaktadır. Ayrıca rekreasyonda algılanan sağlık çıktılarında da medeni durum değişkeni dışındaki tüm değişkenlere (cinsiyet, yaş, eğitim, gelir durumu, deneyim) göre en az bir alt boyutta fark saptanmıştır. Sonuç olarak, halkoyunları antrenörlerinin genel öz yeterlilikleri ile rekreasyonda algıladıkları sağlık çıktıları pozitif yönde ilişkili bulunmuş, genel öz yeterliliklerin artmasının onların rekreasyonda algıladıkları sağlık çıktılarının da artacağı öngörülmektedir.
Artvin ili Murgul ilçesi folkloru (metin- inceleme)
Folklor yani halkbilimi; bir coğrafyanın, yörenin, ülkenin maddi ve manevi her türlü kültürel değerlerini kapsamına alır. Bu ürünleri çeşitli metotlarda değerlendirip analiz eder ve yorumlar. Artvin İli Murgul İlçesi Folkloru (Metin- İnceleme) isimli çalışmamızın konusu, ilçenin maddi, manevi kültürel değerlerini yansıtan mahsullerinin tespiti ve bunların incelenmesidir. Çalışmamızın birinci bölümünde Murgul'un coğrafi konumu, Artvin ile bağlantılı tarihi seyri, sosyal yapısı, ekonomik ve idari durumu, nüfusu genel bir şekilde ele alınmıştır. Çalışmamızın ikinci bölümünde ilçeden derlenen halk edebiyatına ait manzum ve mensur ürünlere yer verilmiştir. Sınıflandırılan ürünler, birinci mısraların ilk harfleri esas alınarak alfabetik olarak sıralanmıştır ve incelenmiştir. Çalışmamızın üçüncü bölümünde canlı ve cansız varlıklarla ilgili inanmalara yer verilmiştir. Dördüncü bölümünde halk hekimliği, beşinci bölümünde halk oyunları, altıncı bölümünde çocuk oyunları ve yedinci bölümünde halk mutfağı ile ilgili ürünler ele alınmıştır. Derleme yapılan Murgul ilçesine dair kapsamlı bir araştırma yapılmadığı için çalışmamızın amacı, ilçeye yönelik yapılabilecek araştırmalara ve dil çalışmalarına ışık tutmasıdır. Anahtar Kelimeler: Folklor, Derleme, Halk Edebiyatı, Artvin, Murgul.
Halk oyunlarının üniversite öğrencileri üzerine psiko-sosyal etkileri
11 ÖZET Günümüzde Türk Halk Oyunlarının yerini ve önemini kavramayan kurum ve kuruluş yok gibidir. Fakat bu kurumlar Türk Halk Oyunlarının kültürü aktarma tarihi sosyal anlamda aksettirme gibi işlevlerini gelecek nesillere aktarırken tam bir bütünlük arz edememektedirler. Şöyle ki: Kimileri halk oyunları etkinliklerini sadece eğlence ağırlıklı yönüyle ele alırken, kimileri arkadaş ve çevre edinme, seyahat etme, değişik yerleri görme gibi yönleriyle tanımaktadırlar. Halk oyunları kültürel ve sosyal bütünleştiricilik görevi görürken, gelişmiş ülkeler kalkınmada kültürün önemini fark edip, bu konuda çalışmalarım geliştirip derleyerek, sağlıklı kültür politikaları üreterek gelişmelerini hızlandırmışlardır. Ülkeler arasındaki rekabet bugün şekil değiştirmiştir. Sömürgeciliğin şekli ve muhtevası değişmiştir. Teknolojik alanda ileri seviyede olan ülkelerin, hem maddi hem de manevi alanda gelişmekte olan ülkeleri baskı altında tutmaları sömürgeciliğin devamının kanıtıdır. Bu ülkelerin teknolojiden çok ürün satmaları bunun ispatlayıcısıdır. Türkiye sosyo-kültürel değişme sürecinde bir yandan dış dünyaya entegre olmaya çalışırken, bir yönden de kendi kültürel değerlerini koruyup geliştirme gayreti içinde olmalıdır. Halk oyunlarımızm iyi analiz edilmesi derlenmesi ve arşivlenmesi son derece uzmanlık isteyen bir konudur. Halk oyunlarımızm gelecek nesillere aktarımında öğreticilerin bu konuyu daha iyi değerlendirmesi, öğrencilerin ise, bunun şuurunda olması gerekir. Toplum üzerinde bir takım etkilere sahip olan halk oyunları, üniversite gençliği üzerinde de fizyolojik, psikolojik, sosyolojik ve kültürel alanlarda etkiler bırakmaktadır. Üniversiteler, yarınlara emanet edilen ülkenin geleceğe açılan kapılarıdır. Parçadan bütüne teorisinde halk oyunları faaüyetlerinin, üniversite öğrencilerinin üzerinde etkileri dikkate değer bir araştırma konusudur. Bu nedenle yaptığımız araştırma da " halk oyunlarının üniversite öğrencileri üzerinde psiko-sosyal etkileri " konusunu değerlendirmeye çalıştık.Ill Araştırmamız, Antalya ilinde yapılan üniversiteler arası 2001 halk oyunları yarışmasına katılan 226 öğrenci (128 Erkek - 98 Bayan) üzerinde yapılmıştır. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde, SPSS for Windows 9.01 paket programı kullanılmış. Elde edilen bilgilerin frekans ve present değerleri alınarak aritmetik ortalamaları yorumlanmıştır. Çalışmamızda Halk Oyunları faaliyetlerine katılan üniversite öğrencilerinin tamamı halk oyunları kültürünün bir öğesi olarak görmektedir. Faaliyetlere katılanların % 48.2'sinin severek, % 3 8.1 'inin boş zamanlan değerlendirmesinde etkili olduğunu düşündüklerinden, % 27.4'ünün toplumda yer edinme, % 30.5'inin kültür farklılıklarını görme, % 54.4'ünün değişik kültürleri tanıma, % 27.4'ünün ise öz güvenlerini geliştirme oldukları yapılan anket değerlendirilmesinde ulaştığımız sonuçlardır.