Individual investors
73 theses under this subject heading
Uzun vadeli yatırımda değer yatırımı yöntemi ile portföy optimizasyonu
Ekonomik açıdan gelişmiş ülkelerin birçoğunda, sağlıklı ve yeterli derinlikte sermaye piyasaları bulunmaktadır. Sermaye piyasalarında halka arz olunan hisse senetleri aracılığıyla; bir yandan kurumlara gelecekteki yatırımlarını gerçekleştirebilmek amaçlı finansman olanağı kolayca ve daha ucuza sağlanırken, bir yandan da vatandaşların kişisel küçük tasarrufları ile şirketlerin kârına ortak olarak geleceklerini güvence altına almaları ve daha müreffeh bir yaşam sürmeleri mümkün hâle gelmektedir. Bu noktada, uzun vadeli yatırım için seçilebilir şirketlerin belli yönlerden incelenerek elenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, sözü edilen eleme işlemi için, "değer yatırımı" yöntemi önerilmiş ve incelenmiştir. Uzun vadeli yatırım yapılırken değer yatırımı yöntemine neden ihtiyaç duyulduğu, Türkiye ekonomisinden örnekler verilerek açıklanmıştır. Ardından değer yatırımının ölçütleri belirlenmiş ve bu ölçütler gruplanarak açıklanmıştır. Öte yandan, değer yatırımındaki riskler de tanımlanmış ve bu risklere karşı alınacak önlemler belirtilmiştir. Son olarak, değer yatırımı yöntemini sınamak amacı ile, Türkiye ve ABD'de halka arz olunmuş beşer şirketin hisse senetlerinden birer portföy oluşturularak, portföylerin geçmiş 5 yıldaki getirisi; tüketici fiyatları endeksi ile nominal ve gerçek olarak karşılaştırılmıştır.
Bireylerin finansal yatırım kararlarının davranışsal iktisat bağlamında incelenmesi: Sağlık çalışanları örneği
Davranışsal iktisat, geleneksel iktisat anlayışının aksine yatırımcıların yatırım kararları alırken rasyonel davranmadıkları ve insan psikolojisinin yatırım kararları üzerindeki etkisini incelemesi sonucu günümüzde oldukça yaygın ve popüler bir konu haline gelmiştir. Davranışsal iktisat, bireylerin yatırım kararlarındaki rasyonellikten uzak davranışlarını incelemeyi amaçlamaktadır ve yatırımcıların psikoloji ve duygu durumlarının yatırım kararları üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Davranışsal iktisat, insanların ekonomik davranışlarını konu edinirken, psikolojik faktörlerin de dikkate alınması gerektiğini vurgulayarak iktisat disiplinine farklı bir bakış açısı kazandırmıştır. Yapılan çalışmada sağlık çalışanlarının finansal yatırım kararlarının davranışsal iktisat alanıyla olan ilişkisi incelenmek istenmiştir. Bu bağlamda ilk olarak davranışsal iktisadın temel argümanları incelenmiş, davranışsal iktisadın geçmişten günümüze nasıl evrildiği ve davranışsal iktisat bağlamında bireylerin kararlarını etkileyen mekanizmaların neler olduğu ele alınmıştır. Bununla birlikte bireysel yatırımcı kavramı üzerinde durularak, bireysel yatırımcıların kararlarını etkileyen süreçler ve eğilimler incelenmiştir. Çalışmanın son kısmında 90 sağlık çalışanının katılım sağladığı anket uygulamasıyla araştırma verileri elde edilmiştir. Anket uygulaması beşli likert ölçeğiyle yapılmış olup, anket sonucunda elde edilen veriler ışığında çeşitli istatiksel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Yapılan analizler, geleneksel iktisat anlayışının aksine, bireylerin rasyonel kararlar almadıklarını, alınan kararların davranışsal iktisat kapsamındaki finansal yatırım eğilimleri tarafından etkilendiğini göstermektedir. Birtakım davranışsal iktisat kapsamındaki finansal yatırım eğilimleri arasında anlamlı farklar oluşsa da birtakım eğilimlerde anlamlı farklar oluşmadığı tespit edilmiştir. Geleneksel iktisat anlayışında her bir yatırımcının rasyonel davranışlar sergilediği savunulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Davranışsal İktisat, Finansal Yatırım, Yatırımcı
Profitability of momentum and contrarian trading strategies in the U.S. stock market
Over the past decades, investor rationality is underlined by most of the theories developed in the finance literature. In the context of the absolute rationality of the market participants, the efficient market hypothesis which has been one of the dominant sources for price prediction claims that asset prices incorporated fundamental information used by rational investors. Therefore every asset is at its equilibrium price. In such a case, any unforeseeable inconsistency in security prices is considered as an anomaly in the financial markets. These anomalies and their main drivers have attracted the interest of many financial researchers who have often agreed that not all market participants are rational. Consequently, their researchers provided a basis for a behavioral finance which is an approach that involves the models which are influenced by irrational factors more than those are considered rational. Considering the purpose of the study, it is mainly aimed to shed light on the return patterns as anomalies which are causatively connected with investment decisions of market participants and their reactions to the information. The thesis investigates the momentum and contrarian approaches comparatively on equity returns in the U.S. Stock Market. In this regard, the study analyzed whether strategies on average outperformed the benchmark of the market return, building on the filtered and corrected monthly historical data of the stocks traded in the S&P500 Index between December 1994 and January 2018. Momentum strategies focus on the portfolios that involve stocks with higher profits in the past and contrarian strategies vice versa. Correspondingly, the results show the significant profitability of momentum strategies based on various trading frequencies, even after possible transaction costs. However, it is not possible to say for contrarian strategies. For instance, the average monthly excess returns are maximized for the momentum strategy that select first 25 stocks and has 3-month observation period and 12-month holding period with a value of 4,33% at 1% significance level. In addition, the relationship between the monthly average excess returns of momentum and contrarian strategies and the turnover velocity of the market is examined. A significantly negative relationship is observed with monthly momentum profits and market turnover.
Davranışsal finans perspektifinde bireysel yatırımcı kararları ve 2008 Küresel Finans Krizi üzerine bir değerlendirme
Geleneksel finans, insanları rasyonel kabul eden, karar alırken rasyonel davranan, hata yapmayan, hata yaparsa hatasının farkına varıp tekrarlamayan, duygularından arındırılmış bir düşünce sisteminden bahseder. Geleneksel finans teorisi, temel olarak beklenen fayda teorisi üzerine kurgulanmıştır. Ancak her zaman insanların rasyonel davranamayacağı bazı hatalarını tekrarlayabileceği görülmüş ve eleştiri almıştır. Psikoloji ve sosyoloji gibi bilim dallarından faydalanarak davranışsal finans, geliştirilmiştir. Davranışsal finans teorisinde, insanların rasyonel olamayacağı, duyguları ve psikolojik eğilimlerinin olduğu bu gibi faktörlerden etkilendiği varsayılmaktadır. Davranışsal finans, temel olarak beklenti teorisi üzerine kurgulanmış bir teoridir. İnsanların, bir robot gibi matematiksel hesaplamalar yaparak karar alması mümkün görünmemektedir. İnsanlar, ekonomik hayatta karar alırken gelir durumu ve içinde bulunduğu çevre gibi faktörlerden etkilenmektedirler. Bu faktörler görmezden gelinerek, kurulan modellerden doğru sonuca ulaşılması düşük bir olasılık gibi görünmektedir. Bu tezde, bireysel yatırımcıların, yatırım davranışları ve yatırım kararları üzerinde rol oynayan ekonomik ve psikolojik etmenler, 2007'nin sonlarında başlayan 2008'de ivme kazanan ve 2009'un başlarına kadar etkileri devam eden 2008 küresel finans krizi de göz önünde bulundurularak araştırılmaya çalışılmıştır. Nitel araştırma yöntemleri arasında yer alan doküman incelenmesi yapılarak birincil ve ikincil kaynaklar incelenmiş, betimleyici analiz yöntemi kullanılmış ve yorumlanmıştır. Sonuç itibariyle, bireysel yatırımcıların yatırım yaparken psikolojik eğilimlerden, etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır.
Geleneksel finanstan davranışsal finansa: İstanbul Gelişim Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi öğretim üyelerine yönelik bir çalışma
Araştırmada akademisyenlerde finansal yatırım kararına yönlendiren ve kararlarını şekillendiren eğilimlerinin yatırım takibi ve risk alma eğilimi üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırma sonucunda akademisyenlerin sosyal eğilimlere yönelik alt boyutlardan rasyonel sürü davranışı eğilimlerinin yatırım ilgisi düzeyleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonucunda akademisyenlerin davranışsal eğilimlerinin risk alabilme eğilimi düzeyleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu belirlenmiştir. Buna ek olarak akademisyenlerin davranışsal eğilimlere yönelik alt boyutlardan aşina olanı tercih etme eğilimlerinin risk alabilme eğilimi düzeyleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu belirlenmiştir.
Retail investors' investment decision-making process from a behavioral finance perspective with a focus on confirmation and overconfidence biases
This study implemented a quantitative analysis method to evaluate how overconfidence and confirmation biases have an influence on the decision-making process of retail investors. The study's sample population comprises 329 individuals who have prior experience in investing and come from various demographic backgrounds. In the financial markets, the research intends to investigate how these psychological biases are linked to the decision-making patterns observed among retail investors. The study's outcomes indicate that retail investors' tendency to overestimate their abilities significantly influences their investment choices. Retail investors often misjudge their capability and downplay the risks associated with their investments. This pattern of excessive self-assurance ultimately results in suboptimal trading behavior, inadequate portfolio variation, and heightened possibilities of making unwise investment choices. Retail investors' decision-making processes are significantly influenced by confirmation bias. According to research, they have a tendency to only consider information that validates their beliefs and opinions while ignoring or undermining contradictory data. This bias reinforces their already existing overconfidence, which can result in a lack of analytical thinking and predispose them to biased investment choices. The study suggests that retail investors should be conscious of how their overconfidence and inclination to confirm their own beliefs can affect their decision-making process. They should strive for rational and objective thinking to make wise investment choices.
Comparison of cryptocurrencies and sustainable energy as investment opportunities
This thesis investigates the perception and the potential of cryptocurrencies against energy investments. For this purpose, keywords such as cryptocurrencies, Bitcoin, and Blockchain are defined. A survey has been conducted in four languages Arabic, English, Spanish, and Turkish, to target different audience of different cultures' views on crypto versus energy investments. This paper provides an overview of people's sentiments regarding crypto and energy investments while comparing and contrasting their potential and impacts.
Rasyonel olmayan yatırımcı davranışlarının davranışsal finans açısından incelenmesi: TR-63 Bölgesinde bireysel yatırımcılar üzerinde ankete dayalı bir değerlendirme
Yatırımcıların kararlarında rasyonel davrandıkları görüşüne dayanan "Geleneksel Finans Teorileri", yapılan araştırmalar sonucunda tespit edilen irrasyonel davranışları açıklamada yetersiz kalmıştır. Bu irrasyonel davranışları açıklamak için psikoloji ve sosyoloji gibi bilim dallarının desteğiyle gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda "Davranışsal Finans" adıyla yeni bir alan ortaya çıkmıştır. Davranışsal finans, rasyonelliğin kısıtlı olduğu durumlarda bireysel yatırımcıların kararlarını ve bu kararların finansal olaylar üzerindeki etkisini incelemekle birlikte insan davranışlarının yatırım kararı verirken nasıl etkili oluğu ile ilgilenmektedir. Bu çalışmada bireysel yatırımcıların davranışlarını etkileyen psikolojik faktörler ve davranışsal eğilimler çeşitli demografik özelliklerinden yararlanılarak incelenmeye çalışılmıştır. Araştırma, TR-63 bölgesindeki bireysel yatırımcılar baz alınarak, tesadüfi örnekleme yöntemi ile farklı meslek gruplarından rassal olarak seçilen 525 kişiye yüz yüze anket tekniği kullanılarak yapılmıştır. Elde edilen veriler Pearson Ki-kare analizi kullanılarak değerlendirilmiş, neticede bireysel yatırımcıların psikolojik ön yargıların etkisinde kaldıkları ve davranışsal eğilimleri kuvvetli ölçüde taşıdıkları bu nedenle rasyonel davranamadıkları gözlenmiştir. Çalışma, sonucu itibariyle bu alanda yapılmış benzer çalışmaların sonuçları ile paralellik göstermekle birlikte, davranışsal finans alanında güvenilir bir kaynak olmaya aday niteliğindedir.
Bireysel yatırımcıların İslami finans okuryazarlığı üzerine TR63 bölgesi'nde ankete dayalı bir değerlendirme
Küresel anlamda varlığını kanıtlamış geleneksel finansal sistemler yaşamlarını hızla gelişerek devam ettirmektedirler. Bu sistemlerde bireylerin etkin rol oynaması hem kişisel ekonomiler hem de ülke ekonomileri açısından büyük bir önem arz etmektedir. İslam dininin ekonominin temel enstrümanlarından biri olan faizi şiddetle yasaklaması sonucunda, İslam dinine ve getirdiği kurallara bağlılığı güçlü olan pek çok bireysel yatırımcının alternatif yöntem ve uygulamaları bilmemesinden kaynaklı olarak tasarruflarını yeterince verimli ve etkin biçimde değerlendiremediği gözlenmektedir. Oysa yaşanan sorunlara çözüm olabilecek İslami yaşama uygun çok sayıda prensip, kural ve enstrümanlara dayalı İslami finansal sistemler geliştirilmiştir. Ancak çoğu ülkede bireylerin söz konusu sistemler hakkında fazla bilgiye sahip olmadıkları gözlenmektedir. Sistemin sorunsuz bir şekilde gelişerek hayatına devam edebilmesi için yatırımcıların bu konuda bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesi gerektiği açıktır. Ancak bu bilinçlendirme öncesinde bireylerin konuyu ne ölçüde bildikleri ve benimsediklerinin ölçümlenmesi gerekmektedir. Böylelikle konuya ilişkin çözümlemeler daha kolaylıkla yapılabilecek, yol haritaları daha rahatlıkla çizilebilecektir. Ülkemizde de bu ölçümlemelerin yapılmasının önemi düşünülerek, çalışmamızda TR63 bölgesi olarak gruplandırılmış olan, Osmaniye, Hatay ve Kahramanmaraş illerini kapsayan bölgedeki bireysel yatırımcıların İslami finansal okuryazarlık düzeyleri ölçülmeye çalışılmış bu kapsamda bireylerin bazı demografik özellikleri, finansal davranış ve tutumları incelenmiştir. Araştırma, TR63 bölgesinde yaşayan bireysel yatırımcıları evren olarak kabul etmiştir. Araştırma kapsamında gerekli olan veriler kolayda örnekleme yöntemi ile ulaşılan 671 bireysel yatırımcıdan anket yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen veriler Pearson ki-kare, t testi, anova, korelasyon gibi istatiksel yöntemler kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada bireysel yatırımcıların İslami finansal okuryazarlık düzeylerini belirlemek için katılımcıların verdiği yanıtların doğruluğuna göre toplam puan yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda TR63 bölgesi bireysel yatırımcılarının "İslami finans okuryazarlık düzeyleri" düşük çıkmıştır. Çalışma ulaşılan sonuç itibariyle alanında yapılan diğer çalışmalarla benzer sonuçlar göstermekle birlikte, İslami finans okuryazarlığı alanında güvenilir bir kaynak olmaya adaydır. Anahtar Kelimeler: Bireysel Yatırımcı, Finansal Okuryazarlık, İslami Finansal Sistem, İslami Finans Okuryazarlığı, TR63.
Yatırımcıların davranışsal finans eğilimlerinin bireysel yatırımcı kararlarına göre incelenmesi: Muğla ilindeki turizm işletmeleri yöneticileri üzerinde bir araştırma
Davranışsal finans, son yıllarda sıklıkla tartışılan, akademik çevrelerce araştırılan bir kavram haline gelmiştir. Finansal kararlarda, belirli tahmin ve beklentilerden daha çok davranışsal eğilimlerin etkili olduğunun anlaşılması bu eğilimlerin tespitini, araştırılmasını, işleyişini anlamayı ve faktörlere ait sonuçların değerlendirmesini zaruri hale getirmiştir. Bireysel yatırımcıların finansal piyasalarda her zaman rasyonel çizgide hareket ettiğini söylemek mümkün değildir. Geleneksel finansın ortaya koyduğu varsayımlar, bireylerin verdiği finansal yatırım kararlarını açıklamaya yetmemekte, bireysel yatırımcı kararları önyargıların ve psikolojik eğilimlerin fazlasıyla etkisi altında kalmaktadır. Bazen psikolojik yapıdan ve kişilikten kaynaklanan unsurlar, bazen de bireyin etkileşimde bulunduğu sosyal faktörler bireylerin yatırım kararları üzerinde etkili olabilmektedir. Davranışsal finans, rasyonel karar vermenin mümkün olmadığı durumlarda bireylerin verdikleri kararları ve bu kararların finansal etkilerini araştıran bir alan olmuştur. Araştırmanın amacı; yatırımcıların davranışsal finans eğilimlerinin bireysel yatırım tercihlerine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini belirlemektir. Araştırma için Muğla ilindeki turizm sektöründe faaliyet gösteren seyahat acentalarının, bir, iki, üç, dört ve beş yıldızlı otellerin ve butik otellerin yönetici kademesindeki çalışanlar seçilmiştir. Çalışma alanı olarak turizm sektörünün seçilmesini nedeni ülke ekonomisinde önemli bir yer tutan turizm sektöründe istihdam edilen yöneticilerin bireysel yatırımlarıyla ilgili gerek mevcut gerekse gelecekteki davranışsal eğilimlerinin belirlenmesinin önemli olduğu düşüncesidir. Alt, orta ve üst yönetim kademesinde istihdam edilen yöneticilerin gelirleri, tasarrufları aracılığıyla ülke ekonomisine döndüğünden, turizm işletme yöneticilerinin davranışsal finans eğilimlerinin tespiti oldukça önemlidir. Bu kapsamda turizm işletmeleri yöneticileriyle anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Bu anketi tam ve eksiksiz yanıtlayan 548 yöneticiden veri toplanmıştır. Çalışmada bireysel yatırımcıların sosyodemografik özellikleri, yatırım yapma süresi, yatırım yaparken faydalanılan bilgi kaynakları, yatırım tercihleri, yatırımlarını hangi aralıklarla gözden geçirdikleri ve yatırım yaparken esas alınan faktörler incelenmiş, elde edilen bulgular analiz edilmiştir. Buna göre; davranışsal finans eğilimleri, yararlanılan bilgi kaynakları, yatırım tercihleri, yatırım süresi, yatırım yaparken esas alınan faktörler, gelir durumu, yatırımları gözden geçirme sıklığı, gelirden ayrılan yıllık paya göre anlamlı farklılıklar göstermektedir. Çalışma sonunda elde edilen bulgular değerlendirildiğinde geliştirilen 10 faktörlük davranışsal finans ölçeğinin, yatırımcıların yatırım kararlarındaki davranışsal finans eğilimlerini tespit etmeye yönelik olarak bundan sonra yapılacak çalışmalara katkıda bulunabileceği düşünülmektedir. Bunun yanında turizm sektöründe istihdam edilen yöneticilerin göstermiş olduğu davranışsal finans eğilimlerinin, farklı sektörlerde istihdam edilen bireylerin davranışsal finans eğilimleri ile karşılaştırması literatüre önemli bir katkı sağlayacaktır. Farklı sektör geçmişlerine ve birikimlerine sahip bireylerin davranışsal finans eğilimlerinin ve bu eğilimlerin finansal kararlarla olan ilişkisinin öngörülebilmesinin, davranışsal finans literatürünü zenginleştireceği düşünülmektedir.
Dezavantajlı gruplardaki yatırımcıların finansal risk toleransının incelenmesi üzerine bir uygulama
Finansal risk toleransı psikolojik durumlar, kişilik özellikleri, yaşam standartlarından etkilenir. Finansal risk toleransı yatırımcıların riski tolere edebilme düzeyini göstermekle birlikte aslında yatırımdan ne beklediğini de risk karşısındaki tavrıyla ortaya koymaktadır. Bu noktadan hareketle ülkemizde dezavantajlı olarak yaşamını sürdüren genç, kadın, engelli ve yaşlı bireysel yatırımcıların finansal risk toleranslarının, sebepleri ve sonuçlarıyla birlikte detaylandırılmış analizinin yapılma gereği duyulmuştur. Araştırmada nitel analiz yöntemi kullanılmış olup durum çalışması yapılarak katılımcılarla yüz yüze görüşmeler sağlanmıştır. Yapılan derinlemesine görüşmeler sayesinde bireylerin hangi faktörlerden ne ölçüde ve neden etkilendiklerine dair sorular yöneltilerek, katılımcıların demografik, sosyo-ekonomik özellikleri, kişilik özellikleri, psikolojik önyargılarının etkisinin olup olmadığına dair karşılaştırmalar yapılmıştır. Araştırma kapsamında katılımcılardan genç grubun risk toleranslarının yüksek, kadın, engelli ve yaşlı grubunun düşük risk toleransına sahip olduğu sonucu çıkarılarak, literatürde yapılmış olan çoğu çalışmayı destekler nitelikte sonuçlar elde edilmiştir. Bu elde edilen sonuçların genel anlamda sebep olarak gençlerin mezun olduktan sonra çok fazla iş bulma sıkıntısı çektikleri, kendi alanlarında çalışmıyor olmaları sebebiyle de artık kendi mesleklerini yapma arzusu içinde oldukları için daha risk almaya meyilli oldukları gözlemlenmiştir. Kadınların ise boşanmış ya da evliliklerinde ciddi sorunlar yaşadıklarından dolayı hayatlarında daha çekimser daha kaybetme korkusu içinde yaşamlarını sürdürdükleri görülmüştür. Engelli bireyler zaten mevcut olan bedensel ya da kronik hastalıkları sebebiyle diğer insanlara göre daha farklı davranışlar gösterebilmektedir. Bu da yatırım kararlarına ve aldıkları risk seviyelerine etki etmektedir. Yaşlılar, maddi imkansızlıkla da bağlantılı olarak çok fazla çekingen davranmaktadırlar. Bu etkenlerin olması kişileri yatırım konusunda daha riskten kaçınan bir hale getirdiği gözlemlenmiştir.
Bireysel yatırımcıların yatırım stratejisini belirlemede gri tahmin ve oyun teorisi yöntemlerinin uygulanması üzerine bir çalışma
Bireysel yatırımcılar elde ettiği gelirlerinin bir kısmını tüketime bir kısmını da yatırıma ayırmaktadırlar. Geleceğini güvence altına almayı hedefleyen bireysel yatırımcı, gelecek dönemlerde iyi bir getiri elde etme amacını taşımaktadır. Bireysel yatırımcıların en büyük sorunlarından biri hangi yatırım araçlarına ve ne oranda yatırım yapmaları gerektiğine doğru karar vermeleridir. Bu sorun önemli bir problemi karşımıza çıkarmaktadır. Çünkü karar vermek gelecek ile ilgilidir. Ancak geleceğin bize kesin sonuçlar vermediği gibi tahmin yöntemleri de yeterli bilgiyi sağlamakta yararlı olmamaktadır. İstenilen kesin sonuçlar ise sadece geçmiş verilerden belirlenebilmektedir. Buradan yola çıkarak, bireysel yatırımcıların doğru karar vermesini sağlamak için oluşturulacak tahmin modelinin ve karar verme yönteminin birlikte kullanılması ve minimum risk ve maksimum getirinin elde edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada Dolar, Euro, Gram Altın, Bitcoin, Mevzuat Faiz Oranı, BIST 100 ve Konut Fiyat Endeksi (KFE) olmak üzere 7 farklı yatırım aracının 2018 Temmuz-2019 Haziran aylık kapanış değerleri kullanılarak 2019'un son altı ayına ait verileri gri tahmin yöntemiyle tahmin edilmiş ve hata oranları belirlenmiştir. Oyun teorisi yöntemiyle minimum risk ve maksimum getiri oranına sahip portföyler her bir yatırım dönemi için ayrı ayrı oluşturulmuştur. Sonuç olarak veri dönemi çeşitliliğinin her bir yatırım aracı için farklılık gösterdiği ve oyun teorisi ile oluşturulan portföylere bakıldığında tam stratejinin hakim olmadığı, karma stratejinin hakim olduğunu belirlenmiştir.
İlk halka arzlarda finansal iletişim ve algılanan risk: Bireysel yatırımcı profilinin davranışsal finans açısından değerlendirilmesi
İlk halka arz, şirketlerin paylarını ilk defa halka sunması yoluyla sermaye artırımı için oldukça önemli bir araçtır. Yatırımcıların finansal karar alma süreçlerinde etkili olan birçok faktör bulunmasına karşın, finansal iletişim ve algılanan risk özellikle ilk halka arzlar açısından araştırılması önem arz eden iki unsurdur. İlk halka arz yatırım türü söz konusu olduğunda, şirket ve yatırımcı arasındaki finansal iletişim oldukça önemli olabilmekte ve bu yatırım şekli yatırımcılar için riskli olarak algılanabilmektedir. Çalışmanın temel amacı, ilk halka arz yatırım kararları üzerinde finansal iletişim ve algılanan riskin etkisinin araştırılması ve bireysel yatırımcı profilinin incelenmesidir. Bu amacı gerçekleştirmek üzere, ilk halka arzlara yatırım yapan 1062 bireysel yatırımcıya bir anket uygulanmıştır. Çalışmada Açımlayıcı Faktör Analizi ve diğer analizler için SPSS 25 paket programı, Yapısal Eşitlik Modellemesi için ise AMOS 25 paket programı kullanılmıştır. Çalışma sonuçlarına göre; bireysel yatırımcıların ilk halka arzlar ile ilgili olarak finansal iletişime önem verdikleri ve bu yatırım türüne karşı algıladıkları risklerin de yüksek olduğu tespit edilmiştir. Yatırımcılar, şirket ile aralarında güçlü bir finansal iletişimi tercih ederken; ilk halka arz yatırım türünü riskli yatırımlar arasında görmektedirler. Bulgulara göre, çalışmada yer alan yatırımcıların büyük çoğunluğu riski seven yatırımcılardan oluşmaktadır. Bireysel yatırımcı profili incelendiğinde, yatırımcıların finansal iletişim tercihleri ve algıladıkları risklerin genel olarak demografik özelliklerine göre farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bulgular doğrultusunda, yatırımcıların birbirinden farklı davranışlarını inceleyen davranışsal finans açısından değerlendirme yapıldığında; kadınların erkeklerden daha fazla finansal iletişimi tercih ettiği ve ilk halka arz yatırım türüne karşı algıladıkları riskin erkeklerden daha yüksek olduğu görülmektedir. Benzer olarak; evlilerin bekarlardan daha fazla finansal iletişimi tercih ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma sonuçlarına göre, yatırımcılarının finansal iletişim tercihleri ve algıladıkları riskler gelir durumlarına göre farklılık göstermektedir. Finansal iletişim tercihleri açısından yatırımcıların yaş ve eğitim durumları anlamlı bir farklılık tespit edilemezken, yatırımcılarının medeni durumlarının algıladıkları riskler için anlamlı bir farklılık yaratmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
COVID-19 pandemisinde Türkiye'deki yatırımcıların A/B kişilik özelliklerine göre finansal risk toleransını etkileyen faktörler
Küresel piyasalar, tarih boyunca birçok sistemik ve sistemik olmayan risklere maruz kalmıştır. Covid-19 Pandemisi, dünya tarihinin son yüzyılda gördüğü en büyük sistemik şoklardan biri olmasına rağmen, bu sistemik şokun bireysel yatırımcılar üzerindeki etkileri nitelik ve nicelik olarak yeterli düzeyde araştırılmamış konulardandır. Sistemik şoklar karşısında yatırımcılarda oluşan riskten kaçınma davranışları ve finansal seçimlerindeki değişimin altında yatan sebeplerin belirlenmesi, bu faktörler bağlamında onlara alternatif yatırım seçeneklerinin sunulmasıyla tekrar yatırım yapmalarının teşvik edilmesi, ekonomik toparlanmanın sürdürülebilirliği ve gelecekteki şoklara karşı daha dirençli kalma bakımından önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, Covid-19 Pandemisi gibi küresel finans piyasalarına sistemik bir şok geldiğinde gelişmekte olan ancak ekonomik kırılganlığı yüksek olan ülkelerdeki bireysel portföy yatırımcılarının Finansal Risk Toleranslarını ve finansal tercihlerini etkileyen faktörlerin neler olabileceğine dair bilginin ve öngörünün elde edilmesidir. Bu kapsamda, Türkiye örneğinden hareketle Borsa İstanbul (BIST)'da işlem gören pay senetlerine yatırım yapan 761 bireysel portföy yatırımcısından veri toplanmıştır. Araştırma kapsamında oluşturulan hipotezlerin doğruluğunun testi amacıyla Bağımsız Örneklemler t-Testleri ve Tek Yönlü ANOVA Testleri uygulanmış, yatırımcıların Finansal Risk Toleranslarını etkileyen faktörlerin tahmini ve modellenmesi amacıyla Lojistik Regresyon Analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda, Türkiye'deki bireysel portföy yatırımcılarının Finansal Risk Toleranslarının Pandemi döneminde artış gösterdiği belirlenmiştir. Yatırımcıların kendilerine Covid-19 teşhisi konulma durumu ve A Tipi/B Tipi kişilik özellikleri ile Finansal Risk Toleransları arasında anlamlı bir farklılığın olmadığı belirlenmiştir. Diğer taraftan, Covid-19 teşhisi konulan A Tipi kişilik özelliğine sahip yatırımcıların Covid-19 teşhisi konulmayan yatırımcılara göre daha çok spekülatif risk üstlendikleri, A Tipi kişilik özelliğine sahip yatırımcıların B Tipi kişilik özelliğine sahip yatırımcılara nispeten portföylerini daha sık gözden geçirdikleri, 40 yaş ve üzeri A Tipi kişiliğe sahip yatırımcıların 40 yaş altındaki yatırımcılara nispeten yatırımlarına daha yüksek tutarlar yönlendirdikleri bulgulanmıştır. Lojistik Regresyon Analizi sonuçları, Covid-19 Pandemisi döneminde yatırımcıların Finansal Risk Toleranslarını tahminlemede demografik, sosyo-ekonomik özellikler ve kişilik özelliklerinin açıklayıcı olmadığını, buna karşılık yatırımcıların bazı finansal tercihlerinin ve Covid-19'a maruziyet durumunun kısmen açıklayıcı olduğunu göstermiştir. Araştırmanın, gelecekte yaşanması muhtemel küresel şoklarda yatırımcı davranışlarının tahmin edilmesi ve bu bağlamda kendilerine risk toleranslarıyla uyumlu, rafine yatırım seçenekleri sunulması noktasında yatırım danışmanlarına, portföy yöneticilerine ve aracı kurumlara fayda sağlayacağı değerlendirilmektedir.
İnovatif girişimciliğin finansmanında kitle fonlaması: Paya dayalı kitle fonlaması yatırımcısının motivasyonu üzerine bir inceleme
Bu çalışmanın amacı gelişmekte olan ülkelerden biri olan Türkiye'de, paya dayalı kitle fonlaması projelerinde yer alan yatırımcıların karar alma süreçlerinde içsel ve dışsal motivasyon faktörlerinin nasıl rol oynadığının ortaya konulmasıdır. Elde edilen verilerin istatiksel analizi ile birlikte belirlenmiş olan bağımlı ve bağımsız değişkenlerin kitle fonlaması yatırımcısının yatırım yapma oranı ile ilişkisinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Bu çalışmada elde edilen bulgularla paya dayalı kitle fonlaması yatırımcısının daha önceki yatırım tecrübeleri, kitle fonlaması projelerinden beklentileri ve motive edici unsuları tespit edilerek literatüre katkı sağlanmaktadır. Araştırmaya konu olan veriler Türkiye'de paya dayalı kitle fonlaması için aktif olarak çalışan ilk platform olan fonbulucu'daki aktif yatırımcılara ulaşılarak elde edilmiştir. Yatırım kararlarında girişim (projen) ile ilgili her türlü tanıtıcı faaliyetin estetik çekiciliği ile Aes/Estetik faktörü, yenilikçi ve özgün bir projeye yatırım yapılması ile Nov/Özgünlük faktörü, ek olarak bu fonlama sürecine dâhil olurken inovatif bakış açısı ile birlikte gelecek vizyonuna sahip olan bir topluluk içerisinde yer alınması ile Com/Topluluk faktörünün etkisi ile yatırım yapıldığı analiz edilmiştir. Erkek yatırımcıların kadın yatırımcılara oranla finansal unsurlara daha fazla önem verdiği belirtilebilir. Daha önce BIST yatırımı yapan yatırımcıların ise daha fazla finansal getiri elde etmeyi bekledikleri analiz edilmiştir. Fon kullanımına duyulan güvenin yatırımcıların yatırım kararını etkilediği söylenebilmektedir. Söz konusu platformlar ve fonlama türleri Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde iş fikrini hayata geçirmek isteyen girişimcilere alternatif fırsatlar sunacaktır. Paya dayalı kitle fonlaması ile birlikte finansman tabana yayılacak, gelişmekte olan ülkelerdeki finans bulma sorununa çözüm getiren itici güçlerden birisi olacaktır.
Kültürel değer yönelimlerinin bireysel yatırımcıların finansal yatırım kararlarına etkileri
Bu çalışmanın amacı, bireysel yatırımcıların finansal yatırım kararlarında kültürel değer yönelimleri ile risk tutumu ve algılanan finansal yeterliliğin nasıl bir rol oynadığını analiz etmektir. Çalışma neticesinde kültürel değer yönelimlerinin ve planlı davranış teorisinin bileşenlerinden olan sosyal normlar, algılanan davranışsal kontrol yapıları, risk toleransı ve algılanan finansal yeterliliğin bireysel yatırımcı kararlarına olan etkilerinin ortaya konulması planlanmıştır. Temel hipotezimiz geleneksel finans teorisinin öngörüsünün aksine, kültürel ve bilişsel faktörlerin de bireysel yatırımcı davranışında etkili olduğu şeklindedir. Bu yönüyle çalışma geleneksel portföy teorisinin genel kabul gören açıklama tarzına alternatif bir yaklaşım geliştirmeyi de amaçlamaktadır. Çalışmada bağımlı değişken olarak kullanılan borsaya katılım niyeti; risk tutumu, sosyal normlar, algılanan finansal yeterlilik düzeyi, ve kültürel değer yönelimleri bağımsız değişkenleriyle açıklanmıştır. Araştırmanın uygulama kısmında çalışmanın amacına uygun olarak bireylerin yatırım tercihlerinin belirlenmesine yönelik 423 katılımcıdan veri toplanmıştır. Çalışmada istatistiksel analiz test tekniklerinden frekans analizleri, betimsel istatistikler, normallik testleri ve fark analizleri için bağımsız gruplar t testi ve tek yönlü ANOVA testleri kullanılmıştır. Değişkenler arası ilişkiler Pearson Korelasyon testi ile analiz edilmiştir. Değişkenler YEM (yapısal eşitlik modeli) yapı geçerliliğe sahip olup olmadıklarını test etmek için AMOS (Analysis of Moment Structures) programı kullanılarak Doğrulayıcı Faktör Analizine (DFA) tabi tutulmuştur. DFA sonucunda uyum indekslerine göre bu faktörlerin yapı geçerliliğini sağladığı tespit edilmiştir. Yapı geçerliliği kanıtlanan model AMOS programı kullanılarak Yol Analizine tabi tutulmuş, modelin anlamlı olup olmadığı test edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, güç mesafesi, toplulukçuluk/bireycilik ve algılanan finansal yeterlilik faktörlerinin borsaya katılım üzerinde; erillik/dişilik, toplulukçuluk/bireycilik ve sosyal normlar faktörlerinin algılanan finansal yeterlilik üzerinde; toplulukçuluk/bireycilik ve belirsizlikten kaçınma faktörlerinin sosyal normlar üzerinde doğrudan etkisi olduğu görülmektedir. Elde edilen bulgulara göre, kültürel değer yönelimi boyutları ile bireysel yatırımcıların risk tutumları ve algılanan finansal yeterlilik düzeyi boyutları arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Sonuç olarak empirik bulguların araştırmanın temel hipotezini desteklediği anlaşılmaktadır.
Bireysel yatırım kararlarında demografik değişkenler ile davranışsal eğilimler arasındaki farkın incelenmesi: Kilis örneği
Bu çalışmada, Kilis 7 Aralık Üniversitesindeki akademik ve idari çalışanların demografik değişkenleri ile davranışsal eğilimler arasındaki farkın incelenmesi amaçlamaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket seçilmiş, katılımcılara sözlü olarak bireysel yatırımlarının bulunup bulunmadığı sorulmuş ve sadece bireysel yatırım yapanlar ile anket yapılmıştır. 206 bireysel yatırımcıya ulaşılmıştır. Katılımcılara demografik özellikleri, yatırım çeşitleri, yatırım sayıları, yatırım karar eğilimleri ile ilgili toplam 31 soru yöneltilmiştir. Anket soruları Yalçın (2009)'un çalışmasından faydalanılarak hazırlanmıştır. Araştırmanın bulguları kısmında demografik verilere ilişkin frekans analizleri yapılmış, yatırımcı eğilimlerine yönelik sorulara ise T-testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) testi uygulanarak anlamlı farklılıklar olup olmadığı incelenmiştir. Elde edilen bulgular literatürle karşılaştırılmış, sonuç olarak bireysel yatırımcıların bazı demografik özellikleri ile öne sürülen eğilimlerin bir kısmı arasında farklılıklar bulunmuştur.
Bireysel yatırımcılarda risk toleransı ve aşırı güven kavramının karşılaştırmalı olarak incelenmesi
"Homo Economicus"un, her koşul altında rasyonel kararlar vereceği düşüncesi, Davranışsal Finans ile irdelenmeye başlanmıştır. Geleneksel finansın "Beklenen Fayda Teorisi"ne karşılık, Davranışsal Finans "Beklenti Teorisi" ile ön plana çıkmıştır. Davranışsal Finans bu teoriye göre, "Rasyonel Birey"in davranışlarındaki tutarsızlık ve hataları psikoloji, sosyoloji ve antropoloji bilim dallarından faydalanarak açıklamaya çalışmıştır. Yatırımcıların karar modellerinde, girdi olarak en az dört unsuru kullanmaları gerekir. Bunlar genellikle hedefleri, zaman ufku, finansal istikrar ve risk toleranslarıdır. İlk üç girdi objektif ölçümlerle değerlendirilmektedir. Fakat risk toleransı sübjektif ölçümlerle değerlendirilebilmektedir. Bu çalışmanın amacı; bireysel yatırımcıların risk tolerans düzeylerini saptamak ve risk tolerans düzeylerine etki eden aşırı güven kavramı ile aralarındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma kapsamında, "Geleneksel, davranışsal ve bireysel finans teorileri nelerdir?", "Yatırımcıların risk tolerans ve aşırı güven düzeyleri nelerdir?", "Yatırımcıların risk toleransları ve aşırı güvenleri ile demografik faktörler arasında nasıl bir ilişki vardır?" ve "Yatırımcıların risk toleransları ile aşırı güvenleri arasında nasıl bir ilişki vardır?" gibi sorulara cevap aranmıştır. Çalışma kapsamında; İstanbul, Ankara ve İzmir illerinde ikamet eden 520 bireysel yatırımcıya anket uygulanmıştır. Bu anketin analiz sonucuna göre, bireysel yatırımcıların aşırı güvenleri ve risk toleranslarının demografik faktörler karşısında farklılık gösterdiği, buna ek olarak, bu yatırımcıların aşırı güven düzeylerinin, risk tolerans düzeylerini ve bileşenlerini etkilediği bulgularına ulaşılmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Davranışsal Finans, Bireysel Finans, Bireysel Finansal Planlama, Risk Toleransı, Aşırı Güven.
Bireysel yatırımcıların davranışsal hata ve yanlılıklarının portföy getirileri üzerine etkisi
Davranışsal finansa yönelik araştırmalarda rasyonel yatırımcı kavramının aksine yatırımcıların rasyonel olmadığı vurgulanmaktadır. Yatırımcıların psikolojik ve duygusal unsurları demografik faktörler ile birlikte ele alındığında hata ve yanlılıklar görülebilmektedir. Finansal piyasalarda yapılan hata ve yanlılıkların belirlenmesi ile bireysel yatırımcıların bu hataların farkına varmaları ve tekrarlamamaları sağlanabilir. Bu araştırma ile bireysel yatırımcıları finansal yatırım kararına yönlendiren ve kararlarını şekillendiren davranışsal eğilimlerin portföy getirisi üzerinde anlamlı bir etkisi olup olmadığının incelenmesi amaçlanmıştır. Aynı zamanda finansal piyasalarda işlem yapan kişilerin yatırım yaparken gösterdikleri davranışsal eğilimler incelenmiş ve çeşitli gruplar arasında bir fark olup olmadığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda bu araştırmada çeşitli kaynaklardan uyarlanarak, yatırımcıları finansal yatırım kararına yönlendiren ve kararlarını şekillendiren eğilimleri ölçen temel bir ölçek hazırlanmıştır. Ankete eklenen cinsiyet, medeni durum, öğrenim durumu, meslek, gelir durumu gibi demografik özellikler ve finansal piyasalarda yatırım yapma süresi, yatırım portföy büyüklüğü, finans eğitimi alma durumu gibi finansal geçmişe ilişkin sorular ile yatırımcıların finansal yatırımlarında davranışsal eğilimlerine göre farklılık gösterip göstermediğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Hazırlanan ölçek Türkiye'de 307 bireysel yatırımcıya uygulanmıştır. Elde edilen veriler Bağımsız Örneklemler T-testi, ANOVA, Regresyon Analizi ve Yapısal Eşitlik Modellemesi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda bireysel yatırımcıların son bir yılda elde ettikleri portföy getirisi üzerinde finansal yatırım kararlarına etki eden davranışsal eğilimlerinden aşina olanı tercih etme, mental muhasebe ve temsil edebilirlik yanlılığı eğilimlerinin istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı fakat kendine aşırı güvenme ve aşırı iyimser olma davranışı eğiliminin istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Davranışsal Finans, Portföy Getirisi, Davranışsal Hata ve Yanlılıklar
Davranışsal finans açısından kadınların yatırım alışkanlıkları: Manisa örneği
Geleneksel finans; kişilerin her zaman rasyonel karar verebildiği, geleceğe dair tahminlerde önyargı taşımadığı ve piyasaların etkin olduğu varsayımları temelinde geliştirilmiştir. Bundan dolayı geleneksel finans kuramları insanların rasyonel hareket ettikleri varsayımından hareket eder ve psikolojik faktörleri yok sayar. Yapılan ampirik çalışmalarda bu varsayımların yanıldığını gösteren bulgular tespit edilmiş, belirsizlik ve risk altında kişilerin sürekli surette rasyonel davranmadıkları görülmüştür. Bireylerde bulunan bu irrasyonel davranışları açıklamak üzere sosyolojinin ve özellikle psikolojinin katkılarıyla gerçekleştirilen çalışmalar davranışsal finansı, literatüre kazandırmıştır. Modern bir finansal davranış olgusu olan davranışsal finans özellikle kişilerin duygu ve düşünceleri üzerinde sebep olduğu yönlendirmelerle yatırım kararlarını olumlu veya olumsuz şekillerde etkiler. Kadınların evin mali işlemlerinde hakimiyeti söz konusu olduğundan tasarruflarını yatırıma yönlendirme olanakları daha çoktur. İşte bu noktada kadınların büyüklü küçüklü yatırımlarını yönlendirmede davranışsal finansın ne derece ve ne yönde etkili olduğunu belirleme ihtiyacı doğar. Bu çerçevede bu çalışmanın amacı, iş kadınlarının finansal davranış kalıplarının belirlenmesidir. Çalışma kapsamında 314 çalışan kadın ile görüşülmüş, tasarruf, harcama ve yatırım alışkanlıkları sorgulanmıştır. Gerçekleştirilen çalışma neticesinde çalışan kadınların yatırım ürünlerine aşinalık düzeyleri düşük çıkarken, neredeyse her birinin bilgi sahibi oldukları halde bireysel emekliliğe sahip olmadıkları gözlemlenmiştir. Katılımcıların yarısından fazlasının tasarruf alışkanlığı olduğu fakat tasarruflarını finansal sistem dışındaki aracılarda tuttukları, düşük riski tercih eden bir profil çizdikleri tespit edilmiştir. Özetle davranışsal finans açısından kadınların yatırım alışkanlıklarının kendilerine verilecek eğitimler ile geliştirilmesi, başta tasarruf alışkanlıklarını arttırmak olmak üzere tasarruf ettikleri meblağın artırılması ve doğru finansal aracılarla değerlendirilmesi hususlarında eğitilmeleri gerektiği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Davranışsal Finans, Bireysel Yatırımcı, Finansal Karar, Risk ve Belirsizlik, Davranışsal Finans Eğilimi.
Davranışsal finans perspektifinden bireysel finansal yatırım karar sürecindeki eğilimler: Yöneticiler ve aşırı özgüven üzerine bir araştırma
Davranışsal finans, geleneksel finans alanına getirilen kapsamlı eleştiriler ile deneysel ve ampirik çalışmalar ışığında ortaya çıkmıştır. Davranışsal finans teorisi karar birimlerinin rasyonallikten uzak olabildiklerini, yatırım tercihlerinde tutarsız olabildiklerini, psikolojik ve duygusal eğilimlerin etkisi altında hareket edebildiklerini açıklamaktadır. Bu çalışmada, İstanbul'da kamu bankalarında çalışan orta ve üst düzey yöneticilerden oluşan 40 yöneticinin davranışsal yönetici tipleri ile davranışsal eğilimleri arasında bir ilişki olup olmadığı, var ise ne derece olduğu araştırılmaktadır. Bu doğrultuda, katılımcılara anket çalışması uygulanmış, demografik özellikleri incelenmiş, betimsel istatistikleri analiz edilmiştir. Yöneticiler, davranışsal yönetici tiplerinin tespit edilmesi amacıyla yapılan test sonucunda, her ne kadar bireysel olarak takipçi, bağımsız, koruyucu ve toplayıcı tiplerden birini ağırlıklı olarak yansıtıyor olsalar da, davranışsal yönetici tipleri arasında anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür. Davranışsal önyargı tanımlama testi ile psikolojik önyargı ve bilişsel eğilimlerin yöneticiler üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda yöneticilerin, aşırı özgüven, aşırı tahminleme, geri görüş, kayıptan kaçınma, temsilcilik olmak üzere davranışsal eğilimlere sahip oldukları söylenebilir. Anahtar kelimeler: Davranışsal finans, davranışsal yönetici tipi, davranışsal önyargı testi, aşırı özgüven, önyargılar, eğilimler
Davranışsal finans çerçevesinde bireysel yatırımcı kararlarının değerlendirilmesi: İzmir ili örneği
Bireylerin aldığı finansal kararlar her zaman rasyonel değildir. Bireylerin aldıkları irrasyonel finansal kararlar açıklanmaya çalışılırken "Davranışsal Finans" konusu araştırılmaya başlanmıştır. Davranışsal finansta, yatırımcı kararları irrasyonel durumlardan etkilenmektedir. Bu araştırmada davranışsal finansın ortaya çıkışı, yatırımcıların irrasyonel kararları, davranışsal finans çerçevesinde yatırımcıların kararlarını etkileyen faktörler ve yatırım araçlarından hisse senetleri konusu anlatılmıştır. Son olarak İzmir ilinde yaşayan bireysel yatırımcıların finansal karar sürecinde yaşamış oldukları davranışsal eğilimler anket uygulaması yardımı ile değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Davranışsal Finans, Bireysel Yatırımcı, İzmir İli
Kişisel yatırım tercihleri üzerinde davranışsal finansın etkisi
Bu araştırmanın amacı kişisel yatırım tercihleri üzerinde davranışsal finansın etkisinin ortaya çıkarılmasıdır. Araştırmada nicel araştırma deseni kullanılmış olup tarama modelinde bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemini toplamda 406 kişi oluşturmuştur. 150 kişi ile Manisa, İzmir, Bursa ve İstanbul illerinde yüz yüze görüşülmüştür. Kalan 256 kişi ile online anket tekniğinden faydalanılarak veri toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu ve Hamurcu (2015) tarafından geliştirilen davranışsal finans ölçeği kullanılmıştır. Araştırmaya katılanların demografik verileri ve çalışma durumlarına yönelik sorulara frekans analiz uygulanmış, verilerin dağılımı "n" ve "%" olarak tablolarda sunulmuştur. Sonrasında, araştırmada kullanılan Davranışsal Finans Eğilimleri ölçeklerine ait ifadelerin ortalama ve standart sapmaları değerlendirilmiştir. Kullanılan ölçeklerin güvenirliği; Cronbach's Alpha katsayısı ile değerlendirilmiştir. Davranışsal Finans Eğilimleri ölçeklerinin demografik verilere göre farklılık gösterip göstermediği anlamlılık testleri ile analiz edilmiştir. Hangi analizin kullanılacağına karar vermeden önce, verilerin normal dağılıma uyup uymadığı Kolmogorov-Smirnov ve Shapiro-Wilk sınamaları ile değerlendirilmiştir. Normal dağılıma uymayan verilerin; analizi için ikili karşılaştırmalarda Mann Whitney U testi, iki veya daha fazla değişkenin karşılaştırılmasında ise; Kruskal-Wallis H testi kullanılmıştır. Anlamlı çıkan analizlerde hangi gruplar arasında fark olduğunun belirlenmesi için Mann Whitney U testi ile ikili karşılaştırmalar yapılmıştır. Ölçekler arasındaki ilişki Spearman korelasyon testi ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın analizinde SPSS v23 istatistik programı kullanılmıştır. Yatırım yaparken esas alınan faktörlere göre değerlendirildiğinde, faiz oranlarını ve alınan tüyoları esas alanların, diğer gruplara göre yatırım körlüğü etkisi yüksek bulunmuştur. Siyasi istikrar ve analiz yöntemlerini esas alanların ise diğerlerine göre yatırım körlüğü etkisinin düşük olduğu; aracı kurum yönlendirmesi, alınan tüyolar, analiz yöntemlerini esas alanların diğer gruplara göre kazanma tutkusu etkisinin yüksek olduğu; siyasi iktidar, ekonomik istikrar, faiz oranları ve alınan tüyoları esas alanların kararlarda muhafazakarlık etkilerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.
Bireysel yatırımcıların yatırım tercihlerine etki eden faktörlerin davranışsal finans kapsamında değerlendirilmesi: Kastamonu ili örneği
Geleneksel finans, bireylerin her zaman rasyonel davranacağını varsaydığından bireylerin psikolojilerini ve sosyolojik gerçekleri mazur görmektedir. Bu şartlarda gelişmiş olan finansal modeller piyasa anomalilerinin açıklanmasında yeterli olmamış ve bu durumda davranışsal finans ile ilgili yaklaşımda geleneksel örneklerin karşılaştığı zorlulara bir yanıt olarak ortaya çıkmaktadır. Davranışsal finans, son yıllarda ortaya çıkan, bireysel yatırımcılar kararlarının ve aklın sınırlı olduğu durumların finansal durumlar üzerindeki etkisini inceleyen bir alan olarak tanımlanmaktadır. Bu araştırmada, Kastamonu ilinde yaşamakta olan bireysel yatırımcıların yatırım tercihlerinde etki eden faktörlerin davranışsal finans kapsamında değerlendirilmek istenmiştir Bu araştırma için Kastamonu ilinde yaşayan 350 bireysel yatırımcıya anket hazırlanmıştır. Basit tesadüfi örneklem yöntemiyle elde edilmiş anket verilerinin SPSS programı ile analiz edilmiştir. Tüm anket sorularında betimsel istatiksel sonuçlar elde edilmiştir ve demografik özellikleri, davranışsal psikolojik eğilimleri, kişisel, finansal ve çevresel faktörler arasındaki hipotezleri analiz edilmesi için frekans, normallik, güvenirlilik, kruskal Wallis ve Mann Whitney testleri uygulanmıştır. Araştırma sonucunda, elde edilmiş olan bulgulara bakıldığında ise, bireysel yatırımcıların kendini kandırma eğilimlerinde gelir durumu, finansal faktörler ve çevresel faktörlerde anlamlı farklılıklar bulunmuşken, demografik özellikler, kendini kandırma eğilimlerden cinsiyet, medeni durum, yaş, meslek durumları eğitim durumları ve bilişsel eğilimleri ve duygusal eğilimler aralarında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır.