İspat
Bu konu başlığı altında 66 tez
İspat kavramı ve bir ispat aracı olarak ticari defterler
İspat kelime anlamı olarak, delil sunarak bir gerçeği ortaya çıkarmak, doğrulamak ve belirli duruma getirmektir. Delil ise taraflar arasındaki çekişmeli hususların ispatında ortaya konulan araçlardır. Geçmişten günümüze ticari hayatın idamesi için ticari işlemlerin kayıt altına alınması gerekliliği doğmuştur. Bu da beraberinde ticari defter tutma ihtiyacı getirmiştir. Ticari işlemlerin kaydedildiği bu defterlerin neler olduğu ve nasıl tutulması gerektiği zaman içinde farklılıklar göstererek gelişmiştir. Ülkemizde ticari defterlere ilişkin hükümler 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu başta olmak üzere çeşitli kanunlarda yer almaktadır. Ancak ticari hayatta yaşanan uyuşmazlıklarda ticari defterlerin ispat aracı olarak kullanılması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda düzenlenmiştir. Bu kapsamda ticari defterlerin delil olarak kullanılabilmesi için şartlar belirlenmiş olup, sahibi lehine ve aleyhine delil olma durumları yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmiştir.
İslam muhakeme hukukunda yeni ispat vasıtaları
İslam muhakeme hukukunda hakkı ortaya çıkarmaya yarayan en önemli şey ispat vasıtalarıdır. Bir davada haklı ile haksız, masum ile suçlu ancak gerçeği ispat ederek ortaya konulabilmektedir. İslam muhakeme hukukunda ispat vasıtalarının tamamı nas tarafından belirlenmemiştir. Birçok farklı çeşit olarak karşımıza çıkan ispat vasıtaları günün şartlarına göre şekillenmiş, yeni ispat vasıtaları ortaya çıkmıştır. Günümüzde bilim ve teknolojik gelişmelere bağlı olarak yeni ispat vasıtaları ortaya çıkmış, bunlar sayesinde suçluların yakalanması ve haksızlıkların önlenmesi kolaylaşmıştır. Bilimin ve teknolojinin ilerlemesiyle yenilenen birçok şey gibi ispat vasıtalarında da yenilikler ortaya çıkmıştır. Adli tıp ilminin ortaya çıkmasıyla, gözle görülemeyen izler ortaya konulmaya başlanmıştır. Bilimin ilerlemesiyle DNA, parmak izi, otopsi incelemeleri, kimyasal analizler sayesinde eskiden bilinemeyen pek çok gerçek bugün kesinlik derecesinde ortaya konulabilir olmuştur. Teknolojinin gelişmesiyle mesafeler kısalmış, ulaşım, iletişim, bilgi ağı çok farklı bir boyuta taşınmıştır. Günümüzde teknoloji sayesinde alışveriş, ticaret, maddi kazanç yöntemleri değişmiş, artık tek bir tuşla uzaktan birçok iş halledilebilir hale gelmiştir. Teknolojinin getirdiği bu yenilikler muhakeme alanında insanların sorumluluk ve yükümlülüklerini de arttırmıştır. Ortaya çıkarılmak istenilen maddi gerçek bilim ve teknoloji sayesinde gözler önüne serilebilir olmuştur. Çalışmamızda modern dünyadaki bilim ve teknolojik gelişmelere bağlı olarak ortaya çıkan ispat vasıtalarının neler olduğuna değinmeye çalıştık. Bu ispat vasıtalarını İslam muhakeme hukuku açısından kabul edilebilirliğini naslar çerçevesinde ele almaya çalıştık. Anahtar Kelimeler: İslam, Hukuk, Muhakeme, İspat, Adli Tıp
8. sınıf öğrencilerinin geometrik ispat süreci ve eğilimleri
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim 8. sınıf öğrencilerinin geometrik ispat ve akıl yürütme sürecini ve ispat temsil şekillerine olan eğilimlerini tümevarım ve tümdengelimsel muhakeme doğrultusunda incelemektir. Bu araştırmanın, ülkemizin matematik öğrenme alanında ispat yapmaya ilişkin ihtiyaçlarının belirlenmesine ve bu anlamda öğrencilerde ispat yeteneğinin gelişimi için izlenecek stratejinin belirlenmesine, öğretmenin bu aşamadaki yeri ve rolüne, öğretmenin belirlenen stratejiye uygun tasarlayacağı sınıf içi yaşantılara katkı sağlayacağı düşünülmüştür.Araştırmanın örneklemini; Bursa iline bağlı iki ilköğretim okulundan 8. sınıftan toplam 154 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmacı tarafından 6. ve 7. sınıf geometri öğrenme alanı ve kazanımlarına uygun, geometri temelli, üçgen ve açıların daha ön planda tutulduğu toplam 8 açık uçlu soru hazırlanmıştır.Geometride ispat Öklid' ten başlayarak günümüze kadar başka bilim dallarında da uygulanmaktadır. Bu anlamda, (Bell 1976), (Stylianides 2007) kaynakları da bizim çalışmalarımıza ışık tutan önemli kaynaklar olmuştur.Verilerin analizi aşamasında yüzde ve frekans tablolarından yararlanılmıştır. Bu araştırmayı yaparken, verilen cevaplar Bell' in (1976) belirlediği ispatın matematiksel anlamının taşıdığı üç boyut (doğrulama, açıklama ve sistematikleştirme) dikkate alınmıştır. Ayrıca alt problemler belirlenirken, Stylianides' in, 2007 de, sınıf içinde yapılan ispatlama etkinliklerine ilişkin ispat için ortaya koyduğu iki özellik (ispatlama yolları ve ispat temsil şekilleri) göz önünde bulundurulmuştur.Sonuçlar, genel olarak, bilinen doğrulardan yeni bir doğru çıkarma durumunun az da olsa gerçekleştiğini gösterirken, doğruya dolaylı yollardan (olmayana ergi yöntemi, çelişki bulma yöntemi) ulaşma durumunun neredeyse hiç gerçekleşmediğini, öğrencilerin geçerli bir ifadenin doğrulamasını yapabilmelerine rağmen, geçersiz ifadeyi çürütme yollarını (ters örnek bulma, çelişki bulma yöntemi) bilmediklerini, en çok tercih edilen ispat türü sayısal örnekleme ve görsel ispat, en az tercih edilen ispat türünün cebirsel ispat olduğunu göstermiştir.
Öğrencilerin ispat yapabilme becerilerinin gelişimine 5E modelinin etkisi
Bu çalışmada, yapılandırmacı yaklaşıma dayalı 5E öğrenme modelinin 7.sınıf öğrencilerinin geometride ispat becerilerinin gelişimine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Konu olarak çember ve daire seçilmiştir. Araştırma, 2017-2018 eğitim-öğretim yılının bahar döneminde Batı Karadeniz bölgesinde yer alan bir ilimizin bir ilçesinde bulunan bir ortaokulun 7. Sınıfında öğrenim görmekte olan farklı iki şubedeki 34 öğrenci ile yürütülmüştür. Deney ve kontrol grubu rastgele seçilmiştir. Çalışmada, nicel ve nitel araştırma desenlerinin birlikte yer aldığı karma yöntem kullanılmıştır. Deney grubunda dersler 5E öğrenme modeline uygun geliştirilen materyallerle işlenirken, kontrol grubunda dersler matematik öğretim programına dayalı olarak geliştirilen ders kitaplarının önerdiği yöntem ve modellere göre yürütülmüştür. Çalışma öncesinde ön-test olarak her iki gruptaki öğrencilere ispat becerileri değerlendirme testi uygulanmıştır. Aynı test son-test olarak çalışma sonunda yeniden uygulanmıştır. Ek olarak çalışma sonunda deney grubu öğrencilerine yapılandırılmış soru formu uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel verilerin analizinde bağımsız örneklemler t-testi kullanılarak elde edilen bulgular 0,05 anlamlılık düzeyinde yorumlanmıştır. Yapılan istatistiksel çalışmalar sonucunda çember ve daire konusunda 5E öğrenme modeline göre hazırlanan ders etkinliklerinin öğrencilerin geometride ispat yapabilme becerilerinin gelişimine anlamlı bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Ancak deney grubu öğrencilerinin test cevapları incelendiğinde daha nitelikli cevaplar verdikleri gözlemlenmiştir.
Bedelsiz senedi kullanma suçu (TCK M. 156)
Bedelsiz senedi kötüye kullanma suçu, mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun ilk şeklinde düzenlenmemiş; 1936 yılında 3038 sayılı Kanun ile 509. maddeye eklenmişti. Bu suç, 765 sayılı TCK'nın mehazı niteliğinde olan İtalyan Ceza Kanunu'nda da düzenlenmemişti. Bedelsiz senedi kullanma suçu, mal aleyhine cürümler başlığı altında emniyeti suiistimal başlıklı dördüncü fasılda, müstakil olarak düzenlenmemiş, emniyeti suiistimal suçunun seçimlik hareketlerinden birisi olarak düzenlenmişti. 5237 sayılı TCK döneminde ise bedelsiz senedi kullanma suçu, müstakil olarak malvarlığına karşı işlenen bir suç niteliğinde, 156. maddede, orijinal bir suç tipi olarak varlık kazanmıştır. Bu çalışmada 765 sayılı TCK döneminde bu suçun orijinal bir suç tipi olarak ihdas edilmesinin gereksizliğine yönelik doktrindeki eleştiriler tahlil edilmiştir. Bu suçun bağımsız bir suç tipi olarak düzenlenmesinin ihtiyaç dahlinde olduğu ve bu hususun ultima ratio ilkesine aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu suçla korunan hukukî değer araştırmasında, doktrinde bu suçun koruduğu hukukî değerin tek boyutlu olduğu görüşler eleştirilmiş ve bu suçta korunan hukukî değerin çift boyutlu olduğu sonucuna varılmıştır. Muhakeme başlığında ise bu suçun ispatı ve senedin bedelsizliği ile ilgili hukuk mahkemesi kararının ceza mahkemesine olan etkisi özellik arz etmektedir. Yargıtay'ın İçtihadı Birleştirme Kararı ile bu suç özelinde senetle ispat kuralının geçerli olacağı yönündeki kararının hukuk tekniği bakımından hatalı olduğu ortaya konmuş; ancak fayda ilkesi gereği senetle ilgili bir ceza yargılamasında senetle ispat kuralının amaca hizmet edeceği sonucuna varılmıştır. Bu anlamda ceza muhakemesinin temel ispat kuralına aykırı bir uygulamanın İçtihadı Birleştirme Kararı ile değil kanunla öngörülmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu bölümün son kısmında ise senet konusunda hukuk mahkemelerinin sahip olduğu uzmanlık göz önünde bulundurulduğunda ceza mahkemelerinin bu husustaki hukuk mahkemesi kararlarıyla bağlı olması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Suç karineleri ve ilgili yenilikler İslam hukuku ve beşeri hukuk açısından karşılaştırmalı inceleme
Hakikat; adaletin inceleme ve delillendirme suretiyle ulaştığımız yitik yanıdır. İslam hukuku; üzerinde anlaşmazlık bulunan olaylara dair çeşitli emare ve delillerden hareketle çıkarımda bulunulmuş bazı araçları, hükümleri yoluyla irdelemiştir. Bu araçlar, karineler ismiyle bilinmekte olup karineler bir şeye, o şeyde kullanılmaksızın delalet eder. Bir diğer ifadeyle karineler, bilinenden hareketle bilinmeyen hakkında çıkarımda bulunulmasını sağlayan delillerdir. İslam hukukçuları nezdinde karine; ortaya çıkarılması istenen duruma eşlik eden, o durumla beraber bulunan emarelerden hareketle çıkarımda bulunmak suretiyle kişiyi bilinmeyene ulaştıran emare anlamına gelmektedir. Bu emarenin var olmaması durumunda sözü edilen bilinmeyene ulaşılması da mümkün değildir. Hz. Yusuf (as) kıssası ile ilgili "Eğer (adamın) gömleği önden yırtılmışsa kadın doğru söylemiştir, adam yalancıdır." ayet-i kerimesinde yer alan karine buna örnek olarak verilebilir. Bir diğer örnek de Hz. Peygamber'in (sa) şu sözünde görülmektedir: "Çocuk yatak sahibinindir. Zina edene ise mahrumiyet vardır." Çeşitli hadiselerde var olup sahabilerin İslam hukukuna dair hükümlerin çıkarımında istinat ettikleri daha başka karinelerin de örnek olarak sunulması mümkündür. Buradan hareketle suç mahallinden alınan kan ve saç teli gibi örnekler üzerinde yapılan DNA profillemesi (kimliklendirmesi) veya laboratuvar analizleri, ses veya görüntü kayıtlarının kullanılması gibi çağdaş araçlara istinat edilmesinin mümkün olduğu söylenebilir. Ayrıca çeşitli suçların ortaya çıkarılmasında polis köpeklerinin kullanılması da imkân dâhilindedir. Zira bu yöntem de suça işaret eden veya suç hadisesine eşlik eden karinelerden sayılmaktadır. Eski ve yeni tüm karineler, kanıtlamanın hakikate ulaştıran, adaleti sağlayan asli araçlarından gaye ve anlam bakımından farklı değildir. Herhangi bir çelişki içermeyen karinelerin görmezden gelinmesi, hukukun zayi edilmesi ve ortadan kalkması anlamına gelmektedir. İslam Hukuk Konseyi tarafından alınan kararlar bu yöndedir.
Hakaret suçunda isnadın ispatı
Hakaret suçunda faile tanınan ispat hakkı hukuk sistemlerinin yıllar içinde gelişimiyle birlikte demokratik ülkeler bakımından bir insan hakları ve ifade hürriyeti ölçütü olarak görülebilir. Ülkelerin rejimlerinin ve siyasal sistemlerinin değişimleriyle ispat hakkına tanınan imkân arasındaki ilişki bunun önemli göstergelerindendir. Bu kapsamda çalışmanın ilk bölümünde ispat hakkının dünyadaki gelişimi, bu konuda mevcut olan sistemler ve kavramın Türk hukukundaki tarihsel gelişimi ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde isnadın ispatı kavramı, günümüzde yürürlükte bulunan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve Anayasa'daki düzenlemeler dikkate alınarak açıklanmaya çalışılmıştır. Kanun hükmündeki düzenlemenin Anayasal hükme aykırılığına ilişkin tartışmalara değinilmiştir. Hakaret ve sövme suçlarına ilişkin eski mevzuattaki ayrımın kaldırılması, kavramın hukuki niteliğine ilişkin tartışmalar ve isnadın ispatlanmasının sonuçları üzerinde durulmuştur.
Gösterişçi tüketimin kültürel bağlamda deneyimsel satın almaya etkisi: Sosyal medyada statü ve kimlik ispatı
Günümüz toplumlarında bireylerin tüketim alışkanlıklarının değişmesi, onları maddesel tüketim ile sınırlı kalmayarak deneyimler üzerinden de tüketim davranışına yöneltmiştir. Bu durum, literatürde deneyimsel satın alma kavramı ile karşılaşılmasını sağlamaktadır. Bireylerin duygu, düşünce ve davranışlarının etkisi ile süren deneyim davranışı, bireylerin statü ve kimliklerini de sergileyebilecekleri deneyimlere yönelmelerine neden olmaktadır. Bu deneyimlerden biri de kültürel etkinliklerdir. Bireylerin kültürel etkinliklere katılımları ile statü ve kimlik ispatında bulunmaları, bunu daha geniş kitlelere ulaştırmaları da sosyal medya aracılığıyla gerçekleşmektedir. Gösterişçi tüketim kavramının da yerini aldığı bu noktada, bireylerin sosyal medya paylaşımlarında gösterişçi tüketim sergilemeleri ile statü ve kimlik ispatının sağlandığı kültürel etkinlikler belirlenerek, literatüre, devlet kurumlarına, işletmelere fikir sağlamak ve katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Kültürel etkinliklere katılan, 18 yaş üzerindeki 416 sosyal medya kullanıcısına, sosyal medya platformları ve haberleşme uygulamaları üzerinden ulaşılarak anket formları gönderilmiştir. Anketlerden elde edilen verilerin analizinde, "korelasyon", "frekans" analizleri, içsel tutarlılığı değerlendirmek için "Cronbach Alfa" katsayılarına dayalı analiz tekniği, normallik analizi için "Kolmogorov-Smirnov" ve "Shapiro-Wilk" testleri, bağımsız örneklemler için ise "Mann Whitney- U" ve "Kruskal Wallis-H" testleri uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, gösterişçi tüketim deneyimsel satın almaya etki ederek kültürel etkinlikler kapsamında statü ve kimlik ispatında rol oynamaktadır. Eğitim düzeyi düşük olan bireylerin kültürel etkinliklere katılımı statü ispatı aracı olarak gördükleri, genç ve eğitim düzeyi yüksek olan bireylerin ise sosyal medyada deneyimsel bağlamda gösteriş tüketimine eğilimli olduklarına ulaşılmıştır.
Matematik öğretmeni adaylarının ispatlama becerilerini geliştirmeye yönelik tasarlanan öğrenme ortamının değerlendirilmesi
İspat kavramı birçok matematikçi ve matematik eğitimcisi tarafından matematiğin kalbi olarak nitelendirilmektedir. Geleneksel olarak matematiksel bir ifadenin doğrulanması şeklinde algılanan ispatın açıklama, ilişkilendirme, keşfetme gibi farklı işlevleri de vardır. İspat, matematiksel düşünmenin gelişimi için de önemli bir aşamadır. İspat yoluyla birey keşfetme, varsayımda bulunma, genelleme, ilişkilendirme gibi üst düzey zihinsel etkinlikler sergilemektedir. İçinde barındırdığı bu zihinsel etkinlikler bir bakıma matematiksel bir bilginin oluşumunda meydana gelen eylemleri yansıtmaktadır. Ancak matematiği öğrenme açısından bu kadar önemli rollere sahip olan ispat, öğrenciler ve öğretmen adaylarının çoğu tarafından zor bir aktivite olarak nitelendirilmektedir. Yapılan araştırmalar da üniversite öğrencilerinin çoğunun matematiksel ispatlara yönelik kavramları zihinlerinde tam olarak anlamlandıramadığını, ispat yazma ve bu ispatların geçerliliğini kontrol etme becerileri bakımından yetersiz olduklarını göstermektedir. Bu bağlamda ispatın doğasında yer alan eylemleri öğrencilerin yaşamasına olanak sağlayacak bir öğrenme ortamının tasarlanması önemlidir. Bu çalışma ile tasarlanan öğrenme ortamının matematik öğretmeni adaylarının ispat yapma ve varsayımda bulunmaları üzerinde etkili olup olmadığını ve ispatın rollerine yönelik bakış açılarını nasıl etkilediğini ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda grup çalışması ve sınıf tartışmaları yapma, dinamik geometri yazılımlarını kullanma gibi temellere dayanan ve ispatın doğasında yer alan eylemleri içeren bir öğretim modeli tasarlanmış ve bu modele Matematiksel İspat (İSMAT) adı verilmiştir. Yarı deneysel araştırma yöntemi izlenen bu çalışma, ilköğretim matematik öğretmeni adaylarından oluşan deney ve kontrol grubu olmak üzere iki grup üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında deney grubunda İSMAT Modeline göre hazırlanan çalışma yapraklarının takip edildiği bir öğrenme ortamının tasarımı söz konusu iken kontrol grubunda mevcut uygulamalara müdahale edilmeden yapılan bir öğretim söz konusudur. Araştırmanın verileri; ispat yapma başarı ön test ve son testi, varsayımda bulunma testi, klinik ve yarı yapılandırılmış mülakatlar, alan notları, ispat sürecinde alınan video kayıtları aracılığıyla elde edilmiştir. Araştırma kapsamında uygulanan testler geliştirilen kategorik puanlama cetvellerine bağlı olarak değerlendirilmiş ve elde edilen veriler ile istatistiksel analizler (Mann-Whitney U testi, Kovaryans analizi, Ki-Kare testi) yapılmıştır. İspat sürecinde alınan video kayıtları ise İSMAT Modelinin aşamalarında yapılması beklenen davranışlara yönelik göstergeler belirlenerek geliştirilen bir form aracılığıyla analiz edilmiştir. Ayrıca öğretmen adaylarının ispatın rollerine yönelik bakış açılarındaki değişimi belirlemek amacıyla içerik analizi yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda İSMAT Modeline göre tasarlanan öğrenme ortamının öğretmen adaylarının ispat sürecinde muhakemede bulunmaları ve matematik dilini kullanmalarında olumlu bir etki oluşturduğu belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının varsayım üretme ve varsayımlarını ifade ederken matematik dilini kullanmalarında ise gruplar arasında bir farklılaşma olmadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte öğretmen adaylarının ispatın rollerine yönelik bakış açılarında çeşitliliğin arttığı ve ispatı daha geniş bir yelpazede değerlendirdikleri görülmüştür. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda ise İSMAT Modelini kullanarak derslerini yürütmek isteyen öğretmen ve öğretim elemanlarının nelere dikkat etmeleri gerektiği yönünde önerilerde bulunulmuştur.
Türk Vergi Hukukunda vergi suç ve kabahatleri bakımından yorum ve ispat
Vergi borcu/alacağı ilişkisi niteliğinin etkisi ile kamu gücü ağır basan vergi hukuku kavram ve kurumları, yorum ve ispata dair yaklaşımlar yoluyla vergi ödevlisi için katlanılması ağır sonuçlar ihtiva edebilmektedir. Özellikle vergi idaresi ve yargı organlarında, vergiden kaçınma, vergi kaçakçılığı ve vergi kanunlarının içerik sorununa dair üretilen yorum ve ispata ilişkin doktrin, uygulama ve yaklaşımlar konuyu özellikli hale getirmektedir. Hukuk düzeni içerisinde ifade bulmanın koşutu olan insan haklarına sıkı bağ çerçevesinde, kamu düzenini tamamlayıcı fonksiyon vergi hukukunda yorum ve ispat kavramlarını, içerik, sınır, özellikler gibi konularla hiçbir zaman güncelliğini kaybetmeyecek şekilde belirginleştirmektedir. Vergi hukuku, ceza hukuku ve idare hukuku gibi kamu gücü varlığının en etkin hissedildiği alanların etkileşim alanında olan, kavram ve kurumlarını bu hukuk dallarından devşiren vergi ceza hukukunda ise yorum ve ispat, vergi hukukunda önemsenen ve özel bir kimliğe sahip olan yorum ve ispattan farklı ele alınmalıdır. Bir boyutuyla vergi idaresi, vergi yargısı, diğer boyutuyla adli yargının konu alanına dahil olan vergi ceza normlarının yorum ve ispatı, kendine özgü bir takım özellikler ihtiva ederken, bu özelliklerin açığa çıkartılması ve bunlara dair farkındalığının oluşturulması ihtiyacı içindedir. Bu doğrultuda, vergi ceza hukukunun gelişimine katkı sağlayacak nitelikte, vergi ceza normunun varlığı ve bu varlığın gerektirdiği kendine özgü yapı izah edilerek, vergi hukukunda özgün kimliğe sahip olan yorum ve ispatın, vergi suç ve kabahatleri nezdindeki etkisi ve önemi ile özellik gösterdiği düşünülen hususlar değerlendirilmektedir. Bu noktada vergi suç ve kabahatlerinin, vergi hukukunu tamamlayan fonksiyona sahip olduğu fikri ile ele alan çalışmamız, farklı yargılama usullerinin kendi yapılarına has özelliklerini kaybetmeden pozitif düzenlemeler itibariyle çözümler sunmakta ve "olması gerekene" ilişkin düşünceler içermektedir.
Ceza Muhakemesi Hukukunda tanık ve beyanının güvenilirliği
Ceza yargılamasında hakim ya da jüri, delillere dayanarak muhakeme konusu olayı zihinlerinde canlandırmaya çalışır. Bu deliller arasında tanık beyanı her zaman en çok kullanılan delil olagelmiştir. Tanık beyanının insan hafızasına dayalı olması nedeniyle tanık beyanı yalan ve yanlışa açıktır. Yanlış beyanın yalan beyandan farkı ise bilinçsiz olarak hataya düşülmesidir. Bu çalışmada ispat kavramı, ispata ilişkin temel ilkeler ve tanık beyanının güvenilirliği ele alınacaktır. Anahtar Kelimeler: İspat, Delil, Tanık Beyanı, Güvenilirlik, Sahte Anı
Ortaöğretim matematik öğretmeni adaylarının muhakeme hatalarının ispatlama bağlamında incelenmesi
Matematiksel ispat; matematikteki tanım, aksiyom, teorem, sembol, simge gibi soyut kavramların anlam kazanması; matematiğin temel bileşenlerinin birbirleriyle olan ilişkilerinin açıklığa kavuşmasını sağlayan en önemli yapıdır. Bu bakımından ispat matematiksel bir sonucun doğruluğunu gösterme ya da basit bir matematiksel işlemden ziyade ilişkilendirme, soyutlama, sezgi, genelleme ve muhakeme gibi yoğun zihinsel faaliyetleri içeren bir süreçtir. Muhakeme; ispat sürecinde keşfetme, stratejiler geliştirme, varsayımda bulunma gibi becerilerinin kullanılmasını sağlayan bir araçtır. Bu nedenle matematiğin merkezinde yer alan ispat ve muhakeme birçok araştırmacı tarafından bir bütün olarak ele alınmaktadır. Matematiksel muhakeme bireylerin ulaştıkları sonuçlarda tutarlı ve mantıksal karar vermelerini sağlar ve en fazla ispat sürecinde kullanılır. Doğru bir ispat anlayışının gelişimi ancak bireylerin çeşitli mantıksal düşünme yollarını kazanmasına bağlı olarak gerçekleşir. Öğrenciler ispat sürecinde muhakemeler yürüterek bazı stratejiler geliştirirler. Ancak bazen bu stratejiler sonucunda sistematik bir yanılgıya düşerek geçersiz ispatlar oluştururlar. Bu yanılgılar muhakeme hatası olarak nitelendirilmektedir. Özelikle lisans düzeyinde matematik öğretmeni adayları matematiğin soyut ve aksiyomatik yapısıyla karşılaştıklarından matematiksel kavramlar, kavramlar arası ilişkileri, tanım ve teoremleri anlama, bunları yorumlayarak ispat oluşturmada ve doğru muhakemeler yürütmede çeşitli zorluklar yaşamaktadır. İspat sürecinde öğrencilerin doğru bir muhakeme geliştirmeleri, matematiksel ilişkileri anlama bakımından önemlidir. Bunun için bu süreçte öğrencilerin sahip olduğu hatalı muhakemelerinin belirlenmesi ve üniversite eğitimi boyunca bu hatalarının gelişimsel olarak nasıl değiştiğinin incelenmesine yönelik çalışmaların yapılması önemlidir. Bunun yanı sıra lisans düzeyinde ispatların yoğun olarak işlendiği ve doğru muhakemelerin geliştirmesinde kilit bir rol oynayan derslerde ispat sürecinde muhakemeye odaklanan noktalarının neler olduğunun belirlenmesi, bu süreçte ileriye sürülen muhakeme hatalarının analiz edilmesi önemlidir. Bu çalışma ile ortaöğretim matematik öğretmeni adaylarının ispat sürecinde sahip oldukları muhakeme hataları, muhakeme eksiklikleri ve muhakeme boşluklarını belirleme, üniversite eğitimleri boyunca bu hatalarının gelişimsel olarak nasıl değiştiğini inceleme ve bu süreçte aldıkları bazı derslerin; matematiksel muhakemelerini geliştirme, uygun stratejiler belirleme ve muhakeme hatalarının üzerindeki rolünün ne ölçüde olduğunu derinlemesine analiz etme amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda farklı sınıf seviyelerinde (1, 2, 3, 4 ve 5. sınıf) yer alan matematik öğretmeni adaylarının lisan eğitimleri boyunca muhakemelerinin nasıl bir değişim gösterdiğini belirleyebilmek için enlemsel bir gelişimsel araştırma tasarlanmıştır. Araştırmanın verileri; muhakeme hataları belirleme testleri, klinik ve yarı yapılandırılmış mülakatlar, ders gözlemleri, alan notları ve ispat sürecinde alınan ses-video kayıtları aracılığıyla elde edilmiştir. Çalışmada gözlemler sonucunda elde edilen veriler, geliştirilen gözlem formu ile analiz edilmiştir. Muhakeme hataları belirleme testleri ve klinik mülakatlardan elde edilen verileri analiz etmek için de geliştirilen muhakeme hataları belirleme ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda farklı sınıf seviyesinde yer alan öğretmen adaylarının ispat sürecinde benzer muhakeme hataları, muhakeme eksiklikleri ve muhakeme boşluklarına sahip oldukları belirlenmiştir. Bununla birlikte muhakeme hataları, eksiklikleri ya da boşlukların yoğunluk bakımından sınıf seviyelerine göre dikkate değer bir oranda değişim göstermiştir. İspat sürecinde özel bir durumdan elde edilen sonucun ispat olarak kabul edilmesi, yanlış varsayımlarla başlama gibi muhakeme hataları; matematik dilini kullanmada yetersizlik, ispata başlayamama veya başlanan bir ispatı devam ettirememe gibi muhakeme eksiklikleri; yazılan ispat adımları ile elde edilen sonucun uyuşmaması, kullanılan önermelerin gerekçelerinin sunulmaması gibi muhakeme boşluklarının üst sınıflara doğru önemli ölçüde azaldığı görülmüştür. Buna karşın sonuç ile başlama, ilgili matematiksel ifadesinin tanım aralığını dikkate almama, teoremin karşıt tersinin kendisinin mantıksal dengi olduğunun farkına varılamaması gibi hata, eksik veya boşluklarının direnç gösterdiği görülmüştür. Ayrıca ispatların yoğun olarak işlendiği farklı derslerde muhakeme veya muhakeme hataları ile ilgili odaklanılan bileşen ve göstergeler matematik dili ve sistematikleştirme, öğrenci muhakemesine odaklama ve ispat yöntemleri boyutlarında farklılaşmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda lisans düzeyinde ispatların yoğun olarak işlendiği derslerde öğretmen adaylarının doğru muhakemeler geliştirmeleri için öğretim elemanlarının nelere dikkat etmeleri gerektiği yönünde önerilerde bulunulmuştur.
Tasarrufun iptali davalarında ispat
Çalışmanın konusu, tasarrufun iptali davalarının genel özellikleri, ispat kavramı ve hukukumuzdaki uygulaması, tasarrufun iptali davalarında ispat konusunun uygulanmasıdır. Çalışmada öncelikle tasarrufun iptali davalarının genel özellikleri üzerinde durulmaktadır. İspat kavramının özellikleri ve hukukumuzdaki yerinin değerlendirildiği ikinci bölümün ardından tasarrufun iptali davalarında taraf iddia ve savunmalarının nasıl ve ne aracılığıyla ispat edileceği incelenmektedir.Tasarrufun iptali davalarında hangi vakıaların hangi deliller ile ispat edileceği noktasında İcra İflas Kanunu'nda yeterli düzenleme bulunmamaktadır. Bu doğrultuda Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda ispata ilişkin genel düzenlemelerden yararlanılmaktadır. Ancak Hukuk Muhakemeleri Kanunu da bu bakımdan yeterli olmamaktadır. İspata ilişkin ölçüler, doktrin ve Yargıtay uygulamaları ile şekillenmektedir. Yapılan araştırma sonucunda elde edilen verilere kişisel görüşler de eklenerek sonuca ulaşılmıştır. Çalışma bu yöntemlerle yürütülmüş ve sonlandırılmıştır.
Türk vergi yargılaması hukukunda tanık beyanı
Çalışmanın konusunu, "Türk Vergi Yargılaması Hukukunda Tanık Beyanı" oluşturmaktadır. Çalışma iki ana bölümden oluşmaktadır. "Türk Vergi Yargılaması Hukukunda İspat ve Delil Sistemi" başlıklı ilk bölümünde konunun genel çerçevesinden bahsedilecek akabinde vergi hukukunda ispat kavramı açıklanacaktır. Ardından vergi yargılaması hukukunda delil konusu anlatılacaktır. Bu anlatımlardan sonra Türk vergi yargılaması hukukunda delil çeşitleri üst başlığı altında vergi mükellefleri nezdinde oluşan deliller, vergi idaresi nezdinde oluşan deliller ve son olarak yargı bünyesinde oluşan delillere değinilecektir. Yargı bünyesinde oluşan deliller başlığı altında keşif, bilirkişi ve çalışma bakımından önem arz eden tanık beyanı delili açıklanacaktır. Çalışmanın asıl konusunu oluşturan "Türk Vergi Yargılamasında Tanık" başlıklı ikinci bölümünde ise öncelikle tanık, tanıklık ve tanık beyanı kavramlarının neyi ifade ettiği açıklanacaktır. Akabinde sırasıyla tarihsel süreçte tanık beyanı, Türk hukukunda tanık, vergi hukukunda tanık ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Vergi Usul Kanunu'nun uygulanacağı haller konuları ele alınacaktır. Ardından sırasıyla vergi hukuku mevzuatında tanık beyanı, vergi hukukunda tanık beyanının geçerlilik koşulları, vergi yargılamasında tanık beyanına başvurulması, vergi yargısında tanığın dinlenebilmesi için ihtiyaç olan duruşma kurumu, yazılı yargılama ilkesinin vergi yargılaması aşamasında tanık beyanlarının alınmasına mâni olup olmaması, vergi yargısında tanık beyanının gereklilik sebepleri konuları anlatılacaktır. Son olarak karşılaştırmalı hukukta tanık beyanından bahsedilecektir.
Abdurrahman Hasan Habenneke el-Meydâni'ye göre Allah'ın varlığının delilleri (Isbât-ı Vâcib)
Bu çalışma, çağdaş bir düşünür olan Abdurrahman Hasan Habenneke el-Meydâni'nin Allah'ın varlığını ispatlamaya yönelik geliştirdiği isbât-ı vâcib delillerini sistematik biçimde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada hem bu delillerin dayandığı teorik ve aklî temeller açıklanmış hem de müellifin son dönem ateizmine yönelik eleştirileri ilmî bir yaklaşımla değerlendirilmiştir. Tez dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde el-Meydâni'nin hayatı, ilmî kişiliği tanıtılmış; ikinci bölümde delîl kavramının lügavî ve Kur'ânî anlamı ile Ehl-i Sünnet kelâmındaki ıstılahî çerçevesi incelenmiştir. Klasik kelâmcıların delîl tanımları ve tasnifleri sistemli şekilde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, el-Meydâni'nin isbât-ı vâcib metodunun esasları açıklanmış ve bu metoda dayalı olarak ileri sürdüğü on dört ayrı delil, mantıkî yapıları, istidlâl tarzları ve fıtrî-aklî içerikleri yönünden değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde ise son dönem ateist yaklaşımlara yönelttiği tenkitler sunulmuştur. Araştırma, nitel yöntemle ve müellifin Arapça eserleri merkeze alınarak yürütülmüştür. Çalışma sonucunda, el-Meydâni'nin klasik kelâmı çağdaş aklî ve bilimsel sorunlarla birleştiren özgün bir metodoloji geliştirdiği, bazı delillerin ise literatürde ilk kez sistematik ve müstakil başlıklar altında yapılandırıldığı tespit edilmiştir. Bu yönüyle çalışma, günümüzde inanç karşıtı yaklaşımlara karşı geliştirilebilecek kelâmî argümanlar açısından örnek alınabilecek bütüncül bir model sunmaktadır.
İş sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda ispat yükü
Bu çalışmanın amacı, işçi ile işveren arasında iş sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda ispat sorunlarının ne şekilde çözümlendiğini tespit etmektir.İspat yükü, hakimin aleyhte kararıyla karşılaşma tehlikesinin dava taraflarından hangisi üzerinde olduğunu ifade eder. Bir davayı kazanmak veya kaybetmek açısından ispat yükünün hangi tarafta olduğu ve uyuşmazlığın hangi ispat araçlarıyla çözüleceği son derece önemlidir. Türkiye'de, iş hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda işçi kesiminin işverene kıyasla zayıf durumda olduğu bilinen bir gerçektir. Bu bakımdan taraflar arasında iş sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda ispat yükünün hangi tarafa düştüğü daha da önemli hale gelmektedir.İş sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda 4857 sayılı İş Kanunu'nun bazı maddelerinde ispat yükünün hangi tarafta olduğu açıkça belirlenmiştir. Ancak mahkemelerin önüne gelen uyuşmazlıklarda genellikle ispat yükünün hangi tarafta olduğu belli değildir. Bu durumda Yargıtay'ın iş hukukunun kendine özgü yapısını dikkate alarak ispat kurallarını işlettiği görülmektedir.Bu çalışmada, usul hukukunun konusuna giren ispat ve ispat yükü kavramları, iş yargılamasına hakim olan ilkeler, iş sözleşmesinin kurulması, ifası ve sona ermesi durumunda işçi ve işveren arasında ortaya çıkan ispat sorunları incelenmiştir. Özellikle iş sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklar, içinde çok çeşitli ispat sorunları barındırması nedeniyle doktrin ve yargı kararları ile birlikte açıklanmaya çalışılmıştır.
Matematik öğretmen adaylarının ispat yapmaya yönelik tutumları ile ispatlama becerileri arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı matematik öğretmen adaylarının ispat yapmaya yönelik tutumları ile ispatlama becerileri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada nicel, nitel ve karma araştırma yöntemleri bir arada kullanılmıştır.Çalışmanın nicel bölümüne matematik öğretmen adaylarının (ortaöğretim ve ilköğretim) ispat ve ispatlamaya yönelik tutumlarını belirleyen bir ölçek geliştirilmiştir. Araştırmada ilk olarak ispat ve ispatlamaya yönelik literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Literatür çalışmasından derlenen bilgilerden hareketle 30 maddelik ispat ve ispatlamaya yönelik tutum ölçeği hazırlanmıştır. Hazırlanan bu ölçek, evreni 2008-2009 öğretim yılında bir devlet üniversitesinin ilköğretim ve ortaöğretim matematik öğretmenliği programına kayıtlı olan 727 öğretmen adayına uygulanmıştır. Analizler sonucunda geçerli ve güvenilir olduğuna karar verilen 22 madde ve dört faktörden oluşan ölçek elde edilmiştir. Ölçeğin son hali için hesaplanan güvenirlik değeri 0,887 olarak bulunmuş olup böylelikle ölçeğin yüksek güvenirliğe sahip olduğu belirlenmiştir.Oluşturulan 22 maddelik ?İspat Tutum Ölçeği?, örneklemi 2009-2010 yılı Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Ortaöğretim Matematik öğretmenliği 3. sınıf öğrencileri olan 22 öğretmen adayına uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda adayların ispata yönelik tutumları orta düzeyde çıkmıştır.Araştırmanın nitel bölümü 21 adet ispat probleminden oluşmaktadır. Bu ispat problemleri iki aşamada değerlendirilmiştir. Bu ispat problemleri ilk olarak Balacheff'in ispat basamaklarına göre kodlanmıştır. İB lerin kodlanması öğretmen adaylarının probleme yaklaşımlarına göre yapılmıştır. Yani bu kodlamada ÖA ların problemi doğru ya da yanlış cevaplandırmaları önemli değildir. Balacheff'in ispat basamakları ?basit deneycilik (BD), kritik deneycilik (KD), genelleyici örnek (GÖ), düşünce deneyciliği (DD) ve matematiksel ispat (Mİ)? olmak üzere beş aşamadan oluşmuştur.21 adet ispat probleminden toplam 462 cevap elde edilmiştir. Bunlardan 22 tanesi (% 4,8) BD, 21 tanesi (%4,6) KD, 35 tanesi (%7,6) GÖ, 252 tanesi (%54,6) DD ve 119 tanesi (%25,8) Mİ basamaklarında kodlanmıştır. Öğretmen adaylarının 8'i (%1,7) si problemlerin ispatını boş bırakırken 5'inin (%1,1) yanıtı herhangi bir kategori altında değerlendirilememiştir.Nitel bölümün ikinci aşamasında ise ?0-1-2-3 kodlaması? yapılmıştır. Bu kodlamada ÖA ların problemi ne ölçüde doğru yaptığı araştırılmıştır. Bu ikinci kodlamadan İB lerin eksikliğini kapatmak için yararlanılmıştır. Yani sürece performansı tamamlama anlamında bakılmıştır.Araştırmanın karma yöntem bölümünde ise öğretmen adaylarının ispatlama becerileri ile ispata yönelik tutumları arasındaki ilişkiye bakılmıştır. Bu ilişkinin ortaya çıkarılması için veriler SPSS 15 programında yapılan r (korelasyon katsayısı) sonuçları incelenmiştir. Korelasyon katsayısı (r) için yapılan Kendall's Tau testi sonuçlarına göre öğretmen adaylarının ispatlama becerileri ve ispata yönelik tutumları arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.Anahtar sözcükler: İspat, ispat yapma, tutum ölçeği, ispat ve ispatlamaya yönelik tutum ölçeği, Balacheff'in ispat basamakları, nicel araştırma yöntemi, nitel araştırma yöntemi, karma araştırma yöntemi
Matematik öğretmen adaylarının çift sütun ispat yöntemine yönelik görüşleri ve bu yönteme dayalı ispatlama süreçlerinin analizi
İspatlar matematiksel bilginin garantisini sağlar ve matematik yapma ve anlamada temel bir aktivitedir (Almeida, 2000). Matematik için bu derece önemli olan ispat kavramı benzer şekilde matematik ve geometri öğretimi için de önem taşır. Geometri öğretiminde, ispatın genel sıkıntılarından olan ispatı anlama ve oluştuma gibi durumları ortadan kaldırmak için farklı yöntem ve yaklaşımlar kullanılmaktadır. Yurtdışında özellikle Amerika'da yaygın olarak kullanılan (Bknz. Gfeller, 2004; Herbst, 2004; Weiss, Herbst & Chen, 2009) fakat ülkemizde 2005 yılında kullanılmaya başlanan geometri öğretim programında ilk kez yer alan çift sütun ispat [ÇSÎ] bu tür alternatif yöntemlerden biridir. Araştırma, bu yöntemin kullanışlılık durumu ile ilgili bilgi sahibi olma ve ülkemizde bu yönteme dair var olan boşluğun doldurulmasında bir basamak olabilme amaçlarını taşımaktadır. ÇSÎ'nin ülkemizde kullanımı yaygın olmayan bir yöntem olması ve öğrencilerin genel olarak ispat yapma ile ilgili sıkıntıları gibi iki ayrı durum araştırma probleminin oluşturulmasında rol oynamıştır. Geleceğin öğretmenleri olan öğretmen adaylarının [ÖA], ÇSÎ yöntemine dayalı ispat yapma yaklaşımları ve durumları ayrıca bu yönteme yönelik görüşlerinin neler olduğu araştırmanın problem durumudur. Nitel araştırma teknikleri kullanılarak yürütülen araştırma bir özel durum çalışmasıdır. Araştırmanın katılımcıları, yöntem hakkında bilgi edinmeleri ve kişisel deneyime sahip olup, öğretmenlik yaptıkları süreçte bunu kullanabilmeleri yönünden ayrıca yöntemin kullanışlılığını da doğrudan kişiler üzerinden görebilmek amacıyla ÖA'lardan oluşturulmuştur. Katılımcılar bir devlet üniveristesinin Ortaöğretim Matematik Öğretmenliği Anabilim Dalı'nda öğrenimine devam etmekte olan 12 öğretmen adayından oluşmaktadır. Çalışmaya katılan 12 ÖA'dan her hafta 5 adet olmak üzere 4 haftada toplam 20 adet ÇSÎ yöntemi kullanılarak hazırlanmış ispatları yapmaları istenmiştir. Çalışma süresince biri yapılandırılmış diğeri yarı-yapılandırılmış iki adet görüşme yapılmıştır. Bunlardan ilki uygulamaların yapılmasından sonra ÖA'ların ÇSÎ'lerle ilgili görüşlerini (yapısı, işlevi, kullanışlılığı, zor-kolay yanlan, kısıtlılıkları, önemli noktalan vb.) almak amacıyla, diğeri ise yine uygulama sonrasında ÖA'ların ispat oluşturma durumlannın incelenmesinin ardından, öne çıkan durumların ve başarılı veya yetersiz oldukları noktaların belirlenmesi ve nedenlerinin bulunabilmesi amacıyla yapılmıştır. Veri analizi, doküman ve görüşmelerin ayrı ayrı incelenmesi sonucunda araştırmacı ve danışmanı tarafından öne çıkan noktalar ve örüntüsel özellikler dikkate alınarak yapılmıştır. Analiz yöntemi olarak içerik analizi kullanılmıştır. İlk grup görüşmelerin analizinde tema ve bu temalara ait kategoriler oluşturulma yoluna gidilmiştir. İkinci grup görüşmelerde ise kişi bazında incelemeler yapılmış ve öne çıkan durumlar belirlenmiştir. Bu durumlar içersinde örüntüsel özellik gösterenler için yine tema ve kategoriler oluşturulmuştur. Bu yolla genel duruma ait bir analiz sonucu elde edilmeye çalışılmıştır.Elde edilen bulgular ışığında en genel sonuç katılımcı tüm öğretmen adaylannın ÇSÎ yöntemine yönelik olumlu görüşlere sahip olmasıdır. Katılımcılar ÇSÎ'lerin geometri derslerinde kullanışlı ve işlevsel bir araç olduğunda hemfikirdirler. Ayrıca ispat yapma ve ispatları anlamada yararlı bir yöntem olduğuna yönelik görüş belirtmişlerdir. Bunun yanı sıra, öğretmen adaylan uygulama sürecinde karşılaştıktan ispatlan doğru olarak tamamlamada başarılı olmuşlardır. Öğretmen adayları uygulama süreci içerisinde, gerekçe yazma durumu dışında herhangi bir sorun yaşamamışlardır.Anahtar Kelimeler: İspat, İspatlama, Geometrik İspat, Çift Sütun İspat, Matematik Öğretmen Adayı
İlköğretim matematik öğretmeni adaylarının kanıtlamayla ilgili görüşleri ve kullandıkları kanıt şemaları
Kanıtlar, matematikte her durumun doğruluğunu veya yanlışlığını sağlamaktadır. Kanıtlama sürecinde kullanılan kanıt şemaları ise öğrencilerin matematiksel durumlardaki düşünme tepkilerini görmek açısından önemlidir. Bu nedenle yapılan araştırmanın amacı, ilköğretim matematik öğretmeni adaylarının fonksiyonlar konusunda ne tür kanıt şemaları kullandıklarını tespit etmek, farklı sınıf seviyelerinde kullanılan kanıt şemalarının nasıl farklılaştığını ortaya koymak, öğretmen adaylarının matematiksel kanıta yönelik görüşlerini belirlemek, bu görüşlerinin farklı sınıf düzeylerine göre nasıl değiştiğini ortaya koymak ve öğretmen adaylarının matematiksel kanıta yönelik görüşleri ile fonksiyonlar konusunda kullandıkları kanıt şemaları arasında paralellik olup-olmadığını tespit etmektir. Bu nedenle ilköğretim matematik öğretmeni adaylarının kullandıkları kanıt şemaları ve matematiksel kanıt yapmaya yönelik görüşleri irdelenmiştir.Öğretmen adaylarının fonksiyonlar konusunda kullandıkları kanıt şemalarını ortaya koymak için yazılı sınav ve klinik görüşmeler uygulanmıştır. Ayrıca öğretmen adaylarının kanıta yönelik görüşlerini tespit etmek için ?Matematiksel Kanıt Yapmaya Yönelik Görüş Ölçeği? adı altında geliştirilmiş olan bir ölçek kullanılmıştır. Gelişimci araştırma yönteminin benimsendiği bu çalışmada ölçek farklı sınıf seviyelerinden 187, yazılı sınav 158 ve klinik görüşmelerde 16 ilköğretim matematik öğretmeni adayına uygulanmıştır.Çalışmanın sonucunda, öğretmen adaylarının kanıta yönelik olumlu bakış açılarının olduğu ve sınıf seviyesi arttıkça da kanıt şemalarında en üst düzey olarak kabul edilen analitik şemaların kullanımında bir artış olduğu ortaya konulmuştur. Bunun yanı sıra kullanılan kanıt şemalarının sınıflara göre farklılaştığı ve ölçekte yer alan bazı faktörler ile şemalar arasında paralellik olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonuçlarına dayanarak, öğretmen adaylarının matematiksel düşünme ve kanıt yapma becerilerinin nasıl geliştirileceğine yönelik ve ayrıca bu becerilerin lisans düzeyindeki programlarda olmasının gerekliliği düşünülerek program geliştiricilere ve araştırmacılara çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Senetlerin ispat ve geçerlilik şekli
Bu çalışmamızda, "Senetlerin İspat ve Geçerlilik Şekli" konusu incelenmiştir. İncelememizde, senet, belge, ispat, şekil ve geçerlilik kavramları açıklanmış ve senedin unsurları incelenmiştir. Ayrıca senetle ispat kuralları ve bu kuralların istisnalarıyla birlikte, senetlerin geçerlilik şekilleri de inceleme konusu yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Senet, ispat, şekil, geçerlilik
Ortaöğretim matematik programının temel ögeleri çerçevesinde öğrencilerin ispat kavramına yönelik matematiksel bilgilerini nasıl düzenlediklerinin söylem çözümlemesi ile belirlenmesi
Bu araştırmada, ortaöğretim öğrencilerinin ispat kavramına yönelik bilgilerini sınıf içi iletişime dayalı olarak nasıl düzenlediklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, öğrencilerin sınıf içi iletişim süreçlerinde var olan söylemlerinden yararlanılmıştır. Nitel araştırma paradigmasına dayalı bir özel durum çalışması olarak tasarlanan bu araştırmanın örneklemi bir özel fen lisesinin 11. sınıfında öğrenim görmekte olan 13 öğrenci ve bu sınıfın matematik ve geometri derslerini yürüten 2 öğretmenden (toplam 15 kişi) oluşmaktadır. Veriler, bahar döneminde yaklaşık üç ay süresince yapılan matematik ve geometri derslerinin video kayıtları ve araştırmacının alan notlarından oluşmaktadır. Yaklaşık üç ay boyunca toplam 53 ders video ile kaydedilmiştir. Araştırmada, özellikle öğretmen-öğrenci arasında var olan sınıf içi sözel söylemlere odaklanılmış ve video ile kaydı yapılan söz konusu söylemler yazıya aktarılarak analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu araştırma tasarımı, ele aldığı sorular, veri toplama ve yapılan analiz biçimi itibariyle bir nitel söylem çözümleme çalışmasıdır. Araştırmanın kuramsal çerçevesi, öğrenmeyi ele alış biçimi açısından sosyokültürel yaklaşıma, söylemlerin bağlamsal bir zeminde belli bir bütünlük içerisinde ele alınarak incelenmesi açısından da edimbilime dayanmaktadır. Veriler üzerinde yapılan söylem çözümlemesi için belirlenen kodlama sistemi, Halliday ve Hasan'ın (1989) Sistemik Fonksiyonel Dilbilgisi olarak isimlendirilen çalışmaları çerçevesinde geliştirdikleri söylemin alanı, söylemin katılımcıları ve söylemin stilini içeren üçlü modelden oluşmaktadır. Yapılan söylem çözümlemesi sonucunda ortaya çıkan bulgular, öğrencilerin ispata yönelik öğrenmelerinde ve bilgiyi yapılandırmalarında öğretmenleri ile aralarında var olan sınıf içi söylemlerin önemli etkisi olduğunu göstermiştir. Öğrenci ve öğretmen söylemlerinin analizleri aracılığıyla elde edilen bulgular öğrencilerde, ispatın ne olduğuna, ispata yönelik temel kavramların terimsel ve kavramsal olarak anlamlandırılmasına, ispat yapma yöntemlerine, ispat yapma mekanizmasının neyi içerdiğine ve nasıl uygulandığının algılanmasına ilişkin bazı bilgi eksikliklerinin ve yanılgıların bulunduğunu ve ispat yapma yaklaşımlarının da sınırlılıklar içerdiğini ortaya çıkarmıştır.
Senetle ispat konusunda Fransız Hukukundaki gelişmeler Türk ve Cezayir Hukuku ile karşılaştırma
Çalışmada, Fransız hukukunda senetle ispat konusundaki gelişmeler in-celenmiş; ayrıca Türk ve Cezayir Hukukuyla da karşılaştırma yapılmıştır. Bel-ge ve onun daha özel hali olan senet tüm yargılama sistemleri bakımından önemli bir delildir. Ancak, bazı yargılama sistemlerinde, belgeye veya onun da-ha özel hali olan senede özel bir önem verilmiştir. Bu çerçevede Fransız ve Türk hukukunda senet, medeni yargılama hukukunda kesin delil olarak kabul edil-miştir.Fransız hukukunda ve aynı şekilde Türk hukukunda, hukukî işlemlerin belirli bir miktarı geçmesi halinde senetle ispat edilmesi zorunludur. Ancak, bu kuralın bazı istisnaları da kabul edilmiştir. Maddi ya da manevi olarak senet alınmasının imkansız olması durumunda, senetle ispat kuralına istisnalar geti-rilmiş, takdiri delillerle ispat da kabul edilmiştir. Fransız hukuku, senetle ispat konusunda geleneksel olarak öncü bir role sahiptir. Türk hukukunda da deliller ve senetle ispat konusu Fransız hukuku esas alınarak düzenlenmiştir. Türk me-deni yargılama hukuku, İsviçre hukukuyla yakınlık göstermesine rağmen, ispat ve deliller bakımından Fransız hukukuyla neredeyse aynı yönde düzenleme ya-pılmış bulunmaktadır. Fransız hukukunda keşif ve bilirkişi dışındaki deliller, Medeni Kanun'da düzenlenmiş; keşif ve bilirkişi ise, hâkimin araştırma faaliye-tinden kabul edilerek medeni yargılama kanunu içinde düzenlenmiştir. Türk hukukunda ise, senet de dahil tüm deliller medeni yargılama kanununda düzen-lenmiştir. Bu düzenleme farklılığı dışında hükümler benzerdir.Senedin delil gücü ile ilgili kurallarda bugüne kadar çok önemli değişik-likler olmamakla birlikte, uygulama alanının yargı kararlarıyla genişlediği gö-rülmektedir. Bu konuda yapılan en önemli değişiklik, elektronik belgelerin delil değeri hakkındadır. Tekniğin gelişmesi ile birlikte, bir kağıt veya cisim üzerinde yazılı olmayan bu tür belgelerin delil değeri düzenlenmiş, güvenli elektronik imzalı belgeler senet kabul edilmiştir.Türk ve Fransız hukukunda senetle ispat konusundaki bu yakınlık, aynı şekilde Cezayir hukukunda da söz konusudur. Cezayir hukukundaki düzenle-meler, Fransız hukukuyla neredeyse tamamen aynıdır.
Ceza Muhakemesi Hukukunda belge incelenmesi
"Ceza Muhakemesi Hukukunda Belge İncelenmesi" başlığını taşıyan bu tez çalışmasında, delil ve ispat kavramı çerçevesinde, belge delillerine değinilmiş, belgeler üzerinde yapılan sahtecilik çeşitleri ve bu sahteciliklerin ortaya çıkarılmasında görevli bilirkişilik müessesesi irdelenmiş, sahteciliğe konu olan suç çeşitleri hakkında bilgiler verilmiştir.Çalışmada güvenlik ve adaleti sağlamakla görevli kişilere yol göstermesi için belgeler üzerinde kullanılmakta olan güvenlik özelliklerini içeren resimler ile üzerinde sahtecilik yapılmış belge resimlerine yer verilmiştir.Belge incelemeleri esnasında en çok karşılaşılan el yazısı ve imza sorununa değinilmiş, imzaların nasıl atılması gerektiği ve mukayese el yazısı ve imzaların nasıl temin edilmeleri gerektiği anlatılmıştır.Tez çalışmasında, belge incelemelerinde karşılaşılan hukuki ve teknik sorunlar tespit edilerek, elde edilen verilerden yararlanılarak bir takım öneriler sunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Delil, İspat, Belge İncelemesi, Bilirkişilik, Grafoloji ve Sahtecilik
Karayoluyla eşya taşımacılığında sigorta sözleşmeleri ve ispat sorunları
Karayolu ile eşya taşımacılığı, günümüzde gelişme ve uluslar arası nitelik gösteren bir faaliyettir. Bu tip eşya taşımacılığının uluslar arası niteliği, eşyaların bir ülkeden diğerine taşınmasında kendisini gösterir. Bu gibi taşımalarda, taşıma sözleşmesine uygulanacak hukuk, uyuşmazlık anında uygulanacak yargılama hukuku değişkenlik gösterir. Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'da da taşıma sözleşmelerinin bu özelliği dikkate alınarak uygulanacak hukuk belirlenmiştir.Karayolu ile eşya taşımacılığında taşıma sözleşmelerinin ve bunlardan kaynaklanabilecek zararların teminat altına alındığı sigorta sözleşmelerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir. Taşıyıcı ile taşıma sözleşmesini akdeden gönderen/alıcı, aynı şekilde taşıma sırasında meydana gelebilecek zararları teminat altına alabilmek için, taşınan eşyayı sigortalattırır. Benzer şekilde taşıyıcı da, Türk Ticaret Kanunu veya CMR'den kaynaklanan sorumluluğu nedeniyle ödemek zorunda kalabileceği tazminat için de sorumluluk sigortası yaptırabilir.Eşya taşımacılığından kaynaklanan sigorta sözleşmeleri açısından, sigorta poliçeleri önemli bir delildir. Yabancı hukuk sistemlerinde sigorta poliçesinin sadece bir ispat aracı olmasına karşın, Türk Ticaret Kanunu kapsamında sigorta poliçelerinin hukuki niteliğine ilişkin açık bir hüküm yer almasa da, 1265. Madde hükmünden sigorta poliçelerinin kıymetli evrak niteliğinde olduğu sonucuna ulaşılabilir. Türk Ticaret Kanunu Tasarısı'nda da, sigorta poliçesine ilişkin bazı ispat yükü düzenlemelerine yer verilmiştir.Taşıma ve buna bağlı olarak akdedilen sigorta sözleşmelerinde farklı usuli kayıtlar da yer alabilir. Anılan sözleşmelerde, delile ilişkin kayıtlar (delil sözleşmeleri) yer alabileceği gibi, taraflar arasında çıkan uyuşmazlıkların tahkim yolu ile çözümlenebileceği de kararlaştırılabilir. Sigorta sözleşmeleri bakımından, Sigorta Tahkim Komisyonu, uyuşmazlıkların çözümünde yetkilendirilebilir.Sigortacı sigortalısına sigorta tazminatını ödedikten sonra, sigortalının taraf olduğu taşıma sözleşmesine halef olur. Böylece sigortacı sigortalısının taşıma sözleşmesinden kaynaklanan tüm hak ve yükümlülüklerine sahip olur. Bu anlamda, taşıma sözleşmelerinin de sigortacı açısından değerlendirilmesi gerekir.