Turkish tales
71 theses under this subject heading
Naki Tezel'in "Türk Masalları" kitabında toplumsal cinsiyet rolleri ve kadın–erkek ilişkileri
Sözlü edebiyat ürünlerinden olan masallar, çocukluktan itibaren karşılaştığımız ilk edebi türlerdendir. Olağanüstülükle süslü kurgu dünyasında tüm olmazları oldurup; anlatıcısına, dile getiremediği hislerini, hayallerini, sitemlerini, simgesel bir dille ifade etme fırsatı sunan masallar, insan gerçeğini hayalî unsurlar ile insana yansıtmaktadır. Anlatılarda çatışmanın zeminini oluşturan ödüllendirilen ve cezalandırılan davranış ile duygular toplumsal ahlakın bilgisini taşımaktadır. Toplum hayatını düzenleyen kurallar ve genel kabuller masal kahramanları üzerinden aktarılmaktadır.Naki Tezel'in derlediği "Türk Masalları" isimli kitapta bulunan elli dört masal metni, çalışma boyunca toplumsal cinsiyet rolleri ve kadın erkek ilişkileri merkezinde incelenmiştir. Olağanüstü kurgu içine yerleştirilen cinsiyetlere dair toplumsal kabuller ve beklentiler saptanmış, kimliklerin inşa süreçleri masal metinleri üzerinden izlenmiştir. Masal metinlerinden elde edilen toplumsal cinsiyete dair bulguların sosyolojik-psikolojik bağlamda değerlendirilmesi ve böylece kimliklerin yeniden üretim süreçlerine anlatıların etkisinin ortaya çıkarılması çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde yapılan literatür okumaları ile elde edilen bilgiler sunulmuş, kavramsal ve kuramsal çerçeve bilimsel bir zeminde tamamlanmıştır. İkinci bölümde çalışmanın örneklem grubunu oluşturan masal metinlerinin derleyicisi olan Naki Tezel'in biyografisi verilmiştir. Araştırmanın metodolojisinin açıklandığı üçüncü bölümden sonra incelenen masal metinlerinden elde edilen bulgular belirlenen başlıklar altında sunulmuştur. Tartışma, öneriler ve sonuçtan oluşan son bölümde elde edilen veriler daha önce yapılan araştırma sonuçları ile karşılaştırılmış, yorumlanmış, gelecek çalışmalardan beklentiler ile saptanan problemlere çözüm önerileri sunulmuştur. Türk masallarının cinsiyetçi söylem ışığında incelendiği çalışmamızda elde edilen veriler masal dünyasından yansıyan kadın ve erkek temsillerinin gerçek hayat karakterleri ile aynı minval üzere olduğunu göstermektedir. Türk toplumunun ataerkil yapısı ve bu yapı içinde şekillenen cinsiyet algısı masallarımızdaki kadın- erkek varlığı üzerinde açıkça görülmektedir.
Yavuz Bahadıroğlu'nun "40 Geceye 40 Masal" adlı kitabının çocuk edebiyatının temel ilkeleri açısından incelenmesi
Bu çalışmanın amacı Yavuz Bahadıroğlu'nun "40 Geceye 40 Masal" adlı kitabının çocuk edebiyatı ürünlerinde bulunması gereken tasarım ve içerik özelliklerine uygun olup olmadığını ortaya koymaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Çalışmanın kapsamı yazarın "40 Geceye 40 Masal" adlı kitabında yer alan kırk adet masaldan oluşmaktadır. Araştırmada Yavuz Bahadıroğlu'nun çocuk okurlara yönelik yazdığı ve Millî Eğitim Bakanlığınca tavsiye edilen masalların da yer aldığı "40 Geceye 40 Masal" adlı eseri çocuk edebiyatının temel ilkeleri açısından incelenmiştir. Masallar, tasarım ve içerik özellikleri olmak üzere iki başlık altında çözümlenmiştir. Kitap, tasarım özellikleri açısından kapak-cilt, sayfa düzeni, punto, kâğıt, boyut ve resimler; içerik özellikleri açısından ise konu-kurgu, izlek-tema, ileti, dil ve anlatım, eğitsel ve yazınsal özellikler, karakter-kahraman özellikleri ve çevre özellikleri başlıkları altında değerlendirilmiştir. Çalışmada çocuk edebiyatı ürünlerinde bulunması gereken temel ilkelerden hareketle değerlendirmeler temellendirilmiştir. İncelenen masalların çocuk okurlara okuma alışkanlığı kazandırabilecek, edebî ve estetik zevk verecek nitelikte olduğu ayrıca ders kitaplarında okuma metinleri olarak yer verilebilecek uygunlukta olduğu sonucuna varılmıştır.
Eğitimde masalın işlevleri ve Judith Malika Liberman'ın masallarında metaforik unsurlar
Bu çalışmanın amacı, masalların eğitimsel işlevselliği ve masallardaki metaforların incelenmesidir. Masallar, ait oldukları toplumları ve o toplumların gelenek göreneklerini, hayata bakış açılarını, olayları algılama biçimlerini, ait oldukları toprakları ve o toprakların insanlarının özelliklerini vb. anlatır. Bu yönüyle gelenek ve iletişimden beslenen kültürel bellek toplumların kimliği konumundadır (Assmann, 1997: 25-28). Bu nedenle masallar kültürel kimliğin gelecek nesillere ulaşmasında aktif rol oynarlar. Masal dilinin temelinde metafor kavramı vardır. Metafor kavramının ortaya çıkma sürecinde anlaşılırlığı artırmak ve kolaylaştırmak amaçlarının olduğu söylenebilir. Yaşamdaki her bir detayı, deneyim alanını veya hissedilen her ne var ise onu anlamak için metaforlar üretilmektedir. Toplumsal hafıza bu metaforları kullanışlı buldukça metaforlar bilindik hale dönüşmekte ve aynı zamanda yeni metaforlar yaşama dahil olmaktadır. Yaşam devam ettiği sürece, insanoğlu yaşama ilişkin deneyimlerini ifade etme ihtiyacını devam ettirdiği müddetçe ve iletişim olanakları arttıkça metaforlar da üretilmeye devam edecektir. Bu amaca ulaşmak için belirlenen yöntem nitel araştırma modellerinden doküman inceleme çalışmasıdır. Araştırmanın durumunu Judith Malika Liberman'ın masal kitapları oluşturmaktadır. İnceleme çalışmasında kullanılan kitaplar, "Masal Terapi, Masallarla Yola Çık, Önce Hayal ve Taş Çorbası" 'dır. Masal Terapi kitabında elli dört masal vardır. Masallarla Yola Çık kitabında kırk masal vardır. Önce Hayal ve Taş Çorbası kitapları bağımsız çocuk kitaplarıdır. Araştırma verileri, inceleme için belirlenmiş kitaplardaki masallarda geçen metaforların tespiti, metafor unsurlarının belirlenmesi ve teorilerinin belirlenmesiyle oluşturulmuştur. Araştırma sonucunda masallarda kullanılan metaforların ontolojik ve kavramsal metaforlar olduğu belirlenmiştir. Kullanılan metaforların anlaşılırlığı arttırdığı görülmektedir. Bu özelliği ile eğitimde çocukların düzeyine uygun olan masallarda, bu dilin kullanılması, verilmek istenen kavram ve değerlerin anlaşılırlığını ve ilgiyi arttıracağı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Türkçe öğretimi, masal, metafor, Judith Malika Liberman.
Erzurum masallarında olağanüstü güçler ve işlevleri
Bu tezin konusu, Bilge Seyidoğlu'nun derlemiş olduğu "Erzurum Halk Masalları" adlı eserde bulunan masallardaki olağanüstü güçlerin; Türk mitolojisi, Eski Türk inanışları ve Gök Tanrı inancı bağlamında incelenmesidir. Masallardaki olağanüstü güçler ve olaylar ele alındıktan sonra Propp'un Yapısal kuramına göre masal kahramanlarının eylemlerindeki sabit ve değişken unsurlar tespit edilmiştir. "Erzurum Masalları "adlı eserde toplam yetmiş iki adet masal bulunmaktadır. Ancak bu tezde masal sınıflandırmasına göre yalnızca olağanüstü masallar kategorisine giren metinler incelenmiştir, varyasyonları olan metinler inceleme dışında bırakılmıştır. Tez konusunun seçilmesinin en önemli nedeni daha önce yapılan çalışmalara katkı sağlayarak masalların sistemli bir şekilde ele alınmasını sağlamaktır. Bu şekilde ilerleyen zamanlarda yapılacak masal inceleme çalışmalarına da yön verilmesi amaçlanmıştır. Anahtar Sözcükler: Masal, Erzurum Masalları, Masallarda Olağanüstü Güçler
Naki Tezel Türk Masalları örneğinden türkülerdeki batıl inançlar üzerine bir inceleme
İnançlar, insanlığın doğuşundan itibaren, hayatın zorlukları karşısında mücadele etmesini, kendini güçlü ve güvende hissetmesini, geleceğe dair umutlu olmasını sağlayan en önemli faktör olmuştur. İnanç sistemleri kendi içinde, zamanla gerçekliklerin yanında, dinlerden bağımsız batıl olanlarını da doğurmuştur. Yaygın olan dini inançların ve uygulamaların sorunlarını çözemediği noktada insanlar kendi ritüellerini oluşturmuşlardır. İnsanoğlu günlük yaşamındaki duygularını, kendisini etkileyen olaylarını, umutlarını, acılarını, beklentilerini eserlerine de yansıtmıştır. Sözlü halk kültürü olan türküler, insanlık tarihi boyunca etkisinde kaldığı olayların acılarını, sevdalarını, ayrılıklarını, beklentilerini hem sözlü hem de müzikal olarak kuşaktan kuşağa günümüze aktarmıştır. Türküler bir milletin yapı taşıdır ve bu yapı taşını oluşturan en büyük etkenlerden biri müziktir. Çalışmanın konusu olan batıl inançlara da sözlü kültür ürünlerinin yanı sıra literatüre geçmiş eserlerde de sıkça rastlanmaktadır. Türkülerde, hikâyelerde, mânilerde, ağıtlarda batıl inanç örneklerinin olduğu görülmüştür. Toplumdan topluma, inanç sisteminden inanç sistemine, kişiden kişiye değişiklik gösteren batıl inançlar araştırmacılar tarafından uzun yıllardır kayıt altına alınmakla beraber Anadolu masallarında da yer almıştır. Masallar, hayal ürünü kurgularıyla, yapısı gereği bâtıl inançların kendisine en çok yer bulduğu anlatı türleridir. Masal derlemecisi ve araştırmacısı Naki Tezel'in Türk Masalları adıyla yayınladığı, içerisinde 54 masal barındıran eser bu çalışmada esas alınmıştır. Eser içerisinde yer alan masallar Anadolu'nun her yöresinden derlenmiştir ve eser Anadolu masal kültürü özelliklerini yansıtmaktadır. Çalışmadaki 54 masal incelenerek içerisindeki bâtıl inançlar tespit edilerek tasnifi yapılmıştır. Bunun yanı sıra türkülerde kullanılan batıl inanç figürleri de ele alınarak sınıflandırılmıştır. Bâtıl inançların türkülerle ilişkisi konusunda yapılan çalışmalara, batıl inancın türküler ile ilişkisi penceresinden katkıda bulunma hedeflenmiştir.
Bitlis halk masallarının çocuğa uygunluğu ve değerler eğitimine katkısı üzerine bir inceleme
Bu çalışmanın amacı Bitlis halk masallarının çocuğa uygunluğunu ve değerler eğitimine katkısını belirlemektir. Bu amaç çerçevesinde çalışmada "nitel" araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın verilerini toplamak için nitel araştırma desenlerinden "doküman taraması" yapılmıştır. Çalışmanın materyalini 60 adet Bitlis masalı oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak "Masalların Çocuğa Uygunluğunu İnceleme Formu" ve "Değer İnceleme Formu" kullanılmıştır. Bu formlar araştırmacı tarafından uzman görüşü alınarak hazırlanmıştır. Veri toplama araçlarıyla toplanan verilerin analizinde nitel analiz tekniklerinden "betimsel analiz" yapılmıştır. Çalışmanın sonunda şu sonuçlara ulaşılmıştır: Bitlis masalları, konu, ana karakterler, olay örgüsü, mekân, zaman, öğretim ilkelerine uygunluk, düz anlatım, cümle özellikleri, kıssadan hisse çıkarma, mutlu son bakımlarından başarılı bulunmuş; tekerlemeler, doğru ve etkili anlatım, söz varlığı, imla ve noktalama, tasvirler, estetik ve dua bakımlarından ise yetersiz bulunmuştur. Değerler eğitimi bakımından Bitlis masallarının zengin içeriğe sahip olduğu belirlenmiştir. Masallarda en yoğun işlenen değerler; İnanç değeri (f=231), Yardımlaşma değeri (f=95), Problem çözme değeri (f=92), Dürüstlük değeri ( f=81), Sevgi değeri (f=68), Saygı değeri (f=65), Sağlık değeri (f=53), Arkadaşlık değeri (f=49), Aile değeri (f=49), Çalışkanlık değeri (f=46), Sorumluluk değeri (f=45), Cesaret değeri (f=41), Estetik değeri (f=41) Adalet değeri (f=36), Öz denetim değeri (f=21) olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Masallarda en az işlenen değerlerin ise Bilimsellik değeri (f=2), Nezaket değeri (f=7), Vatanseverlik değeri (f=9), Sabır değeri ((f=16) olduğu belirlenmiştir. Anahtar sözcükler: Bitlis masalları, çocuğa uygunluk, değerler eğitimi
Etkileşimli masal anlatım tekniğinin ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin dinleme becerilerine etkisi
Bu çalışmanın amacı, etkileşimli masal anlatım tekniğinin ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin dinleme becerilerine etkisini ölçmektir. Araştırmada, nicel model ile nitel model birlikte kullanılmıştır. Etkileşimli masal anlatım tekniğinin etkililiğini ölçmek amacıyla nicel model, bu etkililiği daha iyi tartışmak için görüşme tekniği kullanılarak nitel model desteği sağlanmıştır. Araştırmanın nicel model kısmında, öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel desene yer verilmiştir. Araştırmada kullanılacak altı adet masal metni; araştırmacı, beş uzman ve beş Türkçe öğretmeninin görüşleri çerçevesinde belirlenmiştir. Bu araştırmanın çalışma grubunu, Kütahya ili Merkez ilçesi 19 Mayıs Ortaokulu 5. sınıf düzeyinde öğrenim görmekte olan öğrenciler oluşturmaktadır. Çalışma grubunda toplam 32 öğrenci yer almaktadır. Bu iki şube, random tekniği ile birisi deney grubu, diğeri kontrol grubu olarak ikiye ayrılmıştır. Deney grubu 15, kontrol grubu ise 17 öğrenciden oluşmaktadır. Uygulamaya geçmeden önce öğrencilere, birer adet kişisel bilgilendirme formu dağıtılmıştır. Uygulamanın ilk 3 haftasında hem deney hem de kontrol grubu öğrencilerine 3 masal metni, her hafta birer metin olmak üzere, yöntem ile dinletilmiştir. Etkinlik kâğıtlarına verilen yanıtlar çerçevesinde öntest verileri oluşturulmuştur. Araştırmanın deney aşamasında, deney grubu öğrencilerine son 3 masal metni etkileşimli yöntemle anlatılmış, kontrol grubu öğrencilerine ise son üç masal metni yine yöntemle dinletilmeye devam edilmiştir. Öğrencilere dağıtılan etkinlik kâğıtlarından elde edilen verilerle her iki gruba ait sontest verileri oluşturulmuştur. Altıncı masal metninden 21 gün sonra, her iki gruba da son dinletilen masal metnine ait kalıcılık testi uygulanmıştır. Araştırmaya nitel veri desteği sağlamak amacıyla her iki grup ile görüşme yapılmıştır. SPSS veri tabanı yardımıyla yapılan analizler sonucu, deney grubu öğrencilerinin öntest ve sontest verileri karşılaştırılmış, etkileşimli masal anlatım tekniği sonrası elde edilen sontest verilerinin ortalamalarının, yöntem kullanılarak elde edilen öntest verilerinin ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<.05). Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin sontest verilerinin cinsiyete ve anaokulu eğitimi alma durumuna göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek amacıyla bağımsız örneklem grubu t-testi uygulanmıştır. Sontest verilerinin hem cinsiyete hem de anaokulu eğitimi alma durumuna göre farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. (p>.05). Öğrencilerden elde edilen sontest verilerinin baba eğitim ve anne eğitim durumuna göre farklılaşıp farklılaşmadığını ölçmek amacıyla tek yönlü varyans analizi (ANOVA) testi uygulanmıştır. Bu ölçümler sonucunda, öğrencilerin sontest verilerinin baba eğitim ve anne eğitim durumuna göre farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır (p>.05). Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin sontest verileri arasında anlamlı düzeyde bir farklılık olup olmadığını ölçmek amacıyla bağımsız örneklem grubu t-testi uygulanmıştır. Deney grubu öğrencilerine ait sontest verilerinin ortalamalarının, kontrol grubu öğrencilerinin sontest verilerinin ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır (p<.05) Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin kalıcılık verileri arasında anlamlı düzeyde bir farklılık olup olmadığını ölçmek amacıyla bağımsız örneklem grubu t-testi uygulanmıştır. Deney grubu öğrencilerine ait kalıcılık verilerinin ortalamalarının, kontrol grubu öğrencilerinin kalıcılık verilerinin ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır (p<.05). Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin sontest ve kalıcılık testlerinin farklılaşmasını belirlemek amacıyla bağımsız örneklem grubu t-testi uygulanmıştır. Deney grubu öğrencilerine ait kalıcılık verilerinin ortalamalarının, sontest verilerinin ortalamalarından anlamlı düzeyde düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır (p<.05). Yine aynı şekilde kontrol grubu öğrencilerine ait kalıcılık verilerinin ortalamalarının, sontest verilerinin ortalamalarından anlamlı düzeyde düşük olduğu tespit edilmiştir (p<.05). Son olarak her iki grup öğrencileri ile görüşme yapılmıştır. Deney grubu öğrencileri ile yapılan görüşme sonucunda öğrencilerin, etkileşimli biçimde anlatılan masalları daha çok sevdikleri, daha dikkatli ve uzun süre dinleyebildikleri, anlatım süresince daha çok eğlendikleri, sonucuna ulaşılmıştır. Kontrol grubu ile yapılan görüşme sonucunda öğrencilerin, beşinci ve altıncı masal metinlerini anlamakta güçlük çektikleri, masal dinlemenin diğer beceri alanlarına olumlu yönde katkı sağladığını ve masalların daha somut biçimde anlatılması gerektiğini düşündükleri belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Masal anlatıcılığı, etkileşimli masal anlatımı, dinleme eğitimi
Türk masallarında imtihan motifi -Az Gittik Uz Gittik ve Zaman Zaman İçinde-
Tarihin çok eski çağlarından bu yana sözlü gelenek içerisinde gelişip zenginleşerek günümüze ulaşan masallar, hem milli hem de evrensel ögeler taşıyan önemli anlatılardır. Masallar ortaya çıktığı toplumdan izler taşımış, bunu sonraki nesillere ve diğer toplumlara aktarmada başarılı olmuştur. Türk masallarında yer alan imtihan motiflerinin tespit edildiği bu çalışma, bu alanda yapılan diğer çalışmalar gibi Türk halk kültürü araştırmalarına hizmet edecek bir çalışma olacaktır. "Türk Masallarında İmtihan Motifi-Az Gittik Uz Gittik ve Zaman Zaman İçinde-" adlı çalışma özet, önsöz, giriş, sonuç ve kaynakça haricinde üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın "Masal Kavramı" adlı birinci bölümünde; masal nedir, masalların kaynakları, masalların tasnifi, masallar üzerine yapılan çalışmalar hakkında bilgiler verilmiştir. Çalışmanın "Motif Kavramı" adlı ikinci bölümünde ise motif terimi ile ilgili bilgiler, motif üzerine yapılan çalışmalar verildikten sonra imtihan motifi tanımı yapılmış ve ardından Stith Thompson'un belirlediği"Motif Indeks Of Folk Literature" adlı eserinde yer verdiği imtihan motifi ana başlıkları sıralanmıştır. Üçüncü bölümde ise incelediğimiz "Az Gittik Uz Gittik" ve "Zaman Zaman İçinde" kitaplarındaki toplam yetmiş masalın adları numaralandırılarak verilmiştir. Ardından Stith Thompson'un belirlediği "Motif Indeks Of Folk Literature" adlı eserinde yer verdiği imtihan motifi ana ve alt başlıklar halinde sıralanmıştır. Sonrasında incelenen masallarda tespit edilen imtihan motifleri Stith Thompson'un belirlediği sıralama ile verilmiştir. Tespit edilen her imtihan motifiyle ilgili kısa bir açıklama yapılmıştır. Tespit edilen motiflerin diğer anlatı türlerinde görülen örnekleri de verilmeye çalışılmıştır. "Sonuç" adını taşıyan bölümde, inceleme bütünüyle ele alınmış, inceleme hakkında bir değerlendirme yapılmıştır. "Kaynaklar" bölümünde, incelemeye konu olan yazılı kaynaklar alfabetik sıra ile verilmiştir. Anahtar kelimeler: Masal, imtihan, motif
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde Keloğlan masallarını A1-C2 düzeylerine uyarlama çalışması
Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında artan ilgi, beraberinde alan için kullanılan materyallerin geliştirilmesi ve çeşitlendirilmesi gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Türkçe öğretiminde önem arz eden dört temel becerinin geliştirilip desteklenmesi için çeşitli materyaller kullanılmaktadır. Bu materyallerin başında okuma metinleri yer almaktadır. Alanla ilgili son yaklaşımlar yapay ve kurma metinler yerine edebî metinlerin kullanılması gerektiği yönündedir. Bu çalışmanın temel amacı, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin ders dışında ek materyallere duyacakları ihtiyacı karşılamaya yöneliktir. Çalışmayla edebî metin türlerinden biri olan masalların yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında dil düzeyleri göz önüne alınıp okuma metni olarak uyarlanması ve ders kitapları dışında faydalanabilecekleri ek bir materyal oluşturmak amaçlanmıştır. Uyarlama işlemleri, Yunus Emre Enstitüsü Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti'nin A1-C2 seviyesindeki dil bilgisi yapıları ve Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Metni okuma-anlama, yazma ve konuşma kazanımları esas alınarak yapılmıştır. Sözcüksel değiştirimler konusunda Yazılı Türkçenin Kelime Sıklığı Sözlüğü'ne başvurulmuştur. Dinleme becerisi ile ilgili kazanımlar üzerinde çalışılmamıştır. Söz varlığı etkinliklerinin içerisinde Türkçe-Türkçe sözlüğe yer verilmiştir. Her düzey için iki masal seçilmiş olup toplam 12 Keloğlan masalı üzerinde uyarlama çalışması yapılmıştır. Uyarlanan Keloğlan masalları ile ilgili olarak söz varlığı, okuma-anlama, dil bilgisi, yazma ve konuşma etkinlikleri hazırlanmıştır.
Anadolu Türkleri'nin halk masallarında erkek ve erkekleşme
Türkiye'de toplumsal cinsiyet eksenli çalışmalar, son on yılda ivme kazanarak artmıştır. Bu artış, toplum cinsiyet araştırmacılarının kadın ve kadınlık üzerine yoğunlaşmasına ve erkek çalışmalarının arka planda kalmasına yol açmıştır. Günümüzde erkeklik çalışmaları hem toplumsal cinsiyet araştırmalarının hem de hâkim erkeklik ve öteki erkekliklerin sorunlarının irdelenmesi için gerekli bir araştırma alanı haline gelmiştir. Toplumsal cinsiyet araştırmaları, cinsiyeti kültürel bir inşa süreci olarak değerlendirmesi nedeniyle halkbilimi disiplini içinde perspektif sağlamak amacıyla uygulanmaktadır. Masal, sözlü kültürdeki bağlamın icrasını taşıdığı gerekçesiyle, toplumsal cinsiyet araştırmalarını etkili bir zeminde değerlendirme imkânı sağlamaktadır. Erkeklik, ataerkil kültürlerde hâkim erkeklik anlayışı inşa ederek bunun dışında kalan erkekliklere "öteki" gözüyle bakar, yok soyar, görünürlüklerinin zayıflamasına neden olur ve "erkeklik"le ilişkili bağlamdan çıkartır. Çalışmada "Elâzığ Masalları" örnekleminde masallar, erkek ve erkeklik açısından incelenmiştir. Sonuç olarak masallarda hâkim erkeklik anlayışının inşa edildiği özellikle ev dışı alanda erkek bedenlerinin bu inşaya göre nitelendiği, erkek bedeninin bu inşa dolayısıyla sağlıklı ve güçlü bir imajla çizildiği ve dışarıda kalan erkeklerin, erkekliğinin toplumsal kabullerce onaylanmadığı tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra ev dışı alanda kadınlar, kendilerine bir alan yaratmak için "erkek gibi" giyinmeye ve dönüşüm geçirmeye, "erkekleşme"ye başladığı görülmüştür. Masalın başlangıcında, hâkim erkeklik algısının dışında kalan "öteki" erkekler ise masal akışı içerisinde hâkim erkeklik anlayışına uyumlu bir dönüşüm geçirmişlerdir.
Ignacz Kunos'un derlediği Türk masalları'nın Propp metoduyla incelenmesi
Bir ulusun yapı taşlarından biri de hiç şüphesiz masallardır. Ulusal bir özelliği olmayan bu ürünlerin kaynağı belli değildir. Ancak kaynağı neresi olursa olsun toplumlar bu ürünleri kendi kültürel özelliklerine uydurmuşlar ve Türk masalları, İran masalları, Alman masalları, Rus masalları gibi adlarla birbirlerinden ayrılmışlardır. Masalların bugün anlatı geleneğimizin kaybolmaya yüz tutan türlerinden birisi olması son derece üzüntü vericidir. 21. yüzyılın ilk çeyreğinde artık bireyin yalnızlaşması ve toplumdan kopmasıyla giderek değerini kaybeden bu türü yeniden canlandırmak ve kültürümüzün önemli bir parçası olan masalları kuşaktan kuşağa aktararak değerlerimizi, geleneklerimizi, örf ve adetlerimizi benimsetmek görevlerimizin başında gelmelidir. Ulusların ortak değerlerinden biri olarak kabul edilen masalların ortak yönlerini tespit etmek ve bu yönüyle yapılan çalışmalara bir fayda sağlamak için masalları yapısal yönden incelemenin önemli olduğu bir gerçektir. Masallarla ilgili yapılan sınıflandırma çalışmalarından biri olan Vladimir Propp'un yapısalcı yaklaşımı kullanılarak Ignacz Kúnos'un iki ciltten oluşan Osmanlı-Türk Halk Edebiyatı Derlemesi (Oszmán-Török Népköltészet Gyűjteménye) adlı kitabındaki masalların Propp metoduyla incelemesi yapılacaktır. Amaç, kitapta yer alan masalların Propp metoduyla şifrelerinin çözümlenmesidir. İlk bölümde anonim halk edebiyatı ürünlerinden biri olan masalın ne olduğu, Türkiye'de yapılan masal çalışmaları; ikinci bölümde Macar Türkoloji çalışmaları, Ignacz Kúnos'un hayatı, eserleri ve Türk halk edebiyatına katkıları; üçüncü bölümde Propp yöntemi hakkında bilgiler yer almaktadır. Dördüncü bölümde iki ciltlik eserdeki 98 masalın epizotları ve çözümlemeleri verilecektir. Beşinci bölümde 1887 ve 1889 yıllarında derlenen bu masalların değerlendirmesi yapılacaktır. Kaynakçanın ardından Ignacz Kúnos'un iki ciltten oluşan Osmanlı-Türk Halk Edebiyatı Derlemesi (Oszmán-Török Népköltészet Gyűjteménye) adlı eserinin önsözünün Macarcadan Türkçeye Emine ULUTAN tarafından çevirisi ek olarak verilecektir. Anahtar Kelimeler: Masal, Propp yöntemi, Ignacz Kúnos'un derlemeleri.
Anadolu sahası Türk masallarının Holbek yöntemine göre incelenmesi
Türk halk kültürünün anlatmaya bağlı ürünleri içerisinde masal türünün özel bir yeri vardır. Masallar; halkın hayal gücünün, düşünce dünyasının ve arketipsel yapısının kültürel bellekte üretilen olağanüstülüklerle bezeli dışavurumlarıdır. Bilim insanları tarafından, önceleri sadece çocukları eğlendirme amacıyla anlatıldığı düşünülen bu türün sanıldığının aksine çok sistematik ve kompleks yapılar olduğu ortaya çıkarılmıştır. Bu yüzden araştırmacılar farklı yöntem ve yaklaşımlar ile masal türünün uçsuz bucaksız dünyasını ortaya çıkarmaya çalışmışlardır. Masalların herkes tarafından anlaşılamayan ve metnin içerisine kodlanmış özel bir dili vardır. Masalların gizli dilini ve anlamını ortaya koymak için çalışma yapanlardan biri de Danimarkalı halkbilimci Bengt Holbek'tir. Bengt Holbek, Vladimir Propp'un ortaya koyduğu masal işlevlerini, Elli Köngäs- Maranda'nın tematik karşıtlıklarını ve masallardaki sembollerin yorumlama yaklaşımlarını tek bir potada birleştirerek eylemsel yorumlama yöntemini ortaya koymuş ve bu yöntemi Danimarka'da derlenen olağanüstü masallara uygulamıştır. Bu çalışmada Hint-Avrupa masallarını incelemek amacıyla oluşturulan bu yöntem tanıtılmış, Anadolu sahasında derlenerek kayda geçmiş olan Türk masalları, Bengt Holbek'in yorumlama yöntemine göre incelenmiştir. Yöntemin kullanışlılığını ve uygulanabilirliğini sınayabilmek amacıyla olağanüstü masallar yanında gerçekçi masallar, zincirlemeli masallar ve hayvan masalları da incelemeye dâhil edilmiştir. Bunun sonucunda masallardaki örtük kültürel kodlar yorumlanmış ve masal metinlerinin altında yatan örtülü anlamlar ortaya çıkarılmıştır. Böylece Türk masallarının ne denli zengin bir kültür hazinesi olduğu tespit edilmiştir.
Türk dünyası masalları tip katalogu
Masallar tarihsel süreç içerisinde insanlığın geçirdiği dönüşüm, değişim ve gelişimi en çok yansıtan sözlü kültür ürünlerinden bir tanesidir. Bir başka deyişle insanoğlunun başından geçen olayların veya durumların dile dökülmüş yansımalarıdır. Masallar her bir sözlü kültür ürünü gibi "olaylar", "kahramanlar" ve "sembol tipler" üzerine oturtulmuş, belli kalıpla oluşmuş ürünlerdir. Bu yapısıyla kimi zaman edebi türlerden farklı olarak olağanüstü, zamanı ve mekânı belirsiz, üslûp ve anlatımıyla karşımıza çıkmakla birlikte kimi zaman ise olağan hayattaki unsurları barındırması ile kendi dünyasını oluşturmaktadır. Bu çalışmada Türkiye'den ve Türk Dünyasından seçilen masalların tiplerini ve versiyonları tespit etmek suretiyle, masalların motif yapısı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmanın temel amacını, tiplerin ve masal versiyonlarının önemini vurgulamak suretiyle versiyonları derlendikleri yerlere ve zamana göre sıralamak oluşturmaktadır. Çalışmada öncelikle "Masal Kavramı", "Tip Kavramı" "Yayılma ve Versiyon Kavramı" ve "Motif Kavramı" hakkında kısaca bilgi verilmiş, ardından çalışmada yararlanılacak kuramlar ve bu kuramların çalışmadaki önemi üzerinde durulmuştur. Çalışmanın temelini "Masal Tiplerinin Tespiti" oluşturmaktadır. Masallardan hareketle belirlenen bu tipler, masalın bütününü nasıl ve ne biçimde oluşturduğunu açıklayabilmek ve bunları sağlam bir zemine oturtmak amacıyla "Türk Dünyası Masallarında Tespit Edilen Tipler" adlı ikinci bölümde ayrıntılı olarak incelenmeye çalışılmıştır. Elde edilen bulgulardan yola çıkarak masallara ilişkin çıkarımların yapıldığı "Sonuç" bölümünün ardından, çalışmaya ışık tutan eserlerin yer aldığı "Kaynakça" ya yer verilmiştir.
Anredeformen in Deutschen und Türkischen märchen
Every living being has its own way of communication and so do the characters in (fairy) tales. They use specific forms of address to communicate with each other. The aim of this master thesis is to seek out the different forms of address used in German and Turkish tales among the characters. To determine their meanings from the perspective of contrastive linguistics, a certain amount of tales in both languages were analyzed. To limit the scope of the study, nominal and pronominal address terms were prioritized so that the verbal form of address was mentioned to a minimum extent. In order to reify the similarities and differences between the two languages from a contrastive point of view, the main part of the study consists of the analysis of the form and meaning of the nominal and pronominal terms of address. Therefore the comparison was made on the morphological and semantic level. The scope was extended by the pragmalinguistic view as necessary.
Türkçe öğrenen yabancılar için masal metinlerinin B1 düzeyinde uyarlanması: Naki Tezel'in Türk Masalları örneği
Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde dil öğrenme sürecini destekleyecek yardımcı okuma kitaplarına ihtiyaç vardır. Bu gerekçeyle çalışmanın amacı, Türk masal geleneğinin usta isimlerinden Naki Tezel'in "Türk Masalları" adlı eserinden temalara ve kazanımlara uygun olacak şekilde seçilen masalların belirli ölçütler çerçevesinde B1 düzeyindeki öğreniciler için uyarlanmasıdır. Ayrıca her masal için anlama ve anlatma becerilerini kapsayacak şekilde oluşturulan etkinlik örneklerine ekler bölümünde yer verilmiştir. Nitel doküman incelemesiyle şekillenen çalışmada uyarlama sürecinde Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi alanında Talim ve Terbiye Kurulu onaylı ilk program olma özelliğine sahip Türkiye Maarif Vakfı Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programı ve bu programda yer alan dil yapıları ve kazanımlar esas alınmıştır. Ayrıca masalların uyarlama aşamasında Konyar ve Mercan'ın (2021) derlemiş olduğu ölçütler dikkate alınmış olup masalların olay örgüsüne, kahramanlarına ve başlığına da müdahale edilmemiştir. Tezin sonuç bölümünde ise bu alanda çalışma yapacak kişilere yol göstermesi açısından sadeleştirme aşamasında dikkat edilmesi gereken özelliklere dair önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Metin Uyarlama, Türk Masalları, Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi, Yardımcı Okuma Kitapları
Anadolu masallarında akıllı ve deli motifi
İnsanı diğer canlılardan ayıran akıldır. Dolayısıyla aklın kullanılması tarih boyunca hemen her toplumun önem verdiği bir konu olmuştur. Akıl ve aklın kullanılmamasından ortaya çıkan delilik ve aptallık unsurları, anlatıların merkezine yerleştirilmiştir. Gerek yazılı gerek sözlü anlatılarda aklın insana kazandırdıkları, aptallığın ve deliliğin insana, insanlığa zararları dile getirilmiştir. Akıl, delilik ve aptallık unsurlarının masallar aracılığı ile sembolik olarak ele alınması çalışmamızın esasını oluşturmaktadır. Halkın kolektif bilincinin yansıması olan masalların teması durumundaki akıl seçmeye, doğruyu yanlıştan ayırt etmeye yarayan bir önemli unsurdur. Halk, bu derece önemli bir unsur hakkındaki görüşlerini masallar yoluyla somutlaştırarak gelecek nesillere aktarmak istemiştir. Çalışmamızda, akıl, delilik ve aptallık unsurlarının anlatı türlerinden biri olan masallarda işleniş şekilleri çok yönlü bir bakış açısıyla incelenmiştir. Masallarda aklın önemi, akıl yoksunluğunun zararları erkek kahramanlar, kadın kahramanlar, Keloğlan ve hayvan kahramanlar üzerinden işlenerek çeşitli açılardan çözümlenmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Masal, akıllılık, delilik, aptallık, Keloğlan.
Anadolu masallarında mekân
Geçmişten günümüze sözlü kültür vasıtasıyla taşınan masallar; içerisinde olağanüstü kişi veya varlıkların bulunduğu, hayal ürünü, yer ve zaman ögesinin belirsiz olduğu anlatı türüdür. İnsanın kültürel birikimlerinin sembolik unsurlarla süslendiği masallar, yaşanmak istenilen dünyayı gözler önüne seren aynalardır. Masalların hayal ürünü olması içerisinde geçen mekânı belirsiz kılar. Ancak her masal mutlaka bir mekânda geçer. Masallarda geçen yerler, masala özgü yerlerdir. Gerçek hayatta karşılaşılan veya karşılaşılamayacak olan masal mekânlarına yüklenen sembolik anlamlarla gerçek dünyayı gösterebilmek için mekânın işlevi ve sunduğu ileti ortaya çıkar. Masal mekânları sadece içinde bulunulan yer değildir. Mekânlar, kahramanın var oluşunu, kendi olma yolunda ilerleyişini, erginleşmesini temsil eder. Mekânlar, kahramanın başına gelen veya gelecek olan olayların geçtiği ve kahramanın imtihana tabi olduğu yerlerdir. Anadolu masallarında tespit edilen mekânlar yeryüzü, yer altı, tabiat ve gökyüzü şeklinde sınıflandırılmıştır. Bu sınıflandırılma içerisinde alt başlıklar oluşturularak her mekânın sembolik, mitolojik, psikolojik, felsefi, dini ve Türk kültüründe algılanış biçimleriyle temsil ettiği anlamlar değerlendirilmiştir. Bu çalışmada Anadolu masallarında tespit edilen mekânların, belirtilen yönleriyle değerlendirildiğinde masal mekânını tekdüzelikten çıkarıp çok yönlü bir değer kattığı görülür. Kahramanın var oluşunda ve sürdürdüğü hayat yolcuğunda bir basamak olan mekânlar; yol gösteren, kahramanı olgunlaştıran önemli bir sembolik yerlerdir.
Anadolu masallarında sınav motifi
Masallar anlatıldığı toplumun ortak hafızası ile günümüze ulaşan ve yanında toplumun en eski yıllarından bu yana biriktirdiği deneyimleri taşıyan özel halk anlatılarıdır. Masallar bünyesinde ortaya çıktığı medeniyetlerin kimliğini taşımakla beraber, evrensel bir yapıya da sahiptir. Evrensel nitelikler masallarda motifler vasıtasıyla aktarılmaktadır. Hayatın içinde olan ve sıkça karşılaşılan sınanma hali, sınav ismiyle motifin ana başlıkları içerisinde yer almaktadır. İnsan, yaşamının her evresinde birtakım sınavlardan geçmektedir. Sınav olgusuyla ilişkili olarak ödül ve ceza kavramları şekillenmiştir. Zorunlu sınavın başarı neticesine göre ceza ve ödül verilmektedir. Yaratılan hayalî dünyasında masallar, gerçeklikten kopmadan bize hayattan parçalar sunmaktadır. Masal kahramanları da gerçekte olduğu gibi zorlu sınavlardan geçerek ödülüne kavuşur. İçgüdüsel kalıntıları imge ve sembollerle aktaran masallarda toplumun kültürel mirasının izlerini görmek mümkündür. Arketip ve semboller ışığında masal kahramanlarının kendini bulma serüveninde "yola çıkma-erginleme ve dönüş" mitik döngüsü ele alınmıştır. Anadolu sahasında anlatılan masallar bilimsel çalışmalar çerçevesinde değerlendirilmektedir.
Bingöl masallarındaki ahlakî değerler
Masallar, hem eğitici hem de eğlendirici olmaları sebebiyle geçmişten günümüze sahip olduğumuz değerleri gelecek nesillere aktarmak amacıyla hep tercih edilen yöntemlerden biri olmuştur. İnsanlar, yüzyıllar boyunca edindikleri tecrübelerini, bilgi birikimini, geleneklerini ve göreneklerini bu yolla gelecek kuşaklara aktarmış; onları uyarmayı, eğitmeyi ve zorluklara karşı hazır tutmayı arzulamıştır. Bu nitelikleriyle masallar, kişiye kazandırılmak istenen değerlerin aktarılmasında en etkili yollardan birisi olmuş ve değerler eğitimin vazgeçilmez yöntemlerinden birisi haline dönüşmüştür. Bu çalışmanın amacı, Bingöl ilinde derlenen masallardan oluşan Okan Alay 'ın "Bingöl Masalları (İnceleme - Metin)" (2005) ve Faruk Kayman'ın "Bingöl'de Anlatılan Masalların Çocuk Eğitimi Açısından İncelenmesi" (2011) adlı eserlerinde yer alan on masalın içinde barındırdığı olumlu ve olumsuz ahlaki değerleri tespit etmek ve bu bağlamda değerlendirmelerini yaparak değerler eğitimine katkı sunmaktır.
Diyarbakır masalları ve sembolik açıdan incelenmesi
Halk anlatıları içinde oluştukları toplumların örf ve âdetlerini, dil, din, gelenek ve yaşam felsefelerini barındırır ve gelmiş ile gelecek arasında bir köprü görevi görerek bunların sonraki nesillere aktarılmasıyla millî bilincin oluşmasına öncülük eden araçlardır. Bu sebeple halk kültürü ögelerini özellikle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığı günümüzde tespit etmek, kayda alıp geleceğe taşıma adına adım atmak toplum adına çok önemli olduğu tartışılmaz bir gerçektir. Tarihin en eski dönemlerinden beri sözlü gelenek içerisinde gelişip büyüyen masallar halk anlatıları içerisinde geniş bir yer tutan, içerisinde geçmiş zamanın bilgeliklerinin yoğun olarak yer aldığı ve bunların sembolik dil ile sonraki nesillere aktarıldığı bir türdür. Masallar üretildikleri toplumların genetik hafızası konumunda olup toplumların kültürlerini yaşatması ve aktarması noktasında önemli görevler üstelenirler. İnsanın doğumundan ölümüne kadar bireyleşme mücadelesi masal kahramanları aracılığıyla metinlere işlenmiştir. Metinlerde sembollerin ardına gizlenmiş olan bu sırlar çözüldüğünde hem toplumların kendine özgü kültürel değerlerinin ortaya konulmasına hem de bireylerin ruhlarının ve bilinç dışının çözülmesine önemli katkılar sağlayacaktır. Derleme ve inceleme olmak üzere iki aşamadan oluşan bu çalışmanın amacı Diyarbakır ili masal anlatma geleneğini tespit edip bu geleneğin günümüze yansımalarını ortaya koymak ve burada asırlardır anlatılan sözlü kültür öğelerinden olan masalları derleyip yeni nesillere aktarmaktır. Yapılan derlemeler ve daha önceki masal metinleri incelendiğinde uzun bir olay örgüsüne sahip olan Diyarbakır masallarının sembolik unsurlar, formel yapısı ve motif yönünden de oldukça zengin olduğu görülmektedir. Tespit edilen bu unsurlar Diyarbakır masallarının özgün yapısını gün ışığına çıkarttığı gibi bunların anlatılarda verilen mesajlar hakkında da önemli ipuçlarını ortaya koyarak günümüz kültürünün şekillenmesine katkı sağladıkları görülmektedir.
Elazığ masallarındaki ahlakî değerler
Masallar, insanların tarihsel süreç içerisinde sosyal ve kültürel alanlarda tecrübe ettikleri birikimleri, gelecek nesillere aktarmak için kullandıkları yöntemlerden biri olmuştur. Kendi içinde barındırdıkları özellikleriyle, nesilleri terbiye etmede ve hayata hazırlamada sıkça başvurulan araçlar arasında yerlerini almışlardır. Bu yönleriyle masallar, geçmişte ve günümüzde, özellikle değerler eğitimi çalışmalarında çokça tercih edilen önemli bir eğitim yöntemine dönüşmüşlerdir. Bu çalışmanın amacı, 1970 yılında Elazığ ilinde toplanan masallardan oluşan Umay GÜNAY'ın "Elazığ Masalları ve Propp Metodu"adlı eserinde yer alan on masalın barındırdığı olumlu ve olumsuz ahlaki değerleri tespit etmek ve bu çerçevede değerlendirmelerini yaparak değerler eğitimine katkıda bulunmaktır.
Türk dünyası masallarında olumsuz tipler
Sözlü kültür türleri toplumların yaşayışları ve kültürel kodlarının göstergesidir. Bu türler, toplum hayatına yön veren ve kolayca hafızalardan silinmeyen birçok ortaklığa sahiptir. Türk dünyasının önemli anlatı türlerinden biri olan masallar, halkın kültür zenginliğinin birer taşıyıcılarıdır. Masallar, toplumsal nitelikleri iyi-kötü, güzel-çirkin gibi birçok eksende birleştirip karşıtlığı en belirgin şekilde ortaya koyar. Bu çalışma da farklı coğrafyalarda yaşayan Türk topluluklarının masal metinlerinden hareketle zıtlığın kötü tarafının temsilî olan olumsuz tipler incelenmiştir. Böylece hem olağan hem de olağanüstü olumsuz tiplerin benzerlik ve farklılıkları üzerinde durulmuştur. Türk mitik düşüncesinde halkın bu varlıklarla ilgili bakış açısı geniş bir biçimde ele alınmıştır. Masallarda yer alan sembollerin halk yaşamında olumsuz niteleyicilere sahip varlıklara atfedilmesindeki nedenleri ayrıntılı bir mukayeseyle değerlendirilmiştir. Çalışmada birincil nokta halkın düşüncesinin bir parçası olan olumsuz tiplerin metin içerisindeki işlevlerinin dikkate alınmasıdır. Böylece bunların farklılaşan coğrafyalarda ne gibi değişikliklere uğradığını ortaya koymak amaçlanmıştır. İkincil nokta ise istenmeyen ve kötü toplumsal olayların hangi tip üzerinden anlatıldığını ortaya çıkarmaktır. Ayrıca bir tipin başka bir Türk boyunda aynı işlevle mi yoksa değişik işlevlerle mi var olduğu karşılaştırmalı bir biçimde belirlenmiştir. Bu tiplerde değişen dönüşen hususlar ve birbiri yerine kullanılan mitik varlıklar pek çok açıdan yorumlanarak karşılaştırmalı bir çalışma hazırlanmıştır.
İşlevsel kuram açısından masal ve günümüz Kütahya'sında masalların durumu ile ilgili bir değerlendirme
Bu çalışma, işlevsel kuram açısından masala yaklaşmak, masalın günümüz Kütahya'sındaki durumunu, yerini ve işlevini belirlemek ve analiz etmek amacıyla tarafımızdan hazırlanan 17 tanesi çoktan seçmeli, 1 tanesi ise açık uçlu olmak üzere 18 soruluk bir anketin Kütahya merkezinde rastlantısal ve gönüllülük esasına uygun olarak seçilen 235 ortaokul ve lise öğrencisine uygulanarak elde edilen sonuçların değerlendirilmesi üzerine kurulmuştur. İlk olarak farklı değişkenler göz önünde bulundurulmadan katılımcıların yanıtları genel olarak değerlendirilmiş, tablo ve grafikler ile gösterilmiştir. Sonrasında anket soruları; yaş ve cinsiyet değişkenlerine göre incelenmiş sonuçlar tablo ile gösterilmiştir; bu değişkenlere göre verilen cevaplar karşılaştırılmıştır. 18. soru açık uçlu olduğundan cevaplar ayrıca yorumlanmıştır. Ancak değişkenlerin aralarındaki ilişkinin anlamlı olup olmadığı araştırma dahilinde incelenmemiştir. Bunların dışında çalışmaya, masallarının şekil ve muhteva özellikleri, derleme alanı hakkında genel bilgiler, derleme sırasında edinilen gözlemler ve bu sırada karşılaşılan sıkıntılar, Türk masalları üzerine daha önceki yıllarda yapılmış olan çalışmalar, işlevsel kuram açısından halk edebiyatına genel bir bakış ve masalın çocuk gelişimine ve eğitimine katkısı dahil edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Folklor, Masal, İşlevsel Kuram, Çocuk Eğitimi, Masal Derlemesi.
Anadolu masallarında adalet anlayışı
Bu çalışma, Anadolu masallarında adalet kavramının nasıl geçtiğini incelemek amacıyla yapılmıştır. Anadolu masallarında adalet kavramının yansımaları, kategorileri, adalet-adaletsizlik karşıtlığının aranması, çalışmanın odağını oluşturmaktadır. Alanda yapılan ilk araştırma olma özelliğine sahip bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi tercih edilmiş, seçilen masallar örtük kodlama tekniği ile incelenmiştir. Araştırmaya dahil edilen eserlerin, bilimsel yöntemlerle Anadolu'dan derlenmiş olmalarına dikkat edilmiştir. 428 masal içerisinden adalet ögesine sahip 131 masalın analiz edilmesi sonucunda; masallara dair genel bir inanış olan 'iyilerin kazanması' ve 'kötülerin kaybetmesinin' mutlak bir hakikat olmadığı, haksızlıkların da olduğu görülmüştür. Anadolu masallarında adaletin; ilahi adalet, kişiler eliyle adalet ve devlet eliyle adalet olmak üzere üç farklı türde gerçekleştiği; adaletsizliğin de ayrı bir tema oluşturacak yoğunlukta olduğu tespit edilmiştir. Temalar yoğunluk derecesine göre sıralandığında ilahi adalet, kişiler eliyle adalet, adaletsizlik ve devlet eliyle adalet şeklinde bir sıralama elde edilmiştir. Temaların her birinin toplumda karşılığının olduğu, sıralamasının ise toplumun adalete bakışını yansıttığı görülmüştür. Temaların sıralaması toplumda adalet beklentisinin öncelikle ilahi bir güçten yana olduğunu göstermiştir. devlet eliyle adaletin, adaletsizlik temasından sonra gelecek şekilde en sonda olması, insanların yargıyı, adalet dağıtıcı olarak en son merci olarak gördüklerinin işareti olarak kabul edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Adalet, Masal, Edebiyat Sosyolojisi, Hukuk Sosyolojisi