16. yüzyıl divanlarında hayal kavramı

Hayal, şiiri meydana getiren unsurların en önemlilerinden biridir. Divan şiirinde önemli bir yere sahiptir. Şairin hünerinin ve üslubunun bir göstergesi olan hayal, şairlerin şiirlerine anlam, derinlik ve ahenk kazandırmıştır. Pek çok şair gibi çalışmamıza konu olan şairler de şiirlerin de hayali sıkça kullanmışlardır. Tezimizde 16. yüzyıl şairlerinden; Ahdî, Âşık Çelebi, Bâkî, Bağdatlı Rûhî, Behiştî, Cinânî, Emrî, Edirneli Nazmî, Fuzûlî, Hayretî, Hayâlî, İshâk Çelebi, Münîrî, Nev'î, Revânî, Ravzî, Sehi Bey, Usûlî, Taşlıcalı Yahyâ ve Zâtî'nin divanları taranmış ve bu divanlardan derlenen beyitler incelenmiştir. Seçilen örnek beyitlerden yola çıkarak hayalin divan şiirinde kullanım şekilleri, özellikleri ve hangi niteliklerle yer aldığı ortaya konmuştur. Hayalin diğer kelimeler ile ilgileri de dikkate alınarak anlam çerçevesi oluşturulmuş, söz konusu yüzyıl şiirindeki yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Hayal ve hayal ile ilgili unsurları tespit etme amacını taşıyan bu tezde, âşığın sevgiliyi hangi unsurlarla hayal ettiği, farklı alanlarda hayalin nasıl ele alındığı, bunun yanı sıra hayalin nitelikleri ve benzetme unsurları gibi konular farklı başlıklar altında incelenmiştir. Tez, örneklerden yola çıkılarak metin merkezli olarak yürütülmüştür. Anahtar kelimeler: 16. Yüzyıl, hayal, divan, şiir.