7. sınıf Türkçe dersinde uygulanan aktif öğrenme modelinin öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimleri üzerindeki etkileri

Araştırmanın amacı 7.sınıf Türkçe dersinde uygulanan aktif öğrenme modelinin öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimleri üzerindeki etkilerini belirlemektir. Araştırmanın çalışma grubunu Erzurum da 2016-2017 eğitim öğretim yılında yedinci sınıfa devam eden 59 öğrenci oluşturmaktadır. Bu öğrencilerden 29 öğrenci deney grubunu; 30 öğrenci de kontrol grubunu oluşturmaktır. Araştırmada deneysel yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında deneysel araştırma modellerinden ön test son test kontrol gruplu deneysel desen ve nitel kısmında durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın deneysel deseni bir deney bir de kontrol grubundan meydana gelmektedir. Araştırmaya dâhil edilen üniteler deney grubunda aktif öğrenme modeline uygun olarak planlanıp hazırlanırken, kontrol grubunda millî eğitim kazanımları doğrultusunda 2015 Türkçe dersi öğretim programına ve ders kitabının gerektirdiği etkinliklere uygun olarak planlanmış ve hazırlanmıştır. Deney grubundan 29 öğrencinin her biri ile yarı yapılandırılmış görüşme formu yardımıyla bireysel görüşmeler yapılmıştır. Aynı süreç uygulama öğretmenine yönelik olarak hazırlanan görüşme formu kullanılarak tekrarlanmıştır. Araştırma süreci haftada 2 ders saati olmak üzere toplam 10 hafta sürmüştür. Deney grubunda 10 hafta boyunca haftada 2 ders saati toplam 20 ders saati gözlem yapılmıştır. Kontrol grubunda bu gözlem süreci uygulama sürecinin son dört haftasında haftada 2 ders saati toplamda 8 ders saati olmak üzere uygulanmıştır. Araştırma sürecinde belirlenen alt amaçlara yönelik verileri elde etmek amacıyla nicel ve nitel veri toplama araçları kullanılmıştır. Giancarlo, Blohm ve Urdan (2004) tarafından geliştirilen, Özdemir (2006) tarafından Türkçeye uyarlanan öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimlerini ölçmek için geliştirilen Kaliforniya Zihinsel Güdülenme Ölçeği deney ve kontrol grubunda ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış öğretmen ve öğrenci görüşme formu ile gözlem formu 7. sınıf Türkçe dersinde uygulanan aktif öğrenme modelinin öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimleri üzerindeki etkilerine yönelik görüşlerini belirlemek ve uygulama sürecine yönelik araştırmacının yaptığı gözlemleri yansıtmak için veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen nicel verilerin analizlerinde α= 0.05 olarak kabul edilmiştir. Deney ve kontrol grubunun akademik başarı açısından eşitliğini göstermek için öğrencilerin 6. sınıf ikinci ders dönemine ait karne not ortalamaları dikkate alınmıştır. Deney ve kontrol gruplarının eleştirel düşünme eğilimleri açısından denkliğini göstermek için KZGÖ kullanılarak; ön test ve son testlerden aldıkları puanların aritmetik ortalamalarına, standart sapma ve ortalama değerlerine yer verilmiştir. Öğrencilerin Kaliforniya Zihinsel Güdülenme Ölçeğin'den alınan ön test ve son test puanlarına ilişkin veri dağılımını incelemek üzere Shapiro-Wilk testi yapılmıştır. Yapılan bu testler sonucunda deney ve kontrol gruplarında yer alan öğrencilerin ön test ve son testten aldıkları puanların normal dağılım göstermediği belirlenmiştir. Bu nedenle bu çalışma gruplarında yer alan öğrencilerin ön test ve son test puanları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını belirlemek amacıyla nonparametrik testlerden bağımsız gruplar için Mann-Whitney U testi yapılmıştır. Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin Mann Whitney U Testinden aldıkları ön test sıra puanları açısından aralarında anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir. Aynı süreçle ilgili olarak deney ve kontrol grubu öğrencilerinin Mann Whitney U Testinden aldıkları son test sıra puanları açısından aralarında anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Aktif öğrenme modelleriyle Türkçe dersi işlenen deney gurubundaki öğrencilerin ön test ve son test puanları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını belirlemek amacıyla eşleştirilmiş gruplar için Wilcoxon işaret sıralı testi yapılmıştır. Deney grubunda yer alan öğrencilerin ön test ve son testten aldıkları puanlar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Millî eğitim kazanımları doğrultusunda ders kitabının gerektirdiği etkinlikleri yerine getirerek Türkçe dersi işlenen kontrol grubunda ise öğrencilerin ön test ve son test puanları arasında istatistiksel olarak fark anlamsız bulunmuştur. Öğretmen ve öğrencilerle yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla yapılan görüşmelerin ve araştırmacı tarafından geliştirilen gözlem formlarının analizinde nitel veri analizlerinden betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Nicel verilerin analizleri sonuçlarında 7.sınıf Türkçe dersinde uygulanan aktif öğrenme modelinin öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimleri üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Deney grubunda yer alan öğrencilerle yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yapılan bireysel görüşmelerden elde edilen veriler analiz edildiğinde, öğrenciler aktif öğrenme modeli kullanılarak işledikleri Türkçe derslerinin dikkat ve motivasyonlarını artırdığını, sosyal iletişim ve etkileşim becerilerini geliştirdiğini, zihinsel düşünme süreçlerini pozitif yönde etkilediğini, uygulama süreci boyunca farklı öğrenme yaklaşımlarıyla karşılaştıklarını, konuları öğrenirken daha çok araştırmacı ve sorgulayıcı bir tutum içerisinde oldukları ifade etmişlerdir. Aynı süreçle ilgili olarak uygulama öğretmeniyle yapılan görüşmelerde, uygulama öğretmeni uygulama sürecinin öğrencilerinin dikkat, motivasyon ve kendine güven duyguları artırdığını belirtmiştir. Ayrıca öğrencilerinin sosyal iletişim ve etkileşim becerilerininde bu süreçte olumlu yönde etkilediğini ifade etmiştir. Öte yandan bu süreçte öğrencilerinin zihinsel düşünme süreçlerini geliştirmek için çeşitli etkinliklere yer verdiğini, bu etkinlikleri uygularken kendisine çeşitli roller düştüğünü ve uygulama sürecinin kendisine mesleki açıdan geliştirdiğini belirtmiştir.