Adana halk inançlarında eski Türk inanışlarının izleri karşılaştırma-inceleme

Yüzyıllardan beri, ata yurttan dünyamızın dört bir yanına, bir sel gibi çağlayarak akıp gelen Türk kültürü, geçtiği yerleri etkilediği gibi bu yerlerden de etkilenmiştir. Böylelikle dünya coğrafyasının birçok yerine izini bırakmakla kalmamış bu yerlerin izlerini de kendi bünyesine taşımıştır. Bu çalışmada, Adana yöresindeki halk kültürünün önemli bir ayağını teşkil eden halk inançlarının eski Türk inanışlarıyla, Türk dünyası ve Anadolu sahasındaki inanışlarla bağını tespit etmek, tarihi süreç içinde söz konusu inanışlarda yaşanan değişim ve dönüşümü ortaya koymak, kayıt altına almak, benzer çalışmalara katkı sağlamak amaçlanmıştır. Çalışmamız sekiz bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümü oluşturan giriş bölümünde araştırma konusunun sınırları, amacı, yöntemi, konuyla ilgili çeşitli terim ve kavramlar hakkında bilgi verildikten sonra bölgenin tarihi, coğrafi, ekonomik ve sosyo-kültürel özellikleri ile birlikte Türkiye'de ve Adana'da halk inanışlarıyla ilgili yapılan çalışmalar ortaya konulmuştur. İkinci bölümde Türk halk inançlarına kaynaklık etmesi bağlamında İslâmiyet öncesi inanç sistemlerine genel bir bakış yapılmıştır. Üçüncü bölümde, Türk halk inançlarına kaynaklık etmesi bağlamında Türk mitolojisinde teogonik, kozmogonik, antropogonik ve eskatolojik kültlere teorik bir bakış yapılarak Türk mitolojisinde yer alan kültleri; tanrıların, evrenin, insanın yaratılışı ve dünyanın sonu ile ilgili inanışlardan yola çıkılarak değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde, Türk dünyası ve Anadolu'daki doğum, evlenme ve ölüm gibi geçiş dönemleriyle ilgili eski ve yeni inanışlar yazılı kaynaklardan taranmıştır. Adana'daki sözlü kaynaklardan derlenerek tespit edilen geçiş dönemi inançları benzerlik ve farklılık bağlamında incelenerek değerlendirilmiştir. Beşinci bölümde Adana halk kültüründe kandiller, kutsal aylar, dini ve milli bayramlar, törenler ve bunlarla ilgili inanışlar işlenerek değerlendirilmiştir. Altıncı bölümde, Adana halk kültüründeki halk sağaltmacılığı ve bununla ilgili inanışlar; yedinci bölümde ise geriye kalan halk inançları yine Türk dünyası, Anadolu ve Adana bazında incelenerek değerlendirilmiştir. Çalışmamız sonuç, sözlü bilgi kaynakları, kaynakça, genel ağ kaynakları, fotoğraflar, özgeçmiş ile sona ermektedir. Anahtar Sözcükler: İnançlar, halk, eski Türk dini, Türk dünyası, Adana.