Ahmet Hamdi Tanpınar'ın romanlarında bağlaçlar

Türkiye Türkçesinde kelimeler anlamlı ve görevli kelimeler olmak üzere ikiye ayrılır. Görevli kelimelerin bir kısmını bağlaçlar oluşturur. Bağlaç; kelimeleri, kelime gruplarını ya da cümleleri birbirine bağlayan, bünyesine tabi oldukları gramer unsurları arasında mana veya şekil bakımından bir birliktelik sağlayan, tek başlarına görevleri olmayan ancak, üstlendikleri görev dolayısıyla içinde bulundukları birliğe farklı manalar katan gramer unsurlarıdır. Bu çalışmada bağlaçların tanımı, yapısı, işlevleri, bağlaçlar konusunda ilgili çalışmalardaki fikir ayrılıkları ve bağlaçların kökenlerine değinilmiştir. Tüm bu bilgiler ışığında A. H. Tanpınar'ın üç romanında ( Huzur, Saatleri Ayarlama Enstitüsü ve Mahur Beste) bağlaçlar tespit edilip incelenmiştir. Çalışmanın giriş kısmında bağlaçlarla ilgili genel bilgilere değinilmiş ve Ahmet Hamdi Tanpınar'ın hayat, eserleri ve edebi kişiliği hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra Türkiye Türkçesindeki bazı gramer kitaplarında yer alan bağlaç tanımlarına yer verilmiş ve bunlar ışığında tarafımızca bir bağlaç tanımı yapılmıştır. Ayrıca bağlaçlarla edatlar arasındaki farka değinilip, bağlaçların Türkçedeki kullanımları kronolojik olarak araştırılmıştır. Çalışmanın ikinci kısmında bağlaçlar kökenlerine göre, işlevlerine göre ve yapılarına göre ele alınıp incelenmiştir. Ayrıca bağlaçlarla ilgili ulaşabildiğimiz yayınların bir bibliyografisi de eklenmiştir. Çalışmanın 3.kısmında ise Tanpınar'ın 3 romanı bağlaçlar açısından incelenip, bağlaçlar tespit edilmiş, bağlaçların cümlede hangi fonksiyonda kullanıldığı ile ilgili kısa bir bilgi verildikten sonra her bağlaçla ilgili örnek cümleler söz konusu bağlacın altında sıralanmıştır. Sonuç kısmında ise romanlarda tespit edilen bağlaçların sayısal verileri verilmiş ve hangi grup bağlaçların çoğunlukta olduğu belirtilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bağlaç, bağlama edatı, görevli kelimeler, teşekkül.